III. Hospital Real

Fundado polos Reis Católicos para a atención dos enfermos e peregrinos que chegaban a Santiago de Compostela a orar ante o corpo do Apóstolo. Na súa historia hai dúas etapas ben diferenciadas: dende a súa fundación ata o ano 1846 no que o Estado deixa de ocuparse do seu funcionamento. Neste ano pasa a depender das catro Deputacións galegas baixo a denominación de Hospital General de Galicia. No ano 1879 o hospital é declarado provincial e pasa a depender da Deputación de A Coruña quen cede á Universidade os fondos documentais do hospital real para incorporalos ó Arquivo Histórico.

ampliar(57 Kb)

A descripción que se fai a continuación das Series que forman este fondo documental mostranos a vida diaria do hospital, dende a administración cotiá ata a chegada e atención ós peregrinos, enfermos e a vida dos nenos expósitos, dando unha visión global da vida socio económica e espiritual de Galicia.

Son manuscritos que conteñen inventarios e índices do Hospital formados ó longo da súa historia.

Como o seu nome indica, son tódalas disposicións legáis emitidas dende a fundación do Hospital ata o Século XIX.

Parte da súa documentación consérvase nas Series de Cédulas Reais, Testamentos, Pedimentos e na Serie Xeral.

Comprende os protocolos dos notarios do, Hospital, incluíndo os documentos outorgados pola Institución, enfermos e empregados.

Son protocolos notariais que abranguen únicamente os testamentos outorgados polos enfermos e persoal do dito Hospital. As escrituras van dende o ano 1526 ata o de 1868.

Documentación de réxime interno do Hospital: libros de Cabido, Visitas, libros de Actas e os libros de recepción do persoal do Goberno e Servicio do Hospital.

E a serie máis voluminosa deste fondo. Acolle, non só a documentación tocante ás contas do propio Hospital, senon tamén ás de diversas institucións benéficas a el incorporadas: Enfermos, Casa de Expósitos, Santuario de Nosa Señora da Angustia, Hospital de San Lázaro, Administración dc Rendas de varias sinecuras: Sta. María de Marrozos e Sta. María dc Budiño, entre outras.

O xa citado cambio de Administracións influíu na documentación desta Serie. Hai cambio de nomenclatura nos libros de Contas. Segundo Fernández Catón, desde1863-1864 as contas non aparecen agrupadas por anos naturais senon por exercicios económicos. A partires de 1960 vólvese ó sistema anterior.

A documentación é de réxime interno e moi importante para o estudio da evolución administrativa, económica e social do Hospital, e doutras institucións benéficas a el incorporadas.

Recolle esta documentación a entrada do enfermo no Hospital, a súa estadía e saída, así como os tratamentos aplicados. É importante para o estudio da Medicina, Cirurxía e para o funcionamento das boticas.

Comeza esta Serie en 1630, pois anteriormente descoñecemos como se levaba o Rexistro de ingreso de enfermos.

Hai que salientar, entre estas libros, os de peregrinos enfermos que de España e do extranxeiro acudían a Santiago ó sartego do Apostolo.

Unha das razóns fundamentais deste Hospital é a crianza e o coidado dos nenos expósitos, a máis da asistencia a peregrinos e enfermos.

A documentación é moi abundante, e relativa á entrega dos nenos, a súa crianza e distribución polos lugares próximos a Santiago, e ós salarios das amas de cría. Todo elo, reflexase con fidelidade nesta Serie.

Reúne esta serie pleitos civís e crimináis en número de 1083, sobre asuntos varios.

Abrangue esta serie a documentación relacionada coas propiedades do Hospital.

Figura nesta Serie documentación anterior á fundación do Hospital, e élo débese ó feito de que o pasaren propiedades de certos cautos e fregresías ó Hospital, pasou tamén a documentación que legalizaba a propiedade. Así hai nesta Serie pergameos dos séculos XIII ó XV.

A documentación retírese ás propiedades do Hospital en diversos lugares da rexión galega. Salientaremos, entre outros, Arcedianato de Nendos, Piñor, Rianxo, Eiré e Cecebre.

Serie facticia na que se agruparon tódolos documentos ou expedientes que foran desglosados das súas propias series ou non entraban noutras deste fondo. É de gran riqueza e completa ás outras series pola súa grande variedade temática.

Abrangue dende 1500 ata 1836. Inclúe peticións, memoriais e instancias sobre expósitos, enfermos, ministros e asuntos vistos en Xunta.

É unha serie na que se reunía documentación de carácter administrativo. A correspondencia recollida nos legaxos vai desde o século XVI ata 1960, namentras que os Libros Rexistro soamente reflexan documentación dos sécalos XIX e XX.

É interesante para o estudio da Institución dende os seus primeiros momentos.

Esta Serie abrangue documentación dende 1660 ata 1965. Segundo Fdez. Catón, recóllese nela toda a documentación que non encaixaba dentro doutras series, ou, ainda pertencendo a elas, aparecía solta, resultando difícil encadrala no marco da súa propia serie.