561204 - Prácticas Escolares I (2º CURSO) - Curso 2011/2012

Información

Otros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria RD 1497/1987
• Departamentos: Psicología Evolutiva y de la Educación, Didáctica y Organización Escolar, Didáctica Lengua y Literatura y de las Ciencias Sociales, Didáctica Lengua y Literatura y de las Ciencias Sociales, Didáctica de la Expresión Musical, Plástica e Corporal, Didáctica de la Expresión Musical, Plástica e Corporal
• Áreas: Psicología Evolutiva e de la Educación, Didáctica y Organización Escolar, Didáctica de la Lengua y la Literatura, Didáctica de las Ciencias Sociales, Didáctica de la Expresión Corporal, Didáctica de la Expresión Plástica
• Centro: Facultad de Ciencias de la Educación
• Convocatoria: Primer Cuatrimestre
• Docencia y Matrícula: null

Profesores

Nombre	Coordinador
AGRA PARDIÑAS, Ma JESUS.	NO
Ferradas Blanco, Rodolfo Luis.	NO
GONZALEZ PALACIOS, REGINA.	SI
LOPEZ FACAL, RAMON VICENTE.	NO
Marco Lopez, Aurora.	NO
MUÑOZ CADAVID, MARIA AMALIA.	NO
Taboada Ares, Eva Maria.	NO

Horarios

Nombre	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exámenes
Grupo P01	Ordinario	Prácticos	NO	NO

Programa

Existen programas da materia para los siguientes idiomas:

Castellano

Gallego

Inglés

Obxectivos da materia
- Entrar en contacto coa escola real, dunha maneira sistemática e guiada.
- Integrar a teoría coa práctica.
- Coñecer e analizar criticamente a natureza, características e diferentes dimensións da escola como organización a través do centro concreto de prácticas.
- Coñecer e analizar criticamente a vida nas aulas nas súas dimensións académica e social.
- Coñecer e analizar o modelo didáctico posto en práctica polos profesionais da docencia observados.
- Iniciarse na realización das tarefas propias do profesorado, colaborando co profesor/titor e coa dirección do centro.
- Valorar con sentido crítico o proceso de “aprender a ensinar” a partir da experiencia vivida no centro de prácticas.

Contidos
Relativos ao centro:

a)
- As exposicións (documentos) institucionais
- A estrutura organizativa
b)
- As relacións formais e informais e a súa relación co clima e culturas do centro

Relativos á aula e ao grupo-clase:

a)
- As tarefas do profesorado e os documentos de planificación curricular
- As secuencias de actividade, interaccións, recursos, procesos cognitivos e tarefas do alumnado na aula
- Os modelos didácticos e estilos docentes do profesorado
b)
- A organización da xornada escolar
- Historia, estrutura e funcionamento do grupo clase
- Os tempos non académicos

Relativos ao proceso de “aprender a ensinar” (iniciación á profesión docente):
- As tarefas dos aprendices de profesor e o proceso de socialización profesional
- A relación aprendiz-titor
- A influencia da biografía e do coñecemento académico das teorías persoais, na interpretación da realidade observada e nas accións
- Condicionantes, evolución e valoración crítica das experiencias vividas nas prácticas

Bibliografía básica e complementaria
-FERNÁNDEZ TILVE, M.D., Las modalidades de formación del profesorado en ejercicio: Análisis de la realidad gallega, Grupo Editorial Universitario, Granada, 2000.
-FERNÁNDEZ TILVE, M.D. e MALVAR MÉNDEZ, M.L., Proyecto educativo de centro, programación de aula, unidad didáctica, adaptación curricular individualizada. Tareas indispensables en la labor docente. Ejemplificaciones, Tórculo, Santiago de Compostela, 2006.
-FERNÁNDEZ TILVE, M.D. y MALVAR MÉNDEZ, M.L., "A programación de aula no marco da LOE: unha ferramenta ao servizo das tarefas docentes" en Innovación educativa, 19, pp. 171-184, 2009.
- FUENTES ABELEDO, E., Aprendiendo a enseñar Historia, Servicio de Publicacións da Deputacións Provincial, Lugo, 1998.
- FUENTES ABELEDO, E., "El diario escolar: un recurso para la investigación del profesorado" en Padres y Maestros, 275, pp. 33-40, 2003b.
- FUENTES ABELEDO, E., "Recogida e información en el aula e investigación del profesorado" en Padres y Maestros, 276, pp. 34-39, 2003b.
- FUENTES ABELEDO, E., "Culturas profesionales en la enseñanza y desarrollo profesional de los docentes" en Padres y Maestros, 279, pp. 34-39, 2003c.
- FUENTES ABELEDO, E., "El análisis del curriculum en el aula" en Padres y Maestros, 283, pp. 35-39, 2004.
- FUENTES, E. e GONZÁLEZ SANMAMED, M., "Interacción y aprendizaje con profesores tutores: la visión de los alumnos de Magisterio" en ZABALZA, M. A. (ed.), Actas del IV Symposium Internacional sobre el Practicum, pp. 261-274, 1998.
- GIMENO SACRISTÁN, J., "Las tareas escolares. La arquitectura de la práctica" en El curriculum. Una reflexión sobre la práctica. Morata, Madrid, 1988.
- GONZÁLEZ SANMAMED, M., "¿Cómo enseñan y aprenden a enseñar los futuros profesores? Análisis de los procesos del aula", Investigación en la Escuela, 25, pp. 27-42, 1995.
- GONZÁLEZ, M. T., "La micropolítica de las organizaciones escolares", Revista de Educación, 316, pp. 215-239, 1998.
- GONZÁLEZ SANMAMED, M. e FUENTES, E., Las Prácticas Escolares en la formación del profesorado: análisis y propuestas, Servivio de Publicacións da Deputación Provincial de Lugo, Lugo, 1994.
- HARGREAVES, A., Profesorado, cultura y postmodernidad, Morata, Madrid, 1996.
- JACKSON, Ph., La vida en las aulas, Morata, Madrid, 1991.
- MARTÍNEZ BONAFÉ, J., Proyectos curriculares y práctica docente, Díada Editoras, Sevilla, 1991.
- MONTERO, L. (dir.), La realidad del aula vista por los futuros profesores. Un estudio comprensivo en un paradigma de investigación cualitativa, Servizo de Publicacións da Universidade de Santiago de Compostela, Santiago de Compostela, 1985.
- SANJURJO, L. e RODRÍGUEZ LÓPEZ, X., Volver a pensar la clase, Homo Spaiens, Santa Fe (Arxentina), 2003.
- SANTOS GUERRA, M. A., Hacer visible lo invisible, Akal, Madrid, 1990.
- ZABALZA, M. A. (ed.), Actas dos Simposios sobre Prácticas Escolares, Tórculo e Servizo de Publicacións da Deputación de Pontevedra, 1988-2001.

- Indicarase bibliografía de acordo coa especialidade de mestre da que se trate.
- Documentos normativos básicos que se refiren a aspectos curriculares e organizativos da escola.

Competencias
- Analizar, na práctica, a cultura organizativa dunha institución escolar.
- Saber describir de forma clara a organización e funcionamento dun centro escolar.
- Distinguir e valorar os distintos documentos institucionais.
- Analizar a práctica dende a teoría e revisar a teoría dende a práctica.
- Coñecer distintos estilos docentes.
- Diferenciar os distintos tipos de actividade/tarefa instrucional.
- Distinguir diferentes modelos didácticos.
- Coñecer os recursos que se utilizan na realización das tarefas dunha clase.
- Saber observar sistematicamente o desenvolvemento dunha clase.
- Analizar os procesos cognitivos/metas de aprendizaxes do alumnado.
- Ser capaz de analizar criticamente os tempos non académicos no alumnado e profesorado.
- Coñecer en profundidade e iniciarse en tarefas de programación.
- Analizar criticamente as destrezas e habilidades necesarias para levar unha clase.
- Acostumarse a participar nas actividades en equipo.
- Adquirir unha actitude de colaboración.
- Coñecer e analizar as distintas actividades na xornada dun profesor.
- Iniciarse no traballo e nas destrezas profesionais dos mestres e mestras: diagnose, planificación, desenvolvemento, avaliación, etc.
- Habituarse a desenvolver a “reflexión sobre o observado”.
- Analizar, valorar e interpretar as propias experiencias profesionais.
Metodoloxía da ensinanza
a) Fase de preparación. Haberá unha ou varias sesións de preparación nas que se abordará a presentación dos contidos, en relación co itinerario xeral formativo dos futuros mestres e mestras. Comentarase a estrutura organizativa que sustenta o programa de prácticas e ofreceranse pautas e exemplos concretos para o desenvolvemento das actividades, seguindo o documento-guía que se lles entregará. Proporcionaranse instrumentos, orientacións e información detallada para realizar as observacións, así como os aspectos máis salientables que hai que ter en conta sobre a organización dos centros escolares e o seu funcionamento. Nesta fase utilizarase unha metodoloxía expositiva acompañada de actividades e usaranse métodos como o estudo de casos e o debate.

b) Fase de experiencia ou realización. Estancia do alumnado nos centros escolares de educación infantil e primaria. Supón a presenza do alumnado nos centros, nos que permanecerá o tempo establecido e seguirá a xornada habitual do profesorado. Durante este tempo, realizarase unha parte fundamental das actividades. O alumnado deberá coñecer os documentos nos que se contempla o funcionamento do centro nos aspectos organizativos e docentes. Analizará estes documentos e fará un estudo do contexto institucional. Realizará unha observación sistemática sobre as tarefas docentes-discentes que se levan a cabo na aula. Participará e colaborará noutras actividades e tarefas que se sinalen por parte do centro ou do profesor-titor. Procederá á recollida de datos da realidade educativa e do seu contexto, a través de diferentes técnicas. Fará unha análise e interpretación e unha reflexión-valoración sobre a experiencia vivida. O titor do centro escolar realiza unha función fundamental, pois axuda o alumnado nas actividades citadas, sobre todo naquelas que teñen que ver coa participación no centro e iniciación nas destrezas profesionais. Ademais, o supervisor universitario organizará o seguimento do alumnado sobre cuestións relacionadas co proceso de realización das prácticas escolares.

c) Fase final e de reflexión. Supón a entrega e a discusión do informe (memoria) e a reflexión ao redor do proceso de aprender a ensinar e do traballo nas escolas. O supervisor universitario terá unha función fundamental, pois axudará no proceso de reflexión, en relación con outros coñecementos académicos. Poderán realizarse algunhas sesións de reflexión colectiva sobre a organización e as aprendizaxes realizadas nas prácticas escolares.

Sistema de evaluación
A responsabilidade última da avaliación do alumnado corresponde ao profesor supervisor universitario. Este, para emitir un xuízo, analizará a calidade dos diferentes apartados do Informe (Memoria) e terá en conta a avaliación feita polo titor do centro, así como a participación activa nas sesións de preparación, seguimento e avaliación.

O alumnado, nos quince días seguintes á finalización das Prácticas Escolares, deberá presentar un Informe-Memoria no que se deberá incluír obrigatoriamente unha descrición e valoración dos distintos apartados relativos ao centro, dúas descricións narrativas das tarefas docentes-discentes, así como a súa análise e interpretación, relativas ao apartado a) da aula e o grupo-clase, e unha descrición e valoración do apartado referido ao proceso de “aprender a ensinar”, que figuran nos contidos. Con carácter optativo, elixirá igualmente un dos aspectos sinalados no apartado b) relativo á aula e ao grupo-clase.

Como criterio de avaliación, valoraranse non tanto as simples descricións do observado, como os comentarios e reflexións críticas que se fagan, os comentarios e valoracións sobre as relacións teoría-práctica e práctica-teoría, así como as aprendizaxes no inicio da profesión docente.

O informe enviado polo centro de prácticas (valoración do titor) terá un peso dun 10% da cualificación.
O ámbito dos apartados relativos ao centro contarán ata un 20% da cualificación.
A descrición, análise e comentario reflexivo sobre as tarefas docentes-discentes terá unha valoración do 45%.
O estudo dun dos aspectos sinalados no apartado b) relativo á aula e ao grupo-clase terá una valoración do 10%.
A descrición e valoración do apartado referido ao proceso de “aprender ensinar” contará ata o 15%.

Tempo de estudo e traballo persoal
Total de créditos da materia: 16 créditos

- Docencia presencial: 150 horas
- Fase de preparación: 10 horas
- Fase de experiencia nos centros: 200 horas
- Fase de reflexión: 5 horas
- Titorías: 5 horas
- Realización do informe-memoria: 30 horas

Total volume do traballo: 400 horas (ECTS)

Recomendacións para o estudo da materia
Recoméndaselles aos estudantes programar o proceso de observación e recollida de datos referidos aos tres apartados: centro, aula e grupo-clase e “aprender a ensinar”, para proceder máis tarde á elaboración final do Informe-Memoria.

Ademais da bibliografía que se ofrece, o alumnado deberá facer uso de moitas das referencias bibliográficas das diferentes materias teórico-prácticas, segundo a especificidade de cada titulación.

O Informe-Memoria deberá entregarse nos 15 días seguintes ao remate do proceso. A presentación dese Informe deberá seguir as recomendacións formais que estableza o supervisor universitario.