G1021102 - Biofísica (Formacion basica) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 9.00
• Total: 9.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 59.00
• Clase Interactiva Laboratorio: 26.00
• Horas de Titorías: 5.00
• Total: 90.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Física Aplicada
• Áreas: Física Aplicada
• Centro: Facultade de Bioloxía
• Convocatoria: Anual de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)

Profesores

Nome	Coordinador
Balsa Rua, Ramon.	NON
FEIJOO JUARROS, SERGIO.	NON
PRIETO ESTEVEZ, GERARDO.	NON
PRIETO ESTEVEZ, GERARDO.	NON
RODRIGUEZ AÑON, JOSE ANTONIO.	SI
RODRIGUEZ AÑON, JOSE ANTONIO.	SI
SARMIENTO ESCALONA, FELIX MIGUEL.	NON

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo A	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo B	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLIL_01	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_02	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_03	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_04	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_05	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_06	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_07	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_08	Horarios	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_09	Horarios	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_10	Horarios	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS04	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS05	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS06	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS07	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS08	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS09	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS10	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS11	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS12	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS13	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS14	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS15	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS16	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS17	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS18	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS19	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS20	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Inglés

Obxectivos da materia
O desenvolvemento do programa de Biofísica pretende conseguir de forma global que o alumno adquira unha sólida base científica de forma que sexa capaz de identificar, polo menos cualitativamente, os fenómenos físicos máis destacables que subxacer en calquera proceso ou actividade humana, animal ou vexetal cos métodos e técnicas que a Física pon ao noso alcance.
Contidos
A materia de Biofísica consta de sete partes ben diferenciadas, e que tratamos de crealas como un proceso natural de evolución e escala. Na táboa seguinte concrétase, de forma xeral e aproximada, unha distribución temporal ao longo do curso xunto á distribución da materia por temas. O programa de teoría desenvolveríase en 59 horas (34 clases maxistrais, 18 de problemas e seminarios, e 7 de actividades complementarias):
Tema 0. Presentación da materia e introdución (2 horas)
Conceptos xerais.
Tema 1. A organización compartimental nos seres vivos como resultado da complexidade evolutiva (3 horas)
O ser vivo, un sistema integrado. Estrutura xeneral dos seres vivos. Elementos de análise compartimental e balance hidroelectrolítico. A auga e o ión hidróxeno. Balances e homeostase.
Tema 2. As barreiras biolóxicas (6 horas)
A membrana celular: bases Biofísicas dos mecanismos de transporte. A membrana epitelial: estrutura e importancia. Fenómenos de transporte: unha resposta evolutiva.
Tema 3. Os fluídos nos seres vivos (8horas)
Bases da mecánica de fluidos. Elementos de hidrodinámica. Fenómenos de superficie. Mecánica circulatoria.
Tema 4. Fundamentos dos fenómenos bioelectromagnéticos (8 horas)
Potencial de membrana. A membrana: un circuito eléctrico moi especial. O potencial de acción. Bases electrofisiolóxicas da célula. Elementos de neurobiofísica. Bases Biofísicas da electrocardiografía. Bases de electromagnetismo. Aplicacións del electromagnetismo en investigación. O electromagnetismo na natureza.
Tema 5. Biotermodinámica e metabolismo enerxético (8 horas)
O organismo como un sistema termodinámico. Significado e aplicacións do primeiro principio. Significado e aplicacións do segundo principio. Bases de bioenerxética. Autoorganización en seres vivos.
Tema 6. Nucleónica biolóxica (7 horas)
Introducción á Biofísica da radiación. Tipos de radiación. Interacción radiación-materia. Detección e medida da radiación. Aplicacións biolóxicas e terapéuticas.
Tema 7. Biofísica das principais funcións sensoriais (7 horas)
Introdución: os transdutores. A visión. A audición.
Seminarios (10 horas)
Os alumnos deberán expoñer oralmente un traballo relacionado co temario da materia e que deberán desenvolver durante o curso.
Prácticas a desenvolver
1. Estudo estático do peirao. Determinación de constantes elásticas e módulos de Young en diferentes materiais. Módulo de rotura de materiais. Determinación de módulos de elasticidade de vigas en beiriles.
2. Determinación da presión osmótica: Lei de Stoyes.
3. A ecuación de Nernst.
4. Determinación de densidades de líquidos e sólidos mediante picnometría.
5. O Principio de Arquímedes.
6. Determinación da viscosidade de fluídos: viscosímetro de bóla (Lei de Stokes) e viscosímetro Ostwald.
7. Tensión Superficial polo método do anel de Nouy.
8. Banco de hidrodinámica.
9. Fenómenos de Bioelectricidad.
10. Calorimetría.
11. O ollo humano.
Cada alumno terá 5 sesións de prácticas dunhas 5 horas cada unha (4 sesións de traballo de laboratorio e 1 sesión de tratamento de datos na Aula de Informática da Facultade de Bioloxía).
Bibliografía básica e complementaria
BÁSICA
1. Física. Principios con aplicaciones. D. C. Giancoli, 6ª edición, Pearson-Prentice Hall, México, 2009.
2. Física para las ciencias de la vida. D. Jou, J. E. Llebot y C. Pérez, 1ª edición, McGraw-Hill/Interamericana de España S. A., Madrid, 1994.
3. Física de los procesos biológicos. Fernando Cussó, Cayetano López y Raúl Villar, 1ª edición, Editorial Ariel, S. A., Barcelona, 2004.
4. Temas de Biofísica, M. Parisi, 4ª edición, McGraw Hill, Santiago de Chile, 2001.
COMPLEMENTARIA
1. Física, J. W. Kane y M. M. Sternheim, 2ª edición, Editorial Reverté S. A., Barcelona, 1994.
2. Física, J. D. Cutnell y K. W. Johnson, 1ª edición, LIMUSA- Noriega Editores, México, 1998.
3. El físico visita al biólogo, K. Bogdanov, 1ª edición, Editorial Mir Moscú, Moscú, 1989.
4. Fundamentos de Física. Andrew Rex, y Richard Wolfson, 1ª edición, Pearson Addison-WesLey, Madrid, 2011.
5. Biofísica, A. S. Frumento, 3ª edición, Mosby/Doyma Libros, Madrid, 1995.
Competencias
ESPECÍFICAS
De forma xeral, ao alumno supónselle a capacidade necesaria para afrontar o proceso de aprendizaxe teórico e práctico propio do grao.
Xa de forma máis particular, suponse que o alumno que afronta o reto dunha carreira experimental como a Bioloxía está capacitado para adquirir, comprender e manexar axeitadamente os coñecementos básicos en Física, Química e Matemáticas, e encontrar a súa aplicabilidade á Bioloxía. Así mesmo supónselle o "sacrificio" necesario para afrontar o proceso de aprendizaxe teórico e práctico propio da Licenciatura. Espérase que o alumno presente interese pola licenciatura elixida, e as inquietudes típicas dun alumno nunha carreira de ciencias experimentais, como a capacidade de análise e síntese, e o seu interese polo medioambiente.
TRANSVERSAIS
Traballo en grupo, utilización de información axeitada, diversa e actualizada, bibliográfica e de internet, utilización de información en lingua estranxeira, capacidade de síntese, capacidade de exposición en público.
Metodoloxía da ensinanza
A parte teórica do temario desenvolverase ao longo do período que vai dende o 6 de Setembro de 2013 ao 13 de Maio de 2014, interrompéndose do 8 ao 24 de Xaneiro por ser período de exames das materias do primeiro cuadrimestre. Combinaranse as leccións maxistrais, utilizando o encerado e presentacións empregando os medios audiovisuais dispoñibles, coa resolución de problemas e cuestións teóricas. Os alumnos poderán ter acceso ás presentacións das sesións teóricas a través da páxina virtual da materia. Haberá unha parte práctica (26 horas) a realizar nos laboratorios durante o segundo cuadrimestre. Durante as 10 últimas sesións de clases expositivas realizaranse as exposicións dos seminarios.
A impartición da materia complementarase co uso da USC virtual.
Sistema de evaluación
Os alumnos poderán ser cualificados segundo avaliación continua, exames parciais e/ou exame final (http://fxc.usc.es/gl/centros/bioloxia/criteriosavaliacion.html). Aconséllase consultar o cadro xeral (ANEXO I-TABLAS A e B).
Tempo de estudo e traballo persoal
Este parámetro depende moito das "capacidades adquiridas" polo alumno ao longo da súa vida académica como estudante. Facendo referencia ao cadro xeral supóñense un total de 122,25 horas, é dicir unhas 8,2 horas semanais contando asistencia a clases teóricas e prácticas, seminarios, titorías e tempo de estudo previsto. Aconséllase consultar o cadro xeral (ANEXO II) de distribución de horas/créditos.

Recomendacións para o estudo da materia
Asistir ás clases de forma regular e intervir nelas de forma activa e realizar as tarefas que se vaian propoñendo a diario (cuestións, problemas, etc.), utilizar o libro que en cada capítulo se aconsella como principal e logo completalo con outras fontes aconselladas tamén polo Profesor, utilizar e aproveitar as titorías, tanto as habituais coma as personalizadas, e asistir ao laboratorio despois de ler previamente e de xeito detallada o guión das prácticas que se vaian realizar.