G1021325 - Xenética Evolutiva (Materias obrigatorias) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 45.00
• Clase Interactiva Seminario: 13.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 61.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Xenética
• Áreas: Xenética
• Centro: Facultade de Bioloxía
• Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: null

Profesores

Nome	Coordinador
Alvarez Jurado, Gonzalo.	SI
VILAS PETEIRO, ROMAN.	NON

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo A	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo B	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLIS_01	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	NON	NON
Grupo CLIS_02	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	NON	NON
Grupo CLIS_03	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	NON	NON
Grupo CLIS_04	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	NON	NON
Grupo TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS04	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS05	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS06	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS07	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS08	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS09	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS10	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS11	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS12	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Obxectivos da materia
Transmitir ó alumno conceptos básicos de xenética de poboacións, de evolución molecular, especiación e outros aspectos da teoría evolutiva, conceptos que se pretende integren un corpo de coñecementos fundamental que permita o alumno abordar con rigor a perspectiva histórica na resolución de calqueira problemática biolóxica. Que el alumno coñeza conceptos, métodos e resultados empíricos provenientes do estudo do proceso evolutivo, ademais do propio desenrolo histórico de la disciplina, constitúe un obxectivo específico de primeiro orde. Finalmente, o desenrolo da actividade docente en interacción construtiva co alumno proporcionará novas oportunidades ó titor para descubrir dificultades asociadas coa aprendizaxe da xenética evolutiva.

Ademais, son destacables os seguintes obxectivos asociados á transmisión de valores:
1) Presentar controversias asociadas a diferentes teorías dende unha perspectiva histórica e dende a admiración polos logros dos seus principais artífices. No obstante, o recoñecemento da controversia non implicará deterioro algún da comprensión dos conceptos básicos e menos aínda a renuncia á idea de que interesarse pola obxectividade da verdade resulta digno de mérito.
2) Favorecer o espírito crítico mediante a pescuda de espazos de debate onde os alumnos poidan compartir ideas orixinais sobre temas relacionados coa materia.
3) Favorecer o traballo cooperativo. Estimular a discusión de ideas co obxectivo de que los alumnos comprendan o diálogo como unha actividade construtiva na que el prexuízo recomendable sexa a ausencia de prexuízos, pois todo diálogo tolerante e honesto entre posturas diferentes ofrece una oportunidade para a síntese, o que implica a aparición de novos elementos de interese. Experimentar este descubrimento supón tomar conciencia de que a aproximación á verdade es en realidade asintótica e responde a un esforzo colectivo. Con el aprendemos que a lealtade inquebrantable as nosas crenzas ten menos que ver coa pescuda da verdade que con actitudes dogmáticas.

Contidos
Cada tema corresponderá por termo medio a 3 horas de clases expositivas.
Os temas 2-13 levarán un apoio de clases interactivas (seminarios); po lo tanto haberá un seminario por cada un destes temas.

TEMA 1. Desenrolo histórico do pensamento evolutivo
A teoría da evolución de Lamarck.- A teoría da evolución de Darwin.- O neodarwinismo

TEMA 2. A poboación ideal e o equilibrio Hardy-Weinberg
Frecuencias xénicas e xenotípicas.-O equilibrio Hardy-Weinberg

TEMA 3. A variabilidade xenética e a súa medida
Variabilidad xenética molecular e fenotípica.- Polimorfismos xenéticos

TEMA 4. A selección natural: modelos básicos
Selección natural e eficacia biolóxica.- Selección direccional e selección equilibradora

TEMA 5. A selección natural: casos complexos
Selección con alelos múltiples.- Selección en ambientes heteroxeneos.- Selección dependente das frecuencias

TEMA 6. A selección natural e a adaptación
Selección en poboacions naturais.- Adaptacions e exaptacions.- Selección de grupo

TEMA 7. A mutación
Mutación recurrente.- Equilibrio mutación-selección

TEMA 8. A consanguinidade e o apareamento non aleatorio
O coeficiente de consanguinidade.- Depresión consanguínea

TEMA 9. A deriva xenética
Xenética das poboacions finitas.- Equilibrio mutación-deriva.- Tamaño eficaz de poboación

TEMA 10. A migración
Fluxo xénico e migración.- Equilibrio migración-deriva.- Modelos de fluxo xénico

TEMA 11. A variabilidade xenética entre poboacións
A diferenciación xenética entre poboacions.- Análise de diversidade xenética

TEMA 12. Xenética de poboacións molecular
A teoría neutralista da evolución molecular.- Tasas de sustitución de aminoácidos e nucleótidos.- Modelos de sustitución

TEMA 13. Xenómica poboacional e filoxenética molecular
Métodos de construcción de arbores filoxenéticos

TEMA 14. Mecanismos de especiación
Especiación alopátrida.- Especiación simpátrida.- Otros modelos de especiación.- Mecanismos de aislamiento reproductivo

TEMA 15. Xenética da especiación
Especiación e diverxencia xenética.- Xenética do aillamiento reproductivo

TEMA 16. Macroevolución
Gradualismo e equilibrio puntuado.- Extensions do neodarwinismo




Bibliografía básica e complementaria
Freeman, S., Herron, J.C. 2007. Evolutionary analysis 4th ed. Benjamin Cummings.
Fontdevila, A., Moya, A. 1999. Introducción a la genética de poblaciones. Síntesis.
Futuyma, D.J. 2009. Evolution 2nd ed. Sinauer.
Graur, D., Li, W.H. 2000. Fundamentals of molecular evolution 2nd ed. Sinauer.
Hartl, D.L., Clark, A.G. 2006. Principles of population genetics 4th ed. Sinauer.
Hedrick, P.W. 2009. Genetics of populations 4th ed. Jones & Bartlett.

Competencias
A materia participa do obxectivo fundamental do Grado en Bioloxía de dotar ó alumno de competencias xerais acordes co RD 1393/2007, que se formulan a continuación en relación coa Xenética evolutiva:
1) Capacidade para reunir e interpretar datos, información e resultados de relevancia relacionados coa evolución biolóxica, que conduzan ó alumno á obtención de conclusións o respecto.
2) Capacidade para emitir informes razoados e críticos sobre asuntos relacionados con la bioloxía evolutiva
3) Capacidade para aplicar os coñecementos adquiridos na pescuda de solucións a problemas relacionados con la xenética evolutiva tanto nun contexto académico como profesional
4) Capacidade para comunicar de forma escrita y oral coñecementos de bioloxía evolutiva tanto a un público especializado como non especializado
5) Capacidade para estudar e aprender de forma autónoma, con organización de tempo e recursos, novos coñecementos e técnicas en calquera disciplina científica ou tecnolóxica, especialmente se están relacionadas coa análise evolutiva.
Metodoloxía da ensinanza
Clases maxistrais facendo uso de recursos informáticos para a esquematización e ilustración gráfica dos contidos correspondentes a cada tema.

Programas informáticos dispoñibles on line deseñados especificamente para a análise de datos xenéticos en poboacións naturais
Bases de datos de secuencias nucleotídicas (GeneBank).
Bases de datos derivados de estudos en xenética de poboacións e ecoloxía molecular (Dryad)

Documentais e películas relacionadas coa materia.

Casos concretos que sexan obxecto de estudo polo persoal docente. Por exemplo, de entre os más recentes destacan a discusión histórica sobre niveis de consanguinidade inferidos a partir de pedigríes (Álvarez et al. 2009. Plos One 4, e5174; Berra et al. 2010. Bioscience 60: 376-383; Berra et al. 2010. Biol. J. Linn. Soc. 101: 228-241); a análise de variación xenética adaptativa mediante una aproximación de xenómica poboacional (Vilas et al. 2010. Mar. Ecol. Prog. Ser. 420, 231-239) e o estudo da estrutura xenética de poboacións parasitarias (Vilas et al. 2011. Infect. Genet. Evol. 11, 904-911; Criscione et al. 2011. Mol. Ecol. in press).

Sistema de evaluación
Avaliaranse tanto os contidos teóricos da materia como a capacidade de resolución de problemas e cuestións de índole aplicada relacionados coa mesma.Os criterios básicos de avaliación consistirán na demostración dunha comprensión crítica dos conceptos fundamentais, a súa claridade expositiva e aplicación.

A avaliación de conceptos e a súa aplicación na resolución de problemas plantexados nos seminarios realizarase mediante exame escrito. Os alumnos serán convocados para a superación da materia en dúas oportunidades (xaneiro e xullo).

A oportunidade correspondente a xaneiro implicará a consideración dun exame parcial levado a cabo con anterioridade, de xeito que parte da materia poderá ser superada en dito exame. Os alumnos que non aproben o exame parcial examinaránse da totalidade da materia no exame final. En todo caso, o coñecemento da segunda parte da materia será avaliada mediante o exame final. A nota global da materia será a nota do exame final para todos aqueles que non superen o exame parcial, ou a media aritmética das notas do parcial e do final para aqueles alumnos que previamente aprobaron o exame parcial.

Na segunda oportunidade, correspondiente a xullo, non se terá en conta o exame parcial considerado na oportunidade de xaneiro. Esto significa que o alumno que faga uso da segunda oportunidade deberá examinarse da totalidade da materia. A nota parcial tampouco se conservará para ulteriores convocatorias.

Posto que a asistencia ás clases no Grado é obrigatoria e dacordo coa presunción de cumprimento razoable da normativa, a asistencia a clase non é un criterio de avaliación da materia.

Máis información: http://www.usc.es/gl/centros/bioloxia/criteriosavaliacion.html
Tempo de estudo e traballo persoal
Clases maxistrais: 45 horas; 67,5 horas de trabajo personal; 112,5 horas totales
Prácticas de pizarra/seminarios: 13 horas; 13,5 horas de trabajo personal; 26,5 horas totales
Traballo en grupos reducidos:2 horas; 3 horas de trabajo personal; 5 horas totales
Exames: 6 horas; 6
Total 60 90 150
Recomendacións para o estudo da materia
Asistencia a clase
Uso de la bibliografía especializada
Lecturas de divulgación científicamente rigurosas