G1021328 - Microbioloxía II (Diversidade Microbiana e Microbioloxía Aplicada) (Materias obrigatorias) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 34.00
• Clase Interactiva Laboratorio: 15.00
• Clase Interactiva Seminario: 6.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 58.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Microbioloxía e Parasitoloxía
• Áreas: Microbioloxía
• Centro: Facultade de Bioloxía
• Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: null

Profesores

Nome	Coordinador
ESTEVEZ TORANZO, ALICIA.	SI
Fabregas Casal, Jaime.	NON
LEMOS RAMOS, MANUEL LUIS.	NON
Puentes Corral, Beatriz.	NON
RODRIGUEZ OSORIO, CARLOS.	NON

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo A	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo B	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLIL_01	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_02	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_03	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_04	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_05	Horarios	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIL_06	Horarios	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo CLIS_01	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	NON	NON
Grupo CLIS_02	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	NON	NON
Grupo CLIS_03	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	NON	NON
Grupo CLIS_04	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	NON	NON
Grupo TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS04	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS05	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS06	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS07	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS08	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS09	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS10	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS11	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS12	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Inglés

Obxectivos da materia
- Adquirir os coñecementos básicos sobre a bioloxía dos diferentes microorganismos, incluíndo aspectos morfolóxicos, fisiolóxicos, xenéticos, ecolóxicos e aplicados.

- Coñecer e comprender o papel dos microorganismos como axentes infecciosos e os mecanismos de defensa do hospedeiro fronte a unha infección microbiana.

- Coñecer a importancia dos microorganismos nos ciclos da materia na natureza.

- Comprender o papel dos microorganismos na produción industrial de alimentos, antibióticos, vacinas e outras biomoléculas, así como en procesos industriais de lixiviación, depuración de augas residuais etc.

- Adquirir a base teórica e metodolóxica necesaria para abordar sen dificultade unha posterior especialización en calquera área da disciplina xa sexa básica ou aplicada.

- Aprender a manexar correctamente os materiais e instrumentos propios dun laboratorio de Microbioloxía, adquirindo as habilidades manuais que require a disciplina.

- Aprender a manexar as fontes de documentación.
Contidos
PROGRAMA DE CLASES TEÓRICAS

Tema 1. A clasificación dos microorganismos.
Concepto de especie bacteriana e especie biolóxica. Clasificación fenética e filoxenética. Nomenclatura bacteriana. Principales grupos de bacterias e Arqueas. (1 h)

Tema 2. Bacterias Gram negativas I. Bacterias Fotosintéticas. Oxifotobacterias: Cianobacterias e Proclorales. Anoxifotobacterias: bacterias verdes e púrpuras. Ecoloxía das bacterias fotosintéticas. (2 h)

Tema 3. Bacterias Gram negativas II. Espiroquetas: importancia clínica. Bacterias Espirais e Curvadas: Interés ecolóxico e clínico. As mixobacterias. Bacterias quimiolitotrofas: Bacterias nitrificantes, Bacterias oxidadoras do xofre e ferro, Bacterias magnéticas. Importancia nos ciclos bioxeoquímicos da materia.(2 h)

Tema 4. Bacterias Gram negativas III. Pseudomonas e Burkholderia. Bacterias oxidadoras do metano. Bacterias do ácido acético. Bacterias que fixan nitróxeno atmosférico. Bacterias causantes de tumores en vexetais. Importancia clínica, industrial e ecolóxica destes grupos. Xéneros Legionella, Neisseria, Brucella, Bordetella e Francisella: importancia clínica. (2 h)

Tema 5. Bacterias Gram negativas IV. Familias Enterobacteriaceae, Vibrionaceae, Aeromonadaceae e Pasteurellaceae: Importancia clínica e ecolóxica. Bacterias anaerobias estritas: Bacteroides e Desulfovibrio. Interese ecolóxico. Rickettsias e Clamidias. (3 h)

Tema 6. Bacterias Gram positivas con baixo contido G+C. Bacterias non formadoras de endosporas: Cocos Gram Positivos (Staphylococcus, Streptococcus, Enterococcus, Lactococcus, Leuconostoc) e Bacilos Gram positivos (Lactobacillus e Listeria). Bacterias Gram Positivas formadoras de endosporas: Esporulantes aerobios: xénero Bacillus. Esporulantes anaerobios: xénero Clostridium. Importancia clínica, industrial e ecolóxica. Os micoplasmas. (3 h)

Tema 7. Bacterias Gram positivas con alto contido G+C. Grupo Corineforme: Xéneros Corynebacterium, Propionibacterium e Bifidobacterium. Ecoloxía e importancia industrial e clínica destes xéneros. Micobacterias. Actinomicetes con esporanxios e conidios. Características xerais e importancia do xénero Streptomyces. (2 h)

Tema 8. Dominio Archaea.
Filoxenia do Dominio Archaea. Arqueas halófilas extremas. Arqueas metanóxenas: xénero Methanobacterium. Arqueas termóacidófilas. Arqueas sen parede celular. Interese ecolóxico e industrial. (2 h)

Tema 9. Microorganismos eucarióticos. Principais grupos de Protistas, Fungos e Microalgas. Importancia clínica, industrial ou ecolóxica. (2 h)

Tema 10. Descrición dos principais grupos virais. Virus de Procariotas: Bacteriófagos DNA e RNA. Virus de vexetais. Virus con xenomas divididos. Virus de animais. Criterios empregados para a súa clasificación. Virus DNA monocatenarios e bicatenarios. Virus RNA monocatenarios e bicatenarios. Importancia clínica dos virus animais. Quimioterapia Antivírica (4 h)

Tema 11. Interaccións entre Microorganismos.
Tipos de asociacións entre microorganismos: competición, comensalismo e simbiose. Exemplos de simbiose de bacterias con plantas e animais invertebrados e vertebrados. (2 h)

Tema 12. Ciclos Bioxeoquímicos.
Ciclos da materia e microorganismos implicados: Ciclo do nitróxeno, Ciclo do xofre, Ciclo do carbono. Degradación microbiana de polímeros naturais en solo e auga. (2 h)

Tema 13. Conceptos de Patoxenicidade e Epidemioloxía.
Infección e enfermidade infecciosa. Patoxenicidade bacteriana e virulencia. Dinámica do proceso infeccioso. Factores de virulencia. Epidemioloxía. Mecanismos de transmisión: directos e indirectos. Principais enfermidades microbianas en función do seu vehículo de transmisión. Toxiinfeccions e intoxicacións alimentarias. Prevención das enfermidades infecciosas: tipos de vacinas. (2 h)

TEMA 14. Microbioloxía industrial e Biotecnoloxía.
Microorganismos de interese aplicado. Busca, selección e manipulación de microorganismos de interese aplicado. Principais produtos obtidos mediante Microbioloxía Industrial. Procesos de biodegradación e biorremediación microbiana. Depuración das augas residuais. Obtención de produtos industriais mediante biotecnoloxía microbiana. Papel dos microorganismos na industria biotecnolóxica. (3 h)

TEMA 15. Microbioloxía dos Alimentos.
Microorganismos e descomposición dos alimentos. Métodos de conservación dos alimentos. Utilización de microorganismos para a obtención de alimentos. Microbioloxía dos alimentos fermentados. Obtención de produtos lácteos e outros alimentos por fermentación. Obtención de bebidas por fermentación microbiana. (2 h)


PROGRAMA DE CLASES PRÁCTICAS.

Práctica 1. Identificación de cultivos puros por métodos convencionais en tubo e en placa.

Práctica 2. Métodos miniaturizados de identificación bacteriana. Sistemas miniaturizados multiproba: Sistemas API.

Práctica 3. Reconto de virus bacterianos: titulación de bacteriófagos da serie T.

Práctica 4. Análise microbiolóxica da auga. Reconto de bacterias heterótrofas totais. Colimetría, Estreptometría e Clostridiometría. Determinación polas técnicas do número máis Probable (NMP) e por filtración en membrana.

Práctica 5. Determinación da produción de substancias antibióticas e actividades enzimáticas por bacterias illadas do medio.

Bibliografía básica e complementaria
Bibliografía do Programa de Teoría

Textos de referencia para todos os contidos do programa:

- Madigan, M.T., J.M. Martinko, y col . 2009. Brock Biología de los Microorganismos. 12ª ed. Pearson, London.

- Willey, J.M. Sherwood, L.M. & Woolverton, C.J. 2009. Microbiología. 7ª ed. McGraw-Hill Interamericana. Madrid.

Bibliografía complementaria

- Atlas, R.M.& R. Bartha. 2001. Ecología Microbiana y microbiología ambiental. 4ª ed. Addison-Wesley. Madrid.

- Balows, A., H.G. Truper, H. Dworkin, N. Harder & K.H. Schleifer. 1992. The Prokaryotes. A handbook on the Biology of Bacteria: Ecophysiology, isolation, identification, applications. 2nd ed. Springer Verlag , Berlín.

- Garrit, G. 2000. Bergey’s Manual of Systematic Bacteriology. 2nd Ed. Vol 5. Springer. New York.

- Strutters, J.K. & R.P. Westran. 2005. Bacteriología clínica. Masson, S.A. Barcelona

- Thieman, W.J., & M.A. Palladino. Introducción a la Biotecnología. 2010. 2ª ed. Editorial Pearson. Madrid.

- Tortora, G.J., B.R. Funke, & C.L. Case. Introducción a la Microbiología. 2007. 9ª ed. Editorial Médica-Panamericana. Buenos Aires.

Bibliografía do Programa de Prácticas

1.- Gamazo, G.; Gómez-Goñi, I.; & Díaz, R. “Manual práctico de Microbiología”. 2008. 3ª ed. Ed. Masson. Barcelona
2.- McFaddin, J. “Pruebas bioquímicas para la identificación de bacterias de importancia clínica”. 2003. 3ª Edición. Ed. Médica Panamericana. Buenos Aires
3.- Koneman, E. W., S.D. Allen, V. M. Janda, P.C. Schreckenberger & W.C Winn Jr. 2008. Koneman diagnóstico microbiológico. Texto y atlas en color. 6ª ed. Panamericana. Buenos Aires.


Competencias
- Coñecer e aplicar correctamente o vocabulario e a terminoloxía específica da Microbioloxía.
- Relacionar a Microbioloxía co resto de disciplinas biolóxicas e non biolóxicas que se están a cursar nos estudos de Grao.
- Adquirir os coñecementos básicos sobre a bioloxía dos microorganismos tanto nos seus aspectos básicos como aplicados.
- Coñecer os campos de aplicación e a proxección social presente e futura da Microbioloxía.
- Comprender as bases teóricas dos métodos microbiolóxicos e os fundamentos da súa aplicación.
- Adquirir e desenvolver habilidades manuais necesarias para o correcto manexo dos materiais e instrumental propios da Microbioloxía.
- Coñecer e saber manexar as fontes documentais de Microbioloxía.
- Desenvolver a capacidade para o traballo en grupo e para abordar a resolución de problemas de forma colectiva.
- Desenvolver a capacidade de argumentación fundamentada e a crítica racional sobre a información científica, tanto no ámbito académico coma na sociedade, con especial atención aos medios de comunicación.
- Desenvolver a capacidade para a comunicación oral e escrita dos coñecementos adquiridos.
Metodoloxía da ensinanza
Utilizaranse:
- Clases maxistrais. 34 horas presenciais (2 horas semanais ao longo do segundo cuadrimestre).
- Seminarios: 6 seminarios de 1 hora. Os seminarios poderán ser impartidos polo profesor, polos alumnos ou ser utilizados para outro tipo de actividades (aprendizaxe cooperativa, debates de temas de actualidade, etc.)
- Prácticas de laboratorio: 15 horas presenciais. Faranse en grupos de 20 alumnos e as prácticas de cada grupo efectuaranse de xeito continuado durante unha semana de luns a venres.
- Titorías en grupo: Tres titorías de 1 h cada unha (realizaranse en grupos reducidos de 6-8 alumnos). Nas tutorías farase unha evaluación continua do aprendizaxe e resolveranse as dúbidas sobre a materia.

Sistema de evaluación
- Teoría. Realizarase un exame final obrigatorio para poder aprobar a materia. A nota de Teoría representará un 75% da nota final da materia.

- Prácticas. A asistencia a todas as prácticas será obrigatoria e será un requisito para poder presentarse ao examen de teoría. Os alumnos realizarán un exame sobre os fundamentos, metodoloxía e resultados obtidos nas prácticas . A nota deste exame representará un 10% da nota final.

- Seminarios. En caso de ser impartidos polo profesor, o contido dos mesmos será susceptible de exame. En caso de ser impartidos polos alumnos, para a valoración terase en conta:
A corrección formal do resumo escrito e da presentación pública.
O labor de síntese da información recompilada.
A capacidade para responder de forma axeitada ás preguntas formuladas.

No caso doutras alternativas docentes nos seminarios, valorarase a participación do alumno nestas.

O peso dos seminarios na nota final será do 10%.

- Asistencia a clases teóricas, seminarios e titorías. Representará un 5 % da nota final. Soamente se permitirá un 10% de ausencias non xustificadas nos controis de asistencia que se efectúen ao longo do cuadrimestre para manter esta porcentaxe. A perda de dita porcentaxe non implica a non superación da materia.

Nota: A nota mínima no exame de teoría para poder valorar os outros conceptos será de 4.

ALUMNOS REPETIDORES

- Aos estudantes repetidores que teñan avaliada positivamente las prácticas e as asistencias, manterase a calificación durante os dous cursos académicos seguintes.

- A asistencia ás Titorias será voluntaria
Tempo de estudo e traballo persoal
Materia de 6 créditos ECTS x 25 horas= 150 horas

Presenciais 60 horas:
- clases maxistrais 34 horas
- clases prácticas 15 horas
- seminarios 6 horas
- titorías en grupo reducido 3 horas
- examen 2 horas

Traballo persoal do estudiante 90 hors:
- Titorías individualizadas 2 hors
- Estudo individual 68 horas (3-4 horas semanais)
- Elaboración de traballos e lecturas recomendadas 18 horas
- Asistencia a conferencias e outras actividaes 2 horas



Recomendacións para o estudo da materia
Estudio comprensivo e non memorizado intentado relacionar os contidos dentro da materia e con aquelas outras materias afíns.

Asistencia regular a clase e participación activa en clases teóricas e seminarios