P1111206 - Biomonitorización de Ecosistemas Acuáticos (Ecoloxía e Ecotoxicidade) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 3.00
• Total: 3.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 9.00
• Clase Interactiva Laboratorio: 6.00
• Clase Interactiva Seminario: 6.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 24.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Máster RD 1393/2007
• Departamentos: Bioloxía Celular e Ecoloxía, Zooloxía e Antropoloxía Física
• Áreas: Ecoloxía, Zooloxía
• Centro: Facultade de Bioloxía
• Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)

Profesores

Nome	Coordinador
COBO GRADIN, FERNANDO.	NON
FERNANDEZ ESCRIBANO, JOSE ANGEL.	SI
MORA BERMUDEZ, JOSE EMILIO S..	NON

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo /CLE_01	Ordinario	Clase Expositiva	NON	NON
Grupo /CLIL_01	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo /CLIS_01	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	NON	NON
Grupo /TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Inglés

Obxectivos da materia
Preténdese familiarizar o alumno co amplio abano de métodos biológicos (respostas fisiolóxicas, bioensaios toxicolóxicos, respostas de poboacións e comunidades, ...) usadas na avaliación da calidade dos ecosistemas acuáticos, tanto marinos coma continentales.
Contidos
Teoría.- Alteracións das augas por actividades humanas. Contaminación orgánica. Eutrofización. Contaminación tóxica. Alteracions físicas. Efectos dos diversos tipos de contaminación sobre os organismos e as poboacions. Diagnose e vixilancia. Métodos para a caracterización biolóxica da calidade das augas.

Práctica de campo e laboratorio.- Diseño de estratexias de mostraxe. Toma de datos para a aplicación de índices de evaluación do hábitat. Mostraxe de macroinvertebrados para índices bióticos. Separación e identificación de material. Evaluación do hábitat. Interpretación dos parámetros ecolóxicos descriptivos. Análises cenóticos. Estructura trófica. Calidade biolóxica. Índices bióticos. Mostraxe biosedimentario o longo dun gradiente de contaminación orgánica. Triado de mostras macrozoobentónicas: identificación e cuantificación. Sedimentoloxía. Tratamento numérico, grupos faunísticos e grupos tróficos, interpretación de resultados

Bibliografía básica e complementaria
Allan, D. J. 1995. Stream Ecology. Structure and function of running waters. Chapman & Hall.
Borja, J. Franco e V. Pérez, 2000. A marine biotic index to establish the ecological quality of soft-bottom benthos within European estuarine and coastal environments, Marine Pollution Bulletin 40 (12): 1100–1114.
Cobo, F., González, M.A., Vieira-Lanero, R. e Servia, M.J. 2006. “O río animado” Biodiversidade dos ecosistemas acuáticos continentais galegos. Fernando Cobo Ed. Unidixital. Santiago de Compostela.
Edmondson, W.T. y G.G. Winberg. 1971. A manual on methods for the assessment of secondary productivity in fresh waters. IBP handbook 17. Blackwell. Oxford
Glémarec, M. e C. Hily. 1981. Perturbations apportées a la macrofaune benthique de la Baie de Concarneau par les effluents urbains et portuaires, Acta Oecologica Applied 2 (2) : 139–150.
González, M.A e Cobo, F. 2006. Los macroinvertebrados de las aguas dulces de Galicia. Hércules de Ediciones. A Coruña.
González del Tánago, M. e García de Jalón Lastra, D. 2001. Restauración de Ríos y Riberas Editorial : MUNDI-PRENSA. Madrid. 319 pp.
González del Tánago, M. e García de Jalón Lastra, D. 2007. Restauración de ríos: guía metodológica para la elaboración de proyectos. Editorial: Ministerio de Medio Ambiente
Gray, J.S. e Pearson, T.H. 1982. Objective selection of sensitive species indicative of pollution-induced change in benthic communities. I: comparative methodology. Marine Ecology Progress Series 9: 111–119.
Hauer, F.R. e Lamberti, G.A. 1996. Methods in Stream Ecology. Academic press.
Hellawell, J.M. 1986 Biological Indicators of Freshwater Pollution and Environmental Management. Kluwer Academic Publishers Group
Hutchinson, G.E. 1993. A treatise on limnology. Vol. IV. The zoobenthos. (Y.H. Edmondson, ed.) Wiley. Nueva York.
Jeffries, M. e D. Mills. 1990. Freshwater ecology principles and applications. Belhaven. Londres.
Lind, T.O. 1979. Handbook of common methods in Limnology. 2nd. Ed.. The C.V. Mosby Co., St. Louis.
Mason, C.F. 1984. Biología de la contaminación del agua dulce. Col. Exedra nº 142. Ed Alhambra. 1984.
Palacio, J., Mora, J., Lastra, M. y M. Planas. 1993. Estructura trófica de la macrofauna intermareal: Evolución en un área afectada por vertidos orgánicos, Publicaciones especiales del Instituto Español de Oceanografía 11: 415-422.
Pearson, .H. y R. Rosenberg. 1978. Macrobenthic succession in relation to organic enrichment and pollution of the marine environment: an annual review, Oceanography and Marine Biology 16: 229–331.
Planas, M. y Mora, J. 1987. Estado de conocimiento actual del bentos de zonas orgánicamente enriquecidas, Thalassas 5(1): 125-134.
Planas, M. e Mora, J. 1989. Epigenetical changes in Capitella (Polychaeta, Capitellidae) in the Ensenada de Lourizán (NW Spain), Vie et Milieu 39 (3/4): 159-163.
Reish, D.J.1957. The relationship of the Polychaetous Capitella capitata to waste of biological origin. In: C.M. Tarzwell, Editor, Biological problems in water pollution, Pergamon Press, New York, 195–200.
Rice, J., 2003. Environmental health indicators, Ocean & Coastal Management 46 (2003): 235–259.
Rosenberg, D.M. e Resh, V.H. Ed. 1993. Freshwater biomonitoring and benthic macroinvertebrates. Chapman & Hall, Inc.
Salas F., C. Marcos, Neto J.M., Patricio J., Pérez-Ruzafa A. e Marques J.C., 2006. User friendly guide for using benthic ecological indicators in coastal and marine quality assessment. Ocean and Coastal Management 49(5-6): 308-331.
Warwick, R.M. e K.R. Clarke, 1994. Relearning the ABC: taxonomic changes and abundance/biomass relationships in disturbed benthic communities, Marine Biology 118: 739–744.

Competencias
O alumno coñecerá os fundamentos dos procesos de bioacumulación e transferencias tróficas nos ecosistemas acuáticos así como os efectos tóxicos producidos en indicadores biolóxicos por actividades humanas contaminantes.
O remate do curso, o alumno será capaz de emplear diversas técnicas necesarias para avaliar o estrés ambiental no medio acuáticos.

Metodoloxía da ensinanza
Nas clases teóricas abordaranse conceptos xerais de biomonitorización, así como diversas técnicas que posteriormente aplicaranse nas prácticas de campo e laboratorio. Posteriormente, realizarase unha análise dos datos obtidos empleando diferentes técnicas estadísticas.
Sistema de evaluación
Avaliación continua e considerando:
a) Participación activa nas clases teóricas e nos debates xerados durante as mesmas, así como a posible realización dun exame final (máximo, 50% da nota final).
b) Actitude e disposición no laboratorio (máximo, 25% da nota final).
c) Valoración do interese na resolución de casos prácticos (máximo, 25% da nota final

Tempo de estudo e traballo persoal
Traballo Presencial na Aula (horas)
Clases expositivas (9)
Clases interactivas (12)
Tutorías (3)
Total horas traballo presencial na aula (24)

Traballo Persoal do alumno (horas)
Estudo autónomo individual ou en grupo (15)
Escritura de exercicios, conclusions, traballos (25)
Total horas traballo persoal do alumno (40)

Recomendacións para o estudo da materia
Recoméndase a asistencia e participación activa nas clases e seminarios programados. É importante resolver no momento las dúbidas, así como revisar e completar as notas das clases. As titorías representan unha oportunidade excelente para mellorar o aprendizaxe e resolver dúbidas. O estudo da materia verase facilitado pola consulta do material que se porá a disposición dos alumnos na páxina web da USC Virtual.