P1072214 - Calidade, mellora e procesamento dos produtos derivados da acuicultura (Biotecnoloxía en Acuicultura) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 3.00
• Total: 3.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 12.00
• Clase Interactiva Laboratorio: 9.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 24.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Máster RD 1393/2007
• Departamentos: Zooloxía e Antropoloxía Física, Departamento Externo
• Áreas: Zooloxía, Área Externa para o postgrao oficial
• Centro: Facultade de Bioloxía
• Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: null

Profesores

Nome	Coordinador
PASCUAL LOPEZ, Mª DE LA CRUZ.	NON

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo /CLE_01	Ordinario	Clase Expositiva	NON	NON
Grupo /CLIL_01	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo /TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo de exame	Exames	Teóricos	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Obxectivos da materia
Esta materia pluridisciplinar ten como obxectivo coñecer os parámetros que determinan a calidade do produto acuícola e as ferramentas que a poden asegurar. Asimesmo preténdense coñecer novos procesos e tecnoloxías que permitan mellorar a calidade do produto acuícola na súa cadea de produción, transformación e consumo; así como estimar as demandas do consumidor sobre a calidade do produto acuícola.
Tamén se pretende coñecer os distintos aspectos que afectan á calidade dos produtos obtidos nos procesos acuícolas, tanto de distintos tipos de organismos animais como de macroalgas mariñas. Trátanse aspectos que van desde a súa composición e propiedades organolépticas e nutricionais ata a evolución no tempo e os métodos de conservación ou extracción dos seus principios activos; pasando por temas tanto de seguridade alimentaria como dos tipos de controis (microbiolóxicos e de puntos críticos) que se deben de realizar e a súa metodoloxía para facelo.
Por outra banda trátase de coñecer os fundamentos da trazabilidade molecular, e a metodoloxía para o desenvolvemento de sistemas integrais da mesma e así saber deseñar este tipo de sistemas para calquera produto acuícola e aplicalos no estudo de casos prácticos.

Contidos
Temario teoría:

Compoñentes principais do peixe. Cambios postcaptura do pescado.
Seguridade alimentaria: Definición de *biomarcadores moleculares de calidade e frescura. Control da seguridade alimentaria.
Procesamiento de animais derivados da acuicultura: Operacións básicas do procesado. Métodos e técnicas de conservación doutros produtos pesqueiros.
Lexislación vixente sobre trazabilidade alimentaria na UE.
Situación actual da investigación, a industria e o mercado referente á trazabilidade de produtos da pesca e a acuicultura.
Fundamentos moleculares e métodoloxías dispoñibles para a calibración de sistemas de trazabilidade xenética. DNA barcodes.
Elementos de autenticidade contrastables con ferramentas moleculares: limitacións e tendencias.
Sistemas integrados de trazabilidade: etiquetas intelixentes e novos envases.
Aplicacións xerais das macroalgas mariñas. Os ficocoloides das algas. Tipos e aplicacións. Procesamiento das principais especies cultivadas para a extracción de ácido alxínico, agar e carraxeninas.
As macroalgas mariñas cultivadas como fonte de biomasa de uso agropecuario ou para a alimentación e saúde do home. As macroalgas como fonte de enerxía. Biorrefinerias baseadas en biomasa algal.

Temario Prácticas:

Análise de frescura e sensorial do peixe.
Desenvolvo de produtos de peixe con diferentes Tecnoloxías

Aplicación de técnicas baseadas en *PCR para a identificación molecular de produtos da pesca e a acuicultura: adecuación das técnicas dispoñibles a cada situación biolóxica e produto comercial. Potencia de diagnóstico e limitacións das técnicas.
Propiedades dos ficocoloides das algas: Alxinatos, agar e carraxeninas. Punto de fusión e xelificación en agar. Dureza de xeles. Técnicas de esferificación directa e inversa. Análise sensorial de macroalgas mariñas alimentarias.







Bibliografía básica e complementaria
Bibliografía básica:
“Evaluación sensorielle: manual methodologique”. ISBN: 2-85206-588-6; ed. Lavoisier.
“Maximising the value of marine by-products”. ISBN-13: 978-0-8493-9152-1. Ed.CRC Press.
“Food preservation techniques”. ISBN: 08493-1757-6. Ed.CRC Press.
“Advances in Thermal and Non-Thermal Food Preservation”. ISBN 10:0-8138-2968-2. Ed.Gaurav Tewari and Vijay K. Juneja.

“Aplicaciones de la Biotecnología en Seguridad Alimentaria”. 2005 AESA-Genoma España Ed. Sector Agroalimentario. ISBN 84-609-5044-1.
“Guía de la Trazabilidad de la Industria de Transformación de Productos del Mar”. 2004. Ed MAPA Vigo.
Rebein, H & Oehlenschläger J. (2009). Fishery products: quality, safety and authenticity. Wiley-Blackwell, Hong kong.
“Food Autheticity and traceability”. 2003. M. Lees (Eds.). Woodhead Pub. Ltd. Cambridge UK.

Cremades, J., Bárbara, I. & Veiga, A.J. 1998. Las macroalgas marinas y sus aplicaciones, Fondo de Formación. Ferrol. 158 pp.
Critchley, A.T. & Ohno, M. (Eds.). 1997. Cultivation and Farming of Marine Plants. World biodiversity Database CD-ROM series. UNESCO.
Critchley, A.T., Ohno, M. & Largo, D.B. (Eds.). (2006). World Seaweed Resources. ETI. University of Amsterdam. (CD-ROM).
Guiry, M.D. & Blunden, G. 1991. Seaweeds Resources in Europe: Uses and Potential. John Wiley & Sons, West Sussex.
Pérez, R.; Kaas, R.; Campello, F.; Arbault, S. & Barbaroux, O. 1992. La culture des algues marines dans le monde. Service de la Documentation et des Publications (SDP). IFREMER. Plouzane.

Bibliografía complementaria:
“Chemical changes in food during processing”. RICHARDSON & FINLEY. Food & Nutrition Press.
“Freezing effects on food quality”. JEREMIAH. Marcel-Dekker. 1995.
“Introducción a la bioquímica y tecnología de los alimentos” (2 vol.). CHEFTEL. Acribia
“Seafoods: chemistry, processing, technology & quality”. SHAHIDI & BOTTA. Chapman & Hall. 1994
“Seafoods: quality, technology & nutraceutical applications”. ALASALVAR & TAYLOR. Springer. 2002.
“Conservación no térmica de los alimentos”. BARBOSA-CANOVAS & COL. Acribia. 1999.
“Conservación química de los alimentos”. LÜCK & JAGER. Acribia.
“Microbiology of marine food products”. WARD & HACKNEY
“Food additives”. BRANEN & col. Marcel-Dekker. 2002.
“Surimi & surimi seafood”. PARK. Marcel-Dekker. 2000
“Análisis sensorial en el desarrollo y control de la calidad de los alimentos”. CARPENTER & COL: Acribia. 2002.
“Métodos analíticos del laboratorio del instituto Nacional de Consumo”. Alimentos I. MSC. 1999.
“HACCP: manual del auditor de calidad”. ASQ FOOD. Acribia. 2002.

“Biotechnology and Genetics in Fisheries and Aquaculture”. 2003. AR Beaumont, K Hoare, (Eds.). Blackwell Science Ltd. Oxford (United Kingdom)
“Fish Genetics And Aquaculture Biotechnology”. 2004. T J Pandian, CA Strussmann, M P Marian (Eds.). Science Publishers, Inc. New Hampshire U.S.A.
“Molecular Zoology: Advances, Strategies and Protocols”. 1996. Ferraris J. D. and Palumbi (Eds). R. Wiley-Liss & Sons, New York.
“Molecular Markers: Natural History and Evolution”. 2004. J. Avise (Eds), 2nd ed. Sinauer.

Recursos web:
www.gestiontrazabilidad.com
www.campden.co.uk/training/traceability-foundation.htm
www.verifytraceability.com/HOME/HomePage_Content.aspx
www.Algaebase.org
Outros materiais de apoio:
Clases virtuais:

Todo o material empregado en clase e que se considere pertinente estará a disposición dos alumnos en formato electrónico nunha das plataformas de apoio docente do curso ou na web do máster.

Revistas científicas

Aquaculture
Food and Chemical Toxicology
International Journal Food Science & Technology
Food Chemistry
Food Microbiology
Food Science & Technology International.
Food Science & Technology Abstracts
Food Technology
Hydrobiologia
Journal AOAC
Journal Food Technology
Journal Food Protection
Journal Food Science
Journal Food Science & Technology
Journal of Agriculture and Food Chemistry
Journal of Applied Phycology
European Food Research and Technology


Competencias
Competencias xeráis:

• CX01- Adquisición de capacidades de análise e prospeción sobre a situación actual e futura da acuicultura.
• CX02- Apreciar a importancia do debate e traballo en equipo, a comunicación interpersoal e a responsabilidade.
• CX03- Valorar a importancia dos análises multidisciplinares e a relación entre coñecementos para a resolución de problemas e análises de puntos críticos.
• CX04- Utilizar as terminoloxías científicas adecuadas.
• CX05- Redactar e defender informes profesionais e publicacións científicas, fomentando a expresión audiovisual, oral e escrita.
• CX06- Atopar as fontes de información e bases de datos necesarias; consultalas e analizar e sintetizar documentos.
• CX07- Contribuir a incrementar o coñecemento plantexando e desenrrolando proxectos de investigación e cultivo.
• CX08- Potencialo manexo de idiomas estranxeiros
• CX09- Aplicar un pensamento crítico, lóxico e creativo
• CX10- Capacidade de traballar de forma individual no deseño experimental, amosando autonomía no traballo de laboratorio.

Competencias específicas:

• CE03- Desenvolver e coñecer as técnicas de cultivo de peixes, moluscos, outros invertebrados, de algas, auxiliares e de produción.
• CE04- Controlar todoslos factores fisiolóxicos, metabólicos, inmunolóxicos, ambientais, de alimentación, … que afectan ó benestar, e implementar os procesos de reproducción, producción, mantemento e patoloxía de especies clave e especies potenciais na acuicultura.
• CE06- Realizar controis de calidade e trazabilidade.
• CE07- Adquirir coñecementos sobre as características técnicas e de deseño das instalacións para o cultivo.
• CE08- Previr o potencial impacto ambiental.
• CE09- Organizala producción asegurando a súa viabilidade.
• CE10- Identificar obxectivos relevantes de investigación e planificar a súa consecución.
• CE11- Adquirilos coñecementos básicos e aplicados de xenética, xenómica e proteómica aplicada á acuicultura.


Competencias básicas:

• CB01- Posuír e comprender coñecementos que acheguen unha base ou oportunidade de ser orixinais no desenvolvemento e/ou aplicación de ideas, a miúdo nun contexto de investigación.
• CB02- Garantizarase que os estudantes sepan aplicalos coñecementos adquiridos e a súa capacidade de resolución de problemas en entornos novos ou pouco coñecidos dentro de contextos máis amplos (ou multidisciplinares) relacionados coa sua área de estudo.;
• CB03- Garantizarase que os estudantes sexan capaces de integrar coñecementos e enfrentarse á complexidade de formular xuizos a partir dunha información que, sendo incompleta ou limitada, inclúa reflexións sobor das responsabilidades sociais e éticas vinculadas á aplicación dos seus coñecemeentos e xuizos.
• CB04- Garantizarase que os estudantes sepan comunicar as suas conclusións (e coñecemeentos e razóns últimas que as sustentan) a públicos especializados e non especializados dun modo claro e sin ambigüedades.
• CB05- Garantizarase que os estudantes teñan as habilidades de aprendizaxe que lles permitan continuar estudando dun xeito que terá de ser en gran medida autodirixido ou autónomo.


Metodoloxía da ensinanza
-Os créditos expositivos que corresponden coas clases de teoría, terán lugar mediante videoconferencia interuniversitaria. Os créditos presenciais de prácticas de laboratorio desenvolvésense nos laboratorios correspondentes á temática e profesor da materia seguindo un sistema de clase manipulativa-orientada, consistente en exposición de obxectivos e medios, desenvolvemento experimental polo alumno con feed-*back continuo e interpretación final de resultados en formato debate.

-Os créditos interactivos (resolución de exercicios, ampliación de materia, lecturas relacionadas, traballos para a materia, preparación de exames, etc.), serán programados previamente co profesor ou o coordinador para a súa posterior avaliación.

-As titorías grupais e individuais, serán reais ou virtuais. As grupais están destinadas a coordinar aos grupos de traballo, efectuaranse baixo programación específica de datas. As individuais están dedicadas a orientar a alumno na aprendizaxe e serán discrecionais.

Sistema de evaluación
Consideracións xerais:
Realizarase unha proba escrita con preguntas curtas e preguntas test sobre aspectos tanto da docencia expositiva como da realización das clases prácticas. Igualmente proporase a elaboración dun traballo de investigación individual ou en pequeno grupo. *Asímismo realizarase unha avaliación continua sobre a asistencia e participación nas distintas actividades da materia.

Aspectos e criterios de avaliación:

Sistema de cualificación 1: Proba escrita (50-70%). Descrición: síntese de conceptos, interpretación de cuestións e resolución/deseño de casos prácticos.

Sistema de cualificación 2 (no seu caso): Traballo de investigación individual (10-20%). Descrición: Desenvolvemento individual dun tema ou caso aplicado, durante o curso. Presentación escrita.

Sistema de cualificación 3: Prácticas de laboratorio (10-20%). Descrición: asistencia, execución, aproveitamento e test de prácticas.

Sistema de cualificación 4: Aproveitamento do curso (10%). Descrición: asistencia e participación en todas as actividades reais e virtuais, cumprimento de compromisos, de datas de entrega de traballos, e requirimento de titorías.

Tempo de estudo e traballo persoal
• 3 créditos ECTS x 25 = 75 horas curso.


Horas presenciais:

Clases maxistrais: 12
Prácticas de laboratorio: 9
Titorías: 3
Totais: 24


Horas no presenciais:

Clases maxistrais: 18
Prácticas de laboratorio: 4,5
Preparación de clases expositivas: 26
Exame das clases teóricas: 2
Revisión de exames: 0,5
Totais: 51

Pesenciais + non presenciais = 75
Recomendacións para o estudo da materia
Asistir ás clases presenciais.
Consultar a bibliografía recomendada polo profesor nas distintas unidades temáticas.
Asistir a titorías discrecionais personalizadas xa sexan reais-presenciais a petición do alumno ou virtuais-presenciais abertas (resposta diferida) ou pechadas (acordo de horarios para a titoría online).
Participar nas clases activamente.
Estudar de xeito regular durante o desenvolvemento das clases.

Observacións
Prerrequisitos
Cursar materias completas ou cursos específicos onde se tratou os seguintes aspectos:

Métodos en Xenética: Propiedades físico-químicas do ADN, técnicas de análises de polimorfismos moleculares; tecnoloxía do ADN recombinante.

Xenética Xeneral: Xenética de poboacións e evolución..

Pesca e acuicultura animal: Manexo de stocks cultivados, explotación de pesqueiras e loxística da distribución comercial.

Macroalgas mariñas: Morfoloxía, reprodución e ciclos de vida das principais especies cultivadas.