G3121324 - Educación Visual e Plástica: Contextos e Procesos Artísticos (Didáctico-Disciplinar) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 24.00
• Clase Interactiva Laboratorio: 24.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 51.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Didáctica da Expresión Musical, Plástica e Corporal
• Áreas: Didáctica da Expresión Plástica
• Centro: Facultade de Ciencias da Educación
• Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: null

Profesores

Nome	Coordinador
Cabo Villaverde, Francisco J.	SI

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo CLE01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLIL_01 (A-Fern)	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	NON
Grupo CLIL_02 (Fero-L)	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	NON
Grupo CLIL_03 (M-O)	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	NON
Grupo CLIL_04 (P-Z)	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	NON
Grupo TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS04	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS05	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS06	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS07	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Inglés

Obxectivos da materia
1. Xerais

a. Formar ao futuro docente na diversade de expresións da creación visual nas diferentes disciplinas
b. Capacidade de xerar liñas de acción propias dentro da creación plástica para atender a diversidade e a diferencia dos seus futuros alumnos.
2. coñecementos (saber)
a. Achegarse á arte como un continuo proceso de investigación que analiza tanto a nosa percepción da realidade como a forma de aproximarnos a ela.
b. Analizar os conceptos ao redor das manifestacións plásticas e visuais para incorporar un vocabulario que permita acadar e defender un criterio propio
c. Identificar unha serie de problemáticas ao rededor da educación artística: estereotipos, imaxinarios e representación simbólica, determinismo discursivo, hábitos reprodutivos, etc.

3. Procedementos (saber facer)

a. Coñecer a arte dende a práctica e reflexionar sobre as súas posibilidades como modelo para a educación e a súa importancia no currículo escolar.
b. Analizar casos e modelos educativos que promovan un enfoque produtivo da educación artística.
c. Potenciar o uso de diferentes técnicas (experimentación, proceso) e a súa documentación.

4. Actitudes (saber ser)

a. Amosar actitudes positivas e respectuosas cara á diversidade de expresións e produccións plásticas e visuais.
b. Fomentar unha actitude reflexiva e crítica ante a produción artística contemporánea e ante o ensino da expresión plástica na escola.


Contidos
Podemos dividir os contidos en 3 bloques. Estes blques están interrelacionados e non se presentan de forma illada se non que fan referencia aos diferentes contextos (culturais e vivenciais) que se van traballar ao longo do curso.

BLOQUE 1: A Arte como contexto.

Revisión das distintas concepcións da arte no Século XX e XXI: Vangardas Históricas, Bauhaus, Postmodernidade, etc.

Coñecer e analizar o proceso creativo dos artistas e das principais escolas e movementos de arte contemporánea.

Incorporar un pensamento crítico e reflexivo cara a arte e as súas producións. Análise comparada de diferentes estilos.

BLOQUE 2: A Educación artística como contexto

A Educación Artística na escola. Orientacións interdisciplinarias e contemporáneas.

Análise dos contidos da expresión plástica no currículo de educación primaria.

BLOQUE 3: O “Eu” como contexto.

O obxectivo deste bloque é coñecer os preconceptos que existen tanto sobre a arte como a educación artística. Indagar en que medida estes preconceptos foron construídos socialmente ou a partir dunha educación artística previa, observar os seus problemas (xerarquías, ausencia de imaxinario persoal) e propor modelos alternativos.

Preconceptos en torno á arte e a educación: Revisión de experiencias previas.

Desvinculación dos estereotipos en torno a arte e a educación.

Construción do pensamento crítico. Glosario de termos: proceso, proxecto, ficha, manualidades, educación artística, creatividade, imaxinación, imaxinario, orixinalidade, etc.

Técnicas e materiais plásticos e visuais: composición, cor, debuxo, pintura, collage, volume, construción, modelado, fotografía e vídeo.

O imaxinario individual e colectivo.

Observación do entorno como espazo para a integración arte-escola: Distintos ámbitos para a expresión plástica na escola: a aula, o patio, a paisaxe, a tradición, etc.

O portafolios como ferramenta de recollida de documentación e proceso


DESGLOSE DE CONTIDOS
Conceptuais: Procurarase formar ao alumnado na diversidade da realidade local (o contexto dos seus futuros alumnos) frente a imposicion dos diferentes modelos reproductivos establecidos na escola ou nos medios de comuniciación e a cultura de masas.
Procedimentais: Destrezas para desenvolver unha actitude reflexiva e critica ante a sua realidade sociocultural e a dos outros. Destrezas pra planificar, executar, documentar e expoñer un proxecto.
Actitudinais: Contidos relativos á valoración da diversidade cultural, social, e inidividual

Bibliografía básica e complementaria
BASICA:

Acaso, M. (2011) Didáctica de las artes. Madrid: Akal
Balada, M. / Juanola, R. (1987) La educación visual en la escuela. Paidós: Barcelona.
Eisner, E. W. (1995). Educar la visión artística. Barcelona: Paidós.
Lowenfeld, V. (2008) Desarrollo de la capacidad intelectual y creativa. Madrid: Síntesis
Machón, A (2009) Los dibujos de los niños. Madrid: Cátedra.
Marin Viadel, R. (2003) Didáctica de la Educación Artística. Madrid: Pearson Educación.


COMPLEMENTARIA:

Arnheim, R. (2001) Arte y percepción visual. Madrid: Alianza
Dewey, J. (2008/1934) El arte como experiencia. Barcelona: Paidós
Dondis,D.A. (2002) La sintaxis de la imagen. Barcelona: Gustavo Gili
Eisner, E. W. (2004). El arte y la creación de la mente. Barcelona: Paidós.
Villafañe, J. Introducción a la teoría de la imagen. Madrid: Pirámide



Competencias
Competencias xerais
G1 Coñecer os obxectivos, contidos curriculares e criterios de avaliación da Educación Infantil

G2 Promover e facilitar as aprendizaxes na primeira infancia, dende unha perspectiva globalizadora e integradora das diferentes dimensións cognitiva, emocional, psicomotora e volitiva

G7 Coñecer as implicacións educativas das tecnoloxías da información e a comunicación e, en particular da televisión na primeira infancia.

G11 Reflexionar sobre as prácticas de aula para innovar e mellora o labor docente. Adquirir hábitos e destrezas para a aprendizaxe autónoma e cooperativa e promovelo nos estudantes.

G12 Comprender a función, as posibilidades e os límites da educación na sociedade actual e as competencias fundamentais que afectan aos colexios en educación infantil e aos seus profesionais. Coñecer modelos de mellora da calidade con aplicación aos centros educativos..


Competencias específicas
E53 Coñecer os fundamentos musicais, plásticos e de expresión corporal do currículo desta etapa así como as teorías sobre a adquisición e desenvolvemento das aprendizaxes correspondentes.
E55 Saber utilizar o xogo como recurso didáctico, así como deseñar actividades de aprendizaxe baseadas en principios lúdicos.
E56 Elaborar propostas didácticas que fomenten a percepción e expresión musicais, as habilidades motoras, o debuxo e a creatividade.
E57 Analizar as linguaxes audiovisuais e as súas implicacións educativas.
E58 Promover a sensibilidade relativa á expresión plástica e á creación artística.


Competencias básicas
B1 Que os estudantes demostrasen posuír e comprender coñecementos nunha área de estudo que parte da base da educación secundaria xeneral, e se adoita encontrar a un nivel que, se ben se apoia en libros de texto avanzados, inclúe tamén algúns aspectos que implican coñecementos procedentes da vangarda do seu campo de estudo

B3 Que os estudantes teñan a capacidade de reunir e interpretar datos relevantes (normalmente dentro da súa área de estudo) para emitir xuízos que inclúan unha reflexión sobre temas relevantes de índole social, científica ou ética.

Competencias transversais
T3 Coñecemento instrumental das TIC

Metodoloxía da ensinanza
Proposta metodolóxica baseada en procesos artísticos.

Tendo en conta as características da materia é preciso desenvolver unha metodoloxía que integre teoría e práctica. Para elo combínanse sesións expositivas con sesións interactivas máis centradas na aplicación práctica dos coñecementos. Estas sesións desenvólvense a través dunha metodoloxía de traballo colaborativo, o que supón unha forte implicación do alumnado, que debe realizar unha gran parte de traballo autónomo fora do horario de clase para poder participar dunha maneira activa nas diferentes sesións de traballo.

Tamén se realizarán sesións programadas de titoría dirixidas á orientación e supervisión das actividades de traballo autónomo que debe realizar o alumnado, tanto a nivel individual como en grupo.
Na avaliación atenderase fundamentalmente ao grao de consecución das competencias traballadas nas sesións expositivas, nas interactivas e nas titoriais.


Sistema de evaluación
INSTRUMENTOS DE AVALIACIÓN PESO NA CUALIFICACIÓN COMPETENCIAS QUE SE AVALÍAN
Xerais Específicas Básicas Transvers
Observación da participación na aula 15% G.1, G.2, G.7, G.11, G.12 E.53, E.55, E.56, E.57, E.58 B.1, B.3 T.3
Portafolios: Cuadernos de viaje 40% G.1, G.2, G.7, G.11, G.12 E.53, E.55, E.56, E.57, E.58 B.1, B.3 T.3
Informes e outras producións escritas 40% G.1, G.2, G.7, G.11, G.12 E.53, E.55, E.56, E.57, E.58 B.1, B.3 T.3
Presentacións proxectos 5% G.1, G.2, G.7, G.11, G.12 E.53, E.55, E.56, E.57, E.58 B.1, B.3 T.3

A evaluación será continua, tendo en conta os seguintes apartados:

a. Observación da participación na aula. Avaliarase positivamente a asistencia asidua, a actitude e boa disposición para aprender e a participación con interese na actividade realizada na aula. Contará ata un 15% da cualificación da asignatura. Será necesario asistir como mínimo ao 80% das sesións teóricas e/ou prácticas e participar activamente e con interese nas mesmas para obter a puntuación máxima global do apartado.
b. Portafolios. Un portafolios é a colección de evidencias de todo tipo que permiten ao docente e ao alumno reflexionar sobre o proceso de aprendizaje. É unha forma de avaliar principalmente os procesos. O alumnado deberá realizar un portafolios que recolla todas as produccións desenvolvidas no curso. Este suporá ata un 40% da cualificación da asignatura.
c. Informes e outras producións escritas: que recollen e amplían as ideas principais dos contidos tratados, a metodoloxía de traballo e as conclusións que se derivan da análise realizada Durante o curso cada alumna/o deberá presentar a súa produción escrita resultado do seu traballo nas sesións expositivas, interactivas e titoriais. O profesorado da asignatura dará as instrucións oportunas sobre forma, contido e prazos. Valorarase ata un máximo do 40% da cualificación da asignatura.
d. Presentacións orais. Contarán ata un máximo do 5% da cualificación da asignatura.
Á parte das indicacións concretas sobre avaliación que se indiquen oportunamente, son criterios principais para avaliar o rendemento académico do alumnado
1. A actitude aberta e receptiva para aprender novos contidos e incorporalos á formación do futuro docente.
2. A participación activa nas clases en relación cos contidos do programa e a realización puntual das tarefas previstas para as actividades presenciais.
3. A iniciatica na actividade preparatoria autónoma (informes, traballos, …)

Tempo de estudo e traballo persoal
Como consta na Memoria da titulación, nesta asignatura está previsto que o alumnado dedique un total de 150 horas, das que 51 corresponden a traballo presencial na aula e 99 a traballo autónomo e preparatorio.
Recomendacións para o estudo da materia
Coñecementos das bases da linguaxe visual e plástica.
Observacións
- Asistir asidua e participativamente ás clases e titorías
- Cumprir un ritmo de traballo programado e acorde coa avaliación continua. Non confiar a preparación da asignatura para o final de curso
- O alumnado con dispensa de asistencia ás clases teóricas deberá respectar as datas establecidas para a entrega de traballos. Recoméndaselle que manteña un seguimento activo da asignatura mediante as titorías, as plataformas virtuais, o correo electrónico, etcétera para facilitar o axeitado desenvolvemento da asignatura e a superación da mesma. Poderáselle establecer un plan de traballo persoal, acorde coas súas circunstancias específicas, sempre que se respecten e se garantan os mesmos principios de equidade na avaliación e de igualdade de oportunidades para todo o alumnado da asignatura.


RESPONSABILIDADE MEDIOAMBIENTAL

En relación aos traballos persoais ou de grupo que se realicen para a materia cómpre ter en conta as seguintes indicacións:
- Evitar tapas de plástico ou outros envoltorios externos innecesarios.
- Sempre que sexa posible, empregar grampas en lugar de encanutillados.
- Imprimir a dúas caras en calidade "aforro de tinta".
- Non empregar folios en branco como separadores de capítulos ou partes.
- Evitar anexos que non teñan referencia directa cos temas desenvolvidos.