G3141104 - Didáctica e Tarefas Docentes (Formación Básica) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 24.00
• Clase Interactiva Seminario: 24.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 51.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Didáctica e Organización Escolar
• Áreas: Didáctica e Organización Escolar
• Centro: Facultade de Ciencias da Educación
• Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)

Profesores

Nome	Coordinador
ALVAREZ SEOANE, CARMEN DENEBOLA.	NON
TRILLO ALONSO, JOSE FELIPE.	SI

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo CLE01 (A-Pardo G)	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLE02 (Pardo H-Z)	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLIS_01 (A-Durán G)	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo CLIS_02 (Durán L-G)	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo CLIS_03 (H-Pardo G)	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo CLIS_04 (Pardo H-Ri)	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo CLIS_05 (Ro-Z)	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS04	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS05	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS06	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS07	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS08	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS09	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS10	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS11	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS12	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS13	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS14	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Inglés

Obxectivos da materia
“Formar profesionais capaces de contribuír ao desenvolvemento integral de nenos e nenas tendo en conta o contexto familiar e sociocultural ao que pertencen e respondendo as súas necesidades e aos retos educativos que presenta actualmente a sociedade do coñecemento e da información”.
Nesa dirección:
Desenvolver un proxecto formativo que responde ao seguinte perfil de mestre/a: un profesional reflexivo, capaz de xustificar o que fai, os seus por qué e para qué; cun amplo coñecemento psicopedagóxico sobre o que fundamentar, autoavaliar e innovar súa actuación docente así como a contextualización do currículo; capaz de traballar en equipo e de participar de maneira colexiada no goberno do centro; e capaz de asumir o desafío do seu propio perfeccionamento preservando seu equilibrio emocional.
Promover o acceso a un coñecemento básico sobre a función docente pero nun sentido amplo.
Máis especificamente, promover a reflexión sobre as seguintes dimensións que definen profesionalmente a un mestre/a, e que condicionan (limitando ou potenciando) a súa actuación: o sistema educativo (política, lexislación, cambio educativo), o currículo, o centro escolar, o contexto cultural, social e familiar no que se inserta o centro, os estudantes, o rol docente, o modelo de aprendizaxe, a teoría e a práctica do ensino, e os recursos didácticos.
Contidos
1.- Análise das condicións da práctica docente
2.- Introdución á investigación-acción
3. -O currículo como referente da práctica docente: Conceptualización e lexislación educativa
4. -A reflexión epistemolóxica sobre o coñecemento e a acción docente: supostos ideolóxicos do currículo e teorías implícitas do profesorado
5. -O profesor como protagonista da acción docente: biografía, cultura e socialización Profesional
6. -Os estudantes como destinatarios e mediadores da practica docente
7. –A aprendizaxe escolar: O que da sentido á acción docente. A elección dun modelo.
8. –O ensino como quefacer docente: A creación das condicións favorables. A organización das tarefas. A avaliación como dilema. A elección de Modelos de Ensino e Métodos Didácticos.
9. -A escola como o espazo da práctica docente: Cultura escolar e cambio educativo. Modelo colaborativo e toma de decisións no goberno dos centros. Solución de conflitos e participación da comunidade educativa.


Bibliografía básica e complementaria
Aebli, H. (1991): Factores de la enseñanza que favorecen el aprendizaje autónomo. Madrid. Narcea.
Alonso Tapia, J. (1995): Motivación y aprendizaje en el aula. Cómo enseñar a pensar. Madrid. Santillana.
Álvarez Méndez, J.M. (2001): Evaluar para conocer, examinar para excluir. Madrid. Morata.
Bolivar, A. (2010): Competencias básicas y currículo. Madrid. Síntesis.
Claxton, G. (1987): Vivir y aprender. Madrid. Alianza.
Delval, J. (2000): Aprender en la vida y en la escuela. Madrid. Morata.
Delval, J. 82002): La escuela posible. Cómo hacer una reforma de la educación. Barcelona. Ariel
Escudero Muñoz, J.M. (2002). La reforma de la reforma. ¿Qué calidad para quiénes? Barcelona. Ariel
Escudero Muñoz, J.M. (2011): Centros escolares, condiciones de trabajo y desarrollo profesional de los docentes, en González, mª.T. (coord..). Innovaciones en la gestión y el gobierno de los centros escolares. Madrid. Síntesis.
Escudero Muñoz, J.M. y González,Mª.T. (2010): La lucha activa contra el fracaso escolar, una prioridad del sistema, los centros y el currículo escolar. En Echeita, G. y otros (coords.): Inclusión y educación democrática. Madrid. Proyecto Atlántida.
Esteve, J.M. (2003): La tercera revolusicón educativa. La educación en la sociedad del conocimiento. Barcelona. Paidós.
Fernández Enguita, M. (1993): La profesión docente y la comunidad escolar: crónica de un desencuentro. Madrid. Morata.
Fernández Pérez, M.(1994): Las tareas de la profesión de enseñar. Madrid. Siglo Veintiuno.
Freire, P. (1969): La educación como práctica de la libertad. Montevideo. Siglo Veintiuno.
Fullan,, M. (2002): Los nuevos significados del cambio en la educación. Barcelona. Octaedro.
Gardner, H. (1993): La mente no escolarizada. Como piensan los niños y cómo deberían enseñar las escuelas. Barcelona. Paidós.
Gimeno Sacristán, J. (1988): El curriculum: una reflexión sobre la práctica: Madrid. Morata.
Gimeno Sacristán, J. y Pérez Gómez, A. (1992): Comprender y transformar la enseñanza. Madrid. Morata.
Gimeno Sacrtistán, J. (coord.) (2001): Los retos de la enseñanza pública. Madrid. Akal.
Gimeno Sacristán, J. (comp.) y otros ( 2008). Educar por competencias, ¿qué hay de nuevo? Madrid. Morata
Hargreaves, A. (1996): Profesorado, cultura y postmodernidad. Madrid. Morata.
Jackson, P. (1991): La vida en las aulas, Madrid, Morata.
Marcelo, C. (2011): Evaluación del desarrollo profesional docente. Davinci.
Perrenoud, Ph. (1990): La construcción del éxito y del fracaso escolar. Madrid. Morata.
Perrenoud, P. (2008): Diez nuevas competencias para enseñar. Barcelona. GRAÓ.
Rosales, C. (1990). Evaluar es reflexionar sobre la enseñanza. Madrid. Narcea
Sanjurjo, L. y Rodríguez, X. (2003): Volver a pensar la clase. Las formas básicas
de enseñar, Rosario, Homo Sapiens.
Santos Guerra, M.A. (2003): Una flecha en la diana. La evaluación como aprendizaje. Madrid. Narcea.
Stenhouse, L. (1984): Investigación y desarrollo del currículo. Madrid. Akal.
Trillo, F. y Sanjurjo, L. (2008): Didáctica para profesores de a pie. Propuestas para comprender y mejorar la práctica. Rosario. Homo Sapiens
Trillo, F. (2003): La educación en actitudes y valores. Rosario Homo Sapiens.
Wittrock, M. (1990): La investigación de la enseñanza, III. Profesores y alumnos. Madrid. Paidós.
Zabalza Beraza, M. A. (1987): Diseño y desarrollo curricular. Madrid. Narcea.
Zabalza Beraza, M. A. y Zabalza Cerdeiriña, M.A.(2012): Profesores y profesión docente. Entre el ser y el estar. Madrid. Narcea.

Competencias
Competencias Xerais:
G1. Coñecer as áreas curriculares da Educación Primaria, a relación interdisciplinar entre elas, os criterios de avaliación e o corpo de coñecementos didácticos en torno aos procedementos do ensino e aprendizaxe respectivos.
G3. Abordar con eficacia situacións de aprendizaxe de linguas en contextos multiculturais e plurilingües. Fomentar a lectura e o comentario crítico de textos dos diversos dominios científicos e culturais contidos no currículo escolar.
G4. Deseñar e regular espazos de aprendizaxe en contextos de diversidade e que atendan á igualdade de xénero, á equidade e ao respecto aos dereitos humanos que conformen os valores da formación cidadán.
G5. Fomentar a convivencia na aula e fora dela, resolver problemas de disciplina e contribuír á resolución pacífica de conflitos. Estimular e valorar o esforzo, a constancia e a disciplina persoal nos estudantes
G10. Reflexionar sobre as prácticas de aula para innovar e mellorar a labor docente. Adquirir hábitos e destrezas para a aprendizaxe autónoma e cooperativa e promovelo entre os estudantes.
G11. Coñecer e aplicar nas aulas as tecnoloxías da información e da comunicación. Discernir selectivamente a información audiovisual que contribúa ás aprendizaxes, á formación cívica e á riqueza cultural.

Competencias específicas:
E.7.-Analizar e comprender os procesos educativos na aula e fora dela relativos o periodo 6-12
E.11.- Coñecer os procesos de interacción e comunicación na aula
E.12.- Abordar e resolver problemas de disciplina
E.13.- Promover o traballo cooperativo e o traballo e esforzo individuais
E.14.- Promover accións de educación en valores orientadas a preparación dunha cidadanía activa e democrática
E.15.-Coñecer e abordar situacións escolares en contextos multiculturais.

Competencias básicas:
B.2.- Que os estudantes sepan aplicar os seus coñecementos ao seu traballo ou vocación dunha forma profesional e posean as competencias e as demostren por medio da elaboración e defensa de argumentos e a resolución de problemas dentro da súa área de estudo
B.3.- Que os estudantes teñan a capacidade de reunir e interpretar datos relevantes (normalmente dentro da sía área de estudo) para emitir xuizos que incluan unha reflexión sobre temas relevantes de índole social, científica ou ética
B.4. - Que os estudantes poidan transmitir información, ideas, problemas e solucións a un público tanto especializado como non especializado
B.5.-Que os estudantes teñan desenvolvido aquelas habilidades da aprendizaxe necesarias para emprender estudios posteriores cun alto grao de autonomía

Competencias transversales:
T.2.- Coñecemento instrumental da lingua galega
T.3.- Coñecemento instrumental das tecnoloxías da información e da comunicación


Metodoloxía da ensinanza
Dacordo coa organización prevista pola USC haberá sesións expositivas e outras interactivas. As primeiras responden ao obxectivo de presentar os contidos básicos, e as segundas ofrecen a oportunidade de reflexionar ao respecto mediante o desenvolvemento de diversas actividades e, especialmente, do debate na aula. Para iso contarase cun dossier que recolle os documentos de lectura imprescindibles para a materia, que estará dispoñible na plataforma web e na fotocopiadora. Deste modo na aula evítase a mala praxes de “copiar apuntes”: toda a información está no dossier. Iso si, interesa na aula “tomar notas” coas que “iluminar” os textos do dossier para a súa mellor comprensión.
Nesta dirección, convirá discernir en termos de Doyle que as tarefas de comprensión non son tarefas de opinión, e que o que se esixe son as primeiras; en ningún caso haberá tarefas de memoria ou rutina.

Sistema de evaluación
Establecida a obrigatoriedade da asistencia ás actividades de aula, para emitir un xuizo de valor sobre o logro das competencias se estimará ponderadamente:
1.Participación activa e argumentada na aula (10%)
2.Breves reflexións por escrito sobre diversos temas que se solicitarán no transcurso das sesións de aula (10%)
3.Diario de Aula, conforme á estrutura dun FTA (30%)
4.Exame Final: Consistirá nunha serie de preguntas abertas que se responden coa axuda do material (non é memorístico), e reclaman do estudante unha reconstrucción crítica do coñecemento, é dicir, un posicionamento (síntese de explicación e valoración) solidamente argumentado no discurso científico (non unha mera opinión), e una proxección dese coñecemento a contextos reais de intervención didáctica mediante a identificación e análise de exemplos concretos, preferiblemente extraídos da propia experiencia (50%)


Tempo de estudo e traballo persoal
Horas expositivas: 24
Horas interactivas: 24
Horas de titoría: 3
Total horas presenciais: 51
Horas de traballo do estudiante: 99
Total horas de dedicación da materia: 150

Recomendacións para o estudo da materia
Fronte a unha memorización pasiva, entender a lóxica do que se presenta e, sobre todo, atribuir sentido aos temas que se estudan, mediante a personalización do coñecemento ou a aprendizaxe significativa resulta inescusable. Desde esa perspectiva , convén saber que o desenvolvemento das competencias implica estar en condicións de utilizar o coñecemento (resolver tarefas) máis aló do contexto académico, é dicir, en contextos reais da práctica profesional. Nesta dirección, desenvolver unha aprendizaxe autorregulada que reforce unha motivación intrínseca ben enraizada na vontade (vocación) de ser mestre ou mestra, é moi conveniente. As actitudes como predisposición para actuar poden e deben ser reguladas intencionalmente mediante o desenvolvemento dos proceso metacognitivos e unha especial atención á dimensión emocional da aprendizaxe.
Observacións
A USC e unha universidade presencial, polo que a asistencia a un mínimo do 80% das sesions de clase e obligatoria. nos casos contemplados na normativa da Facultade, os alumnos poderán solicitar a exención oficial da docencia.
Nestos casos, o alumno debe poñerse en contacto co profesorado para, de ser necesario, indicar as directrices apropiadas para o cumprimento do programa e a superación da materia.