G3141202 - Deseño, Desenvolvemento e Innovación Curricular (Formación Básica) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 24.00
• Clase Interactiva Seminario: 24.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 51.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Didáctica e Organización Escolar
• Áreas: Didáctica e Organización Escolar
• Centro: Facultade de Ciencias da Educación
• Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: null

Profesores

Nome	Coordinador
NEIRA GARCIA, DOMINGO.	NON
ROSALES LOPEZ, CARLOS.	SI

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo CLE01 (G-Z)	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLE02 (A-F)	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLIS_01 (G-Lor)	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo CLIS_02 (Los-Pe)	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo CLIS_03 (Pi-Z)	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo CLIS_04 (A-Ca)	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo CLIS_05 (Ce-F)	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS04	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS05	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS06	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS07	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS08	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS09	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS10	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS11	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS12	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS13	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Inglés

Obxectivos da materia
O logro destes obxectivos, relacionados con diversas funcións propias do rol docente, está supeditado á adquisición das competencias xerais establecidas na orde ECI/3857/2007 na que se integran, e que os alumnos desta titulación deben desenvolver ao finalizar o grao, e que han de servir como marco xeral para a súa avaliación.

1.1.- Obxectivos ou Competencias xerais:
G1.- Coñecer as áreas curriculares da Educación Primaria, a relación interdisciplinar entre elas, os criterios de avaliación e o corpo de coñecementos didácticos ao redor dos procedementos de ensino e aprendizaxe respectivos.
G2.- Deseñar, planificar e avaliar procesos de ensino e aprendizaxe, tanto individualmente como en colaboración con outros docentes e profesionais do centro.
G4.- Deseñar e regular espazos de aprendizaxe en contextos de diversidade e que atendan á igualdade de xénero, á equidade e ao respecto aos dereitos humanos que conformen os valores da formación cidadá.
G5.- Fomentar a convivencia na aula e fóra dela, resolver problemas de disciplina e contribuír á resolución pacífica de conflitos. Estimular e valorar o esforzo, a constancia e a disciplina persoal nos estudantes.
G6.- Coñecer a organización dos colexios de educación primaria e a diversidade de accións que comprende o seu funcionamento. Desempeñar as funcións de tutoría e de orientación cos estudantes e as súas familias, atendendo as singulares necesidades educativas dos estudantes. Asumir que o exercicio da función docente ha de ir perfeccionándose e adaptándose aos cambios científicos, pedagóxicos e sociais ao longo da vida.
G8.- Manter unha relación crítica e autónoma respecto dos saberes, os valores e as institucións sociais públicas e privadas.
G10.- Reflexionar sobre as prácticas de aula para innovar e mellorar o labor docente. Adquirir hábitos e destrezas para a aprendizaxe autónoma e cooperativa e promovelo entre os estudantes.
G11.- Coñecer e aplicar nas aulas as tecnoloxías da información e da comunicación. Discernir selectivamente a información audiovisual que contribúa ás aprendizaxes, á formación cívica e á riqueza cultural.
G12.- Comprender a función, as posibilidades e os límites da educación na sociedade actual e as competencias fundamentais que afectan os colexios de educación primaria e aos seus profesionais. Coñecer modelos de mellora da calidade con aplicación aos centros educativos


Contidos
Módulo terceiro. Correspóndese co enunciado “A escola de educación primaria” e coa materia "Procesos e contextos educativos" e o seu sentido xeral oriéntase cara á comprensión das características e dinámicas do contexto escolar. De acordo con este sentido xeral, as materias incluídas no módulo céntranse especialmente na promoción das competencias G1 (coñecemento da relación interdisciplinar entre as áreas curriculares da educación primaria, así como dos criterios de avaliación e dos aspectos didácticos referidos aos procesos de ensino-aprendizaxe), G2 (deseño, planificación e avaliación de procedementos de ensino-aprendizaxe), G4 (deseño e regulación de espazos de aprendizaxe en contextos de diversidade), G5 (fomento da convivencia dentro e fose da aula, resolución de problemas de disciplina, impulso á solución pacífica de conflitos, e estímulo e valoración do esforzo, a constancia e a disciplina persoais), G6 (coñecemento da organización do centro escolar e da diversidade de accións que supón o seu funcionamento), G7 (colaboración cos distintos sectores da comunidade escolar e da contorna), G8 (establecemento dunha relación crítica e autónoma cos saberes, os valores e as institucións sociais), G10 (reflexión sobre as prácticas de aula para a mejoradocente e fomento de hábitos e destrezas para a aprendizaxe autónoma e cooperativa), G11 (coñecemento e aplicación en aula dos TICS; capacidade para seleccionar a información audiovisual que contribúa ás aprendizaxes, a formación cívica e a riqueza cultural) e G12 (coñecemento e comprensión da función, posibilidades e límites da educación, así como das competencias que afectan os colexios de primaria; coñecemento e aplicación de modelos de mellora da calidade en relación cos colexios de educación primaria).

RELACIÓN DE CONTIDOS:
1.- Concepto de currículo e teorías curriculares.
2.- Currículo oficial, función docente e tarefas curriculares do profesorado en Educación Primaria.
3.- Modelos curriculares, planificación e análise de compoñentes do currículo.
4.- Decisións curriculares: do currículo oficial aos deseños de aula.
5.- Procesos de elaboración de currículos.
6.- Estratexias e medios de ensino e aprendizaxe en Educación Primaria.
7.- Avaliación, investigación-acción e innovación curricular.
8.- Fases, estratexias e experiencias de innovación curricular.

Bibliografía básica e complementaria
BÁSICA

É unha bibliografía pensada para abordar a materia e os distintos traballos que se poden emprender por grupos de alumnos durante o curso. Parte destes libros atópanse nas Bibliotecas do Campus Norte e do Campus Sur da Facultade.

Neira, D. (1994). La otra cara de la didáctica: nuevos enfoques en la enseñanza. Barcelona: Octaedro.
Neira, D. (2008) La otra cara del relato: invenciones filosóficas para el tratamiento educativo. Santiago: Tórculo.
Neira, D. (2006). Nacer para vivir: 13 brújulas orientativas. Santiago: Tórculo.
Neira, D. (2006). Didáctica para el crecimiento socio-personal. Santiago: Tórculo
Neira, D. (2008, 9) Poesía con sentido: primeras poesias. Santiago: Tórculo.
Rosales, C. (2005). Temas para la reflexión y la investigación didáctica. Santiago: Tórculo
Rosales, C. (2009). Didáctica: Innovación en la enseñanza. Santiago: Andavira
Rosales, C. (2012). El pensanmiento de profesores y alumnos. Santiago: Andavira

BIBLIOGRAFÍA DE AMPLIACIÓN

Alberte, J. R. (2000). O reto da innovación na educación especial. Santiagp: SEPU
Aparici, R. y García, A. (2008). Lectura de imagen en la era digital. Madrid: De la Torre.
Cabero, J. (coord.. 2000). Nuevas tecnologías aplicadas a la educación. Madrid: Síntesis.
Daniels, H. (2000). Vygotsky y la pedagogía. Barcelona: Piados.
Delors, J. (1996). La educación encierra un tesoro. Madrid: Santillana/UNESCO
Estebaranz, A. (coord.. 2000). Construyendo el cambio: Perspectivas y propuestas de innovación educativa. Sevilla: Universidad.
Fernández Batanero, J. (2009). Un currículo para la diversidad. Madrid: Síntesis.
Fernández Pérez, M. (1993). Las tareas de la profesión de enseñar. Madrid: Siglo XXI.
Gather, M. (2004). Innovar en el seno de la institución escolar. Barcelona: Graó.
Hargreaves, A. (2003). Enseñar en la sociedad del conocimiento. Barcelona: Octaedro
Latorre. A. (2003). La investigación-acción. Conocer y cambiar la práctica docente. Barcelona: Graó
Ortega, R. (2005). 10 Ideas clave: disciplina y gestión de la convivencia. Barcelona: Graó
Perrenoud, Ph. (2004). Diez nuevas competencias para enseñar. Barcelona: Graó
Pujolás, P. (2009). 9 Ideas clave. El aprendizaje cooperativo. Barcelona: Graó
Rosales, C. (2000). Evaluar es reflexionar sobre la enseñanza. Madrid: Narcea
Torrego, J. (coord.., 2008). El plan de convivencia. Fundamentos y recursos para su elaboración y desarrollo. Madrid: Alianza.
Zabalza, M. (1987). Diseño y desarrollo curricular. Madrid: Narcea

COMPLEMENTARIA

MEC. LOE, Lei Orgánica de Educación 2/2006, de 3 de maio (BOE, 4-5-06)
MEC. Real Decreto 1630/2006, de 29 de decembro, sobre Ensinos Mínimos de Educ. Infantil.
- Real Decreto 1513/2006, 7 do 12 (BOE. 8-12-2006: establecemento dos ensinos mínimos de Educación Primaria)
- RD. Decreto 130/2007, de 28 de xuño, establece o Currículo de Educación Primaria..
- Orde de 30 de xuño de 2007, pola que se regulan os Programas de Diversificación Curricular.
- Orde de 24 de xullo, pola que se regula a Educación Básica para as persoas adultas, e establécese o seu Currículo
- Circular 8/2009, sobre medidas de Atención á Diversidade.
MEC: LOMCE; Ley Orgánica de mejora de la calidad de la enseñanza, 2013



Competencias
Orde ECI/3857/2007 pola que se establecen os requisitos para a verificación dos títulos universitarios que habilitan para o exercicio da profesión de Mestre en Educación Primaria. No ámbito docente e formativo, onde se concentra a súa actividade profesional, os mestres e mestras poden traballar en centros de ensino públicos e privados, academias, centros de educación permanente, servizos educativos en centros sanitarios, centros socioculturais, centros de acollida, etc. No ámbito empresarial, poden realizar actividades de asesoramento en empresas de xogos, de materiais didácticos, editoriais, parques temáticos, etc. Hai que destacar que unha apropiada formación complementaria ao longo da carreira e a formación continua e a especialización, unha vez acabados os estudos, facilitan significativamente as posibilidades de inserción laboral. Non se descoidarán as competencias relacionadas coa igualdade entre homes e mulleres, coa igualdade de oportunidades, coa equidade e cos valores da formación cidadá
Supomos que as competencias estarán en consonancia coas saídas da titulación: Docencia. Formación. Actividades socioculturais e servizos á comunidade. Educación Primaria. Educación Familiar. Alfabetización. Formación Complementaria. Formación Especializada. Educación a Distancia. Actividades extraescolares. Actividades de animación sociocultural. Grupos marxinais e minorías étnicas. Cooperación para o desenvolvemento. Actividades lúdico-festivas. Xestión / Administración. Asesoría. Programas de Atención á Infancia. Programas didácticos. Xestión empresarial. Xogos. Literatura infantil. Materiais didácticos. Parques de lecer.
Por tanto:
Coñecer, analizar, sintetizar, aplicar, argumentar e extrapolar as distintas cuestións dos principais núcleos da materia “Deseño, desenvolvemento e innovación curricular” nas cuestións propias do marco de formación para o Titulo de Mestre/a de Educación Primaria, tanto desde as esixencias dá Universidade de Santiago como das previstas polas distintas Declaracións e Decretos achega do marco europeo universitario: sobre propostas de calidade, mobilidade, diversidade, competitividade e orientación ao emprego. Isto a fin de que Europa resulte un polo atractivo para a capacitación de estudantes e profesores. Neste sentido debemos coidar as cuestións relativas ao marco de cada especialidade, integrando coñecementos xerais básicos, transversais (formación integral da persoa) e específicos (de carácter profesional).

1.2.- Competencias específicas:
E5. Coñecer as propostas e desenvolvementos actuais baseados no desenrolo de competencias.
E6. Identificar e planificar a resolución de situacións educativas que afectan a estudantes con diferentes capacidades e distintos ritmos de aprendizaxe.
E16.- Deseñar, planificar e avaliar a actividade docente e a aprendizaxe na aula.
E17.- Coñecer e aplicar experiencias innovadoras en educación primaria.
E19.- Coñecer e aplicar metodoloxías e técnicas básicas de investigación educativa e ser capaz de deseñar proxectos de innovación identificando indicadores de avaliación.

1.3.- Competencias básicas:
B1.- Que os estudantes demostrasen posuír e comprender coñecementos nunha área de estudo que parte da base da educación secundaria xeral, e adóitase atopar a un nivel que, aínda que se apoia en libros de texto avanzados, inclúe tamén algúns aspectos que implican coñecementos procedentes da vangarda do seu campo de estudo.
B2.- Que os estudantes saiban aplicar os seus coñecementos ao seu traballo ou vocación dunha forma profesional e posúan as competencias que adoitan demostrarse por medio da elaboración e defensa de argumentos e a resolución de problemas dentro da súa área de estudo;
B3.- Que os estudantes teñan a capacidade de reunir e interpretar datos relevantes (normalmente dentro da súa área de estudo) para emitir xuízos que inclúan unha reflexión sobre temas relevantes de índole social, científica ou ética;
B4.- Que os estudantes poidan transmitir información, ideas, problemas e solucións a un público tanto especializado como non especializado;
B5.- Que os estudantes desenvolvesen aquelas habilidades de aprendizaxe necesarias para emprender estudos posteriores cun alto grao de autonomía.

1.4.- Competencias transversais:
T2.- Coñecemento instrumental da lingua galega.
T3.- Coñecemento instrumental das tecnoloxías da información e da comunicación.

Metodoloxía da ensinanza
As actividades en gran grupo pretenden que o alumnado adquira unha visión global acerca das áreas do currículo da educación primaria, así como unha análise das tarefas da profesión docente en canto á formación para comprender, planificar, desenvolver e valorar a práctica docente. Este tipo de actividades permite tamén analizar cales son os elementos básicos presentes na práctica da docencia, así como desenvolver pequenas investigacións sobre as prácticas docentes e elaborar proxectos de mellora das mesmas.
As actividades de grupo mediano axudan ao desenvolvemento das competencias anteriores, así como a reflexionar sobre a práctica docente, analizar e comprender os procesos de ensino e aprendizaxe das distintas áreas curriculares, aplicar os coñecementos adquiridos a diferentes situacións mediante o estudo de casos e a elaboración de proxectos e estudar as distintas tarefas de ensino-aprendizaxe que se desenvolven ou poden desenvolverse na aula. Favorecen tamén o desenvolvemento de competencias referidas á procura de informacións así como á interpretación de datos e á transmisión de informacións. Supoñen que o alumno sexa capaz de comprender os procesos educativos da aula, os sistemas de comunicación, as funcións que desempeñan e o coñecemento e a utilización de metodoloxías de investigación sobre a práctica docente.
As actividades en pequeno grupo responden o desenvolvemento das competencias citadas así como á promoción do traballo colaborativo.
O traballo individual do alumnado favorece a adquisición de informacións, a lectura e comentario crítico de textos, a reflexión sobre as lecturas realizadas e sobre os problemas que poden presentarse na aula, así como a valoración do esforzo, a constancia e tamén o coñecemento e a utilización das tecnoloxías da información e a comunicación. Tamén desenvolven a capacidade de analizar as condicións nas que se desenvolve a profesión docente, cales son as posibilidades e cales as limitacións ou dificultades coas que os profesionais se atopan no desenvolvemento do seu traballo profesional.


Sistema de evaluación
SISTEMA DE AVALIACIÓN
SISTEMA DE AVALIACIÓN. PORCENTAXE NA CALIFICACIÓN. COMPETENCIAS QUE SE AVALÍAN

PARTICIPACIÓN NA AULA 5-15% G.1, G.2, G.4, G.5, G.10 E.6, E.16, E.17, E.19 B.2 T.2, T.3
PROBAS ESPECÍFICAS 40-50% G.1, G.3, G.4, G.5, G.6, G.8, G.10, G.12 E.6, E.16, E.17, E.19 B.1, B.2, B.3,
B.5 T.2
INFORMES ESCRITOS E OUTRAS PRODUCCIÓNS 30-40% G.1, G.2, G.4, G.5, G.6, G.8, G.9, G.10,G.11, G.12 E.6, E.16, E.17, E.19 B.1, B.2, B.3,
B.4, B.5, T.2, T.3
PRESENTACIONS
ORÁIS 5-15% G.1, G.2, G.4, G.5, G.6, G.8, G.9, G.10, G.11, G.12 E.6, E.16, E.17, E.19 B.1, B.2, B.3,
B.4, T.2, T.3

Avaliación:
Valorarase o rendemento e as aprendizaxes adquiridas a través dunha combinación equilibrada entre actividades de avaliación formativa e de avaliación final. A primeira debe valorar o esforzo e o progreso na aprendizaxe e incentivar unha dedicación continuada á materia ao longo do cuadrimestre. A segunda permitirá valorar globalmente os resultados da aprendizaxe. Como referencia xeral, proponse que as actividades de avaliación formativa/continua teñan un peso non inferior ao 40% da cualificación, e as actividades de avaliación final non superen o 50% da mesma.
A avaliación continua supón o seguimento do traballo do alumnado para achegar a axuda pedagóxica pertinente.
O sistema de cualificacións expresarase mediante cualificación numérica de acordo co establecido no artigo 5 do Real Decreto 1125/2003 de 5 de setembro (BOE 18 de setembro), polo que se establece o sistema europeo de créditos e o sistema de cualificacións nas titulacións universitarias de carácter oficial e validez en todo o territorio nacional.
Para obter unha puntuación positiva na materia será preciso realizar dentro de prazo todas as actividades de avaliación especificadas, así como superar cada unha delas. Os traballos individuais e/ou grupales dos estudantes deberán ser orixinais. A entrega de traballos copiados suporá o suspenso da materia e a avaliación do alumno / a en a seguinte convocatoria. A efectos de avaliación, un traballo non poderá presentarse para varias materias, excepto nas actividades programadas de forma coordinada.

Tempo de estudo e traballo persoal
Tendo en conta que a materia de “Deseño, desenvolvemento e innovación curricular” comprende un espazo de 6 ECTS faremos a seguinte distribución do traballo persoal:
Grupo de aula (80 estudantes) 24 h. Grupo de sememinario/laboratorio (40 estudantes) 24 h.Grupo de tutoría (10 estudantes) 2 h. Avaliación (exames) 1 h.
Total horas presenciais 51h
Horas non presenciais 99 h.
Total horas (25h/cr x 6 ECTS)=150 h

Recomendacións para o estudo da materia
Os alumnos e alumnas que cursen esta materia terán que realizar unha lectura atenta e crítica dos textos suxeridos polo profesorado, para así manexarse de modo preciso nos conceptos propios da disciplina e as súas aplicacións prácticas. Tamén resulta conveniente que o alumnado participe activamente nas tarefas de aula propostas. Recoméndase a utilización da tutoría para todo aquilo que ofreza dúbidas e para recibir as aclaracións, apoio e directrices que faciliten a aprendizaxe da materia, a realización de traballos que se propoñen, etc. O traballo constante ao longo da materia, así como o estudo persoal constitúen un alicerce fundamental no proceso de aprendizaxe.


Observacións
1. Os grupos de traballo estarán constituídos entre 4 e 6 alumnos.
2. En cada grupo proporcionaranse ó comenzo de curso pautas para a elaboración do traballo
3) Suxírese a asistencia a clases. É obrigatoria a presenza no 80% das sesións académicas. Nos casos contemplados na normativa da Facultade, os alumnos poderán solicitar a exención oficial de docencia.


RESPONSABILIDADE MEDIOAMBIENTAL

En relación aos traballos personais ou de grupo que se realicen para a materia cómpre ter en conta as seguintes indicacións:
-Evitar tapas de plástico ou outros envoltorios externos innecesarios.
-Sempre que sexa posible, empregar grampas en lugar de encanutillados.
-Imprimir a dúas caras en calidade "aforro de tinta".
-Non empregar folios en branco como separadores de capítulos ou partes.
-Evitar anexos que non teñan referencia directa cos temas desenvolvidos.