G3141227 - Ensino e Aprendizaxe da Xeometría (Didáctico-Disciplinar) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 24.00
• Clase Interactiva Laboratorio: 24.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 51.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Didáctica das Ciencias Experimentais
• Áreas: Didáctica da Matemática
• Centro: Facultade de Ciencias da Educación
• Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: null

Profesores

Nome	Coordinador
CACHAFEIRO CHAMOSA, LUIS CARLOS.	NON
Fernández Blanco, María Teresa.	NON
Fernández Blanco, María Teresa.	NON

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo CLE01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLE02	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLIL_01	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	NON
Grupo CLIL_02	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	NON
Grupo CLIL_03	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	NON
Grupo CLIL_04	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	NON
Grupo CLIL_05	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	NON
Grupo CLIL_06	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	NON
Grupo TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS04	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS05	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS06	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS07	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS08	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS09	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS10	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS11	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS12	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS13	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Obxectivos da materia
- Adquirir unha formaci�n matem�tica b�sica que capacite aos estudantes para levar a cabo o seu labor docente, con �nfase nos contidos que atinxen � Xeometr�a.
- Co�ecer, saber utilizar e valorar os materiais, recursos e medios por medio dos que se favoreza unha ensinanza/aprendizaxe significativa das matem�ticas.
- Potenciar a lectura e o traballo documental.
- Desenvolver a capacidade para inducir, conxecturar e deducir en actividades de resoluci�n de problemas.
- Interrelacionar as noci�ns matem�ticas con situaci�ns reais, tentando fomentar no futuro docente de Primaria unha idea positiva sobre a ensinanza da matem�tica e a matem�tica en xeral.
- Co�ecer elementos necesarios para intervir no proceso de ensinanza/aprendizaxe da xeometr�a: dificultades e erros, estratexias, recursos e m�todos did�cticos.
- Espertar o interese polo desenvolvemento hist�rico da Matem�tica, en particular da xeometr�a.
- Descubrir no contorno as matem�ticas e o uso que de elas facemos.
- Co�ecer o tratamento curricular da matem�tica na Educaci�n Primaria e as implicaci�ns cara � s�a ensinanza e aprendizaxe.

Contidos
Temas a desenvolver:

1. Elementos para unha an�lise did�ctica da Xeometr�a.
- Conceptos xeom�tricos b�sicos.
- A representaci�n do espazo.
- Teor�as sobre a adquisici�n e o desenrolo do pensamiento espacial.
- Dificultades, erros e obst�culos na ensinanza/aprendizaxe da Xeometr�a.
2. Figuras planas. Clasificaci�n
3. �rea e per�metro de figuras planas. Relaci�ns num�ricas.
4. Introduci�n �s transformaci�ns xeom�tricas.
5. O proceso de construci�n e clasificaci�n de poliedros. Corpos de revoluci�n.
6. Superficie e volume de corpos do espazo.

Contidos recorrentes:
- Medida
- Materiais did�cticos
- Historia da xeometr�a
- Estimaci�n
- Resoluci�n de problemas

Bibliografía básica e complementaria
- ALSINA, C.; BURGU�S, C. e FORTUNY, J. M�. (1988). Materiales para construir la geometr�a. S�ntesis. Madrid.
- CASTRO, E. (ed.) (2001). Did�ctica de la matem�tica en Educaci�n Primaria. S�ntesis. Madrid.
- DICKSON, L., BROWN, M. e GIBSON, O. (1991). El aprendizaje de las matem�ticas. Labor e MEC. Barcelona.
- DEL OLMO, M. A.; MORENO, M. F. e GIL, F. (1989). Superficie y volumen. S�ntesis. Madrid.
- FERN�NDEZ, M.; PADILLA, J.; SANTOS, A. e VEL�ZQUEZ, F. (1991). Circulando por el c�rculo. S�ntesis. Madrid.
- GUILL�N, G. (1991). El mundo de los poliedros. S�ntesis. Madrid.
- JAIME, A. e GUTIERREZ, A. (1996). El grupo de las isometr�as del plano. S�ntesis. Madrid.
- MART�NEZ, A. et al. (1989). Una metodolog�a activa y l�dica para la ense�anza de la Geometr�a. S�ntesis. Madrid.
- SA�, M. D. et al. (1990). Los �ngulos: recursos para su aprendizaje. Servicio de publicaciones de la Universidad de Murcia.

Bibliograf�a complementaria:

- �LVAREZ, A. (1996). Actividades matem�ticas con materiales did�cticos. MEC. Madrid.
- ALSINA, C.; BURGU�S, C. e FORTUNY, J. M�. (1987). Invitaci�n a la did�ctica de la geometr�a. S�ntesis. Madrid.
- ALSINA, C.; P�REZ, C. e RUIZ, C. (1989). Simetr�a din�mica. S�ntesis. Madrid.
- BERGASA, J. y otros (1996). Matem�ticas. Materiales did�cticos. Primer ciclo de Educaci�n Obligatoria. Ed. Gobierno de Navarra. Depto. de Educaci�n, Cultura, Deporte y Juventud. Navarra.
- FIELKER, D. (1987). Rompiendo las cadenas de Euclides (traduci�n e comentarios de Pons, R. e Gim�nez, J.), MEC, Madrid.
- FORTUNY, J. M. (1998). Materiales y recursos. Geometr�a en primaria y secundaria. En L. Barrantes (Ed.): La geometr�a y la formaci�n del profesorado en Primaria y Secundaria. Universidad de Extremadura. C�ceres.
- GARC�A, J. e BERTR�N, C. (1987). Geometr�a y experiencias. Biblioteca de Recursos did�cticos, Alhambra. Madrid.
- GODINO, J. D. e RUIZ, F. (2003). Geometr�a y su did�ctica para maestros. Departamento de Did�ctica de las Matem�ticas. Universidad de Granada. ISBN: 84-932510-1-1. [ 164 p�ginas; 8,3MB] (Recuperable en, http://www.ugr.es/local/jgodino/)
- HOLLOWAY, G.E.T. (1986). Concepci�n de la geometr�a en el ni�o seg�n Piaget. Paid�s. Barcelona.
- NCTM (2003). Principios y Est�ndares para la Educaci�n Matem�tica. Sevilla: SAEM Thales.

Artigos:
- AGUAYO, A. (1996). Pol�gonos regulares estrellados. Notas did�cticas. Epsilon, n�35, pp. 203-214.
- ARRIETA, J.; �LVAREZ, J. L. e GONZ�LEZ, A. E. (1997). El teorema de Pit�goras a partir de la manipulaci�n con geoplanos, SUMA, n� 25, pp. 7-86.
- BATTISTA, M. T. & CLEMENTS, D. H. (1996). Student�s understanding of three-dimensional rectangular arrays of cubes. Journal for Research in Mathematics Education, 27(3) pp. 258-292.
- FERN�NDEZ, T. (2003). Geometr�a para futuros profesores de Primaria: Experiencias con el tangram chino, SUMA, n� 42.
- JAIME, A. e GUTI�RREZ, A. (1985). Semejanzas del plano, �psilon, n� 4, pp. 67-74.
- GUILL�N, G. (2000). Sobre el aprendizaje de conceptos geom�tricos relativos a los s�lidos. Ideas err�neas. Ense�anza de las ciencias. 18(1), 35-53.
- FREUDENTHAL, H. (1980). Four-cube houses. For the learning of Mathematics, 1, 12-13.
- GUTI�RREZ, A. (1998). Las representaciones planas de cuerpos 3-dimensionales en la ense�anza de la geometr�a espacial. EMA, 3(3), 193-220.
- MITCHELMORE, M. C. (2003). Development stages in children�s representation of regular solid figures. Journal of Genetic Psychology, 229-239.

Competencias
Competencias e resultados da aprendizaxe que o/a estudante debe adquirir:
Competencias xerais (G):
G1. Co�ecer as �reas curriculares da Educaci�n Primaria, a relaci�n interdisciplinar entre elas, os criterios de avaliaci�n e o corpo de co�ecementos did�cticos ao redor dos procedementos de ensinanza e aprendizaxe respectivos.
G2. Dese�ar, planificar e avaliar procesos de ensinanza e aprendizaxe, tanto individualmente como en colaboraci�n con outros docentes e profesionais do centro.
G4. Dese�ar e regular espazos de aprendizaxe en contextos de diversidade e que atendan � igualdade de x�nero, � equidade e ao respecto aos dereitos humanos que conformen os valores da formaci�n cidad�.
G8. Manter unha relaci�n cr�tica e aut�noma respecto dos saberes, os valores e as instituci�ns sociais p�blicas e privadas.
G11. Co�ecer e aplicar nas aulas as tecnolox�as da informaci�n e da comunicaci�n. Discernir selectivamente a informaci�n audiovisual que contrib�a �s aprendizaxes, � formaci�n c�vica e � riqueza cultural.
Competencias espec�ficas (E) da materia:
E38. Adquirir competencias matem�ticas (num�ricas, c�lculo, xeom�tricas, representaci�ns
espaciais, estimaci�n e medida, organizaci�n e interpretaci�n da informaci�n, etc.).
E39. Co�ecer o curr�culo escolar de matem�ticas.
E40. Analizar, razoar e comunicar propostas matem�ticas.
E41. Expor e resolver problemas vinculados coa vida coti�.
E42. Valorar a relaci�n entre matem�ticas e ciencias como un dos alicerces do pensamento cient�fico.
E43. Desenvolver e avaliar contidos do curr�culo mediante recursos did�cticos apropiados e promover as competencias correspondentes nos estudantes.

Competencias transversais (T):
T3. Co�ecemento instrumental das tecnolox�as da informaci�n e da comunicaci�n.

Metodoloxía da ensinanza
A distribuci�n semanal das clases constar� dunha sesi�n de 1,5 horas en grupo expositivo e unha de 1,5 horas en grupo interactivo. Cada estudante contar� as� mesmo con 3 horas de titor�as programadas, distribu�das ao longo do transcurso da materia en d�as sesi�ns de 1,5 horas debidamente fixadas no horario.

As actividades formativas en grupo expositivo est�n concebidas para desenvolver, aclarar e comentar os contidos que ofrecen maior dificultade de comprensi�n, incidindo nos aspectos b�sicos e m�is relevantes, ao tempo que se resolven os problemas de aprendizaxe iniciais que poida presentar o alumnado. O profesorado utilizar� a exposici�n, e o alumnado resolver� determinados supostos de acordo cos contidos abordados. Permiten desenvolver fundamentalmente as seguintes competencias: G1, G8, G11; E38, E39, E40, E41, E43; B1, B4; T3. Tam�n servir�n para que os/as estudantes presenten traballos oralmente ante os seus compa�eiros, e para o debate en grupo clase.

As actividades en grupo interactivo desenvolveranse no marco de m�todos de resoluci�n de problemas matem�ticos e did�cticos, preferentemente, implicando tam�n un importante traballo aut�nomo individual e en grupo. Isto propiciar� o desenvolvemento das competencias m�is ligadas ao pensamento cr�tico, ao uso das tecnolox�as da informaci�n e a comunicaci�n e en xeral a boa parte das competencias citadas (G1, G2, G11; E38, E39, E40, E42; B2; T3). O debate, a lectura e comentario de documentos e a exposici�n de traballos, requerir� unha porcentaxe elevada de horas de traballo persoal do alumnado, co fin de propiciar unha aprendizaxe aut�noma, cooperativa e que desenvolva a capacidade de expo�er publicamente os resultados do traballo realizado.
Nas sesi�ns de titor�as programadas o alumnado ser� atendido en grupos moi reducidos, tratarase de orientar o seu traballo e de dirixir a s�a aprendizaxe, co fin de desenvolver as competencias citadas.

As� mesmo, o alumnado dispor� da aula virtual de apoio � materia. A trav�s de dito espazo ser�n entregados parte dos traballos requeridos para a superaci�n da materia.

Sistema de evaluación
A avaliaci�n levarase a cabo en funci�n do seguinte esquema:
Parte I:
A) PARTICIPACI�N NA AULA (G8, G11, E38, E39, E40, E41, E42, E43, B1, B2, B3, T3): 10%
B) INFORMES ESCRITOS E OUTRAS PRODUCI�NS (G1, G8, E38, E39, E40, E41, E43, B1, B2, B3, T3): 30%
C) PRESENTACI�NS ORAIS (G1, G8, G11, E38, E39, E40, E41, E43, B1, B2, B3, B4, T3): 10%
Parte II:
- PROBAS ESPEC�FICAS (G1, G8, E38, E39, E40, E41, B1, B2, B3): 50%

Para superar a materia ser� necesario superar a parte I e a parte II.
A USC � unha Universidade presencial, polo que � obrigatoria a asistencia a un m�nimo do 80% das sesi�ns de clase.

O alumnado con dispensa de asistencia �s clases te�ricas deber� respectar os prazos de entrega de traballos e demais requisitos establecidos, e ser� recomendable e necesario que mante�a contacto co profesorado da materia a trav�s das titor�as e a plataforma virtual, para garantir o �ptimo desenvolvemento da materia e a superaci�n da mesma.

Convocatoria de xullo:
Ao estarmos a falar dunha avaliación continua, o alumnado que precisase acudir á convocatoria de xullo só terá dereito a realizar a proba final (Parte Ii), e manteránselle as cualificacións obtidas nos restantes apartados. Polo tanto, salvo causas excepcionais, non se admitirán traballos ou exposicións para a convocatoria de xullo.

Alumnado de 2ª convovatoria e posteriores:
O alumnado que xa cursou a materia e obtivo cualificación positiva nos apartados A), B), e/ou C) terá opción de que se lle garde a cualificación obtida, tendo que facer só o exame (Parte II). Evidentemente, pode optar por implicarse en todas as actividades de xeito ordinario desde inicios do semestre, e neste caso estaría a todos os efectos dentro da casuística xeral. En calquera caso, deberá falar co docente durante as dúas primeiras semanas de semestre a fin de concretar o plan de traballo a seguir para superar a materia.


Tempo de estudo e traballo persoal
HORAS PRESENCIAIS: 51 horas en funci�n de
- ACTIVIDADES EN GRUPO EXPOSITIVO (24 horas)
Actividade expositiva
Pr�ctica en grupo clase
Presentaci�n dun plan de traballo
Realizaci�n de proba escrita

- ACTIVIDADES EN GRUPO INTERACTIVO (24 horas)
Resoluci�n de problemas
Estudo de casos
Debates
Proxectos e traballos

- ACTIVIDADES EN PEQUENO GRUPO OU INDIVIDUAIS (3 horas)
Reflexi�n traballo grupo
Discusi�n de proxectos

HORAS DE TRABALLO AUT�NOMO: 99 horas en funci�n de

- ACTIVIDADES EN GRUPO EXPOSITIVO (35 horas)
Lectura de documentos
Estudo
Preparaci�n de proba escrita

- ACTIVIDADES EN GRUPO INTERACTIVO (45 horas)
Lectura de documentos
Preparaci�n de presentaci�ns
B�squeda de informaci�n complementaria
Reflexi�n en pequenos grupos

- ACTIVIDADES EN PEQUENO GRUPO OU INDIVIDUAIS (19 horas)
Resoluci�n de d�bidas
Discusi�n de proxectos e traballo en pequeno grupo
Actividades de autoavaliaci�n

HORAS TOTAIS: 150

Recomendacións para o estudo da materia
Recom�ndase a inmersi�n na bibliograf�a citada co obxectivo de poder suscitar d�bidas e preguntas nas sesi�ns presenciais. As� mesmo ser� fundamental o contacto habitual ca aula virtual para una comunicaci�n flu�da entre o profesor e o alumno/a. O car�cter activo da metodolox�a require o protagonismo do alumnado na s�a propia aprendizaxe.