G3141444 - Xogo Infantil (Optativas Xerais) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 4.50
• Total: 4.5
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 18.00
• Clase Interactiva Seminario: 18.00
• Horas de Titorías: 2.25
• Total: 38.25

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Psicoloxía Evolutiva e da Educación, Didáctica da Expresión Musical, Plástica e Corporal
• Áreas: Psicoloxía Evolutiva e da Educación, Didáctica da Expresión Corporal
• Centro: Facultade de Ciencias da Educación
• Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: null

Profesores

Nome	Coordinador
Guisande Couñago, María Adelina.	SI
Vieitez Lamas, Enrique.	NON

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo CLE01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLIS_01	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Obxectivos da materia
Os obxectivos que nos propoñemos lograr atenden tanto á adquisición de coñecementos básicos sobre a disciplina, coma á práctica de destrezas relacionadas cos devanditos coñecementos e a adquisición de certas disposicións valorativas. Consideramos prioritario que os alumnos/as cheguen a:

OBXECTIVOS XERAIS
1. Profundizar no concepto, teorías e características do xogo.
2. Comprender a importancia de adquirir habilidades e coñecementos a través do xogo.
3. Recoñecer e valorar a importancia do xogo no proceso educativo e a súa importancia na formación íntegra.
4. Deseñar e implementar proxectos de intervención lúdicos, integrados en contextos formais e informais, que favorezan o desenvolvemento global dos nenos e nenas.
5. Determinar técnicas e instrumentos de observación aplicábeis a situacións lúdicas e educativas, para obter información do neno ou nena e do seu proceso de desenvolvemento.

OBXECTIVOS ESPECÍFICOS
1. Aprender a utilizar a socialización a través do xogo.
2. Coñecer as teorías do xogo e o xogo como ensinanza e aprendizaxe.
3. Por en práctica actividades lúdico motrices, aplicando a metodoloxía didáctica.
4. Profundizar no concepto de xoguete como elemento lúdico e didáctico.
5. Programar actuacións a través da metodoloxía lúdica.

Contidos
A materia O Xogo Infantil analiza a evolución do xogo durante o desenvolvemento infantil e a súa importancia como eixe metodolóxico da intervención educativa. O xogo no neno de 0 a 12 anos é imprescindíbel, non só pola súa evidente función lúdica, senón tamén pola súa contribución ao desenvolvemento normal do neno e á ensinanza de conceptos, tanto primarios como secundarios, propios da educación da etapa infantil e primaria. No xogo, os nenos atopan un medio de comunicación, tanto cos seus iguais como cos adultos, o que fai que o seu dominio e coñecemento sexa imprescindíbel para os profesionais que van interactuar con esta poboación, converténdose nun importante medio de acceso ao pensamento real do neno.
Nesta materia os alumnos poderán profundizar en todas as vertentes do xogo infantil, dotando ao alumnado das habilidades e coñecementos necesarios para promover e implementar situacións de xogo como eixe da actividade e do desenvolvemento infantil.

Os descritores da materia, segundo constan nas Memorias dos Títulos dos Graos en Mestra e Mestre en Educación Infantil e Primaria, concrétanse nos seguintes contidos:

Tema 1. Natureza e importancia do xogo na infancia
- Aproximacións ao concepto de xogo
- Características do xogo
- Diferentes teorías sobre o xogo a través da historia
- Evolución do xogo infantil e a súa importancia no desenvolvemento
- Contribucións do xogo ao desenvolvemento cognitivo, social, afectivo-emocional e motriz

Tema 2. ¿A qué xogamos? Os xogos, clasificación e funcións
- Tipoloxía do xogo infantil
- Funcións do xogo: xogar para aprender e aprender a xogar
- O xoguete

Tema 3. O xogo na escola: os procesos de Ensinanza-Aprendizaxe
- Importancia do xogo no marco da Educación Escolar
- Xogo e aprendizaxe escolar
- Papel do xogo como eixe metodolóxico

Tema 4. O educador no seu día a día: programación da actividade lúdica
- A intervención do educador/educadora no xogo dos nenos e nenas
- Elaboración de obxectivos: os piares da intervención
- Metodoloxía e estratexias motivadoras
- Deseño, estruturación e organización de espazos e tempos de xogo: programar unha sesión, programar unha actividade
- Recursos e materiais para o xogo
- Observación e avaliación da actividade lúdica
- Xogo e atención á diversidade

Bibliografía básica e complementaria
Bibliografía básica

- Bañeres, D., Bishop, A. J., Cardona, M. C., Comas, O. et al. (2008). El Juego como estrategia didáctica. Barcelona: Graó.
- Delgado, I. (2011). El Juego infantil y su metodología. Madrid: Ed. Paraninfo.
- García, A. V. e Peñalba, J. L. (2009). El Juego infantil y su metodología. Madrid: Ed. Editex.
- Pecci, M. C., Herrero, T., López, M. e Mozos, A. (2010). El Juego infantil y su metodología. Madrid: Ed. McGraw-Hill.
- Romero, V. e Gómez, M. (2003). El Juego infantil y su metodología. Barcelona: Ed. Altamar.

Bibliografía complementaria

- Bernabeu, N. (2009). Creatividad y aprendizaje: el juego como herramienta pedagógica. Madrid: Ediciones Narcea.
- Decroly, O. e Monchamp, E. (1998). El juego educativo. Iniciación a la actividad intelectual y motriz. Morata. Madrid.
- Delval, J. (1996). El juego. En J. Delval, El desarrollo humano (pp. 283-308). Madrid: Editorial Siglo Veintiuno de España Editores.
- Elkonin, D. B. (1980). Psicología del juego. Madrid: Edit. Pablo del Río.
- Garaigordobil, M. (2005). Las aportaciones de la teoría del egocentrismo de Piaget a la investigación del juego infantil. Revista Infancia, 91, 4-9.
- Garfella, P. R. e López, R. (1999). El juego como recurso educativo. (Guía antológica). Valencia: Tirant lo Blanch.
- Martínez, G. (1999). El juego y el desarrollo infantil. Octaedro. Barcelona.
- Moyles J. R. (1990). El Juego en la educación infantil y primaria. Madrid: Morata.
- Lytle, D. E. (Ed.) (2003). Play and educational theory and practice. Westport, Connecticut : Praeger.
- Ortega. R. (1992). El juego infantil y la construcción social del conocimiento. Sevilla: Alfar.
- Pineda, J. e VV. AA. (1997). Fichero de juegos: I, II, III, IV, V. Cadiz: Wanceulen.
- Ruiz de Velasco Gálvez, A. e Abad Molina, J. (2011). El juego simbólico. Barcelona: Editorial Graó.
- Saracho, O. e Spodek, B. (Eds.) (2003). Contemporary perspectives in play in early childhood education. Greenwich (Connecticut): Information Age Publishing.
- Veiga, P. (2001). O libro dos xogos populares galegos: catálogo descritivo e educativo. Santiago de Compostela: Sotelo Blanco Edicións.
- Vygotski, L. (2003). El papel del juego en el desarrollo del niño. A M. Cole, V. John-Steiner, S. Scribner e E. Souberman (Eds.), El desarrollo de los procesos psicológicos superiores, (pp. 141-158). Barcelona: Edit. Crítica.
- Wolfgang, C. H. (2004). Child guidance through play : Teaching positive social behaviors (ages 2-7). Boston: Pearson.


Webgrafia
http://www.crecerjugando.org/index.php

Videografía
http://www.youtube.com/watch?v=5ZOErpZpBgc
https://www.youtube.com/watch?v=3rn6fmxTs4s
https://www.youtube.com/watch?v=WRkuraKmPRo
https://www.youtube.com/watch?v=NN4cSpsQpO8
https://www.youtube.com/watch?v=aJTdaIzMshM
https://www.youtube.com/watch?v=6w7dtlhct7k
https://www.youtube.com/watch?v=IHNzdHnHQz8
https://www.youtube.com/watch?v=EkrDuUjKNyU
https://www.youtube.com/watch?v=xc5MnY2ii-k
http://www.grao.com/recursos/juego-heuristico-ssdelosreyes



Competencias
COMPETENCIAS DA TITULACIÓN ÁS QUE CONTRIBÚE A MATERIA
1. G5. Reflexionar en grupo sobre a aceptación de normas e o respecto aos demais. Promover a autonomía e a singularidade de cada estudante como factores de educación das emocións, os sentimentos e os valores na primeira, segunda e terceira infancia.
2. G10. Actuar como orientador de pais e nais en relación coa educación familiar no período 0-12 e dominar habilidades sociais no trato e relación coa familia de cada estudante e co conxunto das familias.

COMPETENCIAS ESPECÍFICAS DA MATERIA
1. E2. Coñecer os desenvolvementos da psicoloxía evolutiva da infancia nos períodos 0-3, 3-6 e 6-12.
2. E5. Saber promover a adquisición de hábitos en torno á autonomía, a liberdade, a curiosidade, a observación, a experimentación, a imitación, a aceptación de normas e de límites, o xogo simbólico e heurístico.
3. E21. Saber traballar en equipo con outros profesionais do dentro e fora do centro na atención a cada estudante, así como na planificación das secuencias de aprendizaxe e na organización das situacións de traballo na aula e no espazo de xogo, identificando as peculiaridades dos períodos 0-3, 3-6 e 6-12.
4. E55. Saber utilizar o xogo como recurso didáctico, así como deseñar actividades de aprendizaxe baseadas en principios lúdicos.

COMPETENCIAS ESPECÍFICAS COMPLEMENTARIAS DA MATERIA
1. EC23. Tomar conciencia da importancia do xogo como actividade vital para o desenvolvemento humano.
2. EC24. Fomentar a creatividade a través de actividades lúdicas.
3. EC25. Ter coñecemento da evolución e características do concepto de xogar.

Metodoloxía da ensinanza
A proposta metodolóxica a empregar pretende conxugar o formato de clase expositiva coas metodoloxías activas e participativas, así como o traballo autónomo e a autoaprendizaxe. As actividades presenciais terán como obxectivo introducir e explicar o sentido dos temas, clarificar os conceptos importantes, dar unha visión global dos contidos e relacionar coñecementos para facilitar a significatividade das aprendizaxes, polo que a exposición se acompañará, cando sexa pertinente, de organizadores previos, definicións, cadros sinópticos, esquemas, etc. O apoio de material visual e recursos en rede empregaranse para clarexar os contidos tratados e servir de referencia e punto de partida para os traballos e actividades de carácter grupal.

Co traballo en seminarios, ademais de profundizar mais pormenorizadamente en contidos específicos, preténdese dotar ao alumnado das ferramentas necesarias para a realización dun traballo autónomo (búsqueda e manexo de diferentes fontes de información, comparacións a nivel teórico-explicativo, establecemento de relacións conceptuais, propiciar a transferencia da teoría á práctica, aprenda a elaborar e presentar informes, confronte diferentes puntos de vista e sexa capaz de construír significados compartidos axudado da labor mediadora do docente. A concreción das tarefas requiridas e os materiais necesarios serán presentados ó alumnado nas correspondentes sesións de clase.
Nas sesións interactivas realizaranse diferentes actividades de carácter práctico que se especificarán na Guía docente de cada un dos temas. Os resultados do traballo, habitualmente realizado en grupo, deberán ser defendidos, nalgúns casos, oralmente ante os compañeiros e posteriormente debatidos.

Para cada un dos temas proporcionarase as diapositivas empregadas nas exposicións, ao que se lle poderá engadir materiais de estudio especificamente para cada tema tratado (lecturas obrigatorias ...). A totalidade do material das clases expositivas e interactivas será obxecto de estudio básico para o exame da materia e estará a vosa disposición no campus virtual da USC.

As titorías individuais e ou de grupo, a demanda do alumnado, servirán para aclarar ou comentar aspectos do traballo realizado nas clases expositivas e interactivas. Faranse nos horarios sinalados e no despacho do profesorado.

Sistema de evaluación
A cualificación global do estudante na materia procederá:
-Un 50% da cualificación dos resultados nunha proba (exame) sobre os contidos dos temas tratados nas clases expositivas e interactivas e nas lecturas obrigatorias. É preceptivo ter aprobado este exame para sumar o resto de cualificacións que contribúen á nota final da materia.
- Un 40% da cualificación do traballo realizado nas sesións interactivas. É preceptivo ter aprobados tódolos traballos realizados nas sesións interactivas para sumar a cualificación obtida na proba (exame).
Os criterios de avaliación destas actividades de seminario poderán variar para cada unha delas. Entre os aspectos xerais que se considerarán están, ademais da asistencia obrigatoria e participación nas clases interactivas, a propia calidade dos contidos, o grao de axuste ás directrices dadas, a competencia expositiva, a orixinalidade e as achegas críticas, e a evidencia de traballo en grupo e non a suma de respostas individuais.
- E un 10% pola participación na aula.

Os estudantes que non superen a proba (exame oficial: 23/01/2014) pero teñan aprobadas as actividades realizadas nas sesións interactivas poderán presentarse ao exame oficial de Xuño (30/06/2014) sen necesidade de facer traballos ou probas adicionais Os estudantes que non teñan superada algunha das actividades realizadas nas sesións interactivas pero si o exame, en Xuño poderán avaliarse unicamente daquelas actividades-procedementos non superados.

Para poder ser avaliado na materia, o estudante deberá ter participado, realizado e presentado, aló menos, un 80% das actividades requiridas nas sesións interactivas. A non realización do exame ou das actividades propostas nas sesións interactivas conlevará unha cualificación de NON PRESENTADO (Atención! “corre convocatoria”). Cando non se supere, xa sexa o exame xa sexan as actividades propostas nas sesións interactivas, a cualificación que figurará en actas será a de SUSPENSO co valor numérico máis próxima ao 5 obtido nun ou noutro apartado de avaliación.

Os estudantes que non asistan ás sesións interactivas por riba dun 80% NON poderán aprobar a materia na convocatoria de Xaneiro. En sucesivas convocatorias poderán facelo realizando, ademais dunha proba teórico-conceptual, outra de corte práctico-aplicado que avaliará as competencias procedimentais.

Nos casos que se contemplan na normativa da facultade, os estudantes que teñan solicitada e concedida a exención de docencia deberán presentar ao profesor a devandita certificación ao principio de curso e realizarán esta proba práctico-aplicada en tódalas convocatorias ás que concorran. Nos devanditos casos, o alumnado debe porse en contacto co profesorado para, de ser necesario, indicar as directrices apropiadas para o cumprimento do programa e superación da materia.

Calquera traballo copiado suporá o suspenso da materia na correspondente convocatoria. Para efectos avaliativos un mesmo traballo non pode ser utilizado para varias materias, salvo que se programasen de forma coordinada.

Exames oficiais: 23/01/2014 (16:00 h., Aula 23) e 30/06/2014 (18:00 h., Aula 23).
Recomendacións para o estudo da materia
É importante que o alumnado se implique activamente dende o inicio na dinámica e funcionamento da materia para lograr superala con éxito. Recoméndase unha abordaxe comprensiva e significativa dos contidos teóricos e prácticos da materia.
Observacións
DATOS DO PROFESORADO
- NOME: María Adelina Guisande Couñago
DESPACHOS: Campus Sur: nº 44. Módulo A Facultade de Psicoloxía
Campus Norte 5ª planta Facultade de Ciencias da Educación
CORREO ELECTRÓNICO: mariaadelina.guisande@usc.es
TELÉFONO: 881813919 (Campus Sur) / 881812119 (Campus Norte)
HORARIO DE TITORÍAS: 1º Semestre: Martes de 17:30 a 19h (Campus Norte) e Xoves de 11:30 a 13 h. (Campus Sur, Facultade de Psicoloxía).
Tamén se pode facer uso do sistema de titorías virtuais a través do correo electrónico.

- NOME: Enrique Vieitez Lamas
DESPACHO: Campus Norte Planta baixa Facultade de Ciencias da Educación
CORREO ELECTRÓNICO: enrique.vieitez@usc.es
TELÉFONO: 881812014
HORARIO DE TITORÍAS: 1º Semestre: Luns de 16 a 18 h e Martes e Mércores de 9 a 11 h. Tamén se pode facer uso do sistema de titorías virtuais a través do correo electrónico.


HORARIOS
Os horarios específicos aprobados pola Xunta de Facultade están dispoñíbeis na páxina web ou no taboleiro correspondente da Facultade. Na parte final da guía tedes a vosa disposición un cronograma detallado dos horarios. Lembrade que o período do Practicum III terá lugar entre o 23 de setembro e o 18 de outubro polo que durante este tempo nos teremos clase.
HORARIO DE CLASES EXPOSITIVAS: Martes: Aula 23, de 16.00 a 17:30h.
HORARIO DE CLASES INTERACTIVAS: Xoves : Ximnasio ou Aula 32 de 16:00 a 17:30 dependendo do profesor que imparta nese momento.


ASISTENCIA A CLASE
O Consello de Goberno de 25 de marzo de 2010 aprobou a Normativa de asistencia a clase nas ensinanzas adaptadas ao EEES:
http://www.usc.es/export/sites/default/gl/normativa/descargas/normaasistenclase.pdf).
Na mesma expóñense os beneficios da asistencia á clase, entre eles facilita unha mellor comprensión da materia, a adquisición de competencias en grupos e individuais, a aprendizaxe continua, a interacción directa con outros alumnos e alumnas ou a posibilidade dunha metodoloxía docente-discente más participativa. Cabe lembrar que a USC é unha universidade
presencial, polo que a asistencia a un mínimo do 80% das sesións de clase é obrigatoria. Nos casos contemplados na normativa da Facultade, os/as alumnos/as poderán solicitar exención oficial de docencia. Nestes casos, o alumnado debe pórse en contacto co profesorado para, de ser necesario, indicar as directrices apropiadas para o cumprimento do programa e superación da materia.


RESPONSABILIDADE MEDIOAMBIENTAL
En relación aos traballos persoais ou de grupo que se realicen para a materia ter en conta as seguintes indicacións:
- Evitar tapas de plástico ou outros envoltorios externos innecesarios.
- Sempre que sexa posible empregar grampas en lugar de encanutillados.
- Imprimir a dúas caras en calidade de aforro de tinta.
- Non empregar folios en branco como separadores de capítulos ou partes.
- Evitar anexos que non teñan referencia directa cos temas desenvolvidos.