G3091221 - Pedagoxía Social (Pedagoxía Social) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 24.00
• Clase Interactiva Seminario: 24.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 51.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Teoría da Educación, Historia da Educación e Pedagoxía Social
• Áreas: Teoría e Historia da Educación
• Centro: Facultade de Ciencias da Educación
• Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: null

Profesores

Nome	Coordinador
CARIDE GOMEZ, ANTONIO.	SI
GRADAILLE PERNAS, RITA.	NON

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo CLE01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLIS_01 (A-Fo)	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo CLIS_02 (Fr-Pa)	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo CLIS_03 (Pe-Z)	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS04	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS05	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS06	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS07	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Obxectivos da materia
1. Comprender o alcance científico e a relevancia disciplinar da Pedagoxía Social no tempo-espazo curricular das Ciencias da Educación e das Ciencias Sociais, así como na formación pedagóxica (xeral e/ou especializada) dos estudantes na súa condición de futuros/as graduados/as en Educación Social; do que se desprende o logro dun saber suficiente acerca dos seus fundamentos terminolóxicos, epistemolóxicos, conceptuais e temáticos.

2. Adquirir os coñecementos teóricos e as capacidades de análise, reflexión e síntese - nivel persoal e colectivo- que se precisan para unha formación sistemática neste campo, procurando integrar os cos coñecementos que xa posúen os/as estudantes, complementando a súa formación teórico-práctica noutras materias ou experiencias formativas, entre as que cómpre destacar as derivadas de seu Practicum.

3. Promover actitudes de estudo que posibiliten unha formación permanente e autocrítica, favorecendo o desenvolvemento dun autoconcepto realista en cada alumno/a en relación cos coñecementos e competencias que adquira. Preténdese compatibilizar o traballo individual co colectivo en grupos de diferente composición, mediante unha participación activa e continuada no seo do grupo-aula.

4. Proxectar a materia e súas achegas científicas, metodolóxicas e profesionais no currículo formativo dos Graduados en Educación Social, procurando que dean resposta ás súas necesidades e expectativas académicas. De igual xeito, deberán converxer coas funcións sociais que se atribúen á Universidade na cualificación e desenvolvemento profesional dos seus estudantes.

5. Incrementar a identificación e o desenvolvemento das competencias socioprofesionais dos/as educadores/as sociais na sociedade -propias e compartidas con outros axentes educativos e sociais-, posibilitando unha reflexión colectiva sobre como concrétanse nas distintas áreas ou ámbitos da acción-intervención socioeducativa: nas Administracións Públicas, nos Servizos Sociais, nos equipos multiprofesionais, nas organizacións non gobernamentais, nos movementos cívicos, nos equipamentos educativos e culturais, etc.
Contidos
O desenvolvemento teórico-conceptual, científico e disciplinar da materia concreta os seus contidos nos seguintes bloques temáticos:

- A identidade da Pedagoxía Social: perspectivas científicas, disciplinar e profesional no contexto das Ciencias Sociais e da Educación.

- A Educación Social como obxecto de estudo da Pedagoxía Social.

- A construción histórico-comparada da Pedagoxía-Educación Social: antecedentes, orixe e desenvolvemento.

- Teoría e teorías na Pedagoxía-Educación Social: modelos paradigmáticos de encadramento
e racionalidade teórica. Problemáticas, áreas e ámbitos específicos de acción-intervención socioeducativa.

- Problemáticas, áreas e ámbitos específicos de acción-intervención socioeducativa na perspectiva da Pedagoxía Social.

- Dimensións políticas e axiolóxca da Pedagoxía-Educación Social: a cidadanía como proxecto e traxecto pedagóxico-social.

- Temas e prácticas transversais para o quefacer dos profesionais da Educación Social.
Bibliografía básica e complementaria
Básica:

Caballo, M. B. e outros (1996): 131 conceptos clave en Educación Social. Santiago de Compostela: Universidad de Santiago.
Caride, J. A. (2005): Las fronteras de la Pedagogía Social: perspectivas científica e histórica. Barcelona: Gedisa.
Petrus, A. (1997): Pedagogía Social. Barcelona: Ariel.


Complementaria:
Caride, J. A. (2000): Educación Social y Políticas Culturales. Santiago de Compostela: Tórculo Edicións.
Caride, J. A. e Vieites, M.F. (coords., 2006): De la Educación Social a la Animación Teatral. Gijón: Trea.
Cuadernos de Pedagogía (2003): Tema del mes “Otros ámbitos educativos: la Educación Social”, nº 321, pp. 47-76.
García Molina, J. (coord., 2003): De nuevo, la Educación Social. Madrid: Dykinson.
García Molina, J. (2003): Dar (la) palabra: deseo, don y ética en educación social. Barcelona: Gedisa.
López Martín, R. (2000): Fundamentos políticos de la Educación Social. Madrid: Síntesis.
Núñez, V. (2002): Educación en tiempos de incertidumbre: las apuestas de la Pedagogía Social. Barcelona: Gedisa.
Ortega, J. (coord., 1999): Educación Social Especializada. Barcelona: Ariel.
Ortega, J. (coord., 1999): Pedagogía Social Especializada. Barcelona: Ariel.
Revista de Educación (2005): Monográfico "Educación Social", nº 336, pp. 7-139.
Riera, J. (1998): Concepto, formación y profesionalización del educador social, el trabajador social y el pedagogo social: un enfoque interdisciplinar e interprofesional. Valencia: Nau Llibres.
Románs, M.; Petrus, A. y Trilla, J. (2000): De profesión educador(a) social. Barcelona: Paidós.
Ruiz, C. (coord., 2003): Educación Social: viejos usos y nuevos retos. Valencia: Universitat de València.
Sáez, J. (2003): La profesionalización de los educadores sociales. Madrid: Dykinson.
Sáez, J. (coord., 2007): Pedagogía Social. Madrid: Pearson Prentice Hall.
Sáez, J. e García, J. (2006): Pedagogía Social: pensar la Educación Social como profesión. Madrid: Alianza Editorial.
Úcar, X. e Llena, A. (coords., 2006): Miradas y diálogos en torno a la acción comunitaria. Barcelona: Graó.


Páxinas web de interese:
http://www.eduso.net
http://www.peretarres.org/wps/wcm/connect/peretarres_ca/peretarres/home/difusio_coneixement/revistes/cnt_generic_revistes
http://www.uned.es/pedagogiasocial.revistainteruniversitaria
Competencias
a) Competencias da titulación ás que contribúe a materia:

- Coñecer e comprender os fundamentos académicos e científicos en que se sustenta o seu campo formativo e profesional, tendo capacidade para analizar criticamente a natureza das súas teorías, metodoloxías e ámbitos de intervención da Educación Social.

- Ter capacidade para analizar as realidades sociopolíticas, económicas, educativas, culturais e
lingüísticas en que se desempeña o labor profesional dos educadores sociais, tanto en termos diagnósticos como prospectivos.

- Promover e desenvolver accións educativas e/ou socioeducativas en diferentes contextos
institucionais e comunitarios, no traballo directo con persoas e colectivos, así como no asesoramento, mediación, xestión, organización, coordinación, acompañamento e avaliación das iniciativas en que interveñan.

- Estar en condicións de tomar decisións relativas á mellora da súa formación e da práctica
profesional, con pleno respecto aos principios deontolóxicos a que se remite a Educación Social, tendo como soporte os valores cívicos e os dereitos humanos.

- Desenvolver unha actitude autocrítica, así como de reflexión, análise e síntese respecto dos
coñecementos, tarefas e misións en que participan.

- Comprender os referentes teórico-conceptuais, históricos, comparados, metodolóxicos e
pedagóxicos da Educación Social e das prácticas que nela promóvense.

- Identificar académica e profesionalmente aos educadores sociais como profesionais da
educación, con funcións e tarefas diferenciadas respecto doutros profesionais da educación e da acción-intervención social.

b) Competencias específicas da materia:

- Coñecer os fundamentos conceptuais, epistemolóxicos e metodolóxicos da Pedagoxía -
Educación Social, tomando como soporte os diferentes ámbitos científicos, académicos e
profesionais en que se inscribe, con especial énfase nas Ciencias Sociais e da Educación.

- Coñecer os principais referentes teórico-paradigmáticos da Pedagoxía-educación Social,
proxectandoos nas realidades sociais (institucionais, comunitarias, etc.) en que desenvolven o seu traballo os educadores e educadoras sociais, así como en pautas de acción socioeducativa que os vinculen a procesos e realidades prácticas.

- Coñecer e articular de xeito coherente a construción histórico-cronolóxica da Pedagoxía
Social, ampliando esta perspectiva a unha lectura comparada nos contextos europeo e latinoamericano.

- Coñecer as características fundamentais dos medios sociais e laborais da Pedagoxía-educación Social, subliñando a importancia das dimensións éticas e política do quefacer socioeducativo e dos dereitos cívicos como un referente básico das prácticas educativas na vida cotiá e na educación da cidadanía.

- Identificar e analizar problemáticas específicas concernentes á formación e profesionalización na Pedagoxía-educación Social, nas súas áreas e ámbitos de acción-intervención socioeducativa, así como aos diferentes axentes que neles actúan, concedendolle un especial protagonismo aos graduados e graduadas en Educación Social.
Metodoloxía da ensinanza
Tratará de favorecer a máxima congruencia posible na explicación e comprensión da materia, dentro e fóra da aula, nos planos individuais e colectivo, valorando os principios de: contextualización, flexibilidade, participación, actividade e aprendizaxe experiencial.

Para tal fin, nos tempos lectivos da materia desenvolveranse múltiples iniciativas e procesos metodolóxico-didácticos que, no fundamental, concrétanse en:

- Sesións expositivas e interactivas por parte do profesor e/ou dos alumnos, relativas a contidos de natureza teórica-conceptual, previamente determinados no Programa e que serán incorporados ó campus virtual da materia.

- Realización seminarios monográficos, que neste curso académico toman como soporte os contidos do apartado "temas e prácticas transversais para o quefacer dos profesionais da Pedagoxía".

- Sesións tipo "forum" (vídeo, libro, disco…) que tomen como refire problemáticas específicas da Pedagoxía-educación Social, en diversos contextos e suxeitas a diferentes perspectivas de análise.

- Dinámicas de traballo grupal, dentro e fóra da aula, a partir da presentación anticipada de textos para a súa lectura, de documentos audiovisuais (vídeo-conferencias, vídeos didácticos, experiencias...), de casos prácticos, etc. pondo especial énfase no papel dos/as pedagogos sociais no seu tratamento teórico e / ou aplicado.

- Realización de distintas actividades de implicación e participación continuada nos contidos da materia: simulacións, lectura e recensión de libros, elaboración de mapas conceptuais, estudo de casos, redacción de ensaios, prácticas evaluativas, consulta e análise de páxinas web ou doutros soportes mediáticos, presentación de novidades bibliográficas, organización de "mesas redondas" con profesionais en activo, etc.

- Realización de titorías de seguimento (directas, virtuais, individuais e/ou de grupo).

A materia conta cun dossier documental básico que sirve de apoio e reforzo aos contidos traballados nas clases, tanto de carácter expositivo como interactivo.
A aula virtual servirá como espazo de traballo para a difusión de información e materiais, envío de avisos, etc.

Sistema de evaluación
A USC é unha universidade presencial, polo que a asistencia a un mínimo do 80% das sesións de clase é obrigatoria. Nos casos contemplados na normativa da Facultade, os alumnos poderán solicitar exención oficial de docencia.

Todas as actividades propostas, individuais e/ou colectivas serán avaliadas, de forma que o sistema de avaliación da aprendizaxe poda ser definido en función das seguintes características: formativo, continuo, cooperativo e integral. Como tal, afectará ós obxectivos formulados, ós contidos tratados, á metodoloxía e actividades desenvolvidas polo profesorado e o estudantado, ós recursos didácticos, ás competencias e destrezas procuradas, etc. Nesta perspectiva prevese:

- Elaboración e entrega de traballos escritos (entre 1 e 4) que terán unha formulación diversificada, segundo a dinámica de clase que os propicie ou a temática que aborden. Neles poderán incluirse preguntas de resposta breve e/ou tipo ensaio, comentarios de textos, análise de casos, elaboración de mapas conceptuais e representacións gráficas, etc. Realizaranse individualmente e/ou en pequenos grupos, maioritariamente nas sesións interactivas, e representarán o 40% da nota final da asignatura.

- Realización de distintos traballos orientados á lectura e presentación de ensaios, comentarios críticos, recensión de libros, etc., de carácter optativo e atendendo ás indicacións proporcionadas polo profesorado, con unha valoración que terá unha ponderación na cualificación final -como máximo- do 10%.

- Realización e presentación, hasta unha semana despois da data sinalada para o exame final -segundo o calendario oficial do Centro-, dunha memoria auto-evaluativa, na que o estudantado exprese as súas propias valoracións sobre o proceso de ensino-aprendizaxe que desenvolveron, para o que se lles proporcionarán unhas pautas orientativas. A súa valoración nunca superará o 10% da cualificación final.

- Realización dun exercicio escrito final, coincidindo coas datas que se establezan no calendario oficial de exámenes da Facultade. Terá unha formulación diversificada no tipo de preguntas e posibles respostas, prevéndose que a súa realización non permita o uso de material de consulta. O seu peso específico equivale a un máximo do 50% da nota final da asignatura.

- Para obter unha valoración positiva na asignatura (desde aprobado hasta matrícula de honra), deberán estar realizadas e entregadas en prazo todas as actividades de avaliación especificadas anteriormente, así como superar cada una delas. Estes criterios manteranse en todas as convocatorias do curso académico.

- Os traballos individuais ou grupais dos estudantes deberán ser orixinais. Calquer traballo copiado suporá un suspenso da materia e a avaliación do alumno ou alumna na seguinte convocatoria.

- A efectos avaliativos, un mesmo traballo non poderá ser utilizado para varias materias, excepto naquelas actividades programadas de forma coordinada.

- O alumnado con exención oficial de docencia deberá realizar -ademáis do exame (50%)- e con carácter obrigatorio un traballo relativo a un autor de especial relevancia no ámbito da Pedagoxía Social atendendo ás indicacións aportadas polo profesorado; unha recensión dun artigo de Pedagogía Social. Revista Interuniversitaria e un comentario crítico dun libro seleccionado de entre unha listaxe presentada polo profesorado (40%), así como a memoria autoavaliativa (10%).
Tempo de estudo e traballo persoal
No desenvolvemento metodolóxico dos procesos de ensino-aprendizaxe vinculado ao tempo de estudo e traballo persoal dos estudantes contémplanse as seguintes propostas:


- Lecturas e comentarios de textos.

- Elaboración de mapas conceptuais.

- Elaboración e presentación de documentos audiovisuais.

- Preparación e realización dunha simulación de debate paradigmático.

- Participación na organización e desenvolvemento dos forum.

- Realización dun traballo tutelado en grupo.

- Participación na organización e desenvolvemento de seminarios temáticos transversais aos contidos da materia.

- Elaboración e presentación de ensaios ou informes sobre distintos contidos da materia.
Recomendacións para o estudo da materia
A complexidade terminolóxica, conceptual, metodolóxica e práxiológica que caracteriza a materia, en función dos seus obxectivos e contidos, aconsella un traballo continuado na mesma, procurando desde o inicio unha implicación-participación activa nas distintas actividades que se desenvolvan, moitas delas orientadas á avaliación. En particular, recoméndase:

- Unha lectura detida, reflexiva e crítica do Programa da materia nos seus diversos apartados, xa que deberá elaborarse e entregarse unha avaliación do mesmo.

- Realizar e presentar nos prazos que se determinen as actividades asociadas á dinámica de clase, de xeito individual e grupal, reflectida nos traballos escritos que se indiquen. Trátase, en síntese, de manter unha vinculación continuada cos ritmos que se deriven dos procesos de ensino-aprendizaxe promovidos na materia e nas sesións de aula, especialmente as que reciben a denominación de "interactivas".

- Tomar e facer operativas decisións que posibiliten unha axeitada organización no tempo, compatibilizando os requirimentos desta materia cos das demais; por exemplo: na selección e lectura do libro a recensionar, na composición e desenvolvemento dos grupos de traballo, na lectura anticipada de textos que hai que comentar en determinadas sesións de clase, na elaboración "continuada" de anotacións conducentes á redacción da memoria auto auto-evaluativa a presentar ao finalizar a materia, na consulta e valoración de materiais ou recursos (páxinas web, revistas, informes…), etc.

- Realizar lecturas complementarias de libros ou publicacións (entre as que cómpre destacar as Revistas especializadas) que sexan recomendadas polo profesor, que a xeito de Léxicos, manuais, etc., posibilitan unha comprensión globalizada dos contidos da materia e dos seus significados para a formación académica e profesional na Pedagoxía-Educación Social.

- Facer uso das titorías -xa sexa a nivel individual ou colectivo, en pequenos grupos- como un dereito dos estudantes asociados a unha mellora significativa das súas posibilidades de aprendizaxe, personalizando as súas opcións metodolóxicas e pedagóxicas cunha perspectiva diferencial e diferenciadora segundo intereses, expectativas, problemáticas específicas, etc.
Observacións
ASISTENCIA A CLASE
O Consello de Goberno de 25 de marzo de 2010 aprobou a Normativa de asistencia a clase nas ensinanzas adaptadas ao EEES
(http://www.usc.es/export/sites/default/gl/normativa/descargas/normaasistenclase.pdf).
Na mesma expóñense os beneficios da asistencia á clase, entre eles facilita unha “mellor comprensión da materia, a adquisición de competencias en grupos e individuais, a aprendizaxe continua, a interacción directa con outros alumnos e alumnas ou a posibilidade dunha metodoloxía docente-discente máis participativa”.


RESPONSABILIDADE MEDIOAMBIENTAL:

En relación aos traballos persoais ou de grupo que se realicen para a materia, cómpre ter en conta as seguintes indicacións:

- Evitar tapas de plástico ou outro envoltorios externos innecesarios.
- Sempre que sexa posible, empregar grampas en lugar de encanutillados.
- Imprimir a dúas caras en calidade 'aforro de tinta'.
- Non empregar folios en branco como separadores de capítulos ou partes.
- Evitar anexos que non teñan referencia directa cos temas desenvolvidos