G3091443 - Acción Socioeducativa con Persoas Adultas e Maiores (Educación Social e Diversidade) - Curso 2013/2014
Información
- Créditos ECTS
- Créditos ECTS: 6.00
- Total: 6.0
- Horas ECTS
- Clase Expositiva: 24.00
- Clase Interactiva Seminario: 24.00
- Horas de Titorías: 3.00
- Total: 51.0
Outros Datos
- Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
- Departamentos: Teoría da Educación, Historia da Educación e Pedagoxía Social
- Áreas: Teoría e Historia da Educación
- Centro: Facultade de Ciencias da Educación
- Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
- Docencia e Matrícula: null
Profesores
Horarios
Programa
Existen programas da materia para os seguintes idiomas:
CastelánGalegoObxectivos da materia1. Analizar conceptualmente e as relacións terminolóxicas existentes entre Educación de Adultos (EA), Educación das Persoas Maiores (EPM) e Educación Permanente (EP).
2. Desenvolver históricamente que se entende por Educación de Adultos (EA) e Educación das Persoas Maiores (EPM).
3. Coñecer o desenvolvemento psicopedagóxico das Persoas Adultas e Maiores.
4. Saber as demandas e necesidades do colectivo de personas adultas e maiores
5. Identificar os rasgos da atención socioeducativa así como programas, proxectos e recursos para persoas adultas e maiores
6. Identificar os programas, proxectos e recursos sociolaborais para persoas adultas
7. Coñecer como surxen as transicións e itinerarios de (re)inserción sociolaboral de persoas adultas e maiores.
ContidosOs temas a desenvolver ao longo do cuadrimestre serán os seguintes:
0. Introdución: O sentido da materia no Plan de Estudos.
1. Historia, concepto e obxectivos da educación de persoas adultas e maiores
2. Optimización do desenvolvemento psicopedagóxico en adultos e maiores
3. Demandas e necesidades do colectivo de persoas adultas e maiores.
4. Programas, proxectos e recursos socioeducativos para persoas adultas e maiores.
5. Programas, proxectos e recursos sociolaborais para persoas adultas.
6. Transicións e itinerarios de (re)inserción sociolaboral de persoas adultas e maiores.
Bibliografía básica e complementariaBibliografía básica
BALLESTEROS JIMÉNEZ, S. (Coord.) (2004): Gerontología. Un saber multidisciplinar. Madrid: Universitas y Universidad Nacional de Educación a Distancia (UNED).
BALLESTEROS JIMÉNEZ, S. (Dir.) (2007): Envejecimiento saludable: aspectos biológicos, psicológicos y sociales. Madrid: Universitas y Universidad Nacional de Educación a Distancia (UNED).
BRINGAS LÓPEZ, Mª I. y RODRÍGUEZ PALARES, E. J. (Dirs.) (2000): Metodología y didáctica en la educación de adultos- II Seminario Europeo de Educación de Adultos. Burgos: Universidad Popular para la Educación y Cultura de Burgos.
LÓPEZ-BARAJAS ZAYAS, E. (Coord.) (2006): Estrategias de formación en el siglo XXI. Barcelona: Ariel.
REQUEJO OSORIO, A. (2003): Educación de adultos y educación permanente. Barcelona: Ariel.
Bibliografía complementaria
ACEVEDO BERMEJO, A. (2006): Las relaciones abuelos-nietos: régimen de visitas: Reclamación judicial. Madrid: Tecnos.
AGÜERA ESPEJO-SAAVEDRA, I. (2000): Diálogos con mi nieto: Los mayores en la educación de los pequeños. Madrid: Narcea.
ALMACELLAS, Mª A. (2004): Educar con el cine. 22 películas. Madrid: Ediciones Internacionales Universitarias.
ALONSO, M. L. y PEREIRA, Mª C. (2000): El cine como medio-recurso para la educación en valores. Revista de Pedagogía Social. Monográfico Educación Social y Medios de Comunicación, 5, 127-147.
AMORÓS MARTÍ, P. (2006): Construyendo futuro: las personas mayores una fuerza emergente. Madrid: Alianza
BAUTISTA, J. M. y SAN JOSÉ, A. I. (2002): Cine y transversalidad. Madrid: FERE.
BAZO, M. T. (1990): La sociedad anciana. Madrid: CIS y S. XXI.
BAZO, M. T. (1992): La ancianidad del futuro. Barcelona: Fundación Caja Madrid.
BEDMAR MORENO, M.; FRESNEDA LÓPEZ, Mª D. y MUÑOZ LÓPEZ, J. (2004): Gerontagogía: Educación en personas mayores. Granada: Universidad de Granada.
BELL, V. y TROXEL, D. (Comp.) (2008): Los mejores amigos en el cuidado de Alzheimer. México: Herder.
BERGER, J. E. THOMPSON, R. A. (2000). Psicología del desarrollo humano: adultez y vejez. Madrid: Editorial Médica Panamericana
BENITO ORTIZ, L. y otros (2005): Situaciones clínicas en malos tratos en niños y ancianos. Barcelona: Ars Medica.
BERMEJO, L. (1994): Viva la jubilación. Reflexiones para comprender y vivir mejor la jubilación. Madrid: Popular.
BERMEJO, L. (2004): Gerontología educativa: cómo diseñar proyectos educativos con personas mayores. Madrid: Panamericana.
BRINGAS LÓPEZ, Mª I. y RODRÍGUEZ PALARES, E. J. (Dirs.) (2002): El complejo mundo de la educación de adultos. III Seminario internacional de Educación de Adultos. Burgos: Universidad Popular para la Educación y Cultura de Burgos.
BISQUERRA, R. (2000): Educación emocional y bienestar. Barcelona: Praxis.
CABALLO, M. B.; CANDIA, F. X.; CARIDE, J. A. y MEIRA, P. A. (1997): 131 Conceptos Clave de Educación Social: Léxico Básico Castelán-Galego. Santiago de Compostela: Servicio de Publicacións e Intercambio Científico da Universidade de Santiago de Compostela.
CAMPO ADRIÁN, M. E. del (1999): Dificultades de aprendizaje y tercera edad: Prácticas. Madrid: UNED.
CARIDE GÓMEZ. J. A. y TRILLO ALONSO, F. (Dirs.) (2010): Dicionario galego de Pedagoxía. Guías A-Z. Vigo: Xunta de Galicia e Editorial Galaxia.
CASADO, D. y LÓPEZ i CASASNOVAS, G. (2001): Vejez, dependencia y cuidados de larga duración. Situación actual y perspectivas de futuro. Barcelona: Fundación “la Caixa”.
CASARES GARCÍA, P. M. (2001): Ancianos: problemática y propuesta educativa. Madrid: San Pablo.
CASTELLS, M. y otros (1992): Análisis de las políticas de vejez en España y en el contexto europeo. Madrid: Ministerio de Asuntos Sociales.
CASTILLO, S. y CABRERIZO, J. (2004): Evaluación de programas de intervención socioeducativa: agentes y ámbitos. Madrid, Pearson.
COLOM, A. J. (1987): Modelos de intervención socioeducativa. Madrid: Narcea.
COLOM, A. J. y ORTE, C. (Coords.) (2001): Gerontología educativa y social. Pedagogía social y personas mayores. Palma de Mallorca: Servei de Publicacions i Intercanvi Científic.
CORTINA ORTS. A. y otros (2006): Una sociedad que envejece: El mundo que viene. Madrid: Fundación Santander Central Hispano.
COUTO GÁLVEZ, R. Mª de y otros (2006): La protección jurídica de los ancianos: procedimiento de incapacitación e instituciones tutelares que los protegen, el internamiento involuntario y su incidencia penal. Madrid: Colex.
CRESPO, M y LÓPEZ MARTÍNEZ, J. (2007): El estrés en cuidadores de mayores dependientes. Madrid: Pirámide.
CRISTÓBAL, P. (1996): Controlar las emociones. Técnicas para alcanzar el equilibrio vital. Madrid: Ediciones Temas de Hoy.
CURRÁS, C. e DOSIL, A. (Dirs.) e outros (1999-2000): Diccionario de Psicoloxía e Educación. Santiago de Compostela: Xunta de Galicia.
DE LA TORRE, S. (1996): Cine formativo. Una estrategia innovadora en la enseñanza. Barcelona: Octaedro.
DE LA TORRE, S. (1999): Aprender del conflicto en el cine. Barcelona: PPU.
DE LA TORRE, S. (2000): Estrategias creativas para la educación emocional. Revista Española de Pedagogía, 217, 543-572.
DIOS, M. (2001): Cine para convivir. Santiago de Compostela: Toxosoutos.
DIOS, M. (2005): Educar nos afectos, frear a violencia. Unidade Didáctica. Santiago de Compostela: Seminario Galego de Educación para a Paz. Lúdica 7.
ESCARBAJAL DE HARO, A. (2004): Personas mayores, educación y emancipación: La importancia del trabajo cualitativo. Madrid: Dykinson.
FERNÁNDEZ GUTIÉRREZ, A. Mª. (2003): La intervención socioeducativa como proceso de investigación. Barcelona, Nau Llibres.
FERNÁNDEZ BALLESTEROS, R. (Dir.) y otros (2000): Gerontología social. Madrid: Pirámide.
FERNÁNDEZ BALLESTEROS, R. (Dir.) y otros (2002): Envejecer con los demás. Madrid: Pirámide.
FRIES, J. F. (1994): Vivir mejor. Guía para los años de madurez y tercera edad. Barcelona: Ceac.
GALLARDO VÁZQUEZ, P. (2004): Los procesos educativos en las personas mayores. Sevilla: Universidad de Sevilla.
GARCÍA CARRASCO, J. (1997): Educación de Adultos. Barcelona: Ariel.
GARCÍA MÍNGUEZ, J. (1998): Un modelo de educación en los mayores: La interactividad. Madrid: Dykinson.
GARCÍA MÍNGUEZ, J. (2004): La educación en personas mayores: Ensayo de nuevos caminos. Madrid: Narcea.
GARCÍA MÍNGUEZ, J. (2005): Programas de educación intergeneracional: Acciones estratégicas. Madrid: Dykinson.
GIL MONTALVO, M. (Coord.) (1996): Centros de día para personas mayores dependientes. Madrid: Ministerio de Trabajo y Asuntos Sociales.
GIRÓ MIRANDA, J. (Coord.) (2004): Envejecimiento y sociedad: una perspectiva pluridisciplinar. Logroño: Servicio de Publicaciones de la Universidad de la Rioja.
GOLEMAN, D. (1997): Inteligencia emocional. Barcelona: Círculo de Lectores.
GÓMEZ SERRA, M. (2003): Aproximación conceptual a los sectores y ámbitos de intervención de la Educación Social. Pedagogía Social. Revista Interuniversitaria, 10, 233-251.
GONZALO SANZ, L. M. (2002): Manual de gerontología. Barcelona: Ariel.
GUILLEMARD, A. (1991): Envejecimiento, edad y empleo en Europa. Situación actual y perspectivas. Madrid: M.E.H.
GUILLÉN ESTANY, M. (Dir.) y otros (2006): Longevidad y dependencia en España: Consecuencias sociales y económicas. Madrid: Fundación BBVA.
GUILLÓ P. (2004): Comprender el Alzheimer. Profesionales. Valencia: Generalitat Valenciana, Conselleria de Sanitat.
GUIRAO, M. y SÁNCHEZ, M. (1998): La oferta de la Gerontagogía. Actas del Primer Encuentro Nacional sobre Programas Universitarios para Mayores. Granada: Grupo Editorial Universitario.
GUTIÉRREZ BENÍTEZ, M. y HERRÁIZ SEGARRA, G. (2007): Escuela de abuelos: Proyecto intergeneracional. Valencia: Tirant lo Blanch.
GUTIÉRREZ MOAR, M. C. (2009): As emocións do enfermo versus coidador cando existe un diagnóstico de Alzheimer. Buscando a saúde emocional. En Mª H. Zapico Barbeito, Rodríguez Rodríguez, X.; B
Bibliografía básica e complementariaarreiro Pérez, R.; Pena Ledo, Mª C. y Fernández Sanmamed de Santos, A. (Coords.) O alzheimer e outras demencias en Galicia. Unha visión interdisciplinaria. (pp. 217-236). A Coruña: Toxosoutos.
GUTIÉRREZ, Mª C. (2012). La educación emocional en el IV Ciclo de la USC. En D. Álvarez Seoane, A. Alonso Ferreiro e H. M. Rodríguez Cagiao (Eds.). Actas do III Congreso Galego de Investigación en Ciencias da Educación (COGALICE) (pp. 323-327). Santiago de Compostela: Facultade de Ciencias da Educación da Universidade de Santiago de Compostela (USC) e NINO-Centro de Impresión Digital [Actas publicadas en formato CD-ROM co ISBN 978-84-940055-0-3 e o DL C 766-2012].
GUTIÉRREZ MOAR, M. C. y otros (1994): Los centros/sociedades Gallegas en América como vía alternativa de educación intercultural. Actas del Congreso Internacional: Nuevas perspectivas críticas en educación (pp. 31-36). Barcelona: Universidad de Barcelona, Fundación Bosch i Gimpera.
GUTIÉRREZ MOAR, M. C. y otros (2006): La salud emocional en los programas de preparación a la jubilación. Comunicación presentada a las I Xornadas Centro de Día: Xestión e viabilidade. Celebradas en Santiago de Compostela el 3 y 4 de marzo de 2006.
GUTIÉRREZ MOAR, M. C. y otros (2006a): La salud emocional del mayor. Una necesidad a cubrir por la Pedagogía Gerontológica. Comunicación presentada al I Congreso Internacional de Gerontología: Vivir para Siempre. Celebrado en Lisboa del 23 al 25 de octubre de 2006.
GUTIÉRREZ, M. C. y GUTIÉRREZ, T. M. (2002): Una población que envejece: Un modelo de formación/actuación para el voluntariado. En C. Rosales López (Coord.), Voluntariado y función docente. Actas del IV Congreso de Innovación Educativa (pp. 375-382). Santiago de Compostela: Tórculo Artes Gráficas S.A.
GUTIÉRREZ, Mª C. y otros (2006b): El cine como instrumento de alfabetización emocional. Teoría de la Educación. Revista Interuniversitaria, 18, 229-260.
GUTIÉRREZ, Mª C.; PEREIRA, Mª C. y GUTIÉRREZ, T. Mª (2008): Formación en el Tercer Ciclo a través del cine. Comunicación presentada al I Congreso Galego de Investigadores/as de Terceiro Ciclo en Ciencias da Educación. Celebrado en Santiago de Compostela del 16 al 18 de abril. [Publicación en formato CD].
GUTIÉRREZ, Mª C. y TOURIÑÁN, J. M. (2010). La educación de la sensibilidad y de los sentimientos como educación “de” la afectividad. Claves para aproximarse a la educación afectiva “por” las artes. En J. M. Touriñán (Dir.) Artes y educación. Fundamentos de pedagogía mesoaxiológica (pp. 264-309). A Coruña: Netbiblo.
GUTIÉRREZ, Mª C y GUTIÉRREZ, T. Mª. (2011a). Autonomía y responsabilidad en el aprendizaje y la educación afectivo-emocional en el Programa Universitario de Mayores de la Universidad de Santiago de Compostela (USC). Addenda presentada al XXX Seminario Interuniversitario de Teoría de la Educación (SITE 11). Autonomía y responsabilidad. Contextos de aprendizaje y educación en el Siglo XXI. Celebrado en Barcelona el 19 y 20 de Octubre de 2011. (Publicación de la Universitat de Barcelona en formato CD-ROM con el ISBN 978-84-96409-68-2).
GUTIÉRREZ, T. Mª y GUTIÉRREZ, Mª C. (2011b). Didáctica Emocional y Bienestar en el IV Ciclo de la USC. Comunicación presentada al XII Congreso Internacional de Teoría de la Educación (CITE11). Autonomía y responsabilidad. Contextos de aprendizaje y educación. Celebrado en Barcelona el 20 al 22 de Octubre de 2011. (Publicación de la Universitat de Barcelona en formato CD-ROM con el ISBN 978-84-96409-69-9).
HEUMAN, L. y BOLDY, D. (1995): Envejecer dignamente en la comunidad. Barcelona: S.G. Editores.
IBORRA MARMOLEJO, I. (Ed.) (2005): Violencia contra personas mayores. Barcelona: Ariel.
IMBERNÓN, F (2007). La formación permanente del profesorado. Barcelona: Graó.
IMSERSO (2005): Cuidados a las personas mayores en los hogares españoles. El entorno familiar. Madrid: Ministerio de Trabajo y Asuntos Sociales.
KALISH, R. A. (1999): La vejez. Perspectivas sobre el desarrollo humano. Madrid: Pirámide.
LIMÓN MENDIZÁBAL, R. y CRESPO CABORNERO, J. A. (2002): Grupo de debate para mayores: guía práctica para animadores. Madrid: Narcea.
LONGWORTH. N. (2003): El aprendizaje a lo largo de la vida. Barcelona: Paidós.
LONGWORTH. N (2005): El aprendizaje a lo largo de la vida en la práctica. Transformar la educación en el siglo XXI. Barcelona: Paidós.
LÓPEZ-BARAJAS ZAYAS, E. y MONTOYA SÁEZ, J. M. (Coords.) (2003): Educación y personas mayores: una sociedad para todas las edades. Madrid: Universidad Nacional de Educación a Distancia.
LÓPEZ-BARAJAS, E y SARRATE, Mª L. (2005). La educación de personas adultas: Reto de nuestro tiempo. Madrid: Dykinson.
LORENZO VICENTE, J. A.; RODRÍGUEZ MARTINEZ, A. y GUTIÉRREZ MOAR, Mª C. (2011). Educación y calidad de vida. Los programas universitarios para mayores en España. Revista de Ciencias de la Educación, 225-226, 29-50.
MARTÍNEZ ROGET, F. (2002): Demografía gerontológica. Santiago de Compostela: Sega Ediciones.
MAYÁN SANTOS, J. M. (Ed.) y otros (2000a): Gerontología social. Santiago de Compostela: Sega Ediciones.
MAYÁN SANTOS, J. M. y FERNÁNDEZ PRIETO, M. (2008): Mente activa. Madrid: Pirámide.
MEC (1986): Libro Blanco de Educación de Adultos. Madrid: Autor.
MILLÁN CALENTI, J. C. (2006): Principios de geriatría y gerontología. Madrid: McGraw-Hill Interamericana.
MINISTERIO DE ASUNTOS SOCIALES (1991): La tercera edad en Europa. Necesidades y demandas. Madrid, Imserso. Ministerio de Asuntos Sociales.
MINISTERIO DE TRABAJO Y ASUNTOS SOCIALES (2000): Plan Gerontológico. Madrid: Imserso, Ministerio de Asuntos Sociales.
MUÑÓZ TORTOSA, J. (2002): Psicología del envejecimiento. Madrid: Pirámide.
OBSERVATORIO LOCAL DE ECONOMÍA E EMPREGO (2005): Estudo prospectivo sobre os recursos e necesidades existentes en Santiago no ámbito da atención ás persoas maiores e/ou dependentes. Santiago de Compostela: Concellaría de Promoción Económica e Emprego.
OLVEIRA OLVEIRA, M. E.; GUTIÉRREZ MOAR, M. C.; MAYÁN SANTOS, J. M. y RODRÍGUEZ MARTÍNEZ, A. (2002): Educación y mayores: El IV Ciclo universitario en la Universidad de Santiago de Compostela (USC). Comunicación presentada al VII Congreso de “Cultura Europea”. Celebrado en la Universidad de Navarra. Pamplona del 23-26 de Octubre de 2002.
OLVEIRA OLVEIRA, M. E.; GUTIÉRREZ MOAR, M. C.; REQUEJO OSORIO, A. y RODRÍGUEZ MARTÍNEZ, A. (2003): Intervención Pedagógica en Gerontología. Santiago de Compostela: Sega Ediciones.
ORTE, C. y GAMBÚS, M. (2004): Los Programas Universitarios para Mayores en la Construcción del Espacio Europeo de Enseñanza Superior. Palma de Mallorca: Servei de Publicacions i Intercanvi Científic.
ORTE, C. (Coord.) (2006): El aprendizaje a lo largo de toda la vida: los programas universitarios de mayores. Madrid: Dykinson.
ORTIZ COLÓN, A. (2004): Comprender y valorar la educación de adultos en Andalucía. Jaén: Universidad de Jaén.
PEIRÓ i GREGORI, S. (1991): Educación de los adultos. En J. M. Quintana, Iniciativas sociales en educación informal (pp. 106-130). Madrid: Rialp.
PERAITA ADRADOS, H. y Otros (Coord.) (2006): Envejecimiento y enfermedad de Alzheimer. Aspectos psicológicos, neurológicos y legales. Madrid: Trotta.
PEREIRA DOMÍNGUEZ, Mª C. (2005a): Cine y Educación Social. Revista de Educación. Número extraordinario. Educación no formal, 338, 207-230.
PEREIRA DOMÍNGUEZ, Mª C. (2005b): Los valores del cine de animación. Propuestas pedagógicas para padres y educadores. Barcelona: PPU.
PEREIRA DOMÍNGUEZ, Mª C. (2007): Mesa Redonda-Cine-Fórum: Achegas desde o cine á educación social para a comprensión e a sensibilización cara aos esquecidos. Actas da 2ª Escola de Primaveira: “Educación Social e Servizos Sociais” (pp. 99-120). Santiago de Compostela: Editorial Colexio de Educadoras e Educadores Sociais de Galicia (CEESG) [Publicación en formato libro e CD].
PEREIRA DOMÍNGUEZ
Bibliografía básica e complementaria, Mª C. y VALERO IGLESIAS, L. F. (2006) El cine, una propuesta de intervención pedagógica para educar las emociones. En J. M. Asensio; J García Carrasco; L. Nuñez Cubero y J. Larrosa (Coords.), La vida emocional. Las emociones y la formación de la identidad humana (pp. 1-13). Barcelona: Ariel. (Libro ISBN 13: 978-84-344-2664-1) CD ROM (ISBN 10: 84-344-2664-1).
PEREIRA, Mª C. y MARÍN, Mª V. (2001): Respuestas docentes sobre el cine como propuesta pedagógica. Análisis de la situación en educación secundaria. Teoría de la Educación. Revista Interuniversitaria, Vol. 13, 233-255.
PÉREZ CANO, V.; MALAGÓN BERNAL, J. L. y AMADOR MUÑOZ, L. (Dirs.) (2006): Vejez, autonomía o dependencia, pero con calidad de vida. Madrid: Dykinson.
PÉREZ MELERO, A. (2000): Guía de cuidados de personas mayores. Madrid: Síntesis.
PÉREZ SERRANO, G. (Coord.) (2004): Calidad de vida en personas mayores. Madrid: Dykinson.
PÉREZ SERRANO, G. (Coord.) (2004a): ¿Cómo intervenir en personas mayores? Madrid: Dykinson.
PÉREZ SERRANO, G. (2011): Buenas prácticas en las universidades para adultos. Revista de Ciencias de la Educación, 225-226, 207-226.
PINAZO, S. y SÁNCHEZ MARTÍNEZ, M. (2005): Gerontología: Actualización, innovación y propuestas. Madrid: Pearson.
PRATS, LL. (2005): Cine para educar. Barcelona: Belacqua.
PUGA, D. (2004): Dependencia y necesidades asistenciales de los mayores en España, una previsión a 2010. Madrid: Fundación Pfizer.
REQUEJO OSORIO, A. (2003): Educación de adultos y educación permanente. Barcelona: Ariel.
REQUEJO OSORIO, A. y CABRAL PINTO, F. (Coords.) (2007): As pessoas idosas. Contexto Social e Intervencão Educativa. Lisboa: Instituto Piaget.
REQUEJO OSORIO, A. (2009): La educación de las “Personas Mayores”. MONOGRÁFICO: “Perspectivas históricas de la educación de personas adultas” (pp. 45-63). Documento de Internet en la dirección http://campus.usal.es/~efora/efora_03/monografico_efora_03.pdf
RODRÍGUEZ MARTÍNEZ, A., OLVEIRA OLVEIRA, E., MAYÁN SANTOS, J. M. y GUTIÉRREZ MOAR, M. C. (2006): Intervención Pedagógica en Gerontología. Comunicación presentada al I Congreso Internacional de Gerontología: Vivir para Siempre. Celebrado en Lisboa del 23 al 25 de octubre de 2006.
RODRÍGUEZ MARTÍNEZ, A., MAYÁN SANTOS, J. M. y GUTIÉRREZ MOAR, M. C., (2010): Intervención Pedagógica en Gerontología. En A. Cabedo Más (Ed.) La educación permanente: La universidad y las personas mayores. (pp. 231-262) Castellón: Publicacións de la Universitat Jaume I. Servei de Comunicació i Publicacións.
ROLF, A. (2004): Pedagogía de la formación de adultos. Montevideo: Cinterfort.
ROMERO BRAVO, M. J. y ORANTES FERNÁNDEZ, R. (2010): Estimulación cognitiva en la enfermedad de Alzheimer. Casos prácticos. Jaén: Formación Alcalá.
ROSNAY, J., SERVAN-SCHEIBER, J. L., CLOSETS, F. y SIMONNET, D. (2006): Una vida extra. La longevidad: un privilegio individual, una bomba colectiva. Barcelona: Anagrama.
RUBIO HERRERA, R. y otros (Dirs.) (Comp.) (2006): Temas de gerontología. V, Nuevas perspectivas de intervención en mayores. Granada: Grupo Editorial Universitario.
RUMBO ARCAS, Mª B. (2003): La educación de las personas adultas: La complejidad de un campo y de una práctica social. Educar 32, 55-65.
RUMBO ARCAS, Mª B. (2006): La educación de las personas adultas: un ámbito de estudio e investigación Revista de Educación, 339, 625-635.
RUMBO ARCAS, Mª B. (2008): Análisis político de la educación formal de las personas adultas: De la Ley General de Educación a la LOE. Sarmiento Anuario Galego de Historia da Educación, 12, 83-91.
RUMBO ARCAS, Mª B. (2010): La profesionalización de la educación de las personas adultas. Revista Iberoamericana de Educación, (54) 4, 1-7.
SÁEZ, J. (1997): La tercera edad. Animación Sociocultural. Madrid: Dykinson.
SÁEZ, J. (2002): Pedagogía social y programas intergeneracionales: Educación de personas mayores. Archidona (Málaga): Aljibe.
SÁEZ, J. (Coord.) (2003): Educación y aprendizaje en las personas mayores. Madrid: Dykinson.
SÁEZ, N. y VEGA, J. L. (1988): Acción socioeducativa en la tercera edad. Barcelona: Ceac.
SÁNCHEZ, M. (Dir.) (2007): Programas Intergeneracionales. Hacia una sociedad para todas las edades. Barcelona: Fundación “la Caixa”.
SÁNCHEZ SÁNCHEZ, T. (Coord.) (2005): Maltrato de género, infantil y de ancianos. Salamanca: Servicio de Publicaciones de la Universidad Pontificia.
SANTOS FRANCO, J. (Ed.) y otros (2001): Manual de formación para gerocultores. Madrid: Síntesis.
TOBÍO, C. y Otros (2010): El cuidado de las personas. Un reto para el siglo XXI. Barcelona: Fundación La Caixa.
TONUCCI, F. (2009): Con ojos de abuelo. Barcelona: Grao.
TOURIÑÁN, J. M. y SÁEZ, R. (2012). Teoría de la Educación, metodología y focalizaciones. La mirada pedagógica. Coruña. Netbiblo.
TRIADÓ, C. y VILLAR, F. (Coords.). (2006). Psicología de la vejez. Madrid: Alianza Editorial.
TRINIDAD REQUENA, A. (2005): La realidad económica y social de las personas mayores: los jubilados tradicionales y los nuevos jubilados. Madrid: Instituto de Estudios Económicos.
VALLÉS, A. y VALLÉS, C. (2000): Inteligencia emocional: Aplicaciones educativas. Madrid: EOS.
VARIOS (2001): Familia, juventud y nuestros mayores: La actitud proactiva. A Coruña: Fundación Caixa Galicia.
VARIOS (2005): Enseñar a ver, aprender a ser. Nuevas experiencias de educación para la salud a través del cine. Zaragoza: Gobierno de Aragón, Artes Gráficas Doble Color.
XUNTA DE GALICIA (2010): Plan Galego das Persoas Maiores 2010-2013. Plan Actuación Social Galicia. Documento de Internet baixado da Páxina web da Xunta de Galicia: Consellería de Traballo e Benestar http://benestar.xunta.es/web/portal/portada-maiores
YANGUAS LEZAUN, J. J. (2006): Análisis de la calidad de vida relacionada con la salud en la vejez desde una perspectiva multidimensional. Madrid: Instituto de Mayores y Servicios Sociales.
ZAPICO BARBEITO, Mª H., RODRÍGUEZ RODRÍGUEZ, X.; BARREIRO PÉREZ, R.; PENA LEDO, Mª C. y FERNÁNDEZ SANMAMED de SANTOS, A. (Coords.) O alzheimer e outras demencias en Galicia. Unha visión interdisciplinaria. A Coruña: Toxosoutos.
WEBGRAFÍA
Colexio de Educadores e Educadoras Sociais de Galícia: http://ceesg.org/
El Portal de la Educación Social: http://www.eduso.net/
Revista Electrónica de Educación y Formación Continua de Adultos: http://campus.usal.es/~efora/presentacion.htm
Portal Mayores: http://www.imsersomayores.csic.es/
http://mayores.consumer.es/
http://www.demayores.com/
http://www.jubilo.es/
http://obrasocial.lacaixa.es
http://benestar.xunta.es/web/portal/portada-maiores
http://www.sgxx.org
http://www.agadea.org
Cine-Fórum
www.edualter.org./material/cinemad
www.filmaffinity.com
www.foroedu.com
www.geaweb.org.
www.sgep.
www.todocine.com
CompetenciasXerais, transversais e específicas do Grao en Educación Social ás que contribue a materia
4G Promover e desenvolver accións educativas e/ou socioeducativas en diferentes contextos institucionais e comunitarios, no traballo directo con persoase colectivos, así como noasesoramento, mediación, xestión, organización, coordinación, acompañamento e avaliación das iniciativas nas que interveñan.
1.1E Comprender os referentes teórico-conceptuais, históricos, comparados, metodolóxicos e pedagóxicos da Educación Social e das prácticas que en ela se promovan.
1.3E Avaliar as circunstancias personalis, institucionais e sociais que constituen ao ser humano como protagonista da educación e das súas prácticas profesionais, desde a infancia hata a vellez.
2.1E Deseñar, deenvolver e avaliarar plans, programas, proxectos eactividades de intervención socioeducativa en diversos contextos institucionais e sociais.
2.2E Promover e desenvolver actuacións educativas orientadas a dinamizar a participación das persoas na sociedade, minimizando as situacións de risco ou dependencia e maximizando os seus potenciais de inclusión e autonomía. Tendrá especial significado neste logro a atención á diversidade, á igualdade de xénero, os valores da cultura de paz e a sostenibilidade.
2.3E Facer uso de estratexias, procedementos, medios, técnicas, métodos, etc. que posibiliten unha intervención educativa directa con persoas e colectivos afectados por distintas problemáticas ou circunstancias sociais.
2T Relacionarse con outras personas e grupos, con especial énfase no traballo en equipoe na colaboración con outros profesionais.
4T Implicarse activamente na resolución de problemas e na toma de decisións.
Específicas
1. Coñecer os referentes teórico-conceptuais da educación de persoas adultas e maiores.
2. Analizar as demandas e necesidades socioeducativas e laborais.
3. Deseñar e aplicar programas, proxectos e recursos socioeducativos e laborais para persoas adultas e maiores.
4. Avaliar, deseñar e implementar itinerarios de (re)inserción sociolaboral de persoas adultas e maiores.
5. Coñecer políticas, proxectos e experiencias, europeas, estatais eautonómicas, con persoas adultas e maiores.
Metodoloxía da ensinanza O proceso de ensinanza tendrá un carácter continuo, formativo, activo e participativo, para favorecer unha aprendizaxe integral. Levarase a cabo tendo en conta os diversos obxetcivos marcados para o conxunto dos créditos ECTS (European Credit Transfer and Accumulation System o Sistema Europeo de Transferencia e Acumulación de Créditos). Durante o tempo lectivo proporanse unha serie de actividades integradas nos distintos tipos de sesións:
a) Presentación da materia e explicación do programa
b) Asistencia e participación na aula
c) Clases expositivas: presentación, explicación de temas
d) Clases interactivas: Actividades prácticas -individuais e grupais- dentro e fora da aula
e) Titorías de traballo de curso
f) Realización dunha proba se a calidade dos traballos presentados non é suficiente para a realización da avaliación do proceso de ensinanza-aprendizaxe
Abrirase unha e-aula no Campus Virtual de la USC onde se colgarán materiais de traballo e, ademais dispondrse dun dossier de documentación adaptado aos contidos obxeto de estudo.
Sistema de evaluaciónEn correspondencia coas actividades programadas e co plan de traballo proposto, e en harmonía cos obxectivos, os contidos, a metodoloxía e os recursos dispoñibles, a avaliación dos estudantes estará basada nas cualificacións que obteñán nas contribucións escritas que realicen, participación e calidade das aportacións nas sesións de clase teóricas e prácticas que se programen e nos traballos que se presenten.
Coa implantación do Espazo Europeo de Educación Superior (EEES) existe unha Normativa sobre a Asistencia a clase na USC establécese por Acordo do Consello de Goberno do 25 de marzo de 2010:
• Para ser alumno de formación-evaluación continua deberá acreditar a asistencia de, polo menos, o 80% das actividades presenciais programadas.
• O coñecemento dos motivos da non asistencia é importante e sempre que se poda xustificarase.
A asistencia e participación activa nas clases suporá hata un 5%, como máximo, da nota final da materia [100% da asistencia = 5% e ata o 80%, que é o mínimo, aplicamos unha simple regra de tres]. O incumplimento do 80% das actividades presenciais programadas obriga ao estudante á realización do exame da materia
As Prácticas de Aula (Seminario o Laboratorio) e o Traballo de Grupo tenán un valor máximo do 40% na calificación final, sempre que se teña unha puntuación superior de 5 puntos dun máximo de 10. A nota das prácticas será a media das puntuaciones das prácticas entregadas que serán individuais e/ou grupais.
Realización doutras actividades formativas (saidas de campo, visitas, accións formativas deseñadas conxuntamente con outras materias da titulación, recensións, etc.) terán un valor máximo do 10% na cualificación final.
Para a realización destas actividades deben respetarse as normas de citar e crear fontes bibliográficas (Bibliografía e Webgrafía) dea American Psychological Association (APA). http://www.suagm.edu/umet/biblioteca/pdf/GuiaRevMarzo2012APA6taEd.pdf
Titorías de Traballo de Curso suporá hata un 5%, como máximo, da nota final da materia.
Haberá unha proba-exame que deberá facilitar a identificación do nivel de logro dos oxjectivos relacionados coa parte teórica do programa. Esta proba terá un valor máximo do 40% na nota final pero é necesario superarla (acadar unha puntuación igual ou superior a 5 sobre 10) para aprobar a materia, pero superar esta proba non implica aprobar a materia.
O modelo de exame será o seguinte: Consta de 25 preguntas, vinte serán tipo test de resposta múltiple y cinco serán de resposta corta. Todas as preguntas valen un punto e as negativas NON descontan.
Se a calidade dos traballos presentados ésuficiente para a realización da avaliación do proceso de ensinanza-aprendizaxe non se realizará a proba. Ante esta situación existirá unha REMODELACIÓN DAS PORCENTAXES.
O proceso de avaliador da aprendizaxe do discente configurado anteriormente é para o alumnado que siga un proceso de Avaliación Continua (AC). Son excepción os alumnos que teñan Exención de Docencia (ED) recoñecida polo Equipo Decanal do Centro que se remodelará segundo as normas da Facultade Así la puntuación de la asistencia a clase se adjuricará a la tutorización de los trabalos de curso.
Tod@s @s alumn@s están obrigados a seguir as pautas que se den nas distintas actividades formativas recollidas neste programa.
Tod@s @s alumn@s teñen dereito a revisar o seu exame e traballos cos profesores da materia.
Este programa é válido para todas as convocatorias do ano académico 2013-2014.
Os traballos individuais ou grupais deberán ser orixinais. Calquera traballo copiado supoñerá o suspenso da materia na correspondente convocatoria. Para efectos avaliativos un mesmo traballo non pode ser utilizado para varias materias, salvo que se programasen de forma coordinada.
Tempo de estudo e traballo persoalHoras de formación presencialna aula (expositivas e interactivas): 48 h.
Horas de Titorías 3.00 h
Total de horas presenciales: 51
Trabajo persoal do estudante dedicado á elaboración de tarefas: 100 hs.
Recomendacións para o estudo da materia• Asistencia e participación en clase
• Realización dun traballo constante a o longo ol cuadrimestre-semestre para acometer, segundo as normas da acción formativa, eentregar toda a actividade discente nos prazos que se fixen.
• Solventar as dúbidas na aula ou nas titorías.
• Coñecer e diferenciar os distintos tipos de avaliación que existen na materia para facilitar a toma de decisión. A decisión implica a elección dunha delas sendo responsables cas esxencias e consecuencias que se derivan do seu cumprimiento ou incumprimiento.
Tod@s @s alumn@s deben ter en conta o contido da Guía Práctica do Estudantado da Universidade de Santiago de Compostela (USC)
http://www.usc.es/export/sites/default/gl/goberno/vrestudantes/descargas/Guia_practica_do_estudantado.pdf
ObservaciónsASISTENCIA A CLASE
O Consello de Goberno de 25 de marzo de 2010 aprobou a Normativa de asistencia a clase nas ensinanzas adaptadas ao EEES
(http://www.usc.es/export/sites/default/gl/normativa/descargas/normaasistenclase.pdf).
Na mesma expóñense os beneficios da asistencia á clase, entre eles facilita unha “mellor comprensión da materia, a adquisición de competencias en grupos e individuais, a aprendizaxe continua, a interacción directa con outros alumnos e alumnas ou a posibilidade dunha metodoloxía docente-discente máis participativa”. Cabe lembrar que a USC é unha universidade presencial, polo que a asistencia a un mínimo do 80% das sesións de clase é obrigatoria. Nos casos contemplados na normativa da Facultade, os/as alumnos/as poderán solicitar exención oficial de docencia.
RESPONSABILIDADE MEDIOAMBIENTAL
En relación aos traballos persoais ou de grupo que se realicen para a materia ter en conta as seguintes indicacións:
- Evitar tapas de plástico ou outros envoltorios externos innecesarios.
- Sempre que sexa posible empregar grampas en lugar de encanutillados.
- Imprimir a dúas caras en calidade “aforro de tinta”.
- Non empregar folios en branco como separadores de capítulos ou partes.
- Evitar anexos que no teñan referencia directa cos temas desenvolvidos.