P3021112 - Os Procesos de Constitución das Identidades de Xénero (Obrigatorias) - Curso 2013/2014
Información
- Créditos ECTS
- Créditos ECTS: 5.00
- Total: 5.0
- Horas ECTS
- Clase Expositiva: 15.00
- Clase Interactiva Seminario: 20.00
- Horas de Titorías: 5.00
- Total: 40.0
Outros Datos
- Tipo: Materia Ordinaria Máster RD 1393/2007
- Departamentos: Psicoloxía Evolutiva e da Educación, Socioloxía
- Áreas: Psicoloxía Evolutiva e da Educación, Socioloxía
- Centro: Facultade de Ciencias da Educación
- Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
- Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)
Profesores
Horarios
Programa
Existen programas da materia para os seguintes idiomas:
CastelánGalegoInglésObxectivos da materiaCon respecto a esta materia perséguese como obxectivo principal que o alumnado chegue á comprensión, así como o coñecemento e análise en profundidade dos procesos de constitución, e particularmente dos procesos de constitución social, das identidades de xénero desde ángulos epistemológicos e teóricos diversos. Un obxectivo específico consiste en desentramar os múltiples aspectos que interveñen na constitución social das identidades de xénero feminino e masculino, as súas características particulares e os mecanismos que determinan as configuracións identitarias e que impiden a miúdo aos suxeitos iniciar con eficacia procesos de cambio en canto aos aspectos definitorios das súas identidades de xénero.
Pretendemos impulsar un coñecemento social, sociolóxico, psicolóxico, psicolóxico social e educativo que permita ás alumnas e aos alumnos actuar con coñecemento de causa no tema das identidades de xénero, desde un punto de vista da educación e socialización humana e con vistas aos ámbitos social, laboral, económico, cultural e simbólico cultural.
Con iso anhélase ademais unha preparación científico-académica para a investigación específica do fenómeno, isto é, dos procesos de constitución das identidades de xénero.
Desde un punto de vista global, o coñecemento adquirido debe servir para fundamentar a formación académica, investigadora e profesional na temática das relacións e roles de xénero e educación e das mulleres, así como para as actuacións prácticas profesionais correspondentes, outro obxecto específico do presente máster.
ContidosI.- Bases Conceptuais
-O constructo conceptual de Identidade
- Identidade e Identidade de Xénero
II.- Enfoques teórico-explicativos clásicos sobre os procesos de construción das identidades de xénero
- A Teoría Psicoanalítica
-A Teoría Interaccionista e as Teorías Psicolóxico-sociais
III.- Posturas teóricas Feministas sobre os procesos de construción das identidades de xénero
- As Teorías da "Igualdade"
-As Teorías da "Diferenza"
-Postmodernismo, Ciberfeminismo e Teoría da Deconstrucción
V.- O proceso da construción social das identidades de xénero e a socialización e educación humana.
- O concepto de rol
- Roles de Xénero e socialización en función do Xénero
- A Crítica Feminista á Psicanálise
V.- Cuestións particulares de investigación e as investigacións de Carol Gilligan e de Nancy Chodorow
- Coñecemento científico e investigación do desenvolvemento humano e das identidades de xénero (as teorías de Piaget e de Kohlberg)
- A teoría de Nancy Chodorow
- A teoría de Carol Gilligan
- Os procesos de construción das identidades de xénero e as novas Identidades e Roles de Xénero
Bibliografía básica e complementaria-AMORÓS, CELIA (1997) Tiempo de feminismo, Sobre feminismo, proyecto ilustrado y postmodernidad, Ediciones Cátedra, Madrid.
- BADINTER, ELISABETH (1986): El uno es el otro. Planeta, Madrid.
- BEAUVOIR, SIMÓNE (1979): El segundo sexo. Tomos I e II, Cátedra, Madrid.
-BECK-GERNSHEIM, ELISABETH, BUTLER, JUDITH Y PUIGVERT, LIDIA (2001) "Mujeres y transformaciones sociales", El Roure, Barcelona.
-BENHABID, S. (1992): "Una revisión del debate sobre las mujeres y la teoría moral, en: ISEGORIA nº 6
-BENHABID, SHEYLA y CORNELLA, D. (1990): Teoría Feminista y Teoría crítica, Alfons El Magnaním, Valencia.
-BUTLER, JUDITH (1992) “Problemas de los género, teoría feminista y discurso psicoanalítico”, en: NICHOLSON, LINDA (1992): Feminismo/posmodernismo, Feminaria, Buenos Aires.
-BUTLER, JUDITH (2007) El Género en disputa: El feminismo y la subversión de la identidad, Paídos, Barcelona.
-CARPORALE BIZZINI, S. Y MONTESINOS SÁNCHEZ, N. (ed.) (2001) Reflexiones en torno al Género, Monografías, Universidad de Alicante, Alicante.
-BLANCO, N. SUBIRATS, MARINAY OTRAS (2003) Género y educación, Ediciones Grao, Barcelona.
-DÍAZ MARTÍNEZ, CECILIA y otras (2004) Dinero, amor e individualización, Instituto Asturiano de la Mujer, KRK ediciones, Oviedo.
-DURAN, Mª. ANGELES (2000) Si Aristóteles levantara la cabeza, Ed. Cátedra, Feminismos, Valencia.
-FERRO, NORMA (1991): El instinto maternal y la necesidad de un mito. Siglo XXI, Madrid.
-FIRESTONE, SHULAMIT (1989) La dialéctica del Sexo, Cátedra, Madrid.
-FRASER, NANCY (2001) "Repensar el reconocimiento: superar el desplazamiento y la reificación en las políticas culturales", en: Radl Philipp, R. (ed.) Cuestiones actuales de Sociología del Género, CIS, Madrid.
-FRASER, N. (1989): Unruly Practices. Minnesota.
- FREUD, S. (1972 y 1974): Obras Completas. Biblioteca Nueva, Madrid, tomos V e VII.
- GARCIA DE LEON, Mª ANTONIA y otros. (1996): Sociología de las mujeres españolas. Ed. Complutense, Madrid.
- GARCIA DE LEON, Mª ANTONIA (1994): Elites discriminadas. (Sobre el poder de las mujeres). Anthropos, Barcelona.
- GARCIA DE LEON, Mª ANTONIA (1995) Mujeres en Política: El caso de una élite dominada y discriminada, en RADL PHILIPP, R. y GARCIA NEGRO, M. C. o.c., p.15-32.
- GARCIA MARIN, JORGE (2010) Identidades subordinadas de Género: Diálogos con la Postmodernidad, en: - RADL PHILIPP, RITA Mª (2010) Investigaciones de las Mujeres y del Género, Universidade de Santiago de Compostela.
- GIDDENS, A. (1994): Sociología. Alianza, Madrid.
- GIL CALVO, ENRIQUE (1997) "El nuevo sexo débil. Los dilemas del varón postmoderno", Ediciones Temas de Hoy, Madrid.
-GILLIGAN, CAROL (1985): “La Moral y la Teoría. Psicología del desarrollo Femenino”, FCF, México.
-GONZALEZ, A. y VV.AA. (2004) Mujer y Educación, Ediciones Grao, Barcelona.
- HARAWAY, DONNA J. (1995): “Ciencia, cyborgs y mujeres. La reivindicación de la naturaleza”, Cátedra, Madrid.
- IRIGARAY, LUCE (1992): Yo, Tú, Nosotras. Cátedra, Valencia.
- IZQUIERDO, Mª JESUS (1983): Las, los, les (lis, lus). El sistema sexo-género y la mujer como sujeto de transformación social. La Sal, Barcelona. págs. 12-13 e 17-18.
- IZQUIERDO, Mª JESUS (1993): "El proceso de constitución de la identidad de género en función del sexo", en: RADL PHILIPP, R y Mª CARME GARCIA NEGRO: A Muller e a súa imaxe. Universidad de Santiago, Santiago de Compostela.
- IZQUIERDO, Mª J.ESUS (1993): "El proceso de constitución de la identidad de género en función del sexo", en: RADL PHILIPP, R y Mª CARME GARCIA NEGRO: A Muller e a súa imaxe. Universidad de Santiago, Santiago de Compostela. páxs. 123-137
- IZQUIERDO, Mº JESUS (1983): Las, los, les (lis, lus). El sistema sexo-género y la mujer como sujeto de transformación social. La Sal, Barcelona. páxs. 11-13 e 17-18.
-- IZQUIERDO, Mº JESUS (1998): El malestar en la desigualdad, Instituto de la Mujer y ed. Cátedra, Valencia.
- MEAD, GEORGE HERBERT (1972) Espíritu, Persona y Sociedad, Paídos, Barcelona.
- MORENO, MONTSERRAT (1986): Como enseñar a ser niña. Icaria, Barcelona.
-NICHOLSON, LINDA (1992): Feminismo/ posmodernismo, Feminaria, Buenos Aires.
-RADL PHILIPP, RITA Mª (1993): "La nueva definición del rol femenino", en: RADL PHILIPP, R y Mª CARME GARCIA NEGRO: A Muller e a súa imaxe. Universidade de Santiago, Santiago de Compostela. páxs. 29-52.
-RADL PHILIPP, RITA Mª (1996) Los Procesos de la Constitución Social de las identidades de Género en el contexto de la socialización humana: Bases para un modelo teórico-interaccionista, en: RADL PHILIPP, RITA Mª (ed.) Mujeres e Institución universitaria en Occidente , Universidad de Santiago.
- RADL PHILIPP, R.(1993): "La nueva definición del rol femenino", en: RADL PHILIPP, R y Mª CARME GARCIA NEGRO: A Muller e a súa imaxe. Universidade de Santiago, Santiago de Compostela. páxs 29-52.
- RADL PHILIPP, RITA Mª (1996) Los procesos de la Constitución Social de las Identidades de Género: Hacia un Modelo Interaccionista de explicación, Universidad, Santiago de Compostela.
- RADL PHILIPP, RITA Mª (1996): "La Nueva Identidad del género femenino en los debates de la televisión", en: RADL PHILIPP, R y Mª CARME GARCIA NEGRO: As mulleres e os cambios sociais e económicos. Universidade de Santiago, Santiago de Compostela.
- RADL PHILIPP, RITA Mª (2010) Investigaciones de las Mujeres y del Género, Universidade de Santiago de Compostela.
-RADL PHILIPP, RITA Mª (2001) Cuestiones Actuales de Sociología del Género, CIS, Madrid.
-RADL PHILIPP, RITA Mª (2001) “Los medios de comunicación de masas y las imágenes en función del género: sobre la influencia socializadora de la Televisión”, en: Muñoz, B. (ed.) Medios de comunicación y Cambio Cultural, Comunidad de Madrid, Madrid.
-RADL PHILIPP, RITA Mª (2001) “Acerca del estatus epistemológico-crítico de las investigaciones de género”, en: Radl Philipp, R. (ed.) Cuestiones Actuales de Sociología del Género, CIS-Univ. Santiago, Madrid.
-RADL PHILIPP, RITA Mª, GÓMEZ VÁZQUEZ, BEGOÑA, GARCÍA MARÍN, JORGE (2001) “Influencia Mediática televisiva, dinámica familiar y roles de género. Algunos datos empíricos sobre la situación de los adolescentes”, en: Radl, R. (ed.) Cuestiones actuales de Sociología del Género, CIS, Madrid.
-RADL PHILIPP RITA Mª (2006) “Familia, vejez y género: El caso de los cambios en las relaciones entre abuelas, abuelos, nietas y nietos”, en: ABACO, nº 49-50, páxs. 49-65.
-RADL PHILIPP, RITA Mª (2012) “Identidades de género, medios y nuevos medios tecnológicos de la comunicación”, en: GARCÍA MARÍN, JORGE (ed.) Postmodernidade e novas redes sociais. Editorial: Servizo de Publicacións de la Universidade de Santiago de Compostela, Santiago de Compostela, páxs. 21-34.
RADL PHILIPP, RITA Mª (2012): “Medios, nuevos medios tecnológicos de la comunicación y de la información y nuevas identidades de género”, en: VVAA. (eds.) XVI Conferencia de Sociología de la Educación. La Educación en la Sociedad Global e Informacional, Editorial: Servicio de Publicaciones. Universidad de Oviedo, Oviedo.
-RADL PHILIPP, RITA Mª (2010) Derechos Humanos y Género, en: CADERNOS CEDES, no. 81, vol. 30, maio-agosto. Sao Paolo, Brasil.
-RADL PHILIPP, RITA Mª (2008) Questões epistemológicas sobre gênero: O debate atual, en: UEPG, Ciências Humanas, Ciências Sociais Aplicadas, Língua, Letras e Artes, nº16, (Vol. 1), páxs. 9-20. Ponta Grossa, Brasil.
ROHR, ELISABETH (1993): "Feminismo y Psicoanálisis", en: RADL PHILIPP, RITA Mª y GARCIA NEGRO, Mª CARME: As mulleres e os cambios sociais e económicos. Universidade de Santiago, Santiago de Compostela.
-SUBIRATS, MARINA y BRULLET, CRISTINA (1989): Rosa y azul. Instituto de la Mujer, Madrid.
-SUBIRATS, MARINA (1998) "Con diferencia. Las mujeres frente al reto de la autonomía", Icaría Antrazyt, Barcelona.
-VALCÁRCEL, AMELIA (1994): "El conc
Bibliografía básica e complementariaepto de Igualdad", Ediciones Pablo Iglesias, Madrid.
-VARELA, JULIA (1997) "Nacimiento de la Mujer Burguesa", La Piqueta, Madrid.
- SUBIRATS, MARINA (1990): "Problemas y reivindicaciones de las mujeres: una cita sin fin, en: ASTELARRA, JUDITH. (comp.): Participación política de las mujeres. CIS, Madrid.
CompetenciasPerséguese a adquisición do coñecemento teórico para fundamentar a formación e capacitación académica, investigadora e profesional na temática da identidade de xénero, particularmente no referente aos procesos de construción da mesma, co fin de que a alumna e o alumno poidan analizar, comprender e investigar de forma adecuada as relacións de xénero actuais, por unha banda, e poder desenvolver accións prácticas e impulsar estratexias político-sociais con respecto ao problema da igualdade de xénero, por outra. No caso que nos ocupa enfocamos de modo singular a cuestión dos complexos procesos de constitución das identidades de xénero feminino e masculino partindo dunha óptica que outorga especial relevancia á socialización e educación en función do xénero e que persegue o desenvolvemento das accións práctico- profesionais correspondentes no referente á igualdade das mulleres e do xénero como competencias por parte das alumnas e alumnos.
Metodoloxía da ensinanza Para a docencia teórica usarase un modelo de clase interactiva para optimizar a interacción profesora-alumna/o, a parte das leccións teórico explicativas por parte da profesora. Neste sentido, seguindo unha concepción didáctico-*comunicativo- interaccionista contémplanse especialmente intervencións activas e alocucións das alumnas e dos alumnos (exposicións, resumos, preparación de preguntas para o pleno da clase etc.) como parte integrante da propia clase, isto é, achegas en relación co material que se usará nas distintas clases para profundar nos distintos complexos temáticos suscitados teoricamente no espazo da aula.
De modo concreto desenvolveremos ademais sesións e talleres prácticos con respecto á temática precisa que nos ocupa durante todo o semestre e segundo o programa específico da materia. Facilitarase que as alumnas e os alumnos teñan un sentido crítico sobre os contidos das clases e a súa participación activa favorecerá o desenvolvemento das actitudes críticas a través da expresión e contraste de opinións e ideas.
Sistema de evaluaciónRealízase didácticamente un seguemento continuado e probas escritas.
Valórase a participación e asistencia ás clases teóricas e ás prácticas correspondentes, que se consideran fundamentais para adquirir a formación profesional e científica prevista.
Valórase a realización dun traballo-exposición persoal e/ou en grupo e as achegas reflexivas das alumnas e alumnos no transcurso das sesións e actividades de clase.
A nota final comporase de todos estes elementos.
Tempo de estudo e traballo persoalDependerá de cada alumna e alumno, pero se parte da base de que por un crédito ECTS calcularase, no contexto que nos ocupa, aproximadamente de 12-15 horas de traballo persoal á semana.
ObservaciónsO temario preciso así como a bibliografía concreta será explicado e entregado ao alumnado pola profesora na clase.