P3141103 - Métodos de Investigación do Discurso e a Argumentación na Aula de Ciencias (Módulo Obrigatorio) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 18.00
• Clase Interactiva Seminario: 24.00
• Horas de Titorías: 6.00
• Total: 48.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Máster RD 1393/2007
• Departamentos: Didáctica das Ciencias Experimentais
• Áreas: Didáctica das Ciencias Experimentais
• Centro: Facultade de Ciencias da Educación
• Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: null

Profesores

Nome	Coordinador

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Obxectivos da materia
Preténdese, desde a introdución do obxecto das investigacións en Didáctica das Ciencias, analizar a liña de investigacións sobre discurso e argumentación, insertándoa no estudo das prácticas epistémicas na aula. Especificamente:
– Familiarizar aos estudantes coa liña de investigación sobre discurso de aula e argumentación, sobre estudo da construcción e xustificación do coñecemento, sobre o uso de probas.
– Enmarcar a argumentación e o uso de probas, teoricamente na realización de prácticas científicas, curricularmente no desenvolvemento de competencias científicas, analizar o deseño de actividades e tarefas para promovelo e a súa avaliación.
– Examinar as conexións entre a argumentación e a construción e uso de modelos científicos.
– Desenvolver e practicar competencias de análise do discurso na aula, das conversacións, operacións e accións do alumnado, practicando técnicas relevantes.

Contidos
– Enfoques teóricos e metodolóxicos na investigación en didácticas de ciencias e da matemática: a investigación cualitativa. Validez, fiabilidade e xeneralizabilidade na investigación cualitativa, vantaxes e limitacións.
– Xéneros de investigación cualitativa: estudos de caso, etnografía, narrativa, análise do discurso; a investigación-acción. Ferramentas e heurísticas.
– A investigación do discurso no marco dos estudos interpretativos, etnográficos e estudos de caso: do estudo dos productos á análise dos procesos. Criterios de rigor e calidade. Criterios de estudo directo, prolongado, in situ.
– Métodos de análise do discurso: aportacións da lingüística e da psicoloxía cognitiva. Xéneros discursivos e concepto de perspectiva dialóxica. Análise holística e posibles dimensións a investigar: procesos de argumentación, uso de probas, prácticas epistémicas, construcción e uso de conceptos, ecoloxía intelectual.
– Argumentación: significados, a avaliación do coñecemento; contribucións aos obxectivos educativos. Modelos de argumentación de Toulmin e Walton. Argumentos substantivos.
– Evolución das investigacións sobre argumentación: da documentación ao deseño de ambientes e estratexias para promover as competencias argumentativas.
– Análise crítica de metodoloxías de estudo de discurso da aula e argumentación. Potencialidades de distintos instrumentos e enfoques. Fases na análise; distintas aproximacións. Comunicación de resultados: representacións e inscripcións

Bibliografía básica e complementaria
Bibliografía Básica
- Berland, L. K., & McNeill, K. L. (2010). A learning progression for scientific argumentation: Understanding student work and designing supportive instructional contexts. Science Education, 94(5), 765–793.
- Berland, L. K. e Reiser, B. (2009) Making sense of argumentation and explanation. Science Education, 93, 26–55.
- Bravo, B., Puig, B. e Jiménez Aleixandre, M. P. (2009) Competencias en el uso de pruebas en argumentación. Educación Química, 20, 137-142.
- Chinn, C. A., Buckland, L. & Samarapungavan, A. (2011) Expanding the dimensions of epistemic cognition: Arguments from philosophy and psychology. Educational Psychologist, 46(3), 141–167.
- Cohen, L. e Manion, L. (2002) Métodos de investigación educativa. Madrid: La Muralla.
- Creswell, J. W. (2009). Research design: Qualitative, quantitative and mixed methods approaches (3ª ed, hai 4ª 2013). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
- Denzin, N. K. e Lincoln, Y. S (2011) The SAGE Handbook of qualitative research (4th ed). Los Angeles, CA: Sage Publications.
- Erduran, S. & M. P. Jiménez-Aleixandre (Eds.) (2008) Argumentation in science education: perspectives from classroom-based research. Dordrecht: Springer.
- Gee, J.P. (2005). An Introduction to Discourse Analysis: Theory and Methods. London: Routledge.
- Jiménez-Aleixandre, M. P. (2008). Designing argumentation learning environments. In S. Erduran & M. P. Jiménez-Aleixandre (Eds.), Argumentation in science education: perspectives from classroom-based research, (pp. 91-115). Dordrecht: Springer.
- Jiménez Aleixandre M.P. 2010 10 Ideas Clave: competencias en argumentación y uso de pruebas. Barcelona: Graó
- Jiménez Aleixandre M.P., Bugallo Rodríguez A. and Duschl R.A. (2000) ‘Doing the lesson’ or ‘Doing Science’: Argument in High School Genetics. Science Education, 84: 757-792.
- Jiménez Aleixandre, M. P. y Díaz de Bustamante, J. (2003) Discurso de aula y argumentación en la clase de ciencias: cuestiones teóricas y metodológicas. Enseñanza de las Ciencias, 21(3), 359–378.
- Jiménez-Aleixandre, M. P. & Erduran, S. (2008). Argumentation in science education: an overview. In S. Erduran & M. P. Jiménez-Aleixandre (Eds.), Argumentation in science education: perspectives from classroom-based research (pp. 3-27). Dordrecht: Springer.
- Jiménez-Aleixandre, M. P. & Federico-Agraso, M. (2009). Justification and persuasion about cloning: Arguments in Hwang's paper and journalistic reported versions. Research in Science Education, 39, 331–347.
- Kelly, G. J. (2008). Inquiry, activity and epistemic practice. In R. A. Duschl, & R. E. Grandy (eds.) Teaching Scientific Inquiry: Recommendations for research and implementation (pp 99–117). Rotterdam: Sense Publishers.
- Kelly G J, Takao A (2002) Epistemic Levels in Argument: An Analysis of University Oceanography Students’ Use of Evidence in Writing. Sci Educ 86, 314–342.
- Koslowski, B., Marasia, J., Chelenza, M., & Dublin, R. (2008). Information becomes evidence when an explanation can incorporate it into a causal framework. Cognitive Development, 23, 472–487.
- Kuhn, D. (1991). The skills of argument. Cambridge: Cambridge University Press.
- López Rodríguez, R. & Jiménez Aleixandre, M.P. (2007) ¿Podemos cazar ranas? Calidad de los argumentos de alumnado de primaria y desempeño cognitivo en el estudio de una charca. Enseñanza de las Ciencias 25(3), 309–324.
- Osborne, J., & Patterson, A. (2011). Scientific argument and explanation. A necessary distinction? Science Education, 95(4), 627–638.
- Osborne, J., Simon, S., Christodoulou, A., Howell-Richardson, C., Richardson, K., (2013). Learning to argue: A study of four schools and their attempt to develop the use of argumentation as a common instructional practice and its impact on students. Journal of Research in Science Teaching, 50(3), 315–347.
- Toulmin, S. (1958). The Uses of Argument. Cambridge: Cambridge University Press. (2007, Los usos de la argumentación. Barcelona: Península, tradución con problemas).

Bibliografía Complementaria
Bloome D., Puro P. & Theodorou E. (1989) Procedural display and classroom lessons. Curriculum Inquiry 19 pp 265 - 291.
Brown A.L. 1992 Design Experiments: theoretical and Methodological Challenges in creating complex interventions in classroom settings. The Journal of the learning Sciences vol 2 pp 141 - 178
Brown J.S., Collins A. & Duguid P. (1989) Situated cognition and the culture of learning. Educational Researcher 18, 32 - 42.
Cazden, C. (1991) El discurso en el aula. El lenguaje de la enseñanza y el aprendizaje. Barcelona, Paidós /MEC.
Driver, R., Newton, P., & Osborne, J. (2000). Establishing the norms of scientific argumentation in classrooms. Science Education. 84: 287-312.
Erduran, S., Simon, S. e Osborne, J. (2004). TAPping into argumentation: Developments in the use of Toulmin’s Argument Pattern in studying science discourse. Science Education, 88 (6): 915-933.
Hogan, K. (2002) Small Groups Ecological Reasoning while making an environmental management decision. Journal of Research in Science Teaching, 39: 341-368.
Hogan, K. e Maglienti, M. (2001) Comparing the epistemological underpinnings of Students’ and Scientists’ reasoning about conslusions. Journal of Research in Science Teaching, 38: 663-687.
Jiménez Aleixandre M.P. (1998) Diseño curricular: indagación y razonamiento con el lenguaje de las ciencias. Enseñanza de las Ciencias 16: 203-216.
Jiménez Aleixandre M.P. (2003) El aprendizaje de las ciencias: construir y usar herramientas. En Jiménez (coord), Caamaño, Oñorbe, Pedrinaci, De Pro, Enseñar Ciencias. Barcelona: Graó.
Jiménez Aleixandre M.P., Díaz de Bustamante J. and Duschl R.A. (1999) Plant, Animal or Thief? Soving problems under the microscope. In Bandiera et al. Research in Science Education in Europe. Dordrecht, Kluwer Academic Publishers, pp 31-39.
Jiménez Aleixandre M.P. y López Rodríguez, R. (2001) Designing a field code: environmental values in Primary School. Environmental Education Research, 7:522.
Jiménez Aleixandre M.P. & Pereiro Muñoz C. (2002) Knowledge producers or knowledge consumers?: argumentation and decision making about environmental management. International Journal of Science Education 24 pp 1171-1190.
Jiménez Aleixandre M.P. & Reigosa, C. (2006) Contextualizing practices across epistemic levels in the Chemistry Laboratory. Science Education, 90:707-733.
Jiménez Aleixandre, M. P., Gallástegui Otero, J. R., Eirexas Santamaría, F. e Puig Mauriz, B. (2009) Actividades para traballar o uso de probas e a argumentación en ciencias. Santiago de Compostela: Danú [Hai edición en castelán e en inglés]. Descargable en www.rodausc.eu
Kelly, G.J. & Brown C. (2000) Communicative demands of learning science through technological design: third grade students’ construction of solar energy devices. AERA annual meeting, New Orleans.
Kelly, G.J. & Crawford, T. (1997). An ethnographic investigation of the discourse processes of school science. Science Education, 81, 533-559.
Kelly G.J., Drucker S. e Chen K. (1998) Students' reasoning about electricity: combining performance assessment with argumentation analysis. International Journal of Science Education 20: 849-871.
Kelly, G. J. Regev, J. e Prothero, W. (2008). Analysis of lines of reasoning in written argumentation. In S. Erduran & M. P. Jiménez-Aleixandre (Eds.), Argumentation in science education: perspectives from classroom-based research (pp. 137-157). Dordrecht: Springer.
Kuhn D. (1992) Thinking as Argument. Harvard Educational Review, 62, 155-178.
Kuhn D. (1993) Science as argument: Implications for teaching and learning Scientific thinking. Science Education 77 (3) pp 319–337.
Latour B. & Woolgar S. (1995) La vida en el laboratorio. La construcción de los hechos científicos Madrid, Alianza.
Lemke, J. (1997) Apre
Bibliografía básica e complementaria
nder a hablar Ciencia. Lenguaje, aprendizaje, valores. Barcelona, Paidós (1990Talking Science. Language, learning and values. )
McGinn M. & Roth W.-M. (1999) Preparing Students for competent scientific practice: Implications of recent research in Science and Technology Studies. Educational Researcher 28 (3): 14-24.
Ogborn J., Kress G., Martins I. y McGillicuddy K. (1998) Formas de Explicar. La Enseñanza de las Ciencias en Secundaria. Santillana. Madrid.
Pontecorvo C. & Girardet H. (1993) Arguing and reasoning in understanding Historical Topics. Cognition and Instruction 11 (3-4) pp 365-395.
Reigosa Castro C. & Jiménez Aleixandre M.P. (2000) La cultura científica en la resolución de problemas en el laboratorio. Enseñanza de las Ciencias, 18: 275-284.
Roth W.-M. and Roychoudhury A. (1993) The development of Science Process skills in authentic contexts. Journal of Research in Science Teaching 30(2): 127-152.
Toulmin S. (1958) The uses of argument. New York, Cambridge University Press.
Vygotski, L.S. (1978): Mind in society. The development of higher psycological processes. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Walton D. N. (1996) Argumentation schemes for presumptive reasoning. Mahwah, N.J.: Lawrence Erlbaum.
Zohar, A. e Nemet, F. (2002) Fostering Students’ knowledge and argumentation skills through dilemmas in human genetics. Journal of Research in Science Teaching, 39: 35-62

Argumentación e didáctica da matemática
Cassel, D. & Reynolds, A. (2004) Students' perspective on argumentation in a mathematics classroom. Paper presented at the annual meeting of the North American Chapter of the International Group for the Psychology of Mathematics Education, Delta Chelsea Hotel, Toronto, Ontario, Canada, Oct 21, 2004 en http://www.allacademic.com/meta/p_mla_apa_research_citation/1/1/7/5/6/p117561_index.html
D´Amore, B. (2005). La argumentación matemática de jóvenes alumnos y la lógica hindú (nyaya). Uno 38, 83-99.
Di Paola, B. (2008) Medida y premedida. Una experiencia lúdica en la escuela primaria. Uno. Didáctica de las matemáticas, 49, 94-102
Krummheuer, G. (2000) Studies of argumentation in primary mathematics education. ZDM, 5, 155–161 (en http://www.emis.de/journals/ZDM/zdm005a6.pdf)
Llanos, V. C.; Otero, M. R.; Banks Leite, L. (2007) Argumentación matemática en los libros de texto de la enseñanza media. Revista Electrónica de Investigación en Educación en Ciencias 2 (2), 39-53. ISSN 1850 - 6666 / NIECYT.
Schoenfeld, A. H. (2000) Purposes and methods of research in mathematics education. Notices of the AMS, June / July, 641–649. En http://www.ams.org/notices/200006/fea-schoenfeld.pdf
Wood, T. (1999) Creating a context for argument in mathematics class. Journal for research in mathematics education, 30, 2, 171-191
Yackel, E. (2001) Explanation, justification and argumentation in mathematics classrooms. Proceedings of the 25th Conference of the International Group for the Psychology of Mathematics Education, Utrecht, The Netherlands, July 12-17. Vol 1, 7-21. En http://www.eric.ed.gov:80/ERICDocs/data/ericdocs2sql/content_storage_01/0000019b/80/1a/36/c2.pdf

Competencias
Xerais
CG1: Demostrar unha comprensión sistemática do campo de estudo da Didáctica das Ciencias Experimentais e Didáctica da Matemática, así como o dominio das habilidades e métodos de investigación neste campo.
CG6: Realizar unha análise crítica do coñecemento existente no campo da Didáctica das Ciencias Experimentais ou Didáctica da Matemática, unha avaliación das ideas existentes neles e unha síntese de ideas nuevas e complexas, situándoas nos paradigmas pertinentes.

Específicas do Máster
CE3: Aplicar os métodos cualitativos e as técnicas de análise cuantitativa máis utilizados na investigación no ensino e aprendizaxe das Ciencias Experimentais e da Matemática.
CE5: Analizar a estrutura e características dos traballos de investigación das áreas e comunicar os resultados da investigación mediante a redacción das memorias correspondentes.
CE7: Identificar os problemas relativos ao ensino e á aprendizaxe das Ciencias Experimentais e da Matemática, así como os modelos e estratexias didácticos que se manifestan máis eficaces e os seus contextos de aplicabilidade, e suscitar alternativas e solucións.

Específicas da materia
Ao finalizar a materia preténdese que as e os estudantes sexan capaces de:
– Analizar criticamente as aportacións da liña de investigación sobre discurso e argumentación na aula de ciencias, integrando algunhas dimensións da mesma na súa propia proposta de investigación.
– Analizar o impacto do chamado “xiro discursivo” ou atención da investigación educativa ás interaccións discursivas na aula, na didáctica das ciencias da última década, e a súa relevancia para a enculturación del alumnado nas prácticas do traballo científico.
– Analizar as contribucións da liña de investigación sobre argumentación, uso de probas e avaliación do coñecemento á comprensión das cuestións relacionadas coa aprendizaxe e co ensino das ciencias.
– Identificar distintas perspectivas metodolóxicas para a investigación do discurso e da argumentación nas clases de ciencias e recoñecer a súa posta en práctica en estudos publicados.
– Aplicar distintas ferramentas e heurísticas procedentes de estudos sobre discurso, argumentación e uso de probas á análise de datos reais, valorando as súas vantaxes e limitacións.
– Transformar contidos e actividades habituais nas aulas de ciencias en problemas auténticos con capacidade de xerar situacións de aprendizaxe intencional e interaccións discursivas relevantes.
– Identificar distintas dimensións relevantes no deseño de ambientes e tarefas de aprendizaxe que favorecen a argumentación e outras prácticas epistémicas e analizar métodos de estudar algunha delas.
– Formular preguntas ou obxectivos de investigación sobre discurso e argumentación que teñan a potencialidade de xerar investigación de calidade, aplicando criterios de avaliación.
– Deseñar unha investigación a pequena escala seguindo criterios de rigor e relevancia e, se é posible, levala á práctica.
– Comunicar, tanto oralmente como por escrito, as súas análises, reflexións, deseños ou resultados, utilizando os xéneros adecuados á comunicación nas comunidades académica e docente.

Metodoloxía da ensinanza
No curso emprégase unha metodoloxía activa, baseada na participación do alumnado que debe realizar actividades como:
a) Análise crítica de artigos, discutindo o seu rigor metodolóxico, a súa coherencia entre preguntas de investigación, deseño, resultados e conclusiónss;
b) Aplicación de instrumentos de análise a fragmentos de informes e de transcripcións de gravacións na aula, practicando a súa análise e codificación;
c) Deseño de problemas auténticos que teñan potencialidade de xerar discurso argumentativo, e transformación de situacións e problemas habituais en actividades que demanden aprendizaxe intencional e avaliación de coñecementos.
Algunhas de estas actividades realízanse por pares e outras de forma individual, procedéndose logo a unha posta en común.

Sistema de evaluación
a. Asistencia e participación activa nas actividades levadas a cabo nas clases teóricas e prácticas e informes escritos, resultados das análises, etc de cada unha. Para poder ser avaliado, o alumnado deberá asistir e realizar polo menos ao 80% do traballo presencial.
b. Traballo fin de materia: Informe escrito onde se describa o deseño, planificación e realización dunha investigación sobre discurso a pequena escala, dos métodos de recollida e análise da información e que se enmarque teóricamente.
c. Presentación e defensa oral do traballo fin de materia: e posterior debate sobre o mesmo, utilizando as TIC.

Contribución de cada apartado á cualificación final:
a. Apartado a: 50%
b. Apartado b: 35%
c. Apartado c: 15%
Os estudantes que non desenvolvesen algún dos apartados, serán cualificados como “Non presentado”.

Tempo de estudo e traballo persoal
Tempo de estudos e traballo persoal que debe dedicar un estudante para superar a materia

Traballo presencial do alumnado: total 48 horas
- Clases expositivas: 18 horas.
- Clases interactivas: 24 horas.
- Titorías: 6

Traballo persoal do alumnado (non presencial): total 102 horas
- Estudo autónomo individual ou en grupo: 50 horas
- Elaboración e escrita de exercicios, análises, conclusións ou outros traballos derivados de la materia: 23 horas
- - Programación, experimentación, preparación debates, etc: 14
- Actividades na biblioteca, lecturas recomendadas, búsquedas bibliográficas: 15 horas.

Recomendacións para o estudo da materia
Recoméndase a inmersión na bibliografía recomendada, co obxectivo de poder suscitar dúbidas e preguntas nas sesións presenciais. O carácter activo da metodoloxía require o protagonismo do alumnado na súa propia aprendizaxe.