P3141104 - Deseño e Aplicación de Propostas Didácticas na Aula de Ciencias. Investigación da Aprendizaxe e da Práctica Docente (Módulo Obrigatorio) - Curso 2013/2014
Información
- Créditos ECTS
- Créditos ECTS: 6.00
- Total: 6.0
- Horas ECTS
- Clase Expositiva: 18.00
- Clase Interactiva Seminario: 24.00
- Horas de Titorías: 6.00
- Total: 48.0
Outros Datos
- Tipo: Materia Ordinaria Máster RD 1393/2007
- Departamentos: Didáctica das Ciencias Experimentais
- Áreas: Didáctica das Ciencias Experimentais
- Centro: Facultade de Ciencias da Educación
- Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
- Docencia e Matrícula: null
Profesores
Horarios
| Nome | Tipo Grupo | Tipo Docencia | Horario Clase | Horario exames |
|---|
Programa
Existen programas da materia para os seguintes idiomas:
CastelánGalegoObxectivos da materia- Analizar os fundamentos do deseño dunha proposta de ensinanza das Ciencias na Educación Secundaria.
- Analizar unha intervención docente no marco da Educación Secundaria.
- Estudar diferentes instrumentos de recollida, tratamento e análise do discurso do alumnado.
- Aplicar unha metodoloxía de análise e evaliación da aprendizaxe do alumnado e da idoneidade dunha proposta de ensinanza.
Contidos- Modelo de deseño de propostas para a ensinanza das ciencias.
- Determinación do contido académico. Importancia dos esquemas referenciais para a determinación e secuenciación do coñecemento desexable dende a ciencia escolar.
- Determinación da problemática da aprendizaxe. Influenza do compoñente contextual na natureza do razoamento e da acción.
- Os conceptos de discurso e dimensión, e a concepción global da aprendizaxe. Estratexias para activar o discurso do alumnado: problemas reais, pequenas investigacións.
- Seleción, plantexamento e secuenciación de obxectivos.
- Selección de estratexias de instrucción: plantexamentos metodolóxicos e secuencia de actividades.
- Selección de estratexias de avaliación: avaliación da aprendizaxe e do método.
- Estrategias de recogida de información: pequenas investigacións, cuestionarios de preguntas abertas, guións de traballo, entrevistas e grabacións audio/vídeo.
- Estratexias de tratamento e análise do progreso da aprendizaxe do alumnado: análise ítem a ítem, análise por esquemas de razoamento e de acción, niveis i, f, g.
- Estratexias de análise da práctica docente: modelos didácticos e estratexias de intervención.
Bibliografía básica e complementaria- Carmen, L. del (coord), La Enseñanza y el Aprendizaje de las Ciencias de la Naturaleza en la Educación Secundaria, ICE U.B./Horsori, Barcelona, 1997.
- Caamaño, A.(Ed.) Didáctica da Física e da Química. Barcelona: Graó, 2010.
- Cid R. (2006). As dificultades de aprendizaxe. Avaliación da aprendizaxe de contidos básicos en ciencias na ESO en Galicia?. Colección investigación educativa 16 ,131-166 (ICE, USC).
- Cid R. (2006). Outros estudos no ámbito estatal e internacional. Avaliación da aprendizaxe de contidos básicos en ciencias na ESO en Galicia. Colección investigación educativa 16, 33-56 (ICE, USC). Santiago.
- Cid R., Dasilva G. (2011). Modelos atómicos: ensino contextualizado? Boletín das ciencias, ISSN 0214-7807, Ano 24, Nº. 73, 2011, págs. 59-60.
- Domínguez J.M.; Pro, A.; García-Rodeja, E.; Illobre, M.L. (1999). Esquemas de razonamiento del alumnado de E.S.O.: Interpretación del posible comportamiento de un sistema cuando intercambia energía con una fuente. En Martínez Losada, C. y García Barros, S. La Didáctica de las Ciencias. Tendencias actuales. A Coruña: Servicio de Publicacións da Universidade da Coruña.
- Domínguez, J. M.; Pro, A; García-Rodeja, E., Illobre, M. L. (1999). Os esquemas de acción e a avaliación do coñecemento procedimental. A medida da temperatura na E.S.O. ADAXE. Revista de Estudios e Experiencias Educativas, 14-15, 233-270. Facultade de Ciencias da Educació. U.S.C.
- Domíguez, J. M.; García-Rodeja, E.; Pro, A; Illobre, M.L. (2001) Fundamentos para la planificaci�n de una propuesta de enseñanza en la ESO. Cambios en un sistema material. ADAXE. Revista de Estudios e Experiencias Educativas, 17, 311-336.
- Domínguez, J. M.; García-Rodeja, E.; Pro, A; Illobre, M.L. (2001) Propuesta de enseñanza para el estudio de los cambios producidos en un sistema material, desde la termodinámica y el modelo cinético de partículas. ADAXE. Revista de Estudios e Experiencias Educativas, 17, 337-361.
- Domínguez, J. M.; Pro, A; García-Rodeja, E. (2003) Esquemas de razonamiento y de acción de estudiantes de la E.S.O. en la interpretación de los cambios producidos en un sistema material. Enseñanza de las ciencias, 21(2), 199-214.
- Domínguez Castiñeiras, J.M. (editor). Actividades para la enseñanza en el aula de ciencias. Fundamentos y planificación. Ediciones UNL (Universidad Nacional del Litoral), Santa Fe (Argentina), 2007.
- Driver, R. et al., Ideas Científicas en la Infancia y en la Adolescencia, MEC, Madrid, 1995.
- García-Rodeja, E.; Lorenzo, F. e Domínguez, Proyecto AcAb. Física. Actividades Abiertas para una enseñanza integrada de la Física, Servizo de Publicacións da U.S.C., Santiago de Compostela, 1994.
- García-Rodeja, E.; Lorenzo, F.; Domínguez, J. M. e Díaz, J., Proyecto AcAb. Química. Una visión de la Enseñanza Integrada de la Química por medio de Actividades Abiertas, Servizo de Publicacións da U.S.C., Santiago de Compostela, 1987.
- Greca, I.M. y Moreira, M.A. (1998). Modelos mentales y aprendizaje de Física en electricidad y magnetismo. Enseñanza de las Ciencias, 16 (2), 289-303.
- Jiménez Aleixandre, M. P. (coord.), Enseñar Ciencias, Graó, Barcelona, 2003.
- Johnson-Laird, P.N. (1990). El ordenador y la mente. Introducción a la ciencia cognitiva. Barcelona: Cognición y desarrollo humano.
- Lahera, J. e Forteza, A., Ciencias Físicas en Primaria y Secundaria, CCS, Madrid, 2003.
- Langford, P., El desarrollo del pensamiento conceptual en la escuela secundaria, Paidós, Barcelona, 1989.
- Lloréns, J. A., Comenzando a aprender química. Ideas para el diseño curricular, Aprendizaje Visor, Madrid, 1991.
- Novak, J. e Gowin, D. B., Aprendiendo a aprender, Martínez Roca, Barcelona, 1988.
- Ogborn, J.; Kress, G.; Martins, I. e McGillicuddy, K., Formas de explicar: La enseñanza de las ciencias en Secundaria, Santillana, Aula XXI, Madrid, 1998.
- Osborne, R. e Freyberg, P., El aprendizaje de las Ciencias. Las implicaciones de la Ciencia de los alumnos, Narcea, Madrid, 1991.
- Perales Palacios, J. e Cañal de León, P., Didáctica de las Ciencias Experimentales, Alcoy, Marfil, 2000.
- Perales Palacios, J., Resolución de Problemas, Madrid, Síntesis, 2000.
- Pro Bueno, Antonio de (Dirección Editorial). . El desarrollo del pensamiento científico-técnico en Educación Primaria. Ministerio de Educación, Política Social y Deporte. Secretaría General Técnica. Subdirección General de Información y Publicaciones. Madrid, 2008.
- Rumelhart, D.E. (1989). The architecture of mind: a connectionist approach. En Posner, I. (ed.). Fundations of Cognitive Science. Cambridge: The MIT Press.
- Rumelhart, D.E. y Ortony, A. (1982). La representación del conocimiento en la memoria. Infancia y Aprendizaje, 19-20, 115-118
- Sanmartí, N., Didáctica de las Ciencias en la Educación Secundaria obligatoria, Síntesis, Madrid, 2002.
- Shayer, M. e Adey, Ph., La Ciencia de Enseñar Ciencias, Madrid, Narcea, 1986.
Bibliografía complementaria:
- Textos de Física e de Química.
- Revistas especializadas:
Alambique, Enseñanza de las Ciencias, Eureka, Internacional Journal of Science Education, Journal Research in Science Teacher, Research in Science Education, Revista de Educación, Revista Electrónica de Enseñanza de las Ciencias, Revista Interuniversitaria de Formación del Profesorado, Science Education.
CompetenciasQue os estudantes sexan capaces de:
- Analizar o valor formativo e cultural das Ciencias.
- Analizar a historia e os desenvolvementos recentes das Ciencias, os principais obstáculos epistemolóxicos superados, así como as súas perspectivas para poder transmitir unha imaxe adecuada da mesma.
- Utilizar criterios de calidade para analizar críticamente o desempeño da docencia e das boas prácticas.
- Analizar as principais aportacións da Psicoloxía ao aprendizaxe das Ciencias.
- Identificar aquelas características do contexto de aula que contribúan a fomentar un clima que facilite a aprendizaxe e poñan en valor as aportacións dos estudantes.
- Identificar os modelos e estratexias didácticos que se manifestan máis eficaces.
- Analizar propostas docentes innovadoras no ámbeto da Didáctica das Ciencias.
- Utilizar criterios de selección e elaboración de materiais educativos
- Transformar os currículos en programas de actividades e de traballo.
- Utilizar criterios de calidade para analizar criticamente o desempeño da docencia e das boas prácticas.
- Integrar a formación en comunicación audiovisual e multimedia no proceso de ensinanza-aprendizaxe.
- Recoñecer as características das estratexias e técnicas de avaliación de modo que ésta constitúa un instrumento de regulación e estímulo ao esforzo.
- Aplicar os métodos cualitativos de investigación máis usuais que se utilizan na ensinanza-aprendizaxe das Ciencias.
- Utilizar as bases de datos máis importantes relativas á producción científica na Didáctica das Ciencias.
Metodoloxía da ensinanza A metodoloxía de ensinanza pretende o dominio dun conxunto de coñecementos, métodos e técnicas que deben guiar ao alumnado a unha progresiva autonomía na adquisición de coñecementos.
Supón a integración dos procesos de ensinanza-aprendizaxe coa investigación, mantendo entre eles unha articulación coherente. Esto implica substituir unha ensinanza esencialmente transmisiva por outra na que se pon en práctica o principio de actividade do alumnado e se dá máis consideración ao seu traballo individual ecolectivo.
A explicación do profesor debe converterse nun dos elementos que se integren no proceso de construcción de conocementos po los estudantes, comprendendo estes o seu papel no proceso de comunicación, interacción e creación de significados, estratexias, destrezas e actitudes na aula.
As actividades realizaranse en pequenos grupos, como estratexia intermedia cara a comunicación có grupo de clase e integración do traballo individual có traballo en grupo, e o traballo na aula có traballo noutros contextos.
Sistema de evaluacióna. Asistencia e participación activa nas actividades desenvolvidas nas clases teóricas e prácticas e informe escrito de cada unha delas (en pequeno grupo). Para poder ser avaliados, os estudantes deberán asistir polo menos ao 80% do traballo presencial previsto.
b. Traballo fin de materia: Informe escrito onde se describa o deseño e planificación dunha unidade didáctica para a ensinanza das ciencias e as estratexias de recollida e análise da información para investigar a aplicación da mesma na aula.
c. Presentación e defensa oral do traballo fin de materia: presentación diante dos compañeiros e posterior debate, utilizando as TIC.
Contribución de cada apartado á cualificación final:
Apartado a: 30%
Apartado b: 50%
Apartado c: 20%
Os estudantes que non desenvolvan algún dos apartados, serán cualificados como Non presentado.
Tempo de estudo e traballo persoalTRABALLO PRESENCIAL DO ALUMNADO
Clase presencial en grupo completo: 25h
Clases con ordenador: 3h
Titorías en grupo completo: 5h
Clases prácticas: 5h
Participación activa na aula en debates, exercizos prácticos, etc.: 5h
Presentación oral de traballos: 5h
TOTAL horas de traballo presencial: 48h
TRABALLO PERSOAL DO ALUMNADO (NON presencial)
Estudo autónomo individual ou en grupo: 40h
Escritura de exercizos, conclusións ou traballos derivados da materia (individual ou en grupo):15h
Actividades na biblioteca, ou buscas bibliográficas: 15h
Leturas recomendadas: 20h
Asistencia a atividades recomendadas, como charlas, presentacións de traballos, tesis doutorais, etc.: 5h
Preparación de debates, presentacións orais ou similar: 7h
TOTAL horas de traballo persoal do alumnado: 102h