P3141201 - As Actividades Prácticas de Laboratorio e de Campo no Ensino das Ciencias (Módulo optativo de Ciencias Experimentais) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 18.00
• Clase Interactiva Seminario: 24.00
• Horas de Titorías: 6.00
• Total: 48.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Máster RD 1393/2007
• Departamentos: Didáctica das Ciencias Experimentais
• Áreas: Didáctica das Ciencias Experimentais
• Centro: Facultade de Ciencias da Educación
• Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: null

Profesores

Nome	Coordinador

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Obxectivos da materia
Ao rematar a materia , preténdese que os estudiantes sexan capaces de:
1. analizar a historia e os desarolos recentes das Ciencias, así como os principais obstáculos epistemololóxicos superados, poseendo unha imaxen axeitada da metodoloxía científica.
2. identificar os problemas relativos á enseñanza e aprendizaxe das Ciencias utilizando actividades de laboratorio e campo e plantexar alternativas e solucións.
3. analizar propostas docentes innovadoras no ámbito da Didáctica das Ciencias.
4. deseñar e desenrolar proxectos de investigación e innovación no citado eido de coñecemento.
5. aplicar os métodos cualitativos e as técnicas de análise cuantitativo máis usuais que se empregan na investigación na enseñanza-aprendizaxe das Ciencias Experimentais.
6. analizar a estructura e características dos traballos de investigación da área e sean capaces de comunicar os resultados da investigación mediante a redacción das memorias correspondentes.
7. identificar os problemas relativos ao proceso de investigación educativa na enseñanza-aprendizaxe das Ciencias.
8- utilizar as bases de datos máis importantes relativas á producción científica no mencionado campo.
Contidos
1. O papel da experimentación nas ciencias. Concepcións sobre a experimentación e aa metodoloxía científica que proporcionan a historia, a filosofía e a socioloxía da ciencia.
2. O traballo experimental en situación de aula: problemas e implicacións para a enseñanza e aprendizaxe das ciencias desde distintos enfoques didácticos. Tipos de actividades prácticas de laboratorio e de campo. Instrumentos de análise da tarea. Análise de propostas de actividades prácticas e deseño de alternativas.
3. Estudio da realización de actividades prácticas por alumnos. Análise das operacións técnicas e das prácticas epistémicas dos alumnos: produccións dos alumnos, transcripcións de audio e análise de vídeos.

Bibliografía básica e complementaria
CAAMAÑO, A. (1992) Los trabajos prácticos en ciencias experimentales. Una reflexión sobre sus objetivos y una propuesta para su diversificación. Aula de innovación educativa, 9, 61-68
DÍAZ DE BUSTAMANTE, J. y JIMÉNEZ ALEIXANDRE, M. P. (1999) Aprender ciencias, hacer ciencias: resolver problemas en clase. Alambique, 20: 9-16
DUSCHL, R. A. (1997) Renovar la enseñanza de las ciencias. Narcea: Madrid
GAGNE, R. M. (1979) Las condiciones del aprendizaje. Interamericana: México
GOTT, R. y DUGGAN, S. (1995) Investigative Work in the Science Curriculum. Buckingham: Open University Press
GRAU, R. (1994) ¿Qué es lo que hace difícil una investigación? Alambique, nº 2, pp. 27-35
HODSON, D. (1994) Hacia un enfoque más crítico del trabajo de laboratorio. Enseñanza de las Ciencias, 12(3), pp. 299-313
HODSON, D. (1998) Becoming critical about practical work: changing views and changing practice through action research. International Journal of Science Education, 20(6): 683-694
JIMÉNEZ ALEIXANDRE, M. P. y DÍAZ DE BUSTAMANTE, J. (1997) Plant, animal or thief? Solving problems under the microscope. ESERA. Roma.
PRO BUENO, A. DE. (1995) Reflexiones para la selección de contenidos procedimentales en ciencias. Alambique, nº 6, pp. 77-87
QUALTER, A. et al. (1990) Exploration – A Way of Learning Science. Oxford: Blackwell, pp.: 84
RYDER, J. y LEACH, J. (2000) Interpreting experimental data: the views of upper secondary school and university science students. International Journal of Science Education, 22(10): 1069-1084
TAMIR, P. y GARCÍA ROVIRA, M. P. (1992): Características de los ejercicios de prácticas de laboratorio incluidos en los libros de texto de ciencias utilizados en Cataluña. Enseñanza de las Ciencias, 10 (1): 3-12
WATSON, J. R. (1994) Diseño y realización de investigaciones en las clases de Ciencias. Alambique, nº 2, pp. 57-65
WOOLNOUGH, B. (Ed.) 1991. Practical Science. Open University Press: Milton Keynes, Philadelphia

Competencias
RELACIÓN das actividades formativas coas competencias que debe adquirir o estudiante

Clase presencial en grupo completo - Clases con ordenador ou no laboratorio en grupo completo - Tutorías en grupo completo - Participación activa na aula en debates, exercicios prácticos, etc. - Estudio autónomo individual ou en grupo - Lecturas recomendadas:

- Capacidade de analizar a historia e os desenrolos recentes das Ciencias, así como os principais obstáculos epistemolóxicos superados, para posuir una imagen adecuada da Ciencia.
- Capacidade de identificar os problemas relativos á enseñanza e aprendizaxe das Ciencias e plantexar alternativas e solucións.
- Capacidade de analizar propostas docentes innovadoras no ámbito da Didáctica das Ciencias.
- Capacidade de diseñar e desenrolar proxectos de investigación e innovación no citado campo de coñecemento.

Clases prácticas - Programación/experimentación ou otros trabajos en ordenador ou laboratorio - Escritura de exercicios, conclusións ou traballos derivados da materia (individual ou en grupo) - Asistencia a actividades recomendadas, como charlas, presentacións de traballos, tesis doctorales, etc. - Preparación de debates, presentacións orais ou similar - Presentación oral de traballos

- Capacidade de aplicar os métodos cualitativos e as técnicas de análise cuantitativo máis usuais que se utilizan na investigación na enseñanza-aprendizaxe das Ciencias Experimentais.
- Capacidade de analizar a estructura e características dos traballos de investigación da área e sexan capaces de comunicar os resultados da investigación mediante a redacción das memorias correspondentes.
- Capacidade de identificar os problemas relativos ao proceso de investigación educativa na enseñanza-aprendizaxe das Ciencias.

Actividades en biblioteca, ou búsquedas bibliográficas

- Capacidade de utilizar as bases de datos máis importantes relativas á producción científica no mencionado campo.
Metodoloxía da ensinanza
A metodoloxía de enseñanza-aprendizaxe pretende conxugar a reflexión teórica sobre un conxunto de conceptos, métodos e técnicas coa utilización práctica das mesmas no contexto da investigación educativa. Nas clases presenciais en grupo completo se introducen os conceptos, métodos y técnicas, que se traballan e debaten nal aula mediante a análisise de experimentos clásicos e propostas de seus equivalentes escolares. Nas clases prácticas se realizan alguns exemplos e se propoñe al análisise dos problemas de execución e de estudio; se utilizan exemplos publicados e se proporcionan materiais orixinais: produccións de alumnos (informes, debuxos, etc.), gravaciones de audio e vídeo que deben ser transcritas e codificadas polos estudiantes, empregando software libre (como Transcriber y Transana), que se propón nas clases con ordenador. Os estudiantes empregarán material orixinal suministrado para realizar seu traballo final.

Sistema de evaluación
A. Asistencia e participación activa nas tarefas propostas nas clases teóricas e prácticas e informe escrito das mesmas.
B. Traballo final da materia sobre a implementación dunha actividade práctica, no que se describa a planificación, as estrategias de recoxida e análise de información, os resultados obtidos e as conclusións e implicacións didácticas pertinentes.
C. Presentación e defensa do traballo final e debate con seus compañeiros en gran grupo.

Cada uno dos apartados anteriores contribuirá á calificación final:
Apartado A: 30% da calificación
Apartado B: 50% da calificación
Apartado C: 20% da calificación

Os estudiantes que non realicen algún dos apartados anteriores serán calificados como “non presentados”
Tempo de estudo e traballo persoal
TRABALLO PRESENCIAL DO ALUMNADO................................................................................Nºhoras
Clase presencial en grupo completo...........................................................................................15
Realización de exercicios escritos ou exámenes
Clases con ordenador ou no laboratorio en grupo completo................................................................4
Tutorías en grupo completo.......................................................................................................4
Clases prácticas....................................................................................................................10
Participación activa na aula en debates, exercicios prácticos, etc.......................................................10
Presentación oral de traballos....................................................................................................5
TOTAL horas trabajo presencial.................................................................................................48

TRABALLO PERSOAL DO ALUMNADO (NO presencial)................................................................Nºhoras
Estudio autónomo individual ou en grupo.....................................................................................27
Escritura de exercicios, conclusións ou traballos derivados da materia (individual ou en grupo).................20
Programación/experimentación ou outros traballos en ordenador ou laboratorio.....................................10
Actividades na biblioteca, ou búsquedas bibliográficas.....................................................................10
Lecturas recomendadas...........................................................................................................20
Asistencia a actividades recomendadas, como charlas, presentaciones de trabajos, tesis doctorales, etc........5
Preparación de debates, presentaciones orales o similar..................................................................10
TOTAL horas trabajo personal del alumnado................................................................................102