P3261204 - Formación de formadores e profesionais de axuda (Módulo Optativas Xerais) - Curso 2013/2014
Información
- Créditos ECTS
- Créditos ECTS: 6.00
- Total: 6.0
- Horas ECTS
- Clase Expositiva: 18.00
- Clase Interactiva Laboratorio: 24.00
- Horas de Titorías: 6.00
- Total: 48.0
Outros Datos
- Tipo: Materia Ordinaria Máster RD 1393/2007
- Departamentos: Didáctica e Organización Escolar, Métodos de Investigación e Diagnóstico en Educación
- Áreas: Didáctica e Organización Escolar, Métodos de Investigación e Diagnóstico en Educación
- Centro: Facultade de Ciencias da Educación
- Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
- Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)
Profesores
Horarios
Programa
Existen programas da materia para os seguintes idiomas:
CastelánGalegoObxectivos da materia• Analizar o papel, tarefas e competencias profesionais do formador e coñecer diferentes modalidades de formación de formadores.
• Saber delimitar as características e pautas básicas para a aplicación do modelo sistémico á formación de formadores e profesionais da axuda.
• Coñecer e valorar proxectos de formación de formadores e profesionais de axuda (orientadores).
• Valorar programas de desenvolvemento profesional de axentes de axuda a través da investigación avaliativa.
• Coñecer a dinámica de grupos e as suas posibilidades de aplicación nos procesos formativos.
• Adquirir e desenvolverr estratexias e habilidades grupais para a formación de formadores e profesionais de axuda.
Contidos1. Concepto de formación de formadores e de desenvolvemento profesional do persoal de axuda e apoio.
2. Condicións para o desenvolvemento de boas prácticas de formación. Experiencias de formación de formadores.
3. A formación dende o modelo sistémico: principios, pautas e procesos.
4. Rol, funcións e competencias dos profesionais de axuda e as súas relacións co desenvolvemento profesional continuo.
5. A avaliación de programas de formación de formadores.
6. Os profesionais de axuda: pautas e criterios de formación.
7. Estratexias e habilidades grupais na formación de profesionais de axuda.
8. A dinámica de grupos na formación de formadores.
Bibliografía básica e complementariaA) Bibliografía Básica:
Altrichter, H. et al. (2008): Teachers Investigate their work. London: Routledge.
Beijaard, D. et al. (2005): Teacher Professional Development in Changing Conditions. Dordrecht: Springer.
Bolívar, A. (2006): La identidad profesional del profesorado de secundaria: crisis y reconstrucción. Málaga: Aljibe.
Canto Ortiz, J.M. (2000): Dinámica de grupos. Aspectos técnicos, ámbitos de intervención y fundamentos teóricos. Málaga: Aljibe.
CEDEFOP (1991). La formación de formadores: problemática y evolución. Berlín: Centro Europeo para el Desarrollo de la Formación Profesional.
De Vicente, P. (2002). Desarrollo Profesional del Docente. Bilbao: Mensajero/ ICE de la Universidad de Deusto.
Elliott, J. (1990): La investigación-acción en educación. Madrid: Morata.
Escudero, J.M. y Luis Gómez, A. (Eds.) (2006): La formación del profesorado y la mejora de la educación. Madrid: Octaedro.
Fernández Cruz, M. (2006): Desarrollo profesional docente. Madrid, Grupo Editorial Universitario.
Franke–Griksch, M. (2004) Eres uno de nosotros. Miradas y soluciones Sistémicas para docentes, alumnos y padres. Alma Lepik editorial. Buenos Aires.
Fuentes Abeledo, E. J. (2002-2003): (Artigos publicados en la revista “Padres y Maestros” sobre investigación acción y desarrollo profesional –nº 270 a 284-).
Fuentes Abeledo, E. J. (2009): “Formación de Maestros y Practicum en el contexto de cambio curricular desde la perspectiva de la convergencia europea”. En RAPOSO RIVAS, M. et al. (Coord.): El practicum más allá del empleo. Formación versus training. Actas X Symposium Internacional sobre Practicum y prácticas en empresas en la formación universitaria, Universidad de Santiago de Compostela, Santiago, pp. 103-124.
Gallego, S. (1999). Cómo planificar el Desarrollo Profesional. Actividades y estrategias de autoorientación. Barcelona: Laertes.
Gil Rodríguez, F. y García Saiz, M. (1993): Grupos en las organizaciones. Madrid: EUDEMA.
González Sanmamed, M. (1995): Formación docente: perspectivas desde el desarrollo del conocimiento y la socialización profesional. Barcelona: PPU.
Guskey, T. y Huberman, M. (1995). Professional development in education. New paradigms and practices. Nueva York: Teachers College Press.
Hellinger, B. e Olvera, A. (2010). Inteligencia Transgeneracional. Sanando las heridas del pasado.México: CUDEC
Imbernón, F. (2002): La investigación educativa como herramienta de formación del profesorado. Barcelona: Graó.
Jiménez Hernández-Pinzón, F. (1977): La comunicación interpersonal: Ejercicios educativos. Madrid: ICCE.
Kertesz, R. y otros(1975): Introducción al análisis transaccional. Buenos Aires: Paidós.
Latorre, A. (2003): La investigación-acción. Conocer y cambiar la práctica educativa. Graó, Barcelona.
López Barberá, E. y Población, P. (2000): Introducción al role-playing pedagógico. Bilbao: Desclée de Brouwer.
López-Yarto Elizalde, L. (1997): Dinámica de grupos. Cincuenta años después. Bilbao: Desclée de Brouwer.
Madrid Soriano, J. (2005): Los procesos de la relación de ayuda. Bilbao: Desclée de Brouwer.
Marcelo, C. (2001): Las tareas del formador.
Marín Sánchez, M y Troyano Rodríguez, Y. (2006): Trabajando con grupos. Técnicas de intervención. Madrid: Pirámide.
McKernan, J. (1999): Investigación-acción y currículum. Madrid: Morata.
Montero, L. (2001): La construcción del conocimiento profesional docente. Rosario: Homo Sapiens.
Núñez, T. y Loscertales, F. (1997): El grupo y su eficacia. Técnicas al servicio de la dirección y coordinación de grupos. Barcelona: EUB.
Olvera, A.; Traveset, M. e Parellada, C. (2011). Sintonizando las miradas. Soluciones amorosas y breves a los conflictos entre la escuela y la familia. México: CUDEC
Parellada, C. (2006) (coord.).Tema del mes: Un nuevo paradigma educativo: la pedagogía sistémica, Cuadernos de Pedagogía, nº 360, pp. 54-93
Pérez, A. y otros (2007). Profesorado y otros profesionales de la educación. Barcelona: Octaedro.
Pérez, A. y otros (1999). Desarrollo profesional docente: Política, Investigación y Práctica. Madrid: Akal.
Pérez de Villar Ruiz, M.J. y Torres Medina, C. (2006): Dinámica de grupos en formación de formadores: Casos prácticos. Barcelona. Herder.
Perrenoud, P. (2004). Desarrollar la práctica reflexiva en el oficio de enseñar. Barcelona: Grao.
Reason, P. y Bradbury, H. (2001): Handbook of Action Research. Participative, Inquiry and Practice. London: Sage.
Pineda, P. (Coord.) (2008). Gestión de la formación en las organizaciones. Barcelona: Ariel.
Roman, J.M. y otros (1994): Análisis transaccional. Modelos y aplicaciones. Salamanca: Amarú ediciones.
Romans, M. y otros (2000). De profesión: educador (a) social. Barcelona: Paidós.
Selvini Palazzoli, M. et al. (1986) Al frente de la organización. Estrategias y tácticas. Paidós, Barna.
Sobrado, L. M. (2012). Formación y desarrollo profesional de los orientadores educativos. En L. M. Sobrado, E. Fernández Rey e M. L. Rodicio (Coords.), Orientación Educativa, Madrid: Biblioteca Nueva.Stenhouse, L. (1989): Investigación y desarrollo del currículo. Madrid: Morata.
Stufflebeam, D. L. & Shinkfield, A. J. (1993, 2ª reimp.). Evaluación sistemática. Guía teórica y práctica. Barcelona: Paidós /MEC.
Tardif, M. (2004). Los saberes del docente y su desarrollo profesional. Madrid: Narcea.
Tejada. J. (2007). (Coord.). Formación de formadores. Madrid: Thomson.
Torres, C. (2006). Dinámica de grupos en formación de formadores. Barcelona: Herder.
Traveset, M. (2007). La pedagogía sistémica. Fundamentos y práctica. Barcelona, Graó.
Trechera, J.L. (2003): Trabajar en equipo: talento y talante. Técnicas de dinámica de grupos. Bilbao: Desclée de Brouwer.
Watzlawick, P. (1989): Teoría de la comunicación humana. Barcelona: Herder.
B) Bibliografía Complementaria:
Biddle, B.; Good, Th. L. y Goddson. I.F. (2000): La enseñanza y los profesores. Vol. I, II y III. Barcelona: Paidós.
Bourdoncle, R. et Demailly, L. (1998). Les professions de l’éducation et de la formation. Lille. Presses Universitaires du Septentrion.
Cordero; M. (2007) (coord.) Aula de Pedagogía Sistémica, Aula de Inovación Educativa, nº 158, pp.8-38.
De Miguel, M. (2000). La evaluación de programas sociales: fundamentos y enfoques teóricos. Revista de Investigación Educativa, 18, 345-348.
Fernández-Ballesteros, R. (1996). (Ed.). Evaluación de programas: una guía práctica en ámbitos sociales, educativos y de salud. Madrid: Síntesis.
Ferrer-Sama, P. (2009). La acreditación de los profesionales de la orientación. En L. M. Sobrado y A. Cortés (Coords.) , Orientación Profesional, Madrid: Biblioteca Nueva.
Guskey, T. (2000). Evaluating Professional Development. Thousand Oaks, CA: Corwin Press Inc.
Imbernon, F. (1994). La Formación y el Desarrollo Profesional del Profesorado. Barcelona: Ed. Graó.
Kemmis, S. y McTaggart, R. (1988): Cómo planificar la investigación-acción.
López Yáñez, J. (2005). La Ecología Social de la Organización. Una perspectiva educativa. Madrid: La Muralla
Marcelo, C. (1994). Formación del profesorado para el cambio educativo. Barcelona: PPU.
Pérez Juste, R. (2000). La evaluación de programas educativos: conceptos básicos, planteamientos generales y problemática. Revista de Investigación Educativa, 18, 261-287.
Ramos, I. (1999). Desarrollo Profesional de los Educadores/as. Mayagüez: Publicaciones Puertorriqueñas.
Rubio, A. e Álvarez Irarreta, A. (2008). Formación de formadores después de Bolonia. Madrid: Díaz de Santos.
Selvini, M. et al. (2004). El Mago sin magia: cómo cambiar la situación paradójica del psicólogo en la escuela. Paidós, Barna.
Sikula J. (1996): Handbook of research on teacher education. Nueva York: Macmillan.
Sobrado, L. (2003). Sviluppo Professionale dei Cousiglieri di Orientamento. Modelli Inno
Bibliografía básica e complementariavativi. Rivista Professionalitá, nº 75, p. 25-76.
CompetenciasCompetencias xenéricas do máster: Todas.
Competencias específicas do máster: 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9. 10, 14, 15.
Competencias específicas da materia:
1. Coñecer a teoría e as accións do desenvolvemento persoal e profesional.
2. Desenvolver unha actitude positiva cara o proceso ocupacional de axentes formativos e de axuda.
3. Adquirir habilidades para deseñar accións formativas para profesionais de formación e de apoio.
4. Saber identificar variables de avaliación de programas de desenvolvemento profesional e de formadores e orientadores.
Metodoloxía da ensinanza As sesións presenciais “expositivas” co grupo completo de alumnos centraranse na adquisición dun marco conceptual sobre a formación de formadores, e cuestións de orientación máis teórica sobre os contidos, así como na análise de investigacións e experiencias neste campo cun peso relevante de actividades expositivas e de análise de documentos. Tamén se realizarán nestas sesións algunhas prácticas supervisadas polo profesorado para comprender as dimensións, dinámicas e procesos implicados na formación de formadores.
As sesións presenciais “interactivas” realizaranse a través de métodos como os proxectos de traballo, discusión, estudio de casos, xogo de roles, movementos sistémicos e análise de documentos o que permitirá desenvolver un maior número de competencias, tentando potenciar o traballo en equipo. Prestarase especial atención ó traballo con estratrexias e técnicas para desenvolver accións no ámbito da formación de formadores e na análise de investigacións e experiencias.
O traballo autónomo por parte do alumnado, tanto individual como en equipo, será fundamental para acadar o mellor proveito nas actividades presenciais. As tarefas en pequeno grupo, as sesións virtuais e as titorías facilitarán unha orientación máis personalizada. Estas actividades e os talleres, deberán estar ben entrelazadas coas sesións presenciais grupais.
Sistema de evaluaciónO proceso de avaliación para apoiar e controlar o desenvolvemento das competencias e o logro dos obxectivos realizarase a través de:
1) Unha avaliación continua cun seguimento do traballo desenvolto polo alumnado nas diversas modalidades, con atención ó grado de participación e calidade das achegas nas diferentes sesións. Prestarase especial atención ás tarefas propostas en actividades como a análise de documentos, estudios de caso, elaboración de informes e relatos, representación de roles, etc.
3) Realización, no seu caso, dunha proba individual sobre un suposto práctico, a resolución dun problema, ou a análise dun informe de investigación, que esixirá dos estudantes competencias de comprensión, análise, síntese, avaliación e intervención.
4) Análise da calidade do contido e da presentación e defensa dun informe final.
Tempo de estudo e traballo persoalHoras presenciais: 48 (18 expositivas, 24 interactivas e 6 horas de titoría). O 40% impartirase a través da aula virtual.
* Documentación e estudo 30 horas
* Lecturas recomendadas: 20 horas
* Elaboración informe final: 52 horas
Recomendacións para o estudo da materia- Asistencia e participación activa nas sesións presenciais expositivas, interactivas e obradoiros.
- Participación nas sesións virtuais e nas titorías, o que permitirá unha axeitada integración das diferentes modalidades de traballo e formas de agrupamento, seguindo unha secuencia coherente de aprendizaxe.
- Resulta crucial manterse ó día nas actividades que se indiquen para participar nas sesións presenciais que, habitualmente, requirirán un tempo de traballo previo individual ou en grupo (usando tamén os medios tecnolóxicos), de forma que se aproveiten o mellor posible as horas presenciais. A ausencia de preparación previa de determinados documentos, ou de realización de actividades de forma autónoma no tempo de traballo non presencial, pode supoñer a imposibilidade de participar nas sesións presenciais de xeito adecuado.