G3141481 - Intervención educativa nos trastornos do desenvolvemento: TDAH e TEA (Optativo Mención en Atención á Diversidade) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 4.50
• Total: 4.5
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 18.00
• Clase Interactiva Seminario: 18.00
• Horas de Titorías: 2.25
• Total: 38.25

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Psicoloxía Evolutiva e da Educación, Didáctica e Organización Escolar, Métodos de Investigación e Diagnóstico en Educación
• Áreas: Psicoloxía Evolutiva e da Educación, Didáctica e Organización Escolar, Métodos de Investigación e Diagnóstico en Educación
• Centro: Facultade de Ciencias da Educación
• Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: null

Profesores

Nome	Coordinador
RESCHES ZLOTNIK, MARIELA.	SI

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo CLE01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLIS_01	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Obxectivos da materia
• Coñecer e analizar críticamente os enfoques actuais acerca do TDAH, as súas implicacións sobre o desenvolvemento psicolóxico e os procesos de aprendizaxe na aula.
• Coñecer e analizar criticamente os enfoques actuais acerca dos TEA, e as súas implicacións sobre os procesos de inclusión e aprendizaxe na aula.
• Coñecer, seleccionar e saber aplicar estratexias e ferramentas para a detección precoz, a análise contextual e a avaliación de necesidades educativas asociadas aos trastornos do desenvolvemento (TDAH/tea).
• Coñecer e valorar criticamente diferentes modelos e estratexias de intervención educativa dirixidos ao alumnado con TDAH ou dificultades para a regulación do comportamento.
• Coñecer e valorar criticamente diferentes modelos e estratexias de intervención educativa dirixidos ao alumnado con TEA
• Deseñar, implementar e avaliar programas de intervención adaptados ás necesidades educativas do alumnado con trastornos no desenvolvemento (TDAH/tea), adaptándoos ás particularidades de cada caso e en consonancia cos principios de normalización e inclusión.

Contidos
Bloque I: Trastorno por Déficit de Atención e Hiperactividade (TDAH)

Tema 1. Actualización conceptual: O TDAH e as súas implicacións educativas.
1.1 Antecedentes e evolución conceptual
1.2 Aspectos evolutivos: da infancia á vida adulta
1.3 TDAH e outras dificultades asociadas
1.4 As causas do TDAH: bases neurobiolóxicas, procesos cognitivos e factores de risco psicosocial.
1.5 Detección e avaliación no ámbito educativo.

Tema 2. O TDAH na aula: estratexias e programas de intervención.
2.1. Intervención no ámbito comportamental
2.2. Intervención nos procesos de aprendizaxe
2.3. Intervención no ámbito socioemocional: programas e estratexias para o desenvolvemento da autoestima, a motivación e as habilidades sociais

Bloque II: Trastornos do Espectro Autista (TEA)

Tema 3. Actualización conceptual: os TEA e as súas implicacións educativas
3.1 Do trastorno autista á noción de "espectro autista". Criterios diagnósticos
3.2 Curso evolutivo en autismo de baixo funcionamento e Síndrome de Asperger
3.3 O TEA e as súas causas: bases neurobiolóxicas e teorías cognitivas.
3.4 Detección e avaliación no ámbito educativo.

Tema 4. Os TEA na aula: programas e estratexias de intervención en TEA de baixo funcionamento/TEA de alto funcionamento/Síndrome de Asperger.
4.1 Intervención no ámbito da comunicación, a linguaxe e a cognición social
4.2. Intervención no ámbito comportamental: estratexias para o manexo de condutas disruptivas e disfuncionales na aula
4.3 Intervención nos procesos de aprendizaxe: estruturación do entorno, adaptacións curriculares, tipos de apoios e estratexias específicas de ensino-aprendizaxe.

Bibliografía básica e complementaria
Bibliografía básica

Alcantud, F (Coord., 2003). Intervención psicoeducativa en niños con Trastornos Generalizados del Desarrollo. Madrid: Pirámide.
Macià Antón, D. (2012). TDAH en la infancia y la adolescencia. Madrid: Pirámide.
Miranda Casas, A. (Coord., 2011). Manual práctico de TDAH. Madrid: Síntesis.
Orjales Villar, I. (2003). Trastorno por Déficit de Atención con Hiperactividad. Manual para padres y educadores. Madrid: CEPE
Riviere, A. (2001). Autismo: orientaciones para la intervención educativa. Madrid: Trotta.
Valdez, D. (comp., 2005). Evaluar e intervenir en autismo. Madrid: Machado libros


Bibliografía complementaria

Barkley, R. (2005). El niño hiperactivo. Como comprender y atender sus necesidades especiales. Madrid: Paidós.
Baron Cohen, S. (2010). Autismo y Síndrome de Asperger. Madrid: Alianza
Departamento de Educación, Gobierno de Navarra (CREENA) (2012). Entender y atender al alumnado con déficit de atención e hiperactividad (TDAH) en las aulas. Navarra: Fondo de publicaciones del Gobierno de Navarra.
Gándara Rossi (2007). Principios y estrategias de intervención educativa en comunicación para personas con autismo: TEACCH. Revista de Logopedia, Foniatría y Audiología, 27(4), 173-186
Happé, F. (2006). Introducción al autismo. Madrid: Alianza
Howlin, P.; Barón Cohen, S. & Hadwin, J. (2006). Enseñar a los niños autistas a comprender a los demás. Guía práctica para educadores. Barcelona: CEAC
Martín Borreguero, P. (2005). El Síndrome de Asperger: excentricidad o discapacidad social?. Madrid: Alianza
Miranda, A.; Amado, L. & Jarque, S. (2001). Trastorno por déficit de atención con hiperactividad. Una guía práctica. Málaga: Algibe
Monfort, M. (2008). En la Mente II: cómo decirlo. Madrid: Entha
Monfort, M. & Monfort, I. (2001). En la mente. Un soporte para el entrenamiento de habilidades pragmáticas en niños. Madrid: Entha.
Orjales Villar, I. & Polaino Llorente A. (2004). Programa de intervención cognitivo-conductual para niños con déficit de atención con hiperactividad. Madrid. CEPE.
Rivière, A. y Martos, J. (1997). El Tratamiento del Autismo. Nuevas Perspectivas. Madrid: APNA y Ministerio de Trabajo y Asuntos Sociales.
Soutullo C. (2004). Convivir con niños y adolescentes con trastorno por déficit de atención e hiperactividad (TDAH). Editorial Médica Panamericana.
Sussman, F. (2006). Talkability: People skills for verbal children on the autism spectrum. Toronto: The Hanen Centre.
Thomas, G. (2002). El Síndrome de Asperger: estrategias prácticas para el aula. Servicio Central de Publicaciones: Gobierno del País Vasco.

Competencias
Xerais:
• Deseñar e regular espazos de aprendizaxe en contextos de diversidade e que atendan á igualdade de xénero, á equidade e ao respecto aos dereitos humanos que conformen os valores da formación cidadá.

Específicas
• Identificar e planificar a resolución de situacións educativas que afectan a estudantes con diferentes capacidades e distintos ritmos de aprendizaxe.
• Abordar e resolver problemas de disciplina
• Coñecer e comprender os enfoques actuais acerca do TDAH, as súas implicacións sobre os distintos ámbitos do desenvolvemento persoal do neno e sobre os procesos de aprendizaxe na aula.
• Coñecer e comprender os enfoques actuais acerca dos Trastornos do Espectro Autista (TEA), as súas necesidades educativas e implicacións para os procesos de inclusión e aprendizaxe na aula
• Coñecer, valorar criticamente e saber aplicar diferentes modelos e programas de intervención dirixidos ao alumnado con TDAH e dificultades para a regulación do comportamento, adaptándoos ás particularidades dá cada caso e da práctica educativa da aula.
• Coñecer, valorar criticamente e saber aplicar diferentes modelos e programas de intervención dirixidos ao alumnado con TEA, adaptándoos á ampla diversidade das súas manifestacións e niveis de gravidade e da práctica educativa da aula.
• Deseñar, saber implementar e avaliar novas propostas de intervención para a atención á diversidade, en consonancia cos principios de normalización, inclusión e participación plena de todo o alumnado.

Básicas
• Saber aplicar coñecementos adquiridos ao traballo ou vocación dunha forma profesional e posuír as competencias que adoitan demostrarse por medio da elaboración e defensa de argumentos e a resolución de problemas dentro da área de estudo
• Adquirir a capacidade de reunir e interpretar datos relevantes (normalmente dentro da súa área de estudo) para emitir xuízos que inclúan unha reflexión sobre temas relevantes de índole social, científica ou ética.
• Transmitir información, ideas, problemas e solucións a un público tanto especializado como non especializado.

Transversais
• Coñecemento instrumental das tecnoloxías da información e da comunicación.
• Competencia informacional

Metodoloxía da ensinanza
Proponse o desenvolvemento dunha metodoloxía activa e eminentemente práctica, onde se combinarán as introducións teóricas e ilustracións pertinentes a cargo do profesor coa participación dos alumnos a través de diversos traballos de clase en pequenos grupos. Estes poderán consistir, por exemplo, en comentario de textos, visualización e análise de material audiovisual, estudo de casos, análise de diferentes programas ou modelos de intervención educativa en TDAH ou TEA, e deseño de novas propostas de intervención a través da presentación de supostos prácticos.
Sistema de evaluación
Valorarase o rendemento e as aprendizaxes adquiridas a través dunha combinación entre actividades de avaliación formativa e de avaliación sumativa. Deste modo, espérase que o alumno/a demostre un dominio non só declarativo senón tamén procedemental e actitudinal dos contidos, mediante a análise de exemplos e a articulación de relacións entre conceptos.
En termos xerais, a cualificación procederá da:
• Participación nas distintas actividades de clase-presentacións orais (10%).
• Realización dos traballos prácticos en pequeno grupo (40%).
• Proba individual escrita (50%).
Para superar a materia será necesario aprobar a proba escrita, de tal maneira que a cualificación dos traballos prácticos e a participación en clase só se sumará unha vez supérese a devandita proba
Para obter unha valoración positiva da materia será preciso ter realizadas, en prazo, todas as actividades de avaliación.

Os traballos individuais ou grupais deberán ser orixinais. A entrega dun traballo copiado supoñerá o suspenso da materia e a avaliación do alumnado na seguinte convocatoria. Para efectos avaliativos, un mesmo traballo non pode ser utilizado para varias materias, agás nas actividades programadas de xeito coordinado.

Tempo de estudo e traballo persoal
Actividades presenciais:

Gran grupo: 18 horas
- Clases expositivas
- Presentación de material de apoio audiovisual
- Debates guiados
- Avaliación escrita

Grupo reducido (seminario): 18 horas
- Lectura e discusión de documentos
- Estudo de casos
- Análise de material audiovisual
- Análise de programas de intervención
- Deseño de propostas a partir de supostos prácticos

Pequeno grupo (titorías): 2,5 horas

TOTAL HORAS PRESENCIAIS: 38,5


Actividades non presenciais: horas de traballo autónomo do estudante

- Estudo, lectura e elaboración de traballos
- Busca de información
- Resolución de casos prácticos
- Preparación de presentacións orais, debates, etc.
- Preparación de proba escrita

TOTAL HORAS NON PRESENCIAIS: 74

Recomendacións para o estudo da materia
Dado o carácter especializado desta materia e a súa situación no plan de estudos, é esencial que o alumno/a estableza relacións cos coñecementos propios das materias de formación básica "Dificultades de aprendizaxe e Trastornos do desenvolvemento", Deseño, desenvolvemento e innovación curricular "Psicoloxía do desenvolvemento 6-12", e "Psicoloxía da Educación".
É importante que o alumno/a se implique dende o principio na dinámica de traballo que se seguirá na materia (asistencia, lectura dos textos, elaboración de pequenos traballos grupales en clase, etc.). Ademais, debe facer un estudo comprensivo, non memorístico, que dea lugar á organización e o establecemento de relacións entre conceptos. Espérase, ademais que o alumno/a faga uso dos horarios de titorías para recibir o apoio necesario e as directrices que faciliten tanto o estudo da materia coma a elaboración dos traballos que se indiquen.

Observacións
ASISTENCIA A CLASE
O Conselo de Goberno do 25 de marzo de 2010 aprobou a Normativa de asistencia a clase nas ensinanzas adaptadas ao EEES (http://www.usc.es/export/sites/default/gl/normativa/descargas/normaasistenclase.pdf).
Nesta expóñense os beneficios da asistencia a clase, ao mesmo tempo que se recorda que a USC é unha universidade presencial, polo que a asistencia a un mínimo do 80% das sesións de clase é obrigatoria.
Nos casos contemplados na normativa da Facultade, os/as alumnos/ás poderán solicitar exención oficial de docencia.
O alumnado con exención oficial de docencia terá que comunicalo en tempo e forma ao profesorado. O sistema de avaliación da aprendizaxe para o devandito alumnado será o mesmo que para o resto do alumnado matriculado na materia.

RESPONSABILIDADE AMBIENTAL
En relación aos traballos persoais ou de grupo que se realicen para a materia ter en conta as seguintes indicacións:
- Evitar tapas de plástico ou outros envoltorios externos innecesarios.
- Sempre que sexa posible empregar grampas en lugar de encanutillados.
- Imprimir a dúas caras en calidade "aforro de tinta".
- Non empregar folios en branco como separadores de capítulos ou partes.
- Evitar anexos que non teñan referencia directa cos temas desenvolvidos.