G2071224 - Toxicoloxía (Ciencias dos Alimentos) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 30.00
• Clase Interactiva Laboratorio: 12.00
• Clase Interactiva Seminario: 7.00
• Horas de Titorías: 2.00
• Total: 51.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Anatomía Patolóxica e Ciencias Forenses
• Áreas: Toxicoloxía
• Centro: Facultade de Ciencias [L]
• Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: null

Profesores

Nome	Coordinador
Garcia Fernandez, M Angeles.	SI
MELGAR RIOL, MARIA JULIA.	NON

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo CLE01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLIL_01	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	NON
Grupo CLIL_02	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	NON
Grupo CLIL_03	Horarios	Clase Interactiva Laboratorio	SI	NON
Grupo CLIS_01	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo CLIS_02	Horarios	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo TI-ECTS04	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Inglés

Obxectivos da materia
- O coñecemento dos mecanismos xerais da acción de substancias químicas, tanto homoxéneas como heteroxéneas, sobre os sistemas orgánicos.
- O coñecemento dos riscos da exposición continuada de axentes químicos sobre o organismo.
- A avaliación desa exposición nos alimentos e a súa repercusión no home como usuario deles.
- A capacidade para poder discriminar cientificamente sobre o balance beneficio/risco do que pode representar a presenza de determinadas substancias engadidas nos procesos de elaboración dos alimentos.

Como obxectivos complementarios, sería facer que os alumnos:
- Descubran a importancia da disciplina no Grao de Nutrición e Dietética no seu futuro profesional.
- Adquiran un vocabulario e terminoloxía toxicolóxica específica.
- Se preocupen por temas de interese xeral e/ou social en relación coa toxicoloxía con repercusión na saúde humana.
- Utilicen de forma crítica as fontes bibliográficas.
- Estimular a investigación na Área de Toxicoloxía.
En resumo, trátase de que os alumnos coñezan os posibles riscos toxicolóxicos derivados da inxestión de alimentos.

Contidos
PROGRAMA DE TOXICOLOXÍA

Parte I. Toxicoloxía Xeral

1.- Toxicoloxía: historia, desenvolvemento e concepto. Ciencias relacionadas coa Toxicoloxía. Tipos e clasificación da Toxicoloxía. Toxicoloxía Alimentaria: marco e concepto

2.- Concepto de toxicidade: factores que inflúen sobre ela. Clasificación das substancias tóxicas. Tipos de intoxicacións

3.- Mecanismos de acción tóxica. Toxicocinética.

4.- Toxicodinamia.

5.- Procedementos de avaliación toxicolóxica: obxectivos. Estudo dos efectos xerais

6.- Estudo de efectos específicos: carcinoxénese, mutaxénese e teratoxénese.

Parte II. Aspectos descritivos

7.- Riscos sanitarios debidos aos alimentos. Clasificación dos tóxicos alimentarios segundo a súa fonte. Substancias naturais nocivas en alimentos

8.- Estudo toxicolóxico dos fungos. Aspectos descritivos e fisiopatolóxicos

9.- Estudo toxicolóxico dos metais (I). Aspectos tóxicos do chumbo. Aspectos tóxicos do mercurio

10.- Estudo toxicolóxico dos metais (II). Aspectos tóxicos do arsénico. Aspectos tóxicos do cadmio

11.- Estudo toxicolóxico de nitratos, nitritos e nitrosaminas

12.- Estudo toxicolóxico dos hidrocarburos aromáticos policíclicos e aminas heterocíclicas

13.- Estudo toxicolóxico de bifenilos e dioxinas

14.- Estudo toxicolóxico de praguicidas. Avaliación do beneficio-risco na súa utilización

15.- Estudo toxicolóxico de insecticidas organoclorados. Clasificación

16.- Estudo toxicolóxico de insecticidas organofosforados e outros. Clasificación

17.- Estudo toxicolóxico dos materiais en contacto cos alimentos

18.- Aditivos alimentarios. Niveis de residuos vehiculados polos alimentos. Avaliación dos riscos

19.- Alimentación e cancro. Prevención


PROGRAMA DE CLASES PRÁCTICAS

1.- Investigación de nitratos: interpretación da potabilidade da auga (espectrofotometría UV).

2.- Investigación de microcontaminantes en meles: residuos de praguicidas organofosforados (cromatografía gasosa)

3.- Avaliación Toxicolóxica experimental: Determinación da DL50 en ensaios de Toxicidade aguda

4.- Análise toxicolóxica de metais pesados (Cd, Hg, Pb, Zn e Cu) en alimentos (voltamperometría)

Bibliografía básica e complementaria
APHA. AWWA. WPCF, Métodos normalizados para el análisis de aguas potables y residuales, Díaz de Santos, Madrid, 1992.
CAMEÁN, A; REPETTO, M. Toxicología Alimentaria. Ed. Díaz de Santos. Madrid. 2006.
CHANG, L. W., Toxicology of metals, Ed. Lewis Publishers, Boca Ratón, 1996.
COSCOLLA, R., Residuos de plaguicidas en alimentos vegetales, Ed. Mundi Prensa, Madrid, 1993.
CONCON, J. M., Food Toxicology: Part A y B, Marcel Dekker Inc., Nueva York, 1988.
DERACHE, R., Toxicología y seguridad de los alimentos, Ed. Omega, Barcelona, 1990.
FAN, A. M. e CHANG, L. W., Toxicology and risk assessment. Principles, methods, and application, Ed. Marcel Dekker Inc., Nueva York, 1996.
HART, F. L. e FISHER, H. J., Análisis moderno de los alimentos, Ed. Acribia, Zaragoza, 1984.
HILL, M., Nitrates and nitrites in food and water, Ellis Horwood, Nueva York, 1991.
HODGSON, E. e SMART, R. C., Introduction to Biochemical Toxicology, 3ª ed, Ed. Wiley-Interscience, Nueva York, 2001.
KATZ, E., Quantitative Analysis using Chromatographic Techniques, John Wiley, Chichester, 1988.
KLAASSEN, C. D., Casarett & Doull's Toxicology: The Basic Science of Poisons, Ed. McGraw-Hill, 6ª ed., New York, 1998.
KLAASSEN, C.D.; WATKINS, J.B. Casarett y Doull. Fundamentos de Toxicología. Edición en español revisada por M. López-Rivadulla. Ed. McGraw-Hill Interamericana. Madrid. 2005.
LINDNER, E., Toxicología de los alimentos, 2ª ed., Ed. Acribia, Zaragoza, 1995.
LOOMIS, T. A., Fundamentos de Toxicología, Ed. Acribia, Zaragoza, 1982.
MELGAR RIOL, M.J., NÓVOA VALIÑAS, M.C., GARCÍA FERNÁNDEZ, M.A., PÉREZ LÓPEZ, M., Atención clínica en intoxicaciones de animales, Ed. USC, editora manuais, Santiago de Compostela, 2012.
NIESINK, R. J. M., DE VRIES, J. e HOLLINGER, M. A., Toxicology: principles and applications, CRC Press, Boca Raton, 1996.
Official Methods of Analysis, 15ª ed., Ed. Association of Official Analytical Chemists, Arlington, 1990.
REILLY, C., Metal contamination of food, Appied Science Publishers LTD, Londres, 1980.
REPETTO, M., Toxicología Fundamental, Científico Médica, Barcelona, 1988.
REPETTO, M., Toxicología Avanzada, Díaz de Santos, Madrid, 1995.
REPETTO, M.; REPETTO, G. Toxicología Fundamental. 4ª Ed. Díaz de Santos. Madrid. 2009.
RODIER, J., Análisis de las aguas, Ed. Omega, Barcelona, 1978.
SHIBAMOTO, T. e BJELDANES, L. F., Introduction to food toxicology, Academic. Press Inc, Nueva York, 1993.
SKOOG, D. A. e WEST, D. M., Análisis Instrumental, Ed. Mc Graw Hil, México, 1992.
TU, A. T., Food Poisoning in handbook of natural toxins, vol. 7, Marcel Dekker Inc., Nueva York, 1992.
WALDRON, K. W., JOHNSON, I. T. e FENWICK, G. R., Food and Cancer Prevention: Chemical and Biological Aspects, The Royal Society of Chemistry, Cambridge, 1993.
WARE, G. W., Pesticides. Theory and Application, W.H. Freeman & Company, Nueva York, 1983.
WATSON, D., Safety of chemicals in food, Ed. Ellis Horwood, Nueva York, 1993.
WATSON, D., Natural toxicants in food, CRC Press, Londres, 1998.
WINTER, C. K., SEIBER, J. N. e NUCKTON, C. F., Chemicals in the Human Food Chain, Ed. Van Nostrand Reinhold, Nueva York, 1990.

Competencias
- Analizar contaminates de alimentos
- Analizar e avaliar os riscos alimentarios
- Facer educación alimentaria
- Previr patoloxías provocadas polos contaminantes dos alimentos e o seu entorno
- Capacidade de analise e síntese, de resolución de problemas, de toma de decisións, de comunicación oral e escrita
- Capacidade de xestión da información, coñecementos de informática
- Habilidades para traballar en equipa, razonamento crítico e compromiso ético
- Aprendizaxe autónomo, creatividade e liderazgo
- Motivación pola calidade
- Sensibilidade por temas medioambientais
Metodoloxía da ensinanza
a) Horas presenciais
- Clases maxistrais: 30
- 12 horas de prácticas por alumno que inclúen: prácticas de laboratorio e mediante aplicación de programas informáticos.
- Seminarios: 7
- Titorías grupo: 6
- Titorías individuais: 2

b) Horas traballo alumno
- 2 horas semanais dedicadas a teoría: 60 horas
- 3 horas por práctica: 12 horas
- Seminarios: 14 horas
- Traballos grupo: 12 horas
- Traballos individuais: 2 horas
- Titorías individuais: 2 horas
- Realización de exámenes e revisión: 4 horas
- Horas totais: 106

Ensinanza virtual: campus virtual USC.

Sistema de evaluación
- Exame final: preguntas curtas conceptuais e/ou tests (70%).

- Exame e avaliación dos traballos de prácticas (20 %).

- Avaliación de seminarios (10%)

* CALIFICACIÓN FINAL: Proba teórico-práctica final + Avaliación continua de prácticas + avaliación de seminarios.

- Valorárase positivamente a asistencia á clase e avaliación continuada.

•Non presentarse á Proba final, implica en ACTAS, a cualificación só de prácticas e seminarios.
•A cualificación das Prácticas e traballos complementarios, gardarase, en total, durante 2 cursos académicos consecutivos.



Tempo de estudo e traballo persoal
- 2 horas semanais dedicadas a teoría: 60 horas
- 3 horas por práctica: 12 horas
- Seminarios: 14 horas
- Traballos grupo: 12 horas
- Traballos individuais: 2 horas
- Titorías individuais: 2 horas
- Realización de exámenes e revisión: 4 horas
- Horas totais: 106


Recomendacións para o estudo da materia
- Asistencia ás clases teóricas.
- Asistencia e participación activa nas clases prácticas.
- Consulta da bibliografía básica.
- Completar as clases teóricas e prácticas coa bibliografía complementaria.
- Contar co apoio das titorías para resolver cuestións.
- Estudo personalizado ao día.
- Estudo, atención e retención de conceptos, ideas... e evitar datos superfluos (secundarios).
- Secundar as advertencias do profesor na clase.
- Conectar e consultar coa materia a través da USC-virtual.

Observacións
Horario de Tutorías individuais:

As horas de tutoría das profesoras figuran oficialmente no taboleiro do Departamento (Pavillón 2).

Profesoras Horario

M Julia Melgar Riol Martes, xoves e venres: 11-13 h

M. Ángeles García Fernández Luns, mércores e xoves: 11-13 h