G3161221 - Dereito Penal - Parte Xeral (Materias Obrigatorias) - Curso 2013/2014
Información
- Créditos ECTS
- Créditos ECTS: 9.00
- Total: 9.0
- Horas ECTS
- Clase Expositiva: 36.00
- Clase Interactiva Seminario: 36.00
- Horas de Titorías: 4.50
- Total: 76.5
Outros Datos
- Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
- Departamentos: Dereito Público Especial
- Áreas: Dereito Penal
- Centro: Facultade de Dereito
- Convocatoria: Anual de Titulacións de Grao/Máster
- Docencia e Matrícula: null
Profesores
| Nome | Coordinador |
|---|---|
| ABEL SOUTO, MIGUEL. | NON |
| Guinarte Cabada, Gumersindo. | NON |
| LORENZO SALGADO, JOSE MANUEL. | SI |
Horarios
| Nome | Tipo Grupo | Tipo Docencia | Horario Clase | Horario exames |
|---|---|---|---|---|
| Grupo A | Ordinario | Clase Expositiva | SI | NON |
| Grupo A1 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | SI | NON |
| Grupo A2 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | SI | NON |
| Grupo B | Ordinario | Clase Expositiva | SI | NON |
| Grupo B1 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | SI | NON |
| Grupo B2 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | SI | NON |
| Grupo C | Ordinario | Clase Expositiva | SI | NON |
| Grupo C1 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | SI | NON |
| Grupo C2 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | SI | NON |
| Grupo TI-ECTS01 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS02 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS03 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS04 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS05 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS06 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS07 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS08 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS09 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS10 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS11 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS12 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS13 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS14 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS15 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS16 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS17 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS18 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo TI-ECTS19 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
Programa
Existen programas da materia para os seguintes idiomas:
Obxectivos da materia
- Coñecer os conceptos básicos relativos ao Dereito penal, ás súas fontes, á lei penal no tempo e no espazo, á teoría do delito e ás súas consecuencias.
- Dominar a técnica de resolución de casos prácticos, especialmente os relativos á determinación da pena.
- Fomentar a utilización polo alumno de materiais bibliográficos complementarios.
- Transmitirlle ao alumno a función crítica da dogmática como instrumento que permita a mellora das leis e das resolucións xudiciais para aproximarse ao ideal de xustiza.
Contidos
INTRODUCIÓN
1. CONCEPTO DE DEREITO PENAL: I. Concepto e caracteres do Dereito penal. II. Natureza. III. Relacións do Dereito penal: A) Coas ciencias xurídicas, B) Coas ciencias criminolóxicas, C) As chamadas ciencias auxiliares do Dereito penal.
2. AS FONTES DO DEREITO PENAL: I. A lei. II. O principio de legalidade. III. Posibilidade de admitir outras fontes. IV. A interpretación da lei penal: A) Clases e regras de interpretación. B) A analoxía. C) Concurso aparente de normas penais.
3. A LEI PENAL NO TEMPO: I. Eficacia temporal das leis penais. II O principio xeral: irretroactividade da lei penal. III. A excepción: retroactividade da lei penal máis favorable.
4. A LEI PENAL NO ESPAZO: I. Principios reguladores. II. Lugar de comisión do delito. III. A extradición. A orde europea de detención e entrega.
TEORÍA XURÍDICA DO DELITO
5. O DELITO: I. Concepto do delito. II. Suxeitos e obxectos do delito: A) Suxeito activo e pasivo. B) Obxecto material e xurídico. III. Clasificacións do delito.
6. A ACCIÓN: I. Formas da acción: acción en sentido estrito e omisión. II. As diversas concepcións da teoría da acción. III. A acción e os seus elementos. IV. A omisión: concepto e natureza. V. As clases de omisión: A) A omisión simple. B) A comisión por omisión. VI. Ausencia de acción: A) Movementos reflexos. B) Estados de plena inconsciencia. C) Forza irresistible.
7. A TIPICIDADE-ANTIXURIDICIDADE: I. A tipicidade: A) Concepto. B) Elementos. C) Funcións do tipo. II. Ausencia de tipicidade. III. A antixuridicidade: Concepto. Os elementos subxectivos do inxusto. IV. Ausencia de antixuridicidade: A) Lexítima defensa. B) Estado de necesidade. C) Cumprimento dun deber e exercicio lexítimo dun dereito, oficio ou cargo. D) O consentimento do ofendido.
8. A CULPABILIDADE: I. Concepto e estrutura. II. Natureza: as distintas teorías. III. A imputabilidade: Concepto. Momento da imputabilidade: "actiones liberae in causa". IV. Ausencia de imputabilidade: A) Anomalía ou alteración psíquica. Trastorno mental transitorio. B) Intoxicación plena por bebidas alcohólicas ou drogas. Síndrome de abstinencia. C) Alteración grave da conciencia da realidade. V. A responsabilidade penal do menor.
9. A culpabilidade (continuación). VI. As formas de culpabilidade: A) O dolo: Concepto. Elementos. Clases. B) A culpa: Concepto e clases. VII. Ausencia de formas de culpabilidade: o erro. VIII. A esixibilidade de conduta adecuada á norma: a súa significación xurídico-penal. IX. Ausencia de esixibilidade. Causas de inculpabilidade baseadas no principio de non esixibilidade: A) Estado de necesidade subxectivo. B) Medo insuperable.
10. A PUNIBILIDADE: I. Significación dogmática da punibilidade. II. As condicións obxectivas de punibilidade. III. Ausencia de punibilidade: As escusas absolutorias.
11. O "ITER CRIMINIS": I. Actos internos. II. Actos preparatorios: A) Tipos construídos especificamente sobre actos preparatorios. B) Conspiración, proposición e provocación para delinquir. III. Actos de execución: a tentativa. IV. A consumación.
12. A PARTICIPACIÓN NO DELITO: I. Autoría: autoría directa, coautoría e autoría mediata. II. As formas de participación: indución, cooperación necesaria e complicidade. III. Supostos especiais.
13. UNIDADE E PLURALIDADE DE DELITOS: I. Pluralidade de accións e unidade de delito: A) Delito continuado. B) Delito permanente. C) Delito habitual. II. Pluralidade de accións e de delitos (concurso real). III. Unidade de acción e pluralidade de delitos (concurso ideal).
14. AS CIRCUNSTANCIAS QUE MODIFICAN A RESPONSABILIDADE CRIMINAL: I. Cuestións comúns ás circunstancias atenuantes e agravantes. II. Atenuantes: A) Eximentes incompletas. B) Atenuantes xenéricas. C) Atenuantes por analoxía. III. Agravantes. IV. A circunstancia mixta.
AS CONSECUENCIAS XURÍDICAS DO DELITO
15. A PENA: I. Concepto. II. Fundamento e fins: as diversas teorías. III. A clasificación das penas no Código penal.
16. AS PENAS PRIVATIVAS DE LIBERDADE: I. Clases e cumprimento: prisión, localización permanente e responsabilidade persoal subsidiaria. II. Formas substitutivas da execución das penas privativas de liberdade: A) Suspensión da súa execución. B) A súa substitución por outras penas.
17. AS PENAS PRIVATIVAS DE DEREITOS: Concepto e clases. A PENA DE MULTA: multa proporcional e sistema de días-multa. CONSECUENCIAS ACCESORIAS: especial referencia ao comiso.
18. A DETERMINACIÓN DA PENA: I. Individualización legal, xudicial e administrativa. II. A determinación da pena no Código penal: A) A metade superior e inferior. A pena superior e inferior en grao. B) Regras para a determinación da pena: a) O grao de execución. b) A forma de participación. c) A concorrencia de circunstancias modificativas. d) O concurso de delitos. e) Supostos especiais.
19. A EXTINCIÓN DA RESPONSABILIDADE CRIMINAL: I. Causas. II. Cancelación de antecedentes penais.
20. A RESPONSABILIDADE CIVIL E CUSTAS PROCESUAIS: I. A responsabilidade civil nacida de delito ou falta: A) Contido. B) Persoas civilmente responsables. II. As custas procesuais. III. Cumprimento da responsabilidade civil.
21. AS MEDIDAS DE SEGURIDADE: I. Concepto. Fundamento. Clases. II. Penas e medidas de seguridade. III. As medidas de seguridade na lexislación española.
Bibliografía básica e complementaria
-Berdugo Gómez de la Torre, I.; Arroyo Zapatero, L.; Ferré Olivé, J. C. e outros, Curso de Derecho penal. Parte general, Ed. Experiencia, Barcelona, 2010.
-Cerezo Mir, J., Curso de Derecho penal español. Parte general, I. Introducción, Tecnos, Madrid, 2004.
-Cerezo Mir, J., Curso de Derecho penal español 2. Teoría jurídica del delito, Tecnos, Madrid, 2005.
-Cobo del Rosal, M. e Vives Antón, T. S., Derecho penal. Parte general, Tirant lo Blanch, Valencia, 1999.
-Corcoy Bidasolo, M. e Mir Puig, S. (dirs.), Comentarios al Código penal. Reforma LO 5/2010, Tirant lo Blanch, Valencia, 2011.
-Córdoba Roda, J. e García Arán, M. (dirs.), Comentarios al Código penal. Parte general, Marcial Pons, Madrid/Barcelona/Buenos Aires, 2011.
-Cuello Contreras, J. e Mapelli Caffarena, B., Curso de Derecho penal. Parte general, Tecnos, Madrid, 2011.
-Díez Ripollés, J.L., Derecho penal español. Parte general en esquemas, Tirant lo Blanch, Valencia, 2011.
-García-Pablos de Molina, A., Introducción al Derecho penal. Ed. Areces, Madrid, 2012.
-Gómez Rivero, M. C. (coord.), Nociones fundamentales de Derecho penal. Parte general, Tecnos, Madrid, 2010.
-Gracia Martín, L.; Boldova Pasamar, M. A. e Alastuey Dobón, M. C., Tratado de las consecuencias jurídicas del delito, Tirant lo Blanch, Valencia, 2006.
-Landecho Velasco, C. M. e Molina Blázquez, C., Derecho penal español. Parte general, Tecnos, Madrid, 2010.
-Landrove Díaz, G., Introducción al Derecho penal español, Tecnos, Madrid, 2004.
-Landrove Díaz, G., Las consecuencias jurídicas del delito, Tecnos, Madrid, 2005.
-Luzón Peña, D.-M., Lecciones de Derecho penal. Parte general, Tirant lo Blanch, Valencia, 2012.
-Mir Puig, S., Derecho penal. Parte general, Reppertor, Barcelona, 2011.
-Morillas Cueva, L., Derecho penal. Parte general. Fundamentos conceptuales y metodológicos del Derecho penal. Ley penal, Dykinson, Madrid, 2010.
-Morillas Cueva, L., Derecho penal. Parte general. Tomo II, vol. I. Teoría jurídica del delito, Dykinson, Madrid, 2008.
-Muñoz Conde, F. e García Arán, M., Derecho penal. Parte general, Tirant lo Blanch, Valencia, 2010.
-Orts Berenguer, E. e González Cussac, J. L., Compendio de Derecho penal. Parte general, Tirant lo Blanch, Valencia, 2011.
-Quintero Olivares, G. (coa colaboración de Morales Prats, F.), Parte general del Derecho penal, Aranzadi, Cizur Menor, 2010.
-Rodríguez Ramos, L., Compendio de Derecho penal. Parte general, Dykinson, Madrid, 2010.
-Zugaldía Espinar, J. M. (dir.), Fundamentos de Derecho penal. Parte general, Tirant lo Blanch, Valencia, 2010.
Competencias
- Distinguir, á hora de enfrontarse a un caso real, os elementos do delito que entran en xogo e os problemas específicos que suscita a participación delituosa, o “iter criminis”, o concurso de delitos e a concorrencia de circunstancias modificadoras da responsabilidade criminal, así como os referidos á teoría das fontes, á interpretación das normas e á eficacia espacial e temporal das leis penais.
- Aplicar correctamente as regras de determinación da pena.
- Empregar monografías, revistas científicas e internet como ferramentas de información que faciliten o esclarecemento das dúbidas relacionadas coa parte xeral do Dereito penal.
Metodoloxía da ensinanza
- Clases teóricas, clases prácticas, seminarios, traballos tutelados e lecturas recomendadas.
- Emprego da páxina web de Dereito Penal, Parte Xeral , que a área posúe no Campus virtual da USC, para facilitar o acceso do alumno ás últimas modificacións penais e a outros contidos da disciplina, así como fomentar o uso dos foros de debate sobre cuestións actuais relacionadas coa parte xeral do Dereito Penal.
Sistema de evaluación
Consistirá nunha proba final escrita (no grupo A o sistema será de preguntas a desenvolver, entre as que, no seu caso, se poderá incluír a resolución dun suposto práctico; e nos grupos B e C consistirá nun exame tipo test). Dita proba final escrita versará sobre as materias impartidas durante o curso, na que se ponderarán os coñecementos do alumno sobre o contido das tres partes das que consta o Programa da disciplina, e representará un 80% da nota final. O restante 20% obterase pola participación nas actividades e a realización de tarefas académicas que se vaian fixando polo profesor. A efectos da normativa de permanencia na USC enténdese que a única actividade avaliable é o exame.
Tempo de estudo e traballo persoal
- Horas de docencia expositiva: 36.
- Horas de docencia interactiva: 36.
- Total de horas presenciais: 72.
- Horas non presenciais de estudo individual ou en grupo: 63.
- Horas non presenciais para a resolución de casos prácticos ou outros traballos, lecturas recomendadas, preparación de presentacións orais, debates e similares, así como outras tarefas propostas polo profesor: 45.
- Total de horas non presenciais: 108.
Volume de traballo global mínimo: 180 horas.
Recomendacións para o estudo da materia
Recoméndase, para a asimilación da materia, un estudo diario da disciplina, o uso de titorías e o emprego de materiais didácticos complementarios cos que a materia de Dereito Penal I conta no Campus virtual da USC.