G3161202 - Institucións e Dereito da Unión Europea (Formación Básica) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 24.00
• Clase Interactiva Seminario: 24.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 51.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Dereito Público e Teoría do Estado
• Áreas: Dereito Internacional Público e Relacións Internacionais
• Centro: Facultade de Dereito
• Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: null

Profesores

Nome	Coordinador
ARENAS MEZA, MIGUEL ENRIQUE.	NON
JORGE URBINA, JULIO.	NON
LIROLA DELGADO, MARIA ISABEL.	NON
PONTE IGLESIAS, MARIA TERESA.	NON
TEIJO GARCIA, CARLOS.	SI

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo A	Ordinario	Clase Expositiva	SI	NON
Grupo A1	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo A2	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo B	Ordinario	Clase Expositiva	SI	NON
Grupo B1	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo B2	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo C	Ordinario	Clase Expositiva	SI	NON
Grupo C1	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo C2	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS04	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS05	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS06	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS07	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS08	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS09	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS10	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS11	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS12	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS13	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS14	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS15	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS16	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS17	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS18	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS19	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS20	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Obxectivos da materia
- Proporcionarlle ao alumno unha visión xeral e completa da evolución do proceso de integración europea.
- Introducir o alumno no funcionamento do sistema institucional comunitario.
- Presentar unha visión detallada sobre os mecanismos de formación do Dereito da Unión Europea e da súa aplicación dende una perspectiva teórica e práctica.


Contidos
PARTE I: INTRODUCIÓN AO PROCESO DE INTEGRACIÓN EUROPEA

Lección 1.- O proceso de integración Europa. Evolución e desenvolvemento

1. Rexionalismo internacional e integración europea
2. O proceso de integración europea: A) Plan Schuman e a creación das Comunidades Europeas. B) O relanzamento do proceso de integración: da Acta Única Europea ao Tratado da Unión Europea e as súas reformas. C) Os intentos de "constitucionalización". O Tratado de Lisboa


PARTE II: A UNIÓN EUROPEA. ASPECTOS XERAIS

Lección 2.- A Unión Europea. Estrutura Xeral

1.-Caracteres xerais da Unión Europea: A) A personalidade xurídica da Unión Europea. B) Os obxectivos e principios da Unión Europea
2.- A adhesión e retirada da Unión Europea
3.-A acción exterior da Unión Europea. As particularidades da PESC

Lección 3.- A Unión Europea e o individuo

1. A protección dos dereitos fundamentais na Unión Europea
2. A dimensión política da participación do individuo no proceso de integración europea. A cidadanía da Unión

PARTE III: O SISTEMA INSTITUCIONAL DA UNIÓN EUROPEA.

Lección 4.- Principios de Funcionamento

1.-Principio de Unidade Institucional
2.-Principio de Diversidade Funcional
3.-Principio de Equilibrio Institucional

Lección 5.- Sistema Institucional da Unión Europea

1. O Consello Europeo
2. O Consello. O COREPER.
3. A Comisión.
4. O Parlamento Europeo
5. O Tribunal de Xustiza da Unión Europea: A) O Tribunal de Xustiza. B) O Tribunal Xeral. Tribunais especializados

Lección 6.- Outras institucións e órganos da Unión Europea

1. O Tribunal de Contas
2. O Banco Central Europeo
3. Órganos da Unión Europea: A) Órganos de carácter consultivo. B) Outros órganos e axencias

PARTE IV: A ADOPCIÓN DE DECISIÓNS NA UNIÓN EUROPEA

Lección 7.- O proceso de adopción de decisións na Unión Europea

1. O procedemento lexislativo ordinario. Procedementos lexislativos especializados
2. O procedemento de adopción de decisións na PESC

PARTE V: O ORDENAMENTO XURÍDICO DA UNIÓN EUROPEA. DISTRIBUCIÓN DE COMPETENCIAS E SISTEMA DE FONTES

Lección 8.- As competencias da Unión Europea

1. As competencias da UE e o principio de atribución
2. Caracteres das competencias da UE
3. Categorías e ámbitos de competencias da UE
4. Competencias implícitas
5. O exercicio de competencias conforme ao principio de subsidiariedade. O principio de proporcionalidade
6. Mecanismos de control do principio de subsidiariedade

Lección 9.- O Dereito Orixinario

1. Dos tratados constitutivos ao Tratado de Lisboa
2. Características e ámbito de aplicación
3. Proceso de revisión dos tratados

Lección 10.- O Dereito Derivado

1. Natureza e tipoloxía de actos
2. Actos xurídicos vinculantes: Regulamentos. Directivas. Decisións
3. Actos xurídicos non vinculantes: Recomendacións. Ditames
4. Publicación e notificación das normas. Entrada en vigor
5.Os actos atípicos das Institucións

Lección 11.- O Dereito das Relacións Exteriores da Unión e Dereito Internacional

1. Acordos internacionais celebrados con terceiros Estados ou Organizacións internacionais
2. As decisións dos representantes de Gobernos dos Estados membros, reunidos no seo do Consello.
3. Dereito Internacional e Dereito da Unión Europea

Lección 12.- Os Principios Xerais do Dereito. A xurisprudencia. A xerarquía normativa

1. Os Principios Xerais do Dereito: A) Principios comúns aos ordenamentos xurídicos dos Estados membros. B) Os principios do ordenamento xurídico da Unión
2. A xurisprudencia
3. Xerarquía normativa


Lección 13.- Cara a unha configuración unitaria do sistema xurídico da Unión Europea

1. O espazo de liberdade, seguridade e xustiza e o réxime transitorio dos actos xa adoptados
2.- A particular instrumentación xurídica da PESC

PARTE VI.- A APLICACIÓN DO DEREITO DA UNIÓN EUROPEA

Lección 14.- As relacións entre o ordenamento da Unión e os ordenamentos dos Estados membros

1. Autonomía e coordinación do ordenamento da UE e dos ordenamentos internos
2. Principio de primacía.
3. Principio de efecto directo
4. A execución do Dereito da Unión Europea.

Lección 15.- Ordenamento xurídico da Unión Europea e Ordenamento xurídico español

1. A atribución de competencias constitucionais ás Organizacións internacionais: O artigo 93 da Constitución española.
2. A primacía e a eficacia do Dereito da UE en España.
3. Os procedementos internos de aplicación do Dereito da UE. O procedemento lexislativo e executivo.
4. O control do cumprimento do Dereito da Unión Europea


Lección 16.- As Comunidades Autónomas e o Dereito da Unión Europea

1. A participación das Comunidades Autónomas na formación do Dereito da Unión Europea
2. A aplicación do Dereito da Unión Europea polas Comunidades Autónomas.


Lección 17.- O control xurisdiccional do Dereito da Unión Europea

1. O Tribunal de Xustiza da Unión Europea e os tribunais nacionais
2. O Xuíz nacional e a cuestión prejudicial: o control sobre a interpretación e validez do Dereito da Unión polo TJUE
3. Outros procedementos ante o TJUE: recurso de anulación (excepción de ilegalidade), recurso por omisión, recurso por incumprimento, a competencia consultiva
4. Cara a unha configuración unitaria do sistema xurisdiccional da Unión Europea: A) O control xurisdiccional no ámbito do Espazo de liberdade, seguridade e xustiza. B) O non recoñecemento do control xurisdiccional no ámbito da PESC

Bibliografía básica e complementaria
Bibliografía básica e complementaria
I.-MANUAIS E OBRAS XERAIS.

-ABELLÁN HONRUBIA, V.; VILA COSTA, B.; OLESTI RAYO, A. : Lecciones de Derecho Comunitario Europeo, 6ª ed., act. Barcelona, Ariel, 2011

-ALCAIDE FERNÁNDEZ, J., CASADO RAIGON, R. , Curso de Derecho de la Unión Europea, 1ª ed., Madrid, Tecnos, 2011

-ALDECOA LUZÁRRAGA,F. y GUINEA LLORENTE, M.: La Europa que viene: el Tratado de Lisboa, Marcial Pons, Madrid, 2010

-ANDRÉS SÁENZ DE SANTAMARÍA, M.P.; GONZÁLEZ VEGA, J.; FERNÁNDEZ PÉREZ, B.: Introducción al Derecho de la Unión Europea, Eurolex. Madrid, 2ª ed.,1999

-BERNAD Y ÁLVAREZ DE EULATE, M./SALINAS ALCEGA, S./TIRADO ROBLES, C.: Instituciones y Derecho de la Unión Europea, Realizaciones, Informes y Ediciones Europa, Zaragoza, 2003

-ESCOBAR HERNÁNDEZ, C. (dir.): Instituciones de Derecho Comunitario, ed. Tirant lo Blanch, Valencia, 2006

-FERNÁNDEZ DE CASADEVANTE, C. (Director), Derecho de la Unión Europea. Nociones Básicas, Madrid, Dilex, 2012.

- GIRÓN LARRUCEA, J., El sistema jurídico de la Unión Europea: la reforma en el Tratado de Lisboa, Tirant lo Blanch, Valencia, 2008

-GUTIERREZ ESPADA, C. y CERVELL HORTAL , M.J.: La adaptación al Tratado de Lisboa (2007) del sistema institucional decisorio de la Unión, su acción exterior y personalidad jurídica, Ed. Comares, 2010 . ¿Qué es el Derecho Internacional? ¿ y la Unión Europea?, Diego Marín, Murcia, 2010. La Unión Europea y su Derecho, Ed. Trotta, Madrid, 2012

-GUTIÉRREZ ESPADA, S., CERVELL HORTAL, M.J., PIERNAS LÓPEZ, J.J., GARCIANDÍA GARMENDIA, La Unión Europea y su Derecho (Estructuras y Procesos), Madrid, Trotta, 1ª Edición, 2012.

-HUESA VINAIXA, R. (Coordinación); FERNANDEZ TOMAS, A.; FORCADA VARONA, I.; SANCHEZ LEGIDO, A.: Instituciones de Derecho Comunitario, 2ªed., Tirant lo Blanc, Valencia, 2000

-LIROLA DELGADO, I.: Libre Circulación de Personas y Unión Europea, ed. Cívitas, Madrid, 1994

-MANGAS MARTIN, A.; LIÑAN NOGUERAS, D.: Instituciones y Derecho de la Unión Europea, ed. Tecnos, 7ª ed., Madrid, 2011

-MARTÍN Y PÉREZ DE NACLARES, J. (coord.), El Tratado de Lisboa. La salida de la crisis institucional, Iustel, Madrid, 2008

- OLESTI RAYO, A.: Los principios del Tratado de la Unión Europea. Del Tratado de Maastricht al Tratado de Ámsterdam, Ariel, Barcelona, 1998

- PELÁEZ MARÓN, J.M.: Lecciones de instituciones jurídicas de la Unión Europea, Tecnos, Madrid, 2000

II. TEXTOS NORMATIVOS Y MATERIALES DE PRÁCTICA.

-ABELLÁN HONRUBIA, V.; VILA COSTA, B.; PIÑOL RULL, J. LL. (Dirección), CAMPINS ERITJA, MAR (Coordinación), Prácticas de Derecho Comunitario Europeo, 2ª ed. Tecnos, Madrid, 2003

- BERNAD Y ÁLVAREZ DE EULATE, M./SALINAS ALCEGA, S./TIRADO ROBLES, C.: Textos básicos de Derecho de la Unión Europea, Realizaciones, Informes e Ediciones Europa. Tomo I, Zaragoza, 2.ª ed., 2004; Textos básicos de Derecho de la Unión Europea, Realizaciones, Informes e Ediciones Europa. Tomo II, Zaragoza, 1.ª ed., 2005.

- LINÁN NOGUERAS, D. et alter, Textos jurídicos básicos de la Unión Europea, Ed. La Ley, Madrid, 2011

-PUEYO LOSA, J.; PONTE IGLESIAS, M.T.: Derecho Internacional Público. Organización Internacional. Unión Europea. Recopilación básica de Instrumentos Jurídicos. Adaptada a los Estudios de Grado (Espacio Europeo de Educación Superior), Andavira Editora, Santiago de Compostela, 2011.

- Tratado de la Unión Europea. Tratado de Funcionamiento y otros actos básicos de la Unión Europea (edición preparada por A. Mangas Martín), Ed. Tecnos. Madrid, 2010


Competencias
Comprender a conexión dos contidos conceptuais da materia cos propios doutras disciplinas que o alumno curso durante os seus estudos universitarios.
Coñecemento e correcta utilización da terminoloxía específica do Dereito da Unión Europea
Coñecemento e correcta utilización das fontes do Dereito da Unión Europea e dos seus principais mecanismos de aplicación, así como das súas relacións co Dereito español
Capacidade para analizar e resolver problemas que susciten a elaboración e a aplicación das normas da UE
Capacidade para debater en profundidade, utilizando argumentos xurídicos, sobre cuestións de actualidade que afecten o ordenamento xurídico da UE
Destreza no uso de ferramentas informáticas relacionadas co Dereito da Unión Europea (procura de información, instrumentos xurídicos, documentación e bibliografía en bases de datos, catálogos ou en páxinas web relacionadas co o ordenamento comunitario)

Metodoloxía da ensinanza
Clases teóricas, clases prácticas e organización de seminarios, traballos tutelados, lecturas
recomendadas.

Sistema de evaluación
A avaliación terá lugar mediante un exame, que estará composto por unha parte teórica e un caso práctico, a través do cal se busca valorar os coñecementos teóricos do alumno e a súa capacidade para aplicalos nun suposto práctico. A participación activa do alumno ao longo do curso nas actividades programadas (seminarios, casos prácticos, traballos tutelados, comentarios de xurisprudencia, exposicións) e a súa asistencia ás clases tamén formará parte da cualificación final.
O exame suporá o 70% da cualificación final, e aprobalo será requisito para superar a materia. O 30% restante da cualificación corresponderá a outras actividades programadas, sempre que se asista e se interveña en máis do 75% das realizadas durante o curso.
No caso de que o alumno realice algunhas das actividades programadas pero non o exame, a calificación sera de "non presentado".
Aqueles alumnos que non superasen a materia ou ben non se presentasen ao exame, poderán conservar para o curso inmediatamente seguinte a nota obtida nas clases interactivas, sempre e cando o soliciten por escrito, ao inicio do cuadrimestre, no prazo sinalado polos Profesores responsables da docencia.
Tempo de estudo e traballo persoal
O estudante debe realizar un seguimento continuado da materia para poder asimilar e comprender de forma continuada os distintos conceptos explicados. Para iso, debe servirse da bibliografía recomendada como material de apoio, tanto na vertente teórica como na práctica. Iso redundará nunha dedicación ao longo de todo o curso que alcanza aproximadamente 90 horas de traballo persoal, a distribuír entre o tempo de estudo e o empregado na resolución de casos práctico e a realización de traballos e lecturas.

Recomendacións para o estudo da materia
Asistir a clase regularmente e participar activamente nos debates

Recorrer ás tutorías para resolver calquera dúbida sobre a materia

Planificar o traballo con antelación

Estudar con tempo e periodicidade

Completar o ensino cos recursos bibliográficos