P3032203 - Desenvolvemento Rural: Innovación, Actividade Económica e Espazo Rural (Itinerario en Desenvolvemento Rexional) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 18.00
• Clase Interactiva Seminario: 24.00
• Horas de Titorías: 6.00
• Total: 48.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Máster RD 1393/2007
• Departamentos: Economía Aplicada, Xeografía, Xeografía
• Áreas: Economía Aplicada, Xeografía Humana, Análise Xeográfica Rexional
• Centro: Facultade de Económicas e Empresariais
• Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)

Profesores

Nome	Coordinador
López Iglesias, Edelmiro.	NON
PAZOS OTON, MIGUEL.	NON

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo /CLE_01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	NON
Grupo /CLIS_01	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo /TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Obxectivos da materia
-Proporcionar uns coñecementos básicos sobre as tendencias das áreas rurais na Unión Europea e a súa realidade actual, ubicando nese contexto o medio rural galego.
-Estudar o contido e sucesivas reformas da Política Agraria Común da Unión Europea, dentro dunha análise comparada sobre as políticas agrarias nos países da OCDE.
-Examinar a evolución e contido actual da política de desenvolvemento rural da Unión Europea.
-Familiarizar ao alumnado cos novos modelos e políticas de desenvolvemento rural, cunha atención especial á cuestión da diversificación de actividades nas áreas rurais.

Contidos
TEMA 1. Aproximación ao concepto de espazo rural
1. A delimitación dos espazos rurais
2. Rasgos comúns a todos os espazos rurais
3. A urbanización do campo
4. Cambio social e reestruturación produtiva: o lugar da agricultura e os agricultores nos novos espazos rurais

TEMA 2. As áreas rurais nos países da Unión Europea; tendencias e situación actual do medio rural en Galiza
1. As áreas rurais nos países da UE; tendencias básicas, a diversidade do medio rural europeo
2. O medio rural en Galiza: principais transformacións desde mediados do século XX e situación actual; tipoloxía das áreas rurais

TEMA 3. Políticas agrarias nos países capitalistas desenvolvidos. O contido e sucesivas reformas da política agraria común da unión europea
1. Notas introductorias
2. A PAC clásica
3. O proteccionismo agrario da UE; análise comparada cos restantes países da OCDE
4. A crise da PAC clásica e as reformas efectuadas nos decenios de 1980 e 1990
5. Liberalización dos mercados e “desacoplamento” das axudas directas: a “reforma intermedia” da PAC (2003) e o “Chequeo Médico” (2008)

TEMA 4. A evolución da política de desenvolvemento rural da Unión Europea; principais etapas
1. Notas introductorias
2. O nacemento da política socioestrutural agraria comunitaria e a súa evolución até 1984
3. As reformas efectuadas entre 1985 e 1992: da modernización das estruturas agrarias ao desenvolvemento rural
4. A política de desenvolvemento rural da UE no período 1994-1999: esquema de actuación e principais programas
5. A reforma aprobada no contexto da Axenda 2000; a política de desenvolvemento rural no período 2000-2006

TEMA 5. O contido da política de desenvolvemento rural da UE no período 2007-2013; o Programa de Desenvolvemento Rural de Galiza
1. A política de desenvolvemento rural da UE no período 2007-2013
2. O Programa de Desenvolvemento Rural de Galiza 2007-2013

TEMA 6. O debate actual sobre o futuro da PAC; contido da nova reforma aprobada para o período 2014-2020
1. As reformas nas políticas de mercados e axudas directas
2. As novidades na política de desenvolvemento rural

TEMA 7. Os programas de desenvolvemento rural cun enfoque territorial e ascendente: o programa LEADER

TEMA 8. O Turismo como actividade dinamizadora dos espazos rurais
1. Turismo e desenvolvemento sustentable
2. A tripla dimensión da sustentabilidade: social, económica e ambiental
3. Axentes e políticas de turismo sustentable en espazos rurais
4. Produtos e destinos de turismo sustentable en espazos rurais
5. Os indicadores de sustentabilidade turística: metodoloxía de cálculo
6. Turismo e ordenación do territorio en espazos rurais

Bibliografía básica e complementaria
Arnalte, E. et al. (1998): El desarrollo rural: políticas aplicadas situación actual del debate y perspectivas del futuro a nivel europeo. Working Document, AGRI-106, Dirección General de Estudios del Parlamento Europeo. Estrasburgo.
Blàzquez, M.; Murray, I. e Garau, J.M. (2002): El tercer boom. Indicadors de sostenibilitat del turisme de les Illes Balears 1989-1999. Centre d´Investigació i tecnologies turistiques de les Illes Balears. Palma de Mallorca.
Bureau, D.; Mahé, L. (2008): CAP Reform Beyond 2013: An Idea for a Longer View, Notre Europe, Studies & Research, nº 64, abril. http://www.notre-europe.eu.
Chatellier, V.; Mauguin, P. (2008), “Du bilan de santé à la refondation de la PAC”, Terra Nova, Dossier Europe (7/8). http://tnova.fr/index.php?option=com_content&view=article&id=549.
Consellaría do Medio Rural (2007): Programa de Desenvolvemento Rural de Galiza 2007-2013. http://mediorural.xunta.es/areas/desenvolvemento_rural/pdr_2007_2013
Diry, J. P. (2002): Les espaces ruraux. Armand Colin. París.
European Union DG AGRI (2009): Rural Development in the European Union. Statistical and Economic Information. Report 2009.
http://ec.europa.eu/agriculture/agrista/rurdev2009/index_en.htm
Fullana, P. e Ayuso, S. (2002): Turismo sostenible. Rubes Editoria. Barcelona.
Houée, P. (1996): Les politiques de développement rural. INRA. París.
Gómez Orea, D. (1985): El espacio rural en la ordenación del territorio. Instituto de Estudios Agrarios, pesqueros y alimentarios. Madrid.
Ivars Baidal, J. et alter (2001): Planificación y gestión del desarrollo turístico sostenible: propuestas para la creación de un sistema de indicadores. Documentos de trabajo. Instituto Universitario de Geografía. Universidad de Alicante. Alicante.
López Iglesias, E. (2003): “Las estructuras agrarias en España: análisis de sus transformaciones en la década de los noventa”. Papeles de Economía Española, nº 96, pp. 20-37.
López Iglesias, E.; Pérez Fra, M. (2004): “Axuste agrario e despoboamento rural”. Grial, nº 162, pp. 36- 43.
Massot, A. (2008): “La PAC tras el Health Check”, Papeles de Economía Española, nº 117, pp. 210-226.
Massot, A. (2009): España ante la refundación del la Política Agrícola Común de 2013, Real Instituto Elcano. Documento de Trabajo 35/2009. www.realinstitutoelcano.org.
Ministerio de Medioambiente (2003): Sistema español de indicadores ambientales de turismo. Ministerio de Medioambiente. Dirección General de Calidad y Evaluación Ambiental. Madrid.
Molinero, F. (1990): Los espacios rurales: agricultura y sociedad en el mundo. Ariel. Barcelona.
OCDE (2009): Agricultural Policies in OECD Countries: Monitoring and Evaluation 2009, OCDE, París. http://www.oecd.org/dataoecd/37/16/43239979.pdf
Oliveira Baptista, F. (2001): Agriculturas e territórios, Celta Editores, Oeiras.
Pacione, M. (1985): Rural geography. Harper and publishers. Londres.
Paniagua, Á. (2006): Geografía Rural. En: HIERNAUX, D. y LINDÓN, A. (dirs.): Tratado de Geografía Humana, pp. 71-83. Anthropos Editorial. México. Rubí (Barcelona).
Pérez de las Heras, M. (1999): La guía del Ecoturismo, o cómo conservar la naturaleza a través del turismo. Ediciones Mundi-Prensa. Madrid.
Pérez Fra, M. (2004): “A Iniciativa Comunitária LEADER no marco teórico da Política Agrária”, Revista Galega de Economía, Volume 13, pp. 175-198.
Pérez Fra, M.; López Iglesias, E. (2007): “Evolución das medidas socio-estruturais agrarias: a progresiva configuración da política de desenvolvemento rural.” Recursos Rurais, Vol. 7, pp. 1-7.
Ramos, E.; Gallardo, R. (2009): El futuro de la PAC tras 2013: la reforma de la Política de Desarrollo Rural, Dirección General de Estudios del Parlamento Europeo. Estrasburgo. http://www.europarl.europa.eu/activities/committees/studies/download.do?language=en&file=28851
Romero, J. y Farinós, J. (2004): Los territorios rurales en el cambio de siglo. En: Romero, J. (coord.): Geografía Humana. Ariel. Barcelona.
Sumpsi, J.M. (2002): ”La política agraria y rural de la Union Europea”. En Sumpsi, J.M. e Pérez Correa, E. (coord.): Políticas, instrumentos y experiencias de desarrollo rural en América Latina y Europa, pp. 122-146 . Ministerio de Agricultura Pesca y Alimentación, Madrid.
Wearing, S. e Neil, J. (2000): Ecoturismo. Impacto, tendencias y posibilidades. Editorial Síntesis. Madrid.

Competencias

Competencias xerais
-Adquisición de habilidades para a busca, selección, valoración crítica e uso de fontes cualitativas e cuantitativas.
-Aprender a utilizar a información relevante para a elaboración de análises, informes e programas de actuación.
-Habituarse a traballar de forma autónoma e con iniciativa.
-Aplicar un pensamento crítico, lóxico e creativo. Ser capaz de valorar criticamente as diferentes posicións metodolóxicas e de aplicar en cada investigación concreta as que resulten máis adecuadas.
-Tomar decisións considerando globalmente aspectos técnicos, económicos sociais e ambientais.

Competencias específicas
-Coñecementos básicos da realidade rural a nivel teórico, así como galega e europea.
-Coñecementos básicos sobre as políticas agrarias e as políticas públicas de desenvolvemento rural.
-Organizar e planificar a xestión dun problema, instalación ou servizo no medio rural.
-Definir e implementar programas de desenvolvemento rural en institucións/ entidades dedicadas a este fin, con especial atención á actividade turística

Metodoloxía da ensinanza
O curso desenvólvese a través de clases expositivas e clases interactivas.
Nas clases expositivas explicaranse os principais contidos teóricos da materia co apoio de presentacións en power point. Nestas sesións tamén se proporcionará aos alumnos/as información complementaria (sobre a bibliografía recomendada e páxinas web de interese) que lles facilite o proceso de aprendizaxe autónomo.
As sesións interactivas estarán dedicadas a profundizar nos conceptos vistos nas clases teóricas. Tendo para isto como base unha posta en común e un debate colectivo a partir de dous tipos de materiais: datos estatísticos e textos.
Un soporte esencial estará constituído pola Aula Virtual construída para o curso, na que os/as alumnos/as encontrarán: o programa detallado do curso; presentacións en power point para cada unha das clases de docencia expositiva; os textos de lectura obrigatoria e outros materiais de apoio para as sesións de docencia interactiva.

Sistema de evaluación
O sistema de avaliación consta de dous tipos de mecanismos:

a. Realización dunha proba final escrita, dirixida a comprobar o dominio polo alumnado dos conceptos e coñecementos esenciais expostos ao longo do desenvolvemento da materia, así como a súa capacidade para relacionar os diferentes conceptos e coñecementos parciais que debeu adquirir.
Peso na calificación final: 50%.

b. Asistencia e participación activa nas clases, exposición nas clases interactivas de temas preparados previamente, notas de lectura (análises e comentarios) sobre os textos indicados polo profesor (disponíbeis na Aula Virtual), realización doutras actividades que poda organizar o profesor.
Peso na calificación final: 50%.

Estes criterios serán os mesmos na primeira edición da convocatoria que na segunda.

A cualificación da parte interactiva da primeira edición da convocatoria (se o alumno non a supera a materia nela) pode gardarse para a segunda en caso de que o alumno o solicite ao profesor.

O alumnado que falte a algunha clase interactiva poderá compensar a súa ausencia coa realización dun traballo que lle sexa encomendado polo profesor.
Tempo de estudo e traballo persoal
Tendo en conta que cada crédito ECTS equivale a 25 horas de traballo para o estudante, esta materia representa un total de 150 horas de traballo, repartidas como sigue:

Traballo presencial na aula
Docencia expositiva 18
Docencia interactiva 24
Tutorías 6
Actividades de avaliación 2
Total horas traballo presencial 50

Traballo persoal do/a alumno/a
Estudo individual 40
Lecturas recomendadas, redacción de
notas de lectura e outros exercicios 60
Total horas traballo persoal 100

Recomendacións para o estudo da materia
Asistencia e participación activa nas clases, especialmente nas sesións de docencia interactiva; utilización do material, lecturas e recomendacións que se fagan ao longo do curso.