Saltar ao contido principal
Inicio  »  Centros  »  Escola Politécnica Superior  »  Información da Materia

G4061322 - Fruticultura I (Tecnoloxía da Produción Vexetal) - Curso 2013/2014

Información

  • Créditos ECTS
  • Créditos ECTS: 6.00
  • Total: 6.0
  • Horas ECTS
  • Clase Expositiva: 24.00
  • Clase Interactiva Laboratorio: 24.00
  • Horas de Titorías: 3.00
  • Total: 51.0

Outros Datos

  • Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
  • Departamentos: Produción Vexetal
  • Áreas: Produción Vexetal
  • Centro: Escola Politécnica Superior
  • Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
  • Docencia e Matrícula: null

Profesores

NomeCoordinador
GARCÍA BERRIOS, JULIÁN JESÚS.NON
GARCÍA BERRIOS, JULIÁN JESÚS.NON
PEREIRA LORENZO, SANTIAGO.SI
PEREIRA LORENZO, SANTIAGO.SI

Horarios

NomeTipo GrupoTipo DocenciaHorario ClaseHorario exames
Grupo /CLE_01OrdinarioClase ExpositivaSINON
Grupo /CLIL_01OrdinarioClase Interactiva LaboratorioSINON
Grupo /CLIL_02OrdinarioClase Interactiva LaboratorioNONNON
Grupo /TI-ECTS01OrdinarioHoras de TitoríasSINON
Grupo /TI-ECTS02OrdinarioHoras de TitoríasSINON
Grupo /TI-ECTS03OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS04OrdinarioHoras de TitoríasNONNON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

  • Castelán
  • Galego
  • Inglés


    • Obxectivos da materia
    A.- OBXECTIVO XENÉRICO: Que os alumnos de Fruticultura coñezan os fundamentos e as tecnoloxías aplicables á produción e adquiran as habilidades e competencias necesarias para planificar, deseñar e executar proxectos de cultivos froiteiros, así como xestionar de forma integral e sostible procesos produtivos empresariais, a través dunha aprendizaxe significativa e constructivista.
    B.- OBXECTIVOS ESPECÍFICOS: Os obxectivos específicos, cognitivos e procedementais, son:
    - Recoñecer especies froiteiras e comprender a problemática actual e as novas tendencias de cultivo.
    - Aplicar os coñecementos botánicos e de fisioloxía vexetal ás especies froiteiras e afondar nos procesos de desenvolvemento vexetativo, floración, polinización, fecundación e desenvolvemento do froito.
    - Analizar, prever e interpretar os posibles efectos do medio ecolóxico nos cultivos e a súa influencia na toma de decisións relativas ao establecemento e manexo de plantacións froiteiras.
    - Coñecer o material vexetal utilizado no cultivo froiteiro, sendo capaz de seleccionar especies, patróns e variedades para cada situación concreta e valorar a importancia da conservación de recursos fitoxenéticos.
    - Coñecer as técnicas de preparación do chan e plantación das especies froiteiras.
    - Revisar os fundamentos e aplicar o coñecemento sobre técnicas de propagación de especies froiteiras, de forma que adquira habilidade na realización de enxertos e estaquillados.
    - Coñecer as diferentes técnicas de cultivo aplicables ás plantacións froiteiras e ser capaz de elixir, programar e aplicar as máis axeitadas a cada caso, en función dos condicionantes agronómicos.
    - Coñecer os hábitos de desenvolvemento, os criterios e as técnicas aplicables á formación e produción en especies froiteiras e manexar axeitadamente as ferramentas precisas.
    - Coñecer a problemática da recolección e os criterios de calidade dos froitos.
    - Valorar a investigación científica como vía para solucionar problemas.

    Contidos
    1. BLOQUE TEMÁTICO I. INTRODUCIÓN Á FRUTICULTURA. 1 hora.
    Introdúcese o alumno na materia, analizando os cultivos froiteiros e a súa problemática.
    Tema 1. CONCEPTO DE FRUTICULTURA. 1 hora.
    Fruticultura: definición, ámbito de traballo e as súas relacións con outras disciplinas agronómicas. Concepto de froiteiro. Peculiaridades da produción froiteira. Principais especies froiteiras. Evolución, estado actual e perspectivas da fruticultura en Galicia, España e na Unión Europea.

    2. BLOQUE TEMÁTICO II. BIOLOXÍA DO FROITEIRO. 9 horas.
    En organografía e anatomía descríbese o sistema radicular e o sistema aéreo, con especial mención ás formacións vexetativas e frutíferas, así como ás distintas clases de xemas. En canto á fisioloxía explícase o funcionamento da árbore, con énfase na brotación, indución floral e frutificación. Reafirmar estes coñecementos é fundamental para comprender os cultivos froiteiros e a súa tecnoloxía. As prácticas realizaranse ao mesmo tempo coa teoría, de maneira que o alumno recoñeza os distintos órganos da planta e observe o momento do ciclo biolóxico.
    Tema 2. ORGANOGRAFÍA DA FROITEIRA: SISTEMA RADICAL E SISTEMA AÉREO. 1 hora.
    O sistema radical. Morfoloxía, funcións e tipos de raíces. Crecemento e distribución das raíces. Micorrizas. Fatiga do chan. Serpeo e franqueamiento. Órganos permanentes da parte aérea: esqueleto (madeiro e ramas). Factores de influencia no desenvolvemento dos sistemas radical e aéreo.
    Tema 3. FORMACIÓNS VEXETATIVAS E FRUTÍFERAS. 1 hora.
    Morfoloxía, funcións e clasificación dos diversos órganos vexetativos e frutíferos. Xemas. Brotes. Ramos. Follas. Flores. Froitos. Sementes.
    Tema 4. CICLOS ANUAIS E VITAIS DOS FROITEIROS. 2 horas.
    Ciclo anual da árbore froiteira: Período anual de actividade vexetativa (ciclo vexetativo). Desborre e Gradiente vexetativo. Tendencias da brotación. Caída de follas. Repouso invernal. Latencia e necesidades de frío invernal. Durmición das xemas: ecolatencia e endolatencia. Particularidades de froiteiros de climas mornos.
    Fases da vida do froiteiro: Período xuvenil. Época de entrada en produción. Período de plena produción. Período de envellecemento e de decrepitude.
    Tema 5. MORFOLOXÍA E FISIOLOXÍA DA FLORACIÓN. 2 horas.
    Ciclo reprodutivo. Indución e diferenciación floral. Factores que inflúen na indución e diferenciación floral. Evolución das xemas de flor, estados fenoloxía. Hábitos de floración. Caídas de flores e froitos: as súas causas e o seu control.
    Tema 6. FISIOLOXÍA DA FECUNDACIÓN E A FRUTIFICACIÓN. 2 horas.
    Polinización. Vectores de polinización en especies froiteiras. Fecundación. Factores que afectan á polinización e fecundación. Período Efectivo de Polinización (PEP): concepto e factores. Xenia e metaxenia. Esterilidade floral: incompatibilidade e outros mecanismos favorecedores da alogamia. Partenocarpia. Consecuencias agronómicas.
    Tema 7. CALLADO, DESENVOLVEMENTO e MADURACIÓN DO FROITO. 1 hora.
    Callado do froito. Fases e modelos de desenvolvemento do froito. Factores que inflúen sobre o crecemento do froito. Anomalías de crecemento e desenvolvemento. Predición do tamaño en colleita. Aspectos fisiolóxicos e bioquímicos da maduración: regulación hormonal da maduración, respiración, emisión de etileno, emisión doutros compostos volátiles e emisión de vapor de auga. Composición dos froitos. Concepto de calidade: compoñentes da calidade e criterios de estimación (visuais, bioquímicos, sensoriais).

    3. BLOQUE TEMÁTICO III. O MEDIO ECOLÓXICO. 2 horas.
    Estúdase a influencia do medio edáfico e climático no cultivo de especies froiteiras. Unha vez que o alumno coñece a árbore froiteira, neste bloque pasamos a introducilo no ambiente que o rodea, o clima e o chan, así como nas técnicas dispoñibles para corrixir os posibles problemas que xurdan. Nas prácticas e a excursión abórdanse casos prácticos sobre os distintos condicionantes ecolóxicos en plantacións froiteiras.
    Tema 8. O MEDIO EDÁFICO. 1 hora.
    Características físicas, químicas e biolóxicas do medio edáfico. O chan como factor limitante do cultivo froiteiro: asfixia radicular e métodos de mellora da aireación do chan, clorose férrica e a súa corrección, fatiga do chan, efectos do estrés hídrico na produción e mecanismos de adaptación.
    Tema 9. O CLIMA E OS CULTIVOS FROITEIROS. 1 hora.
    Temperaturas invernais. Resistencia ao frío. Requirimentos de horas-frío. Temperaturas primaverais. Influencia do clima sobre a brotación e a floración. Temperaturas estivais e outonais. Necesidades de calor e integral térmica. O clima como factor limitante da plantación: xeadas. Efectos doutros factores climáticos: insolación, chuvia, humidade e vento. Efectos dos accidentes meteorolóxicos: neve, sarabia e pedrisco.
    4. BLOQUE TEMÁTICO IV. PROPAGACIÓN DO MATERIAL VEXETAL. 2 horas.
    Neste bloque estúdase o material vexetal (variedades, polinizadores e patróns), a importancia dos recursos xenéticos en xeral, e os galegos en particular, e o seu interese para a produción froiteira, os criterios de selección segundo os condicionantes do cultivo e os sistemas de propagación. Os coñecementos teóricos adquiridos refórzanse e amplían nas prácticas.
    Tema 10. MATERIAL VEXETAL: 1 hora.
    Conceptos de cultivar, variedade, clon e cabeza de clon. A variedade cultivada. Variabilidade entre clons. Fontes da variabilidade. Cultivares monoclonais e policlonais: grupos xenéticos e comerciais. Hibridación. A variación xenética: mutacións e quimeras. Estabilidade do material vexetal. Selección varietal. Elección de cultivares para distintas condicións edafoclimáticas.
    Tema 11. MÉTODOS DE PROPAGACIÓN DE ESPECIES FROITEIRAS. 1 hora.
    Propagación sexual e vexetativa: conceptos básicos. Reprodución sexual. Morfoloxía e estrutura da semente. Apomixis e poliembrionía. Aborto seminal. Sementes dobres. Procedencia, selección e conservación das sementes. Características dos patróns francos.
    5. BLOQUE TEMÁTICO V. TECNOLOXÍA DA PRODUCIÓN FROITEIRA: ESTABLECEMENTO DE PLANTACIÓNS E LABORES CULTURAIS. 12 horas.
    Este bloque está dedicado ás técnicas de plantación e cultivo que permiten a produción froiteira, tanto no deseño da actividade coma na elección de métodos culturais.
    Tema 12. DESEÑO E ESTABLECEMENTO DE PLANTACIÓNS. 6 horas.
    A plantación froiteira. Consideracións previas. Planificación: factores ecolóxicos, biolóxicos (material vexetal), socio-económicos e técnicos. La gestión de la explotación, comercialización. Labores preparatorios. Densidade e marcos de plantación. Época de plantación. Reformulación. Execución da plantación. Disposición das plantas. Establecemento de polinizadores. Labores e coidados posteriores á plantación.
    Tema 13. MANTEMENTO DO CHAN. 4 horas.
    A labra do terreo e a súa mecanización. Técnicas empregadas no mantemento do chan. Técnicas de non cultivo. Chan nu: utilización de herbicidas. Mulching. Cuberta vexetal.
    Tema 14. A PODA: FINALIDADE, PRINCIPIOS E TIPOS. 2 horas.
    Obxectivos. Fundamentos e normas xerais. Ferramentas utilizadas. Incidencia da poda no desenvolvemento do froiteiro. A luz e a poda. Épocas de poda. Labores de poda. Operacións complementarias. Mecanización da poda e a súa problemática.
    6. BLOQUE TEMÁTICO VI. HORAS INTERACTIVAS (SEMINARIOS E PRÁCTICAS). (24 horas).
    As horas interactivas, que inclúen seminarios, prácticas, de campo e de laboratorio, posibilitan a adquisición de habilidades e destrezas que amplían os coñecementos adquiridos cos contidos teóricos, alcanzando un equilibrio dinámico entre a información teórica e a posta en práctica desta. A súa organización temporal está supeditada ás condicións climáticas e ao ciclo vexetativo dos froiteiros.
    Nestas clases prácticas adéstrase o alumno no coñecemento de especies e variedades, técnicas de cultivo e métodos básicos de experimentación con cultivos froiteiros; sendo o seu obxect
    Contidos
    ivo específico que o alumno sexa capaz de afrontar e resolver problemas de tipo práctico, tanto de campo coma de laboratorio.
    Ao inicio do curso o alumno dispoñerá dun guión para realizar as prácticas e o informe posterior. A asistencia é obrigatoria e, realizada a práctica, o alumno dispón dunha semana para entregar o informe. A falta a máis de dúas prácticas supón o suspenso delas; cando a falta está xustificada, pódese solicitar a súa recuperación. O alumno que non supere as prácticas ten a posibilidade de realizar o exame correspondente.
    Práctica 1. Visita ás coleccións de cultivos froiteiros da EPS. Práctica de campo.
    Obsérvanse distintas especies froiteiras cultivadas na EPS para comezar a familiarizarse con elas e tomar contacto con cuestións como son os sistemas de formación, entutorado, etc.
    Obxectivo básico: Recoñecemento de especies froiteiras.
    Obxectivo complementario: Introducirse en sistemas e labores de cultivo de froiteiros.
    Duración: Unha sesión de 1 hora.
    Traballo individual: Realizar un informe sobre as especies estudadas con fotos.
    Práctica 2. Morfoloxía dos froiteiros. Práctica de campo e laboratorio.
    Utilizando material fresco, in situ, e conservado o alumno terá ocasión de recoñecer diferentes órganos vexetais (ramas, brotes, xemas, follas, botóns florais, etc.), de observar a súa anatomía e de determinar os estados fenoloxía das plantas; como complemento da teoría do bloque II.
    Obxectivo básico: Identificación de formacións vexetativas e frutíferas de especies froiteiras.
    Obxectivo complementario: Determinación do estado fenoloxía de cultivárelos.
    Duración: Unha sesión de 2 horas.
    Traballo individual: Elaborar un informe con fotos e unha breve descrición das formacións.
    Práctica 3. Caracterización morfolóxica e con marcadores moleculares de cultivares. Práctica de laboratorio.
    O alumno realizará a caracterización morfolóxica de froitos (de diferentes cultivares de maceira e pereira), determinando a súa forma, coloración, medidas, etc., segundo os criterios da UPOV e IBPGR. Os alumnos compararán a metodoloxía e resultados coa caracterización molecular.
    Obxectivo básico: Familiarizarse cos métodos de caracterización morfolóxica de froitos e con marcadores moleculares.
    Duración: Unha sesión de 2 horas.
    Traballo: Elaborar un informe cos resultados da caracterización morfolóxica e comentarios respecto á caracterización molecular.
    SEMINARIO 1. PROPAGACIÓN VEXETATIVA: O ENXERTO. 2 horas.
    Enxertos: obxectivos, tipos e métodos. Épocas de realización. Formación da unión do enxerto, desenvolvemento anatómico e histolóxico. Incompatibilidades enxerto/patrón. Tipos e causas de incompatibilidade. O sobreenxerto. O microenxerto.
    Práctica 3. Propagación de especies froiteiras I: Enxertos. Práctica de campo.
    Aplicación práctica dos coñecementos adquiridos nas clases teóricas sobre propagación.
    Obxectivo básico: Adquirir habilidade na realización práctica de enxertos.
    Duración: Unha sesión de 2 horas.
    Traballo: Elaborar un breve comentario onde se describa o método de propagación realizado.
    SEMINARIO 2. PROPAGACIÓN VEXETATIVA: ESTAQUILLADO E ACODO. 2 horas.
    Propagación vexetativa. Fundamento e obxectivos da propagación vexetativa. Métodos básicos. Factores que inflúen na rizogénesis. Estaquillado: obxectivos, tipos, métodos e épocas. Enxerto: obxectivos, tipos, métodos e épocas. Micropropagación.
    Práctica 4. Propagación de especies froiteiras II: Estaquillado e acodo. Práctica de campo.
    Aplicación práctica dos coñecementos adquiridos nas clases teóricas.
    Obxectivo básico: Adquirir habilidade na realización práctica de estaquillados e acodos.
    Duración: Unha sesión de 2 horas.
    Traballo: Elaborar un traballo onde se describa brevemente o método de propagación realizado.
    SEMINARIO 3. A PODA XUVENIL OU PODA DE FORMACIÓN. 2 horas.
    Obxectivos. Tendencias naturais no crecemento das especies: Tipos e ritmos de crecemento. Período xuvenil, acrotonía e/ou basitonía. Sistemas de formación: As formas piramidais libres, as formas planas ou apoiadas e as formas en volume.
    Práctica 5. Poda de formación. Práctica de campo.
    Aplicación práctica dos coñecementos adquiridos nas clases teóricas sobre técnicas de poda.
    Obxectivo básico: Adquirir habilidade na realización práctica de podas de formación.
    Duración: Unha sesión de 2 horas.
    Traballo: Elaborar un breve informe valorando os labores na poda de formación realizados.
    SEMINARIO 4. A PODA DE PRODUCIÓN. 2 horas.
    Obxectivos. O vigor, a fertilidade e o equilibrio da planta. O potencial produtivo. Desenvolvemento vexetativo da parte aérea. Factores que inflúen no crecemento. Efecto da inclinación dos ramos. Renovación de ramas frutíferas. A poda de rexuvenecemento.
    Práctica 6. Poda de frutificación. Práctica de campo.
    Aplicación práctica dos coñecementos adquiridos nas clases teóricas.
    Obxectivo básico: Adquirir habilidade na realización práctica de podas de frutificación.
    Duración: Unha sesión de 2 horas.
    Traballo: Elaborar un breve informe valorando os labores na poda de produción realizados.
    SEMINARIO 5. ALTERNANCIA DE COLLEITAS E O SEU CONTROL. 1 horas.
    Alternancia ou vecería: definición. Efectos da alternancia de colleitas sobre a plantación froiteira. Causas: hipótese nutricional e hormonal. Control da vecería. Efectos da poda. Rareo de froitos: obxectivos. Intensidade e época de rareo de froitos. Métodos de rareo de froitos.
    Práctica 7. Criterios de calidade e maduración dos froitos. Práctica de laboratorio.
    Determinación de índices de madureza: dureza (con penetrómetro), cor, acidez (valoración ácido-base), sólidos solubles totais (con refractómetro óptico) e amidón (test do iodo).
    Obxectivo básico: Familiarizarse con algúns métodos de laboratorio usados na análise de zumes.
    Duración: Unha sesión de 2 horas.
    Traballo: Elaborar un informe cos resultados das análises realizadas.

    Viaxe de Prácticas. Actividade voluntaria pero avaliable á bisbarra de Chantada, que permite observar en plantacións comerciais de maceira, pereira, e castaño as cuestións estudadas nos contidos teóricos e prácticos. Ademais, visítase Sidrería Galega, empresa que elabora sidras a partir de mazás galegas.
    Traballo complementario: Elaborar un informe breve describindo as plantacións visitadas.

    Bibliografía básica e complementaria
    AGUSTÍ, M. 2004. Fruticultura. Ed. Mundi-Prensa, Madrid. CAFR 507
    BALDINI, E. 1992. Arboricultura General. Ed. Mundi-Prensa, Madrid. CAFR 337
    BRETAUDEAU, J.; FAURE, Y. 1992. Atlas d’arboriculture fruitière. Ed. Tech. et Doc., Lavoisier, Paris. CAFR 88
    COLETO, J. M. 1995. Crecimiento y desarrollo de las especies frutales. Ed. Mundi-Prensa, Madrid. CAFR 267
    COUTANCEAU, M., 1.997. Fruticultura. Ed. Oikos-Tau, Barcelona. CAFR 364
    COQUE, M.; DÍAZ, M. B. 2005. Poda de frutales y técnicas de propagación y plantación. Ed. Mundi-Prensa, Madrid. CAFR 282
    DÍAZ, M. B.; RAMOS A. M.; PEREIRA, S. 2007. Estudio comparativo de los principales cultivares de manzano "Malus x domestica" de Asturias, País Vasco y Galicia. Ed. INITAA, Madrid.
    DÍAZ-HERNÁNDEZ, M.B.; CIORDIA-ARA, M.; RAMOS-CABRER, A.M.; PEREIRA-LORENZO, S. 2009. Cultivares de castaño (Castanea sativa Mill.) de Asturias. SERIDA, 1-81 (2009). ISBN: 978-84-8367-063-7
    Díaz Losada, E.; Orriols Fernández, I.; Rego Martínez, F.; Tato Salgado, A.; Ramos-Cabrer, A.M.; Pereira-Lorenzo, S. 2012. La colección de vid de la Estación de Viticultura e Enoloxía de Galicia. Xunta de Galicia, 2012, 383 pp. ISBN:978-84-453-5003-4. http://83.165.217.41/ebooks/156843643/index.html#/4/zoomed
    FERNANDEZ-ESCOBAR, R. 1996. Planificación y diseño de plantaciones frutales. Mundi-Prensa, Madrid. CAFR 272
    GIL-ALBERT, F. 1996. Tratado de Arboricultura Frutal. Vol. I: Morfología y fisiología del árbol frutal. Ed. Mundi-Prensa, Madrid. CAFR 12
    GIL-ALBERT, F. 1998. Tratado de A. Frutal. Vol. II: La ecología del árbol frutal. Ed. Mundi-Prensa, Madrid. CAFR 20
    GIL-ALBERT, F. 1995. Tratado de Arboricultura Frutal. Vol. IV: Técnicas de mantenimiento de suelo. Ed. Mundi-Prensa, Madrid. CAFR 196
    HIDALGO, L. 1999. Tratado de viticultura general. Mundi-Prensa, Madrid, 1172 p.
    GAUTIER, M. 1988. La culture fruitière. Ed. Technique el Documentación, Lavoisier, Paris.
    Nuez, F.; Llácer, V. 2001. La Horticultura española Sociedad Española de Ciencias Hortícolas, 382-385.
    PEREIRA-LORENZO, S.; FERNANDEZ-LOPEZ, J. 1997. Los cultivares autóctonos de castaño (Castanea sativa Mill.) en Galicia. Monografías I.N.I.A., Madrid, 99, 1-533
    PEREIRA-LORENZO, S.; ASCASÍBAR-ERRASTI, J.; RAMOS-CABRER, A.M.; PIÑEIRO-ANDIÓN, J. 2002. Colección de cultivares autóctonos gallegos de manzano (Malus x domestica) del Banco de Germoplasma de Mabegondo. Monografía INIA-Serie Agricultura, 9, 1-466
    PEREIRA-LORENZO, S.; RAMOS-CABRER, A.M. 2003. Características morfológicas e isoenzimáticas de los cultivares de castaño (Castanea sativa Mill.) de Andalucía. Monografías INIA: Agrícola, 13, 1-160
    Pereira-Lorenzo, S.; Ramos-Cabrer, A.M.; Fischer, M. 2009. Breeding apple (Malus x domestica Borkh.). In: Breeding Plantation Tree Crops: Temperate Species Springer (S.M. Jain, P.M. Priyadarshan eds.), 33-83 (2009). ISBN: 978-0-387-71202-4. Springer Science+Business Media, DOI: 10.1007/978-0-387-71203-1_2.
    Pereira-Lorenzo S.; Díaz-Hernández, M.B.; Ramos-Cabrer, A.M. 2009. Spain. In: Following chestnut footprints (Castanea sativa L.) (Damiato and Bounous eds.). 2009. Scripta Horticulturae n° 9, 143-148. International Society for the Horticultural Science. ISBN: 978-90-6605-632-9.
    RAMOS-CABRER, A.M.; PEREIRA-TABOADA, A.; PEREIRA-LORENZO, S. 2003. Características morfológicas e isoenzimáticas de los principales cultivares de cast
    VARIOS. Fruit breeding / Springer Series “Handbook of Plant Breeding” (M.L. Badenes and D. Byrne eds.), XVI, Springer (2012), 875 pp.
    Competencias
    COMPETENCIAS XENÉRICAS/TRANSVERSAIS:
    De acordo coas competencias específicas da titulación e mediante o desenvolvemento das prácticas, os contidos teóricos e os traballos de reforzo e complementarios o alumno debe traballar as seguintes competencias xenéricas, descritas no Proxecto TUNING (www.unideusto.org):
    a. Instrumentais. Un dos aspectos máis importantes no desenvolvemento profesional é usar o coñecemento como unha ferramenta organizada e metódica na resolución de casos en fruticultura. Para iso é preciso desenvolver competencias con función instrumental. Entre elas inclúense:
    . Habilidades cognoscitivas, (capacidade de comprender e manipular ideas e pensamentos): Dominio dos coñecementos básicos da profesión no ámbito dos cultivos froiteiros.
    . Capacidades metodolóxicas (ser capaz de organizar o tempo e estratexias para a aprendizaxe, tomar decisións ou resolver problemas): Capacidade de análise e síntese; iniciativa e capacidade de resolución de problemas nos procesos de produción froiteira; capacidade de organización e planificación; argumentación lóxica na toma de decisións.
    . Destrezas tecnolóxicas relacionadas con coñecementos de informática e habilidades en xestión da información (habilidade para buscar e analizar información proveniente de fontes diversas).
    . Destrezas lingüísticas para a correcta expresión oral e escrita na lingua propia.
    b. Interpersoais. O Enxeñeiro Agrónomo para o desenvolvemento do seu traballo en fruticultura debeu adquirir competencias que favorezan a capacidade de traballo en equipo, interdisciplinar ou multidisciplinar, buscando e compartindo información, achegando e criticando ideas e colaborar en todo momento.
    c. Sistémicas. Á hora de titular un estudante debe ser capaz de integrar os coñecementos adquiridos en fruticultura tanto en si mesmo como con outras materias cursadas, co fin de conseguir un desenvolvemento profesional integral. Iso implica adquirir a capacidade de aplicar os coñecementos na práctica, habilidades de investigación e capacidade de aprender.

    Metodoloxía da ensinanza
    As clases teóricas impartiranse utilizando a lección maxistral apoiándose na USC-Virtual para conseguir alcanzar os obxectivos da docencia.
    As sesións interactivas realizaranse con grupos reducidos para poder alcanzar unha maior interacción co alumno, e a asistencia considerarase de carácter obrigatorio.
    Alternativamente, poderase propoñer a elaboración de artigos individuales de artigos sobre temas relacionados coa materia na USC Virtual. Coas Ferramentas de "Avaliación-Traballos" poderase examinar a oferta, directrices e data tope dos envíos.
    Realízanse titorías presenciais e tamén "on line" mediante as Ferramentas de Comunicación da USC-Virtual.

    Sistema de evaluación
    As clases teóricas impartiranse utilizando a lección maxistral apoiándose na USC-Virtual para conseguir alcanzar os obxectivos da docencia.
    A avaliación debe ser un proceso dinámico, continuo e sistemático, mediante o cal se verifican as competencias adquiridas en función dos obxectivos propostos e se posibilita a mellora da acción docente. Todas as medidas tomadas para incentivar o traballo do alumno deben ter un reflexo na cualificación final da materia. Na materia de Fruticultura realizarase unha avaliación de competencias global (que considera todos os elementos e procesos relacionados coa aprendizaxe) sumativa (para valorar os resultados conseguidos ao finalizar o proceso de ensino-aprendizaxe).
    1. PROCEDEMENTOS DE AVALIACIÓN.
    A avaliación permite estimar o grao de aprendizaxe do estudante, considerando as competencias adquiridas, os criterios de avaliación e os instrumentos utilizados, sobre a base de distintos aspectos recollidos nesta guía didáctica. Todo iso está recollido na seguinte táboa:
    COMPETENCIAS CRITERIOS INSTRUMENTO
    Específicas relacionadas cos contidos teóricos Dominio de conceptos teóricos e operativos - Exame

    Específicas relacionadas cos contidos prácticos - Habilidades e destrezas prácticas adquiridas
    - Claridade nos informes - Desempeño práctico
    - Exame (opcional)
    Xenéricas/transversais - Traballo en grupo
    - Claridade nos exames
    - Dominio dos contidos - Titorías
    - Exames

    - Contidos teóricos. Os exames de teoría permiten considerar de xeito obxectivo o grao de aprendizaxe do alumno. Estes exames globais incluirán fundamentos e supostos e confeccionaranse mediante un número suficiente de preguntas curtas e tipo test (con ou sen respostas alternativas), de modo que no seu conxunto sexan representativos da materia impartida. A revisión de exames realízase nos días e horas indicados na lista que se expoñerá tras o exame.
    - Prácticas. As prácticas avalíanse tendo en conta o aproveitamento por parte do alumno e mediante os informes elaborados, e a cualificación do exame práctico.
    2. CUALIFICACIÓN: A cualificación final calcúlase segundo os distintos conceptos avaliados:
    - 70% CONTIDOS TEÓRICOS
    - 10% PARTICIPACIÓN ACTIVA EN CLASE
    - 20% PRÁCTICAS E SEMINARIOS

    Tempo de estudo e traballo persoal
    1.- Cada hora de clase debe multiplicarse por 1,5 para estimar as horas de estudo.
    2.- Asistir ás clases teóricas e interactivas.
    3.- Facer uso das titorías, tratando de buscar solución ás dúbidas que xurdan. Consideraranse un máximo de 4 horas.
    4.- Utilizar os recursos da web USC.

    Recomendacións para o estudo da materia
    1. TITORÍAS:
    Titorías individuais (presenciais ou virtuais): Os alumnos poden realizar titorías sempre que o precisen, sendo aconsellable que o fagan sempre que teñan dúbidas que aclarar.
    2. ASISTENCIA A CLASE:
    Recoméndase aos alumnos a asistencia a clase como mellor opción para comprender e coñecer o contido real destas e é imprescindible para poder realizar os traballos de reforzo e complementarios. Ademais, é aconsellable que sexa activa (participar, preguntar dúbidas, etc.)
    3. RECOMENDACIÓNS DE CARA Á AVALIACIÓN E Á RECUPERACIÓN.
    É preciso preparar con igual intensidade os contidos teóricos e prácticos, utilizando e complementando coa bibliografía recomendada. En caso de recuperación é interesante analizar os erros cometidos. Outro aspecto desexable é que o alumno realice un esforzo continuado respecto ao estudo, comprensión e adquisición de habilidades e capacidades.
    Observacións
    Liñas Xerais de Actuación
    As clases teóricas impartiranse utilizando a lección maxistral apoiándose na USC-Virtual para conseguir alcanzar os obxetivos de docencia.
    As sesións interactivas realizaranse con grupos reducidos para poder alcanzar unha maior interacción co alumno, e a asistencia considérase de carácter obrigatorio.
    Alternativamente, poderase propoñer a elaboración individual de artigos sobre temas relacionados coa materia na USC Virtual. Coas Ferramentas de "Avaliación-Traballos" pódese examinar a oferta, directoras e data tope dos envíos.
    Realízanse titorías presenciais e tamén "on line" mediante as "Ferramentas de Comunicación" da USC-Virtual.