G4041449 - Loxística Urbana (Intensificación en Transportes e Servizos Urbanos) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 4.50
• Total: 4.5
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 18.00
• Clase Interactiva Laboratorio: 9.00
• Clase Interactiva Seminario: 9.00
• Horas de Titorías: 2.00
• Total: 38.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Enxeñaría Agroforestal
• Áreas: Enxeñaría e Infraestruturas dos Transportes
• Centro: Escola Politécnica Superior
• Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: null

Profesores

Nome	Coordinador
IGLESIAS RODRIGUEZ, MARIO.	SI

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo /CLE_01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	NON
Grupo /CLIL_01	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	NON
Grupo /CLIS_01	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	NON	NON
Grupo /TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo /TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Obxectivos da materia
OBXECTIVOS ESPECÍFICOS
A continuación relaciónanse os obxectivos específicos da materia, vinculados aos novos coñecementos ou habilidades a adquirir coa mesma:
• Entender o por que da importancia dos sistemas de transporte nas economías modernas e especialmente no medio urbano.
• Entender a complexidade do proceso loxístico e familiarizarse cos axentes que interveñen nel e os seus modelizacións teóricas.
• Coñecer os factores que interveñen na operatividade dun sistema de transporte.
• Entender o fenómeno da externalización e a aparición dos operadores loxísticos.
• Entender as peculiaridades da loxística en áreas urbanas e os modelos de organización en rede
• Asimilar o concepto de mobilidade e as súas ferramentas de análises e xestión.
• Coñecer as modelizacións teóricas do urbanismo de redes e as súas aplicacións en planeamento
• Analizar criticamente as interaccións entre mobilidade e loxística , e a súa relación co planeamento urbano.
• Coñecer as infraestruturas loxísticas [nodos e corredores], a súa oportunidade, o seu desenvolvemento teórico e o seu implementación, os seus criterios de deseño. Analizar criticamente exemplos concretos.
• Coñecer os modelos teóricos de redes loxísticas, e ensaialos criticamente en lugares concretos e coñecidos polo alumno.
• Coñecer as novas técnicas de xestión avanzada de redes loxísticas.

OBXECTIVOS XENÉRICOS
A continuación relaciónanse os obxectivos xenéricos da materia, vinculados á destreza no manexo de ferramentas de análises, aprendizaxe, coñecemento e formación, a adquirir ou desenvolver coa mesma:
• Desenvolvemento de capacidade de abstracción e modelización. A materia forzará ao alumno ao estudo e investigación de fenómenos complexos, a través de modelizacións teóricas con múltiples variantes que deberán contrastarse criticamente coa realidade. É obxectivo da materia estimular no alumno a capacidade para a abstracción como paso previo á análise dun fenómeno.
• Aprendizaxe en procura e selección de información.- A vida profesional esixirá do alumno unha constante actualización de coñecementos. Neste sentido, a materia deberá fomentar a habilidade e versatilidade do alumno na procura de información e a súa inmediata e adecuada selección e tratamento.

OBXECTIVOS ACTITUDINAIS
• Desenvolvemento da crítica e a análise como actitude vital. Aínda sen tratarse dunha materia con excesivo campo para o debate, existen dentro do temario áreas suxeitas a discrepancia, ou con formulacións de moi recente introdución que chocan cos ata entón asentados. Iso sucede, por exemplo, co concepto de sustentabilidade urbana, obxecto de múltiples esforzos para o seu formulación práctica. En casos así, resulta de esperar que se sucedan as estratexias e as análises. A materia debería aproveitar esta circunstancia para espertar no alumno unha actitude vital reflexiva, crítica e analítica.

Contidos
Organízase a materia en tres bloques temáticos e sete temas:

BLOQUE TEMÁTICO 1.- INTRODUCIÓN E PRINCIPIOS DE LOGÍSTICA
TEMA 1.- INTRODUCIÓN Á LOGÍSTICA
TEMA 2.- PRINCIPIOS E FACTORES DE LOGÍSTICA
TEMA 3.- O FLUXO DE PRODUTOS

BLOQUE TEMÁTICO 2.- LOGÍSTICA URBANA
TEMA 4.- LOGÍSTICA URBANA
TEMA 5.- REDES LOGÍSTICAS, MOVILIDAD E ACHAIADURA URBANA

BLOQUE TEMÁTICO 3.- DESEÑO E XESTIÓN DE REDES LOGÍSTICAS
TEMA 6.- DESEÑO DE REDES LOGÍSTICAS URBANAS
TEMA 7.- TÉCNICAS AVANZADAS EN XESTIÓN DE REDES LOGÍSTICAS URBANAS


BLOQUE TEMÁTICO 1.- Introdución e Principios de Loxística
Este bloque temático pretende en primeiro lugar introducir o concepto de loxística e a razón da súa importancia infraestrutural para a economía moderna. Perséguese así mesmo que o alumno asimile a complexidade do proceso loxístico, facéndoo transcender do de mero fluxo de produtos, e se familiarice cos actores con intervención no mesmo.
Logo da ampla e argumentada presentación inicial, analízase o proceso loxístico desde varios puntos de vista, os cales poden asociarse a preguntas cuxas respostas deberían mostrarnos as claves do proceso: a que necesidade responde e como, a raíz dela, está estruturado? , que factores inflúen no seu rendemento económico? e baixo que figura preséntase o axente loxístico? .
O programa complétase coas modelizacións teóricas da actividade loxística, que serven de introdución para o desenvolvido nos temas 5 [Redes loxísticas, mobilidade e planeamento urbano], 8 [Deseño de redes loxísticas urbanas] e 9 [Técnicas avanzadas en xestión de redes loxísticas urbanas].

As clases prácticas da materia, aínda que organizadas por bloques temáticos, formarán parte dun único proxecto de Deseño e xustificación dunha rede loxística.a escala territorial. Así, en cada bloque temático abordarase a realización dun nivel do proxecto, a saber: rede loxística para distribución urbana [bloque temático 1], nodo loxístico territorial [bloque temático 3] e rede loxística territorial [bloque temático 4]. Cada fase deberá ser congruente coa anterior. Exceptúase o bloque temático 2, que ten prácticas específicas non incluídas no proxecto antes referido.

De acordo co anterior, as clases prácticas do bloque temático 1 centraranse na elaboración por parte dos alumnos de modelos de redes loxísticas para distribución urbana, sobre exemplos concretos, e o seu confrontación baixo os principios da economía loxística.

BLOQUE TEMÁTICO 2.- Loxística urbana
Unha vez realizado a análise do proceso loxístico e xustificadas os seus principais variables, o bloque temático 2 ocúpase de enfocalo ao medio urbano. Na exposición sinálanse as súas singularidades e razóase a súa importancia para o funcionamento de devandito medio e os condicionantes de índole operativa que este impón. A modo de conclusión parcial se enumeran as esixencias que a actividade loxística urbana debe satisfacer.
O afondamento na análise da actividade loxística urbana, e máis especificamente nos factores que inflúen na súa eficiencia, obriga a introducir ao alumno nun novo concepto, o de mobilidade, que alude á facilidade para o desprazamento de pasaxeiros e mercancías nun determinado medio. O nivel de mobilidade en superficie, que é o que inflúe na actividade loxística, asóciase frecuentemente co nivel de conxestión viaria, e demasiado a miúdo termina sendo determinante na eficiencia da actividade loxística. Prodúcese entón un paradoxo: na cidade moderna, aínda con bos sistemas de transporte de pasaxeiros e mercancías, a elevada saturación viaria debido ao tráfico privado termina arruinando a mobilidade en superficie e, de paso, a eficiencia da actividade loxística.

O bloque temático finaliza sometendo á actividade loxística a unha última confrontación coa morfoloxía urbana e o planeamento. Búscase, como antes, identificar as claves das mutuas influencias e interaccións.
Ao finalizar este segundo bloque temático , o alumno debería posuír unha visión global do proceso loxístico no medio urbano [a súa organización, os seus actores, a súa estrutura operativa e empresarial, e os factores externos que afectan á súa eficiencia].

As clases prácticas consistirán na elaboración por parte dos alumnos de directrices para a planificación urbana baixo os principios da loxística e aplicado a exemplos concretos [por exemplo, confrontar o Plan Xeral de Ordenación de Lugo, actualmente en elaboración, cos principios da loxística, e, sobre os resultados, elaborar directrices para a reformulación do planeamento]. Estas clases se complementarán coa elaboración polos alumnos dun relatorio para o debate dedicada ao tema MOVILIDAD URBANA.

BLOQUE TEMÁTICO 3.- Deseño e Xestión de redes loxísticas
O último dos catro bloques temáticos céntrase nas redes loxísticas desde dous puntos de vista: o seu deseño, e as técnicas de xestión avanzada, entendidas como a introdución a automatismos de planificación, explotación e control de recente aparición. Trátase, en ambos casos, de temas de contido eminentemente práctico.

Na primeira parte [tema 6], e trala exposición da metodoloxía para a modelización da rede, comézase introducindo ao alumno na identificación dos elementos que a integran e a asignación aos mesmos de funcións, potencialidades e limitacións. Sobre devanditos elementos, agora caracterizados funcionalmente, o alumno deberá aplicar criterios de deseño. Os resultados serán analizados criticamente baixo os principios de economía loxística.

A segunda parte comeza igualmente pola metodoloxía de modelización para centrarse logo na exposición das ferramentas técnicas de xestión, é dicir, os recursos e aplicacións informáticas para o manexo, a explotación e o control da rede. Trátase de informar ao alumno do funcionamento destas técnicas avanzadas de xestión, de crecente implantación dada a complexidade que as redes loxísticas.

Recollendo as modelizacións para distribución urbana elaboradas no bloque temático 1, e o nodo loxístico territorial do bloque 3, as clases prácticas deste bloque temático consistirán no deseño dunha rede loxística territorial que deberá integrar as anteriores prácticas. A rede deberá finalizar adecuadamente o proxecto de curso Deseño e xustificación dunha rede loxística territorial, solucionando, en diferentes niveis, as necesidades do territorio exemplo en materia de distribución de mercancías. Os resultados serán analizados criticamente baixo os principios da economía loxística.

Bibliografía básica e complementaria
Bibliografía xeral

• TANIGUCHI E., THOMPSON G., YAMADA T., DUIN R.V., City Logistics, Network modelling and intelligent system. Pergamon, 2001. Sen dúbida, o gran libro de loxística urbana dispoñible neste momento. Coordinado por un dos máis destacados teóricos da disciplina, o profesor Taniguchi, da universidade de Kyoto, contén todos os principios fundacionais da mesma

• BOSCACCI F., MAGGI E., La Logistica urbana. POLIPRESS, 2004. Flavio Boscacci, do Politécnico de Milán, é autor de dilatada e meritoria traxectoria en investigación de transporte urbano. Neste libro, realizado a instancia da Federación Italiana do Transporte e prologado polo seu presidente, expón con claridade os principios fundacionais da loxística urbana e os problemas aos que fai fronte calquera cidade europea. Un magnífico xeito de aproximarse á disciplina

• Varios autores. Logistics Systems for sustainable cities, Editado por . TANIGUCHI E., THOMPSON G., 2003. Este libro, editado polo profesor Taniguchi, recolle as conclusións do terceiro congreso internacional de Loxística Urbana celebrado en Madeira no ano 2003 [Third Internacional Conference on City Logistics]. O seu interese radica en que recolle, por primeira vez, resultados de medidas postas en práctica para aliviar problemas de loxística urbana que, seguindo elaboracións teóricas dunha disciplina entón incipiente, puxéronse en marcha en varias cidades algúns anos antes da data de celebración do congreso. Dada a xuventude da disciplina, comprenderase que é a primeira vez que se dispón de datos que permiten contrastar a validez das elaboracións teóricas

• Antún, J.. Logística: una visión sistémica, UNAM México, 1994. Antún posúe longa traxectoria intelectual no campo do transporte urbano de mercancías, con variedade de ensaios acerca de establecementos loxísticos. Neste libro ofrece unha visión xeneralista da disciplina

Bibliografía por bloques temáticos
BLOQUE TEMÁTICO 1.- INTRODUCIÓN E PRINCIPIOS DE LOXÍSTICA
• Ballou R., Logística empresarial. Díaz de Santos, Madrid, 1991
• Colomer J. , El transporte terrestre de mercancías: organización y gestión. UPV 1998

BLOQUE TEMÁTICO 2.- LOXÍSTICA URBANA
• Magrinyá F., Urbanismo de redes y planeamiento urbano. UPC, 1998
• Robusté F., Principios de diseño de sistemas logísticos. UPC, 1998

BLOQUE TEMÁTICO 3.- DESEÑO E XESTIÓN DE REDES LOXÍSTICAS
• KORIATH, w., Urban Goods Transport, COST321. Final report. Office for oficial publications of the EC, Bruxelles, 1998
• ZIERING F., LEAN, Final report European Comission, Bruxelles, 1998

Competencias
COMPETENCIAS XERAIS
Capacitación científico-técnica para o exercicio da profesión de Enxeñeiro Técnico de Obras Públicas e coñecemento das funcións de asesoría, análise, deseño, cálculo, proxecto, construción, mantemento, conservación e explotación.
Capacidade para a realización de estudos de planificación territorial e dos aspectos medioambientais relacionados coas infraestruturas, no seu ámbito.

COMPETENCIAS TRANSVERSAIS
Capacidade de análise e síntese.
Capacidade para o razoamento e a argumentación.
Capacidade de traballo individual, con actitude autocrítica.
Capacidade para obter información adecuada, diversa e actualizada.
Utilización da información bibliográfica e de internet.
Capacidade para resolver problemas mediante a aplicación integrada dos coñecementos.

COMPETENCIAS ESPECÍFICAS DA MATERIA
Coñecemento do deseño e funcionamento das infraestruturas para o intercambio modal, tales como portos, aeroportos, estacións ferroviarias e centros loxísticos de transporte.
Coñecemento do marco de regulación da xestión urbanística.
Obter un coñecemento suficiente do funcionamento de infraestruturas, redes e sistemas necesarios para o funcionamento das áreas urbanas.
Coñecemento das infraestruturas e redes protagonistas do funcionamento das aglomeracións urbanas, e da dependencia que este medio ten delas. Coñecemento do proceso loxístico axentes, variables, regulación normativa, estrutura e funcionamento.
Coñecemento das regras para o seu deseño organizativo, estruturación e crítica. Coñecemento da relación co planeamento e territorial.

Metodoloxía da ensinanza
BLOQUE TEMÁTICO 1: INTRODUCIÓN E PRINCIPIOS DE LOGÍSTICA
O bloque temático 1 persegue que o alumno se familiarice co concepto de loxística e os seus principios de funcionamento. Excepto na parte práctica, cuxa dificultade dependerá da complexidade do exemplo elixido para modelizar, non son de esperar especiais dificultades para a asimilación do contido deste bloque temático
A docencia basearase nos apuntamentos da materia. Empregarase documentación procedente de medios de comunicación para abordar o epígrafe Loxística para a sustentabilidade urbana, do tema 1 [Introdución á Loxística].

BLOQUE TEMÁTICO 2: LOXÍSTICA URBANA
A dificultade do bloque temático 2 está en asimilar adecuadamente as influencias cruzadas entre mobilidade, planeamento e loxística. A complexidade do fenómeno aconsella recorrer ao debate e á discusión crítica e razoada de exemplos cos alumnos.
A docencia basearase nos apuntamentos da materia. Deberase empregar material audiovisual para facilitar a comprensión das interaccións entre mobilidade, planeamento e loxística.

BLOQUE TEMÁTICO 3: DESEÑO E XESTIÓN DE REDES LOXÍSTICAS
O bloque temático 3 aborda o estudo de dúas facetas diferenciadas das redes loxísticas: o seu deseño e a aplicación de técnicas avanzadas de xestión e control. Malia as notorias diferenzas conceptuais entre os dous temas do bloque, non son de esperar dificultades na docencia.
A docencia basearase nos apuntamentos da materia.

Sistema de evaluación
Exame escrito, de contido fundamentalmente práctico
Exercicio práctico, a desenvolver ao longo do cuadrimestre