G4061421 - Protección de Cultivos (Tecnoloxía da Produción Vexetal) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 24.00
• Clase Interactiva Laboratorio: 24.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 51.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Produción Vexetal
• Áreas: Produción Vexetal
• Centro: Escola Politécnica Superior
• Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: null

Profesores

Nome	Coordinador
CABALEIRO SOBRINO, CRISTINA.	SI
LOMBARDERO DIAZ, MARIA JOSEFA.	NON

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo /CLE_01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	NON
Grupo /CLIL_01	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	NON
Grupo /TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo /TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Inglés

Obxectivos da materia
a.Coñecer a lexislación en materia de Sanidade Vexetal e Produción Integrada
b. Recoñecer os síntomas de pragas e patóxenos e identificar os axentes causais
c. Relacionar as pragas e patóxenos co seu hóspede e cos danos ou a enfermidade que ocasionan en cada cultivo e produto vexetal.
d. Utilizar todos os coñecementos sobre pragas, patóxenos, cultivos e técnicas de control para a toma de decisións de prevención e control de enfermidades nos cultivos.

Contidos
DOCENCIA EXPOSITIVA

BLOQUE I: Introdución (3 h P)
Tema 1: A protección dos cultivos.
Tema 2: Diagnóstico e identificación de organismos nocivos.

BLOQUE II: Patoloxía Vexetal (2 h P)
Tema 3: Introdución á Patoloxía Vexetal
Tema 4: Fungos fitopatóxenos e afíns
Tema 5: Procariotes fitopatóxenos
Tema 6: Virus e viroides fitopatóxenos
Tema 7: Nematodos fitopatóxenos
Tema 8: Plantas parásitas
Tema 9: Enfermidades de causa abiótica

BLOQUE III: Entomoloxía Agrícola (2 h P)
Tema 10: Introdución ao estudo das Pragas agrícolas.
Tema 11: Insectos praga e beneficiosos: morfoloxía, fisioloxía, danos e/ou beneficios.
Tema 12: Acaros praga e beneficiosos: morfoloxía, fisioloxía, danos e/ou beneficios
Tema 13: Outros organismos praga

BLOQUE IV: Malherbología (1 h P)
Tema 14: Malas herbas.

BLOQUE V: Técnicas e estratéxias de Control (12 h P)
Tema 15: Control legal. Normativa.
Tema 16: Control cultural
Tema 17: Control Físico
Tema 18: Control Xenético
Tema 19: Control Biotécnico
Tema 20: Control Biolóxico
Tema 21: Control Químico
Tema 22: Estratexias de control de pragas, patóxenos e malas herbas.
Tema 23: Toma de decisións. Poboacións praga e epidemioloxía de enfermidades

DOCENCIA INTERACTIVA

Laboratorio e campo (12 horas presenciais + 4 NP):

Práctica 1: Síntomas, signos e danos. Práctica de Campo. Recollida de mostras para herbario/insectario e para prácticas de diagnóstico. Campo de prácticas. Práctica 2: Síntomas, signos e danos de pragas e patógenos: práctica de Laboratorio.
Práctica 3: Diagnóstico de enfermidades producidas por fungos
Práctica 4: Diagnóstico de enfermidades producidas por nematodos
Práctica 5: Diagnóstico de enfermidades producidas por virus
Práctica 6: Insectos 1
Práctica 7: Insectos 2
Práctica 8: Trampas
Práctica 9: Enimigos naturais
Práctica 10: productos fitosanitarios e organismos de control biolóxico de pragas e patóxenos, medidas de seguridade


Seminarios (12 horas presenciais + 12 no presenciais):

BLOQUE I: ciclos de vida de axentes nocivos e influencia das medidas de control. Videos e discusión.
SEMINARIO 1: videos de patóxenos: fungos, ciclos de vida
SEMINARIO 2: videos de plagas: mosca da fruta, ciclo de vida, hóspedes
SEMINARIO 3: videos control biolóxico, parasitoides e depredadores
SEMINARIO 4: videos de control integrado

BLOQUE II: Ferramentas para a xestión integrada en PI
SEMINARIO 5: exercicios temas 22 y 23
SEMINARIO 6: curvas de voo (biotécnico)
SEMINARIO 7: simulación mildeu da pataca
SEMINARIO 8: presentacions alumnos e discusión


Bibliografía básica e complementaria
BASICA
Agrios, G. Plant pathology. 5th ed. 2004. Elsevier. Versión española, 1995, Fitopatología, 2ª ed. Noriega.
Coscollá, R. 2004. Introducción a la Protección Integrada. Phytoma España. 356 pp.
García Marí, F., Ferragut, F. 2002. Las Plagas Agrícolas. Phytoma-España.
Jacas, J. y Urbaneja (eds). 2009. Control Biológico de Plagas Agrícolas. Phytoma-España. 496 pp.
García Torres, L. 2001. Fundamentos sobre malas hierbas y herbicidas. Ed. Mundi-Prensa.
COMPLEMENTARIA
Andrés, M.F de y S. Verdejo. 2011. Enfermedades causadas por nematodos fitoparásitos en España. SEF Phytoma, 256 pp.
Barrientos, J.(Ed.) 2004. Curso práctico de Entomología. Universidad Autónoma Barcelona.
Carrero, J.M. 1996. La lucha integrada contra las plagas agrícolas y forestales. Mundi-Prensa, Madrid.
Dent, D. 1995. Integrated Pest Management. Chapman & Hall, New York, USA.
Ferrari, M., E. Marcon ed A. Menta. 2004. Fitopatologia ed Entomologia Agraria, 2ªed. Edagricole, Bologna.
Fernández-Quintanilla, C., M. Garrido, C. Zaragoza. 1999. Control integrado de las malas hierbas : buenas prácticas agrícolas. Phytoma
Jarvis, W.R. 2092. Managing Diseases in Greenhouse Crops. APS, Press, St. Paul, MN. Versión española, Mundi-Prensa.
Jimenez Díaz, R.M. y E. Montesinos (eds). 2010. Enfermedades de las plantas causadas por hongos y Oomicetos. SEF-PHYTOMA. 340 pp.
Liñán, C. de. (Ed.). Entomología agroforestal. Ed. C. de Liñán. 1209 pp.
Liñán, C. de. (cada año). Vademecum de Productos Ftosanitarios. Ed. C. de Liñán, Madrid.
López Saez, J. et al. 2002. Plantas parásitas de la Península Ibérica y Baleares. Mundi Prensa, Madrid.
Martí, Nadal, Assumpció Moret y Robert Ferrer. 2005. Léxico de las enfermedades de las plantas producidas por hongos. PHYTOMA-España.
Messianen, C.M., D. Blancard, F. Rouxel y R. Lafon. 1995. Enfermedades de las hortalizas. Mundi-Prensa, INRA.
Pedigo, L.P. 2008. Entomology & Pest management, 6th Macmillam publishing Company. Nueva York. USA
Recasens, J. y J.A. Conesa. 2009. Malas hierbas en plántula. Guía de identificación.
456 p
Planes, S. y J.M. Carrero. 1989. Plagas del Campo. Mundi-Prensa, Madrid.
Smith, I.M., J. Dunez, R.A. Lelliot, D.H. Phillips and S.S. Archer (eds). 1988. Manual de Enfermedades de las Plantas. Mundi-Prensa, Madrid.
Snowdon, A.L. 1990. A Colour Atlas of Post-Harvest Diseases and Disorders of Fruits and Vegetables vol I y II. Wolfe, London.
Varios APS. Compendium of Plant Diseases. Enfermedades de diferentes cultivos.
Varios SEF. Monografías sobre enfermedades de diferentes cultivos.
Yagüe González, Juan I. y Bolívar Costa, Carlos. (cada año). Guía práctica de productos fitosanitarios. Mundi-prensa, Madrid.

Páginas web:
Registro de productos fitosanitarios:
http://www.mapa.es/es/agricultura/pags/fitos/registro/menu.asp
http://www.sef.es/sef/ Sociedad Española de fitopatología
http://www.seea.es/ Sociedad Española de entomología aplicada
www.apspress.org American Phytopathological Society
http://www.efa-dip.org/ Página de la Estación Fitopatológica de O Areeiro
http://www.eppo.org Página web de la European Plant Protection Organization – listas de patógenos y plagas de cuarentena

Competencias
Relacionadas cos obxectivos da materia:
a. Identificación dos principais grupos de pragas e patóxenos - interpretación de sintomatoloxía, nos principais cultivos
b. Extrapolación deses coñecementos a outros cultivos e as súas pragas e patóxenos.
c. Elección dos sistemas de seguimento de pragas e predición de ataques de patóxenos.
d. Elección das medidas de control, produtos e momentos de intervención - determinación de limiares: integración de medidas de control en programas de loita integrada dentro da normativa de Produción Integrada.
e. Emisión e interpretación de informes sobre diagnóstico e control de pragas e patóxenos.

Relacionadas co dominio de certas ferramentas de aprendizaxe e/ou de formación:
a.Ser capaz de xeneralizar a partir de coñecementos puntuais
b.Ser capaz de particularizar a partir de coñecementos xerais.
c.Ser capaz de extrapolar os casos que se presentan nun contexto determinado a outras situacións.
d.Ser capaz de interpretar situacións complexas
e.Ser capaz de comunicar de forma clara e precisa información básica a varios niveis (estudantes, agricultores, investigadores)
Vinculadas a valores ou actitudes importantes en función da materia ou do seu sentido no Plan de Estudos
a.O alumno debe ser capaz de reflexionar sobre a formación e información recibida, debe valorar as consecuencias das decisións tomadas en temas como o diagnóstico, as recomendacións de uso de fitosanitarios, novas variedades melloradas clásicas ou transxénicas, a viabilidade e sustentabilidade das medidas adoptadas
b.O alumno debe ser crítico coa información recibida e ter criterio á hora de tomar decisións.
c.O alumno debe ser capaz de traballar en equipo como terá que facelo cos agricultores, outros técnicos, investigadores ou funcionarios da administración.

Metodoloxía da ensinanza
A docencia expositiva impartiráse mediante clases maxistrais ainda que algunhas horas dedicaránse a presentar os temas sin docencia presencial e tamén a resolver dúbidas ou discutir aspectos que podan nos estar claros nos esquemas e resúms entregados correspondentes ós Bloques II y III e a os patóxenos e pragas modelo.

A docencia interactiva impartirase en laboratorio, campo e seminarios. Na maioría de sesions haberá unha exposición previa de contidos pero a meirande parte do tempo os alumnos realizarán actividades (preparacions, microscopio/lupa, claves, exercicios, presentacions, observación de videos, etc). En el laboratorio e campo, os alumnos, individualmente ou en grupos de dous, realizarán as actividades recollidas no Guión de prácticas, pondrán en común as súas observacions/resultados (preparacions, observacions, test de diagnóstico, resolución de cuestions finais, etc).
Nos primeiros seminarios pasaranse videos y se comentarán ao final e durante a emisión; nos seminarios correspondentes a PI haberá exercicios a realizar en aula oo fora de ela ou ben presentacions dos alumnos de temas propostos en titorías de grupo e para os que buscarán información e prepararán as presentacions.
Nas titorías en grupo axudarase ós alumnos a buscar información y seleccionaránse os temas de presentación e a bibliografía a utilizar.
A aula virtual servirá tanto para proporcionar información como para avisos sobre diversos temas de interés para la materia. Poderánse abrir foros de discusión.


Sistema de evaluación
O programa teórico avaliarase en base a varios controis ao finalizar os bloques de Patoloxía, Entomoloxía (materia de estudo sen clases presenciais) e Técnicas de control, todos eles tipo test con respostas múltiples; haberá un exame final escrito, con preguntas de resposta breve e resolución de casos prácticos similares aos fixéronse en clase. As notas dos controis farán media co exame final no que se avalía todo o temario aínda que se incida sobre todo nos temas de Estratexias de Control. En conxunto suporá o 50% da nota final. Nos test e exame é necesario chegar ao 4 para que a nota téñase en consideración.
En cada tema da guía docente e durante as clases ou finalizadas estas, proponse actividades complementarias que poderán ser solicitadas en calquera momento pola profesora para ver o seguimento da materia que realiza o alumno/a e que no exame final poden aparecer como preguntas comodín que sexa mais fácil responder se se foron facendo as actividades propostas ou que directamente supoñan a entrega dalgún dos traballos propostos. Nalgúns casos o alumno deberá revisar obrigatoriamente o exame coa profesora e responder de forma oral a preguntas aclaratorias.
As actividades interactivas (seminarios e prácticas de laboratorio) avaliaranse ben no mesmo día en que se realicen, en función da atención prestada (oral), a resposta a preguntas ou ben en base a entrega/presentación de informes ou traballos individuais ou en grupo. En conxunto será o 50% da nota final (25% laboratorio e 25% seminarios); é necesario un mínimo de 4 para ter a nota en consideración. As prácticas suspensas ou as non repetidas por alumnos repetidores (non se garda a nota) poderían ser obxecto de exame final a petición do alumno, pero só unha vez superada a parte teórica da materia.

Tempo de estudo e traballo persoal
Como orientación, aínda que depende da capacidade de cada alumno e do aproveitamento que faga das clases presenciais:
Lectura e preparación de temas sen docencia presencial, polo menos 30 horas.
Realización de exercicios e contestación de preguntas comodín propostas polo menos 10 horas
Preparación de prácticas e traballo posterior. 5 horas
Elaboración de presentacións individuais ou en grupo: 15 horas
Preparación específica de probas de avaliación (tests e exame final): 30 horas
Outras: visita a explotacións, tendas, campo de prácticas, etc para resolver comodins de campo: polo menos 3 horas.

Recomendacións para o estudo da materia
É unha materia troncal cunha gran cantidade de contidos que poden ser moi novos para moitos alumnos e xa que logo é absolutamente necesario levar ao día os temas para evitar que se acumule material imposible de estudar en pouco tempo. Neste grao é unha materia que debería a priori presentar un gran atractivo para os alumnos interesados na súa carreira pero se atopan con dificultades ao requirir a utilización simultánea de gran cantidade de coñecementos que non necesariamente son contido da materia en si. O alumno tende a considerar que o importante é aprenderse moitos nomes e listaxes de medidas de control ou produtos fitosanitarios, pero o enfoque que se lle dá á materia co obxectivo prioritario de toma de decisións fai que iso non sexa suficiente e que nin sequera sexa o mais importante. Apelarase constantemente ao sentido común do alumno para enfrontarse a situacións prácticas e tamén aos seus coñecementos de todos os aspectos de agronomía que debe xa dominar en 4º de carreira, desde os máis básicos (clima, chan, botánica) aos aparentemente menos relacionados (economía ou dereito agrario, comercialización, industrialización, química, regas, etc) e en moitos casos á ética profesional e persoal. Recoméndase estudar canto antes o temario máis teórico, sobre todo a parte de morfoloxía moi descritiva, para chegar ás técnicas de control e os exercicios prácticos con soltura no coñecemento de terminoloxía e nomes dos patóxenos. Recoméndase tamén empezar canto antes a saír ao campo e recoñecer os problemas e valorar a súa importancia. É especialmente importante nunha zona como Galicia na que a partir de novembro non será posible ver gran cousa no campo.
Para enfrontarse aos exercicios prácticos e preguntas puntuais de control o máis recomendable é que o alumno/a expóñase os seus propios exercicios, que en grupos os resolvan, que sempre consulten as dúbidas, que fagan uso das titorías e da información e avisos do aula virtual.

Observacións
Este programa en galego é unha tradución automática do programa en castelán realizada co programa OPENTRAD APERTIUM con algunhas correccións, xa que logo pode haber erros non detectados.