G4081321 - Tecnoloxía da Produción Vexetal (Bases de Produción Vexetal) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 9.00
• Total: 9.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 36.00
• Clase Interactiva Laboratorio: 18.00
• Clase Interactiva Seminario: 18.00
• Horas de Titorías: 4.00
• Total: 76.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Produción Vexetal
• Áreas: Produción Vexetal
• Centro: Escola Politécnica Superior
• Convocatoria: Anual de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: null

Profesores

Nome	Coordinador
CABALEIRO SOBRINO, CRISTINA.	NON
GARCÍA BERRIOS, JULIÁN JESÚS.	NON
Illera Vives, Marta .	NON
LOMBARDERO DIAZ, MARIA JOSEFA.	NON
LOPEZ FABAL, ADOLFO.	SI

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo /CLE_01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	NON
Grupo /CLIL_01	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo /CLIS_01	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	NON	NON
Grupo /TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo /TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Obxectivos da materia
1. FITOTECNIA
Coñecer os principais factores condicionantes da produción vexetal: climáticos, edáficos e biolóxicos. Estudar as súas características e a súa relación con cultivo, a súa influencia na cantidade e calidade da colleita. Coñecer as técnicas axeitadas para a súa modificación de cara a optimizar a produción dos cultivos ou alomenos a redución de algúns dos efectos desfavorables.

2. CULTIVOS
2.1.- Cultivos herbáceos
Coñecer as principais características da explotación extensiva e intensiva de cultivos de porte herbáceo e as técnicas de cultivo asociadas.
Adquirir coñecementos sobre principios para a organización dos cultivos a nivel de explotación, tanto no tempo coma no espazo en forma de rotacións e alternativas.
Coñecer as principais características e manexo dos cultivos herbáceos máis estendidos en latitudes temperadas.

2.2. Fruticultura
Nesta parte da materia o alumno aprenderá o concepto e as peculiaridades produtivas das producións frutícolas así como a importancia da planificación e os destinos produtivos, aprenderá ademais morfoloxía e fisioloxía da árbore froiteira. Para elo se introducirán as distintas partes da árbore. Na descrición morfolóxica se fará especial mención ás xemas, formacións fructíferas e ós froitos. Na fisioloxía da árbore froiteira se introducirá ó alumno no funcionamento das xemas, talos, raíces e follas, a floración e o callado. Por último se introducirá á organización da recolección e a súa conservación .

3. PROTECCIÓN DE CULTIVOS
- Adquirir os coñecementos básicos acerca das características dos organismos nocivos que producen perdas nos cultivos (patoloxía vexetal e entomoloxía agrícola).
- Adquirir os coñecementos básicos sobre os medios de prevención e control integrado das pragas e enfermidades dos cultivos e a capacidade de decidir cando e cómo utilizalos
- Coñecer os patóxenos e pragas clave que afecta nós principais cultivos e adquirir a capacidade de extrapolar ese coñecemento a outros patóxenos e cultivos

Contidos
1.- FITOTECNIA

Docencia expositiva (12 h presenciais)

-Tema 1. Produtividade dos sistemas agrícolas.
-Tema 2. Labra e conservación do solo.
-Tema 3. Xestión da materia orgánica nos solos de cultivo. Enmendas orgánicas.
-Tema 4. Acidez do solo e corrección de solos ácidos. Enmendas calizas.
-Tema 5. Nutrición vexetal e fertilización. Xestión da fertilidade do solo.
-Tema 6. Fertilización con macronutrintes, elementos secundarios e oligoelementos.
-Tema 7. Abonos orgánicos. Abonos minerais simples e complexos.
-Tema 8. Propagación do material vexetal. Sementeira e plantación
-Tema 9. Balance de auga no solo. Necesidades de auga dos cultivos
-Tema 10. Deseño e programación da rega.
-Tema 11. Efectos desfavorables de altas e baixas temperaturas. Defensa.
-Tema 12. Defensa contra outros factores climáticos desfavorables: o vento e o granizo.

Docencia interactiva (12 h presenciais)

-Seminarios: interpretación de análises de solo, cálculo de encalado, enmendas orgánicas e fertilización; cálculo de necesidades e programación de rega.
-Prácticas de laboratorio e campo: análises de fertilidade do solo, programas de cálculo de fertilización, medida de humidade e potencial hídrico do solo.


2. CULTIVOS

2.1 Cultivos herbáceos

Docencia expositiva:

-Tema 1. Aspectos xerais sobre la tecnoloxía de cultivos herbáceos
-Tema 2. Cereais
-Tema 3. Leguminosas
-Tema 4. Oleaxinosas e outros cultivos industriais
-Tema 5. Praticultura y cultivos forraxeiros
-Tema 6. Aspectos xerais sobre cultivos hortícolas
-Tema 7. Hortalizas aproveitables polas follas
-Tema 8. Hortalizas aproveitables polos froitos
-Tema 9. Hortalizas aproveitables por órganos subterráneos.

Docencia interactiva:
- Prácticas de campo: visitas a explotacións
- Características morfolóxicas de plantas y sementes dos principais cultivos herbáceos
- Elaboración de sementeiros de plantas hortícolas

2.2. Cultivos arbóreos

-Tema 1. Concepto de fruticultura
-Tema 2. A produción frutícola. Sistemas frutícolas.
-Tema 3. Morfoloxía da árbore froiteira.
-Tema 4. Fisioloxía das xemas, talos, raíces, follas.
-Tema 5. El desenvolvemento da árbore.
-Tema 6. A floración.
-Tema 7. O desenvolvemento do froito.
-Tema 8. Recolección.


3. PROTECCIÓN DE CULTIVOS

Docencia expositiva (12 horas presenciais + 24 h non presenciais)

-Tema 1. Introdución á protección de cultivos. Historia. Concepto e normativa de: Control Integrado, Protección Integrada, Produción Integrada e Agricultura ecolóxica
-Tema 2. Introdución ó diagnóstico de enfermidades e á identificación de pragas
Morfoloxía de insectos, ácaros e outras pragas – Características de Fungos, Procariotes, Nematodos, Virus - Sintomatoloxía - Técnicas de diagnóstico comúns a diversos organismos
-Tema 3. Técnicas de Control de pragas r patóxenos. Métodos legais, culturais, físicos, xenéticos, biolóxicos, biotécnicos e químicos.
-Tema 4. Entomoloxía Agrícola: pragas dos cultivos e estratexias de control
-Tema 5. Patoloxía Vexetal: enfermidades dos cultivos e estratexias de control

Docencia interactiva (12 h presenciais + 12 h non presenciais)

* Seminarios (4 h presenciais – 8 h no presenciais)
-Seminario 1. presentacións de patóxenos modelo ou sistemas específicos de control de patóxenos clave
-Seminario 2. presentacións de pragas modelo ou sistemas específicos de control de pragas clave
-Seminario 3. vídeos de control integrado.

* Laboratorio (8 h presenciais – 4 h non presenciais)
- Práctica 1. Observación de síntomas/signos/danos/ en material de herbario. Diagnóstico de fungos.
-Práctica 2. Identificación de pragas agrícolas y nematodos patóxenos.
-Práctica 3. Produtos fitosanitarios e outros sistemas de control de pragas y patóxenos. Medidas de seguridade.
-Práctica 4: Observación de síntomas/signos/especímenes de organismos nocivos en campos de prácticas. Recolección de material para herbario e/ou colección de insectos (voluntario). Práctica de campo.

Bibliografía básica e complementaria
1. FITOTECNIA

Básica
* Urbano, P. 1991 “Tratado de fitotecnia general”. Mundi-Prensa. Madrid.
* Urbano, P. 1993 “Aplicaciones fitotécnicas”. Mundi-Prensa. Madrid.
* Urbano, P. 2002 “Fitotecnia. Ingeniería de la producción vegetal”. Mundi-Prensa. Madrid.
* Villalobos, F. y otros 2002 “Fitotecnia. Bases y tecnologías de la producción agrícola”. Mundi-Prensa. Madrid.
* Porta, J. 1999 “Edafología, para la agricultura y el medio ambiente”. Mundi-Prensa. Madrid.

Complementaria
* Allen, R.G. y otros 2006 “Evapotranspiración del cultivo. Guías para la determinación de los requerimientos de agua de los cultivos”. FAO Riego y Drenaje nº 56. Roma.
* Cadahía, C. 2000 “Fertirrigación: cultivos hortícolas y ornamentales”. Mundi-Prensa. Madrid.
* Domínguez, A. 1984 “Tratado de fertilización”. Mundi-Prensa. Madrid.
* Doorenbos, J. y Pruit, W.O. 1999 “Las necesidades de agua de los cultivos” FAO Riego y drenaje nº 24. Roma.
* Henin, S; Gras, R. y Monnier, G. 1972 “El perfil cultural”. Mundi-Prensa. Madrid.
* Labrador, J. 2002 “La materia orgánica en los agrosistemas”. MAPA-Mundi-Prensa. Madrid.
* Martín de Santa Olalla, F. 1993 “Agronomía del riego”. Mundi-Prensa. Madrid.
* Urbano, P. 1991 “Sistemas agrícolas con rotaciones y alternativas de cultivos”. Mundi-Prensa. Madrid.

2.- CULTIVOS

2.1.- Cultivos herbáceos

* Alpi, A. y Tognoni, F. 1991. Cultivo en invernadero: actual orientación científica y técnica. Ed. Mundi-Prensa.
* Castilla, N. 2005. Invernaderos de plástico. Ed. Mundi-Prensa
* Guerrero, A. 1999. Cultivos herbáceos extensivos. Ed. Mundi-Prensa
* Kent, N.L. Tecnología de los cereales. Ed. Acribia S.A
* López Bellido. Cultivos Herbáceos. Vol 1: Cereales. Ed. Mundi-Prensa.
* Matallana, A. y Montero, J.I. 1995. Invernaderos: diseño, construcción y climatización. Ed. Mundi-Prensa.
* Muslera, E. y Ratera, C. 1991. Praderas y Forrajes. Ed. Mundi-Prensa.
* Nuez, F., Rodríguez, A. 1995. El cultivo del tomate. Ed. Mundi-Prensa.
* Rousselle, P., Robert, Y.; Crosnier, J.C. 1999. La patata : producción, mejora, plagas y enfermedades, utilización. Ed. Mundi-Prensa.
* Serrano, Z. 1990. Técnicas de invernadero. Ed. Z.S.C.
* Venturi, G. y Amaducci, M.T. 1988. La soja. Ed. Mundi-Prensa.
* Voisin, A. 1994. Productividad de la hierba. Ed. Hemisferio Sur.

2.2.- Arboricultura.

* Agustí, M. 2004. Fruticultura. Ed. Mundi-Prensa, Madrid.
* Baldini, E. 1992. Arboricultura General. Ed. Mundi-Prensa, Madrid.
* Cambero, M.I.; Fernández Leónidas y otros. Tecnología de los alimentos. Editorial Síntesis.
*Coleto, J. M. 1995. Crecimiento y desarrollo de las especies frutales. Ed. Mundi-Prensa, Madrid.
* Coutanceau, M., 1.997. Fruticultura. Ed. Oikos-Tau, Barcelona.
* Gil-Albert, F. Tratado de arboricultura frutal. Mundi-Prensa
* Madrid A., Cenzano I., Vicente J.M.- Nuevo manual de industrias alimentarias.
* Urbina Vallejo V. Monografias de fruticultura 3,5y 6. Ed. Paperkite, 2000

3. PROTECCION DE CULTIVOS

Básica
* Agrios, G. Plant pathology. 5th ed. 2004. Elsevier. Versión española, 1995, * Fitopatología, 2ª ed. Noriega.
* Coscollá, R. 2004. Introducción a la Protección Integrada. Phytoma España. 356 pp.
* García Marí, F., Ferragut, F. 2002. Las Plagas Agrícolas. Phytoma-España.
* Planes, S. y J.M. Carrero. 1989. Plagas del Campo. Mundi-Prensa, Madrid.

Complementaria
* Andrés, M.F de y S. Verdejo. 2011. Enfermedades causadas por nematodos fitoparásitos en España. SEF Phytoma, 256 pp.
* Carrero, J.M. 1996. La lucha integrada contra las plagas agrícolas y forestales. Mundi-Prensa, Madrid.
* Ferrari, M., E. Marcon ed A. Menta. 2004. Fitopatologia ed Entomologia Agraria, 2ªed. Edagricole, Bologna.
* Jacas, J., P. Caballero y J. Avilla (eds). 2005. El control biológico de plagas y enfermedades. Universitat Jaume I.
* Jiménez Díaz, R.M. y E. Montesinos (eds). 2010. Enfermedades de las plantas causadas por hongos y Oomicetos. SEF-PHYTOMA. 340 pp.
* Liñán, C. de. (Ed.). Entomología agroforestal. Ed. C. de Liñán. 1209 pp.
* Varios APS. Compendium of Plant Diseases. Enfermedades de diferentes cultivos.
* Varios SEF. Monografías sobre enfermidades de diferentes cultivos.

Competencias

XERAIS

Relacionadas co dominio de certas ferramentas de aprendizaxe e/ou de formación:
a. Capacidade de xeneralizar a partir de coñecementos puntuais
b. Capacidade de particularizar a partir de coñecementos xenerais.
c. Capacidade de extrapolar os casos que se presentan nun contexto determinado a outras situacións.
d. Capacidade de interpretar situacións complexas
e. Capacidade de comunicar de forma clara e precisa información básica a varios niveis (estudiantes, agricultores, investigadores)

Vinculadas a valores o actitudes importantes en función da materia o do seu sentido no plan de estudios
a. Capacidade de reflexionar sobre a formación e información recibida, de valorar as consecuencias das decisións tomadas en temas como o diagnóstico, as recomendaciones de uso de fitosanitarios, novas variedades melloradas clásicas o tranxénicas, a viabilidade e sostenibilidade das medidas adoptadas…
b. Capacidade crítica ca información recibida e criterio á hora de tomar decisións.
c. Capacidade de traballo en equipo como terá que facelo cos agricultores, outros técnicos, investigadores ou funcionarios de la administración.

ESPECÍFICAS
Os alumnos deben ser capaces de utilizar os coñecementos adquiridos na materia para analizar, deseñar e manexar sistemas agrícolas orientados a optimizar súa xestión co mínimo impacto ambiental. Deben de ser capaces de diagnosticar situacións agronómicas concretas e propoñer solucións para resolver os problemas que se lles plantexen.

En concreto deben adquirir capacidade de:

a. Avaliar a fertilidade do solo e definir ouso de abonos e enmendas para o mantemento mellora da mesma
b. Manexar as principais técnicas de defensa dos cultivos contra factores climáticos adversos e de control ambiental para a mellora da productividade.
c. Coñecer os principais cultivos e decidir a organización do espacio agrícola e a sucesión de cultivos en función da situación agronómica concreta
d. Realizar un adecuado manexo dos cultivos para optimizar a cantidade e calidade da colleita incluíndo técnicas de fertilización, rega, labores de cultivo, recolección e conservación da colleita.
e. Identificar os principais grupos de pragas e patóxenos - interpretación de sintomatoloxía, en los principais cultivos que se teñen utilizado como modelo.
f. Extrapolar os coñecementos anteriores a outros cultivos e as súas pragas e patóxenos.
g. Selección das medidas de control, produtos e momentos de intervención
h. Emisión e interpretación de informes sobre diagnóstico e control de pragas e patóxenos.

Metodoloxía da ensinanza
Nas clases expositivas se exporán as líneas xenerais de cada un dos temas tratados, así como a bibliografía e o material adicional para apoiar o traballo autónomo do alumno, imprescindible para completar a preparación dos temas.
A docencia interactiva, de seminario o de prácticas, servirá de complemento ó visto nas clases expositivas e buscará una maior participación dos alumnos.
A materia da USC-Virtual servirá de apoio para aportar material complementario a las clases. Tamén complementará a comunicación profesor-alumno e o apoio titorial presencial.

Sistema de evaluación
A materias se avalía se avalía e cualifica por partes, tendo cada unha criterios propios; cada parte corresponde á materia impartida por un profesor. Para superar a materia en cada unha das partes ten se obterse unha cualificación de alomenos 4 (que é o que se considera unha nota compensable) e unha media conxunta de alomenos 5. A nota media da materia será a media das notas obtidas en cada unha das partes, ponderada segundo a súa duración si esta no fose igual para todas.
As notas se gardan da convocatoria de xuño á de xullo (aprobados e compensables), pero non para o curso seguinte. Se alguén concorre á convocatoria extraordinaria no seguinte xaneiro se lle gardarían as partes aprobadas e compensables si estas alcanzan 2/3 da materia.

Los criterios de avaliación propios de cada parte son:

1. FITOTECNIA
Os apartados da avaliación serán:
- Exame final escrito, con preguntas teóricas e problemas: 60% da nota final, cun mínimo de 4 para facer media
- Cuestionarios plantexados en cada tema ou grupo de temas para resposta individual: 30 % da nota (dividida equitativamente entre o nº de cuestionarios plantexados)
- Traballos ou cálculos derivados de las prácticas: 10 % da nota final en conxunto.
Destes 3 epígrafes só e obrigatoria a presentación ó exame final e a obtención dna nota mínima de 4; os demais apartados teñen a súa repercusión na nota pero no son obrigatorios.
A asistencia a prácticas é obrigatoria. Ós alumnos repetidores de teñan superado as prácticas no curso anterior se lles desculpará desa obriga e a nota de prácticas será a que obtiveran o curso anterior. En caso de no ter realizado las prácticas se poderá realizar un exame de prácticas adicional ó de teoría, que será eliminatorio y se realizará en la mesma data que o de teoría previa solicitude ó profesor.
Esta forma de cualificación se manterá en todas as convocatorias

2. CULTIVOS

2.1. Cultivos herbáceos
Exame escrito: 90 %
Participación nas clases teóricas e prácticas, actividades complementarias: 10 %
A asistencia a prácticas é obrigatoria. Ós alumnos repetidores de teñan superado as prácticas no curso anterior se lles desculpará desa obriga e a nota de prácticas será a que obtiveran o curso anterior. En caso de no ter realizado las prácticas se poderá realizar un exame de prácticas adicional ó de teoría, que será eliminatorio y se realizará en la mesma data que o de teoría previa solicitude ó profesor.
Esta forma de cualificación se manterá en todas as convocatorias

2.2. Cultivos frutais
As prácticas cos informes valoraran ate un 25% da nota final
Os alumnos poderán facer presentacións de traballos acordados co profesor , xeralmente sobre aspectos prácticos , que valoraran ate o 15%,
Se fará una proba escrita ou oral que poderá incluír preguntas sobre cuestións tratadas en prácticas, e sobre as presentacións de traballos en clase.

3. PROTECCIÓN DE CULTIVOS: teoría 1/2 (1/3 controis docencia no presencial e 2/3 exame final); seminarios 1/4 (presentacións alumnos, test final); laboratorio: 1/4 (1 control en cada práctica). Na guía docente aparecerán preguntas e propostas de actividades a realizar polos alumnos que poderán aparecer como "comodíns" no exame final para substituír preguntas; tamén poder haber comodíns de campo e comodíns de "actualidade" que aparecerán como "avisos" na aula virtual. En todas as cualificacións e necesario chegar ó 4 para ter a nota en consideración

Tempo de estudo e traballo persoal
As actividades presenciais son as previstas na programación da materia, incuindo clases expositivas e interactivas, titorías e probas de avaliación.
OAs actividades presenciais son as previstas na programación da materia, incluíndo clases expositivas e interactivas, titorías e probas de avaliación.
O tempo non presencial é o que se estima necesitará o alumno de traballo autónomo para poder superar con éxito a materia e inclúe a preparación de temas tralas clases expositivas, o traballo complementario ás clases interactivas (seminarios e prácticas), a preparación de traballos e un tempo adicional para a preparación das probas de avaliación.

A distribución das horas presenciais (P) e non presenciais (NP) que se estiman necesarias para completar a materia é:

FITOTECNIA C. HERB C. ARB PROTECCIÓN
P N P P NP P NP P NP
Clases teóricas 12 18 6 6 6 6 12 24
Seminarios 6 12 4 5 4 5 4 6
Practicas lab y campo 6 4 2 5 2 5 8 4
Preparación exámenes 11.5 7 7 11.5
Exámenes y controles 2 1 1 2
Tutorías 3 2 2 3
29 45.5 15 23 15 23 29 45.5

Recomendacións para o estudo da materia
1.- Asistencia a las clases expositivas e interactivas con una presencia activa.
2.- Intervenir en las clases, participando en los debates, planteando cuestiones,…
2.- Utilizar las tutorías de forma habitual para resolver dudas.
3.- Trabajar la materia al día para un adecuado aprovechamiento de las clases.
4.- Acudir a todas las e ir aprobando partes en los exámenes parciales.