G4051103 - Sistemas de Representación (Expresión Gráfica ) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 24.00
• Clase Interactiva Laboratorio: 24.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 51.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Enxeñaría Agroforestal
• Áreas: Expresión Gráfica da Enxeñaría
• Centro: Escola Politécnica Superior
• Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)

Profesores

Nome	Coordinador
LOPEZ GONZALEZ, FRANCISCO JAVIER.	SI

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo /CLE_01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	NON
Grupo /CLIL_01	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	NON
Grupo /TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo /TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Inglés

Obxectivos da materia
Esta materia ten como obxectivo principal proporcionar ao alumnado habilidades de razoamento espacial, así como ferramentas de cálculo gráfico e coñecementos básicos sobre Normalización en Expresión Gráfica, que lle faciliten as operacións de deseño e representación de obxectos tridimensionais relacionados coa súa futura actividade profesional.

A Lei Orgánica de Universidades establece as seguintes funcións para unha Universidade ao servizo da sociedade:

1. A creación, desenvolvemento, transmisión e crítica da ciencia, da técnica e da cultura.

2. A preparación para o exercicio de actividades profesionais que esixan a aplicación de coñecementos e métodos científicos e para a creación artística.

3. O desenvolvemento da ciencia e da tecnoloxía, así como a difusión, a valorización e a transferencia do coñecemento ao servizo da cultura, da calidade de vida e do desenvolvemento económico.

4. A difusión do coñecemento e a cultura a través da extensión universitaria e a formación ao longo de toda a vida.

Neste sentido, os contidos da materia de Sistema de Representación responden, de forma concreta, á segunda delas. Formúlase así unha meta primordial con respecto a esta materia e ao seu bloque formativo: a de conseguir que o alumnado, ao finalizar os seus estudos, sexa capaz de elaborar e xestionar a documentación gráfica necesaria para a redacción dun proxecto da súa especialidade.
Contidos
Os CONTIDOS TEÓRICOS da materia, a desenvolver nas clases expositivas, repártense en seis temas máis ou menos homoxéneos: un introdutorio sobre os Fundamentos dos Sistemas de Representación, cun só apartado; outro, tamén cun só apartado, referido ao computador e aos programas de CAD como ferramenta de aplicación na expresión gráfica; tres referidos aos tres principais Sistemas (Acotado, Diédrico e Axonométrico), con doce, dez e un apartados respectivamente, en función da súa representatividade na titulación; e un final coa Normalización como protagonista e desenvolto en catro apartados.

Así pois, os 6 temas que se presentan a continuación cos seus correspondentes apartados, constitúen os contidos esenciais e necesarios para superar esta materia. Non obstante, os apartados que aparecen marcados (*) correspóndense cos de maior importancia dentro do esquema da materia e o seu sentido na titulación, sendo necesario para a súa correcta interpretación o dominio do resto dos recollidos en cada tema.


TEMA I - Os Sistemas de Representación.

1.- FUNDAMENTOS DOS SISTEMAS DE REPRESENTACIÓN. (*)
1.1 A proxección. Tipos e propiedades.
1.2 Sistemas de Representación. Condición Fundamental. Clasificación.
1.3 Sistema Diédrico. Fundamentos e aplicacións.
1.4 Sistema de Planos Acotados. Fundamentos e aplicacións.
1.5 Sistema Axonométrico. Fundamentos e aplicacións.
1.6 Sistema Cónico. Fundamentos e aplicacións.


TEMA II - O Debuxo Técnico Asistido por Computador.

1.- FUNDAMENTOS DO D.T.A.O. (*)
1.1 Desenvolvemento histórico do debuxo e deseño asistidos por computador.
1.2 O CAD como ferramenta para a expresión gráfica na enxeñaría.
1.3 Programas de debuxo en 2D e modeladores en 3D.
1.4 Utilización básica dunha plataforma de CAD: AutoCAD


TEMA III - Sistema de Planos Acotados.

1.- O PUNTO E A RECTA.
1.1 Representación do punto.
1.2 Representación da recta. Pendente, módulo ou intervalo, traza.
1.3 Graduación dunha recta.
1.4 Pertenza punto-recta. Obtención da cota dun punto da recta.
1.5 Posicións particulares da recta.
1.6 Posicións relativas entre dúas rectas.
1.7 Orientación xeográfica dunha recta.

2.- O PLANO.
2.1 Determinación e representación do plano.
2.2 Rectas notables: horizontais, traza e rectas de máxima pendente.
2.3 Pendente e módulo dun plano.
2.4 Posicións particulares do plano.
2.5 Pertenza punto-plano e recta-plano.
2.6 Determinación da pendente dunha recta do plano.
2.7 Trazado dun plano de pendente dada que pase por un punto.
2.8 Trazado dun plano de pendente dada que conteña a unha recta.
2.9 Trazado dunha recta de pendente dada que pertenza a un plano.
2.10 Representación de figuras planas.
2.11 Utilización dun plano auxiliar vertical: alzados.

3.- INTERSECCIÓNS (RECTA e PLANO).
3.1 Intersección de dúas rectas. Casos particulares.
3.2 Intersección de planos. Casos particulares.
3.3 Intersección de recta e plano. Casos particulares.
3.4 Intersección dun plano cunha figura plana.
3.5 Intersección dunha recta cunha figura plana.
3.6 Intersección de dúas figuras planas entre sí.

4.- PARALELISMO E PERPENDICULARIDADE.
4.1 Paralelismo entre rectas.
4.2 Paralelismo entre planos.
4.3 Paralelismo entre recta e plano.
4.4 Teoremas de perpendicularidade.
4.5 Perpendicularidade entre recta e plano.
4.6 Perpendicularidade entre rectas.
4.7 Perpendicularidade entre planos.

5.- ABATEMENTOS.
5.1 Xeneralidades.
5.2 Abatemento dun punto pertencente a un plano.
5.3 Abatemento dunha recta pertencente a un plano.
5.4 Abatemento dunha figura plana.

6.- DISTANCIAS. (*)
6.1 A distancia real e a distancia reducida.
6.2 Distancia entre dous puntos.
6.3 Distancia dun punto a un plano.
6.4 Distancia dun punto a unha recta.
6.5 Distancia entre dúas rectas paralelas.
6.6 Distancia entre dous planos paralelos.
6.7 Distancia entre unha recta e un plano paralelo a ela.
6.8 Mínima distancia entre dúas rectas que se cruzan.

7.- ÁNGULOS.
7.1 Ángulo dunha recta co plano de proxección.
7.2 Ángulo dun plano co de proxección.
7.3 Ángulo de dúas rectas que se cortan.
7.4 Ángulo de dous planos.
7.5 Ángulo dunha recta cun plano.

8.- REPRESENTACIÓN DE VOLUMES. SECCIÓNS. (*)
8.1 Corpos xeométricos.
8.2 Poliedros. Poliedros regulares.
8.3 Prismas e pirámides.
8.4 O cono e o cilindro.
8.5 A esfera.
8.6 Intersección entre corpos e planos: seccións.
8.7 Intersección entre corpos e rectas.
8.8 Intersección entre corpos.
8.9 Sombra despedida por un corpo.

9.- APLICACIÓNS – I : CUBERTAS E SOLEIRAS. (*)
9.1 Cubertas. Nomenclatura.
9.2 Resolución de cubertas con perímetro poligonal a igual cota.
9.3 Cubertas con patio interior.
9.4 Cubertas con perímetro poligonal a distintas cotas.
9.5 Cubertas con beirados inclinados.
9.6 Cálculo da superficie dos faldóns.
9.7 Determinacións complementarias (alzados, seccións…).
9.8 Soleiras.

10.- APLICACIÓNS – II : REPRESENTACIÓN DO TERREO. (*)
10.1 Superficie topográfica. Curvas de nivel. Equidistancia.
10.2 Singularidades do terreo.
10.3 Liña de máxima pendente.
10.4 Determinación da cota dun punto do terreo. Interpolación de curvas de nivel.
10.5 Verdadeira distancia entre dous puntos do terreo.
10.6 Trazado dun itinerario con pendente constante.
10.7 Intersección dun plano cunha superficie topográfica.
10.8 Perfís do terreo.
10.9 Panoramas topográficos.
10.10 Superficies vistas e ocultas. Zonas de sombra.

11.- EXPLANACIÓNS. (*)
11.1 Explanacións: xeneralidades. Plataforma e noiros de desmonte e terraplén.
11.2 Obtención da configuración final dunha explanación. Acordos.
11.3 Caso particular de plataforma con bordes inclinados.
11.4 Caso particular de plataforma con bordes curvos horizontais.
11.5 Caso particular de plataforma con bordes curvos inclinados.
11.6 Trazado de perfís transversais.
11.7 Cubicación do volume de terras removido.

12.- VÍAS. (*)
12.1 Condicionantes no trazado dunha vía de comunicación.
12.2 Traza lonxitudinal do eixo da vía.
12.3 Trazado do perfil lonxitudinal. Rasante.
12.4 Plano de planta.
12.5 Trazado dos perfís transversais. Perfís tipo. Cubicación.


TEMA IV - Sistema Diédrico (Método Directo).

1.- O PUNTO E A RECTA.
1.1 Comparación entre os métodos tradicional e directo.
1.2 Representación do punto. Sistema de coordenadas. Notación.
1.3 Representación da recta. Proxección de perfil.
1.4 Posicións particulares e posicións favorables da recta.
1.5 Pertenza punto-recta.
1.6 Conversión dunha recta oblicua noutra en posición favorable.

2.- O PLANO.
2.1 Determinación e representación do plano.
2.2 Pertenza recta-plano e punto-plano.
2.3 Rectas notables dun plano.
2.4 Posicións particulares e posicións favorables do plano.
2.5 Conversión dun plano oblicuo noutro en posición favorable.

3.- INTERSECCIÓNS (RECTA e PLANO).
3.1 Intersección de dúas rectas. Casos particulares.
3.2 Intersección de dous planos. Casos particulares.
3.3 Intersección entre recta e plano. Casos particulares.
3.4 Visibilidade da recta e o plano nas interseccións.

4.- PARALELISMO E PERPENDICULARIDADE.
4.1 Paralelismo entre rectas.
4.2 Paralelismo entre planos.
4.3 Paralelismo entre recta e plano.
4.4 Recordando os Teoremas de perpendicularidade.
4.5 Perpendicularidade entre recta e plano.
4.6 Perpendicularidade entre rectas.
4.7 Perpendicularidade entre planos.

5.- DISTANCIAS. (*)
5.1 Distancia entre dous puntos.
5.2 Distancia dun p
Contidos
unto a un plano.
5.3 Distancia dun punto a unha recta.
5.4 Distancia entre dúas rectas paralelas.
5.5 Distancia entre dous planos paralelos.
5.6 Distancia entre unha recta e un plano paralelo a ela.

6.- ÁNGULOS.
6.1 Ángulo dunha recta cun plano de proxección.
6.2 Ángulo dun plano cun de proxección.
6.3 Ángulo de dúas rectas que se cortan.
6.4 Ángulo de dous planos.
6.5 Ángulo dunha recta cun plano.

7.- MÉTODOS AUXILIARES – I : ABATEMENTOS.
7.1 Finalidade dos métodos auxiliares.
7.2 Recordando o concepto de abatemento dun plano.
7.3 Obtención das posicións abatidas dun punto, dunha recta e dunha figura
plana contidas no plano que se abate.
7.4 Aplicación da afinidade plana á resolución de problemas de abatementos.
7.5 Restitución das proxeccións dunha figura plana abatida.

8.- MÉTODOS AUXILIARES – II : CAMBIOS DE PLANO.
8.1 Concepto.
8.2 Cambio de Plano Vertical: obtención de alzados auxiliares.
8.3 Cambio de Plano Horizontal: obtención de plantas auxiliares.
8.4 Cambios de plano sucesivos.

9.- MÉTODOS AUXILIARES – III : XIROS.
9.1 Concepto.
9.2 Xiro dun punto.
9.3 Xiro dunha recta.

10.- REPRESENTACIÓN DE VOLUMES. SECCIÓNS. (*)
10.1 Representación diédrica e lectura de corpos xeométricos. Vistas.
10.2 Intersección entre corpos e planos: seccións.
10.3 Intersección entre corpos e rectas.


TEMA V - Perspectivas.

1.- SISTEMA AXONOMÉTRICO. TRAZADO PRÁCTICO DE PERSPECTIVAS. (*)
1.1 Axonometría ortogonal. Tipos de axonometría ortogonal. Escalas axonométricas.
1.2 Axonometría oblicua: Perspectiva Cabaleira. Perspectiva Cabaleira Normalizada e Perspectiva Militar ou Planimétrica.
1.3 Trazado de perspectivas axonométricas isométricas e cabaleiras normalizadas:
- Representación de figuras planas.
- Representación de volumes.
- Representación do plano.
- Intersección de planos.
- Intersección entre planos e volumes: seccións.


TEMA VI - Normalización.

1.- NORMALIZACIÓN DO DEBUXO TÉCNICO.
1.1 Concepto de normalización: orixe e finalidade. Normas UNE e ISO. Outras normas.
1.2 A normalización no Debuxo Técnico.
1.3 Normas sobre a presentación dos debuxos técnicos:
- Formatos e presentación de elementos gráficos (UNE 1026-2-83).
- Pregado de planos (UNE 1027-95).
- Escritura. Caracteres correntes (UNE 1034-1-75).
- Cadro de rotulación (UNE 1035-95).
1.4 A Escala: definición, tipos e emprego.

2.- A NORMALIZACIÓN DA REPRESENTACIÓN. (*)
2.1 Norma UNE 1-032-82: principios xerais de representación.
2.2 Denominación e disposición das vistas:
a) Método do primeiro diedro (Sistema Europeo).
b) Método do terceiro diedro (Sistema Americano).
2.3 Criterios de elección das vistas. Centrado no formato.
2.4 Cortes e seccións. Roturas.
2.5 Croquización.

3.- ACOTACIÓN.
3.1 Concepto. Norma UNE 1-039-94.
3.2 Elementos de acotación.
3.3 Inscrición das cifras de cota: métodos e particularidades.
3.4 Disposición das cotas.
3.5 Acotacións singulares.

4.- INTRODUCIÓN AO DEBUXO DE PROXECTOS.
4.1 Xeneralidades.
4.2 Planos de situación e de localización ou emprazamento.
4.3 Planos descritivos dos condicionantes.
4.4 Planos descritivos da situación actual (sen proxecto).
4.5 Planos definidores da transformación.
4.6 Sistematización e ordenación dos planos dun Proxecto.


Os CONTIDOS PRÁCTICOS desenvólvense en clases interactivas a partir dos contidos teóricos anteriores, facendo exercicios relacionados cos diferentes temas, unha vez rematada a exposición teórica dos mesmos nas clases expositivas de teoría ou en paralelo con elas. Tamén serán tratados autonomamente polo alumnado, sobre todo despois de que completen os seus apuntamentos coa bibliografía recomendada no apartado seguinte.
Bibliografía básica e complementaria
O Servizo de Reprografía e a Biblioteca dispoñen de varios títulos publicados polos profesores da Área, consistentes basicamente en problemas de exame de anos anteriores, así como monografías sobre algunha parte da materia. Ademais, recoméndase a seguinte bibliografía:

BIBLIOGRAFÍA BÁSICA:

1) Bertrán Guasp, J. Geometría Descriptiva I: Sistema Diédrico Directo. Donostiarra. S. Sebastián, 1995

2) Collado Sánchez-Capuchino, V. Dibujo Técnico (Expresión Gráfica de la Ingeniería). Tébar Flores. Albacete, 1996

3) Gutierrez Vázquez, A. e outros. Dibujo Técnico. Anaya. Madrid, 1984 (Texto de COU)

4) Izquierdo Asensi, E. Ejercicios de Geometría Descriptiva II (Acotado y Axonométrico). Paraninfo. Madrid, 1994

5) Montaño La Cruz, F. AutoCAD 2010. Guía práctica. Anaya Multimedia. Madrid, 2009

6) Rodríguez De Abajo, F.J. Geometría Descriptiva II: Sistema de Planos Acotados. Donostiarra. San Sebastián, 1982

7) Senabre, J. Dibujo Técnico. Edelvives. Zaragoza, 1997 (Texto de COU)

8) Zurita, Herráez, Arias. Modelado gráfico del terreno. Explanaciones. Servicio de Publicaciones E.P.S.

9) Zurita, Tato, Castillón, González. Modelado del terreno. Cálculo y determinación gráfica. UNICOPIA. Lugo, 2001

10) Varios Autores, Cuadernos de prácticas de Dibujo Técnico. Donostiarra:
0: Dibujo Lineal
1: Croquización.
2: Cortes, secciones y roturas
3: Acotación
6: Vistas y visualización.
7: Iniciación al Sistema Diédrico
11: Sistema de Planos Acotados
12: Sólidos geométricos en Sistema Diédrico.
14: Sistema Diédrico Directo.


BIBLIOGRAFÍA COMPLEMENTARIA:

- Bermejo Herrero, M. Geometría Descriptiva aplicada. Tébar Flores. Albacete, 1996

- Félez, J. y otros. Fundamentos de Ingeniería Gráfica. Síntesis. Madrid, 1996

- Izquierdo Asensi, E. Geometría Descriptiva. Dossat. Madrid, 1987

- Izquierdo Asensi, E. Ejercicios de Geometría Descriptiva I: Diédrico. Dossat. Madrid, 1992

- Montaño La Cruz, F. AutoCAD 2010. Manual avanzado. Anaya. Madrid, 2009

- Pérez Díaz, J.L., Palacios Cuenca, S. Expresión Gráfica en la Ingeniería. Prentice Hall. Madrid, 1998

- Rodríguez De Abajo, F.J. Geometría Descriptiva I: Sistema Diédrico. Donostiarra. S. Sebastián, 1982

- Rodríguez De Abajo, F.J., Alvarez Bengoa, V. Dibujo Técnico. Donostiarra. San Sebastián, 1994

- Taibo Fernández, Geometría Descriptiva y sus aplicaciones.


Non se fai neste caso unha detallada relación bibliográfica por temas porque a recomendada, nalgúns casos, cubre practicamente a totalidade dos contidos. Como recomendación xeral, o Tema II ten no título 5 da Bibliografía básica unha boa referencia, e o mesmo o Tema III nos títulos 2 e 6 e o Tema IV nos títulos 1 e 10 (caderno 14) desa mesma Bibliografía.
Competencias
Para chegar a alcanzar os obxectivos previstos nesta materia, é necesario que o alumnado adquira as seguintes competencias, destrezas e habilidades, tanto de tipo xenérico (que deberan ser comúns e transversais a todas as materias) como específico:

COMPETENCIAS XENÉRICAS:

a) Capacidade para a análise e a síntese.
b) Capacidade para aprender.
c) Capacidade para resolver problemas.
d) Capacidade para aplicar o coñecemento na práctica.
e) Capacidade para xerar novas ideas (creatividade).
f) Capacidade para a toma de decisións.
g) Capacidade para o traballo autónomo, xa sexa en grupo ou individualmente.

COMPETENCIAS ESPECÍFICAS:

De tipo informativo:

a) O coñecemento racional e dedutivo dos fundamentos da Xeometría Métrica que permitan resolver os problemas de trazados xeométricos planos de uso habitual nos debuxos da especialidade.

b) O coñecemento estruturado dos principais Sistemas de Representación, dos seus fundamentos e técnicas básicas, con especial profundización no sistema de Planos Acotados e a aplicación deste último á representación e modelado de terreos, como obxectivo específico da intervención na Enxeñaría Topográfica.

c) O coñecemento básico da Normalización en xeral e das normas de aplicación ao debuxo técnico no ámbito profesional da Enxeñaría Técnica en Topografía.

d) O coñecemento da estruturación da documentación gráfica dun proxecto.

e) Os coñecementos básicos sobre o uso do debuxo asistido por ordenador que permitan o seu emprego como ferramenta de expresión gráfica.


De tipo formativo:

a) A adquisición e fortalecemento de visión e comprensión espacial.

b) A adquisición de destreza no manexo dos instrumentos de debuxo e precisión e de hábitos de pulcritude, co fin de obter unha boa calidade dos trazados.

c) A adquisición de capacidade para a interpretación de calquera dos principais Sistemas de Representación, e para facer representacións nos Sistemas Diédrico, Axonométrico e de Planos Acotados.

d) A adquisición de capacidade de análise e resolución de problemas gráficos.

e) A utilización do debuxo a man alzada como instrumento de análise espacial.


Todo isto concorda co recollido na Orde Minsiterial CIN/353/2009, pola que se establecen os requisitos para a verificación dos títulos universitarios que habiliten para o exercicio da profesión de Enxeñeiro Técnico en Topografía, que establece literalmente que o alumnado, na súa formación básica, debe adquirir:

"Capacidade de visión espacial e coñecemento das técnicas de representación gráfica, tanto por métodos tradicionais de Xeometría Métrica e Xeometría Descritiva, como mediante as aplicacións de deseño asistido por computador".

E esta é a competencia específica asociada á materia de formación básica Sistemas de Representación, que a súa vez incide nas seguintes competencias xerais recollidas nesa mesma Orde e que se describen como obxectivos desta nova titulación de grao:
* Deseñar e desenvolver proxectos xeomáticos e topográficos.
* Comprender e analizar os problemas de implantación no terreo das infraestruturas, construcións e edificacións proxectadas desde a enxeñaría en topografía, analizalos e proceder á súa implantación.
* Determinar, medir, avaliar e representar o terreo, obxectos tridimensionais, puntos e traxectorias.
Metodoloxía da ensinanza
Tendo en conta que esta titulación de Grao supuxo a implantación dos chamados Créditos Europeos ECTS, definidos como nova unidade de medida do tempo e que lle dan ao estudante o protagonismo fronte ao anterior modelo no que o profesor era o centro de gravidade (ao referirse ao traballo do alumnado necesario para ir superando as materias e rematar con éxito unha carreira), a metodoloxía e actividades a desenvolver na materia de Sistemas de Representación teñen que adaptarse ás esixencias do Espazo Europeo de Educación Superior.

Neste sentido, a distribución entre as diferentes actividades dos 6 créditos ECTS desta materia (con 150 horas de dedicación total), amosa como o traballo autónomo do estudante convírtese no protagonista, tendendo a ocupar boa parte das clases presenciais dos planos anteriores, esencialmente as teóricas:

Clases expositivas = 24 horas presenciais (+ 36 horas de traballo autónomo = 60)
Clases interactivas = 24 horas presenciais (+ 24 horas de traballo autónomo = 48)
Titorías en grupo = 3 horas presenciais (+ 6 horas de traballo autónomo = 9)
Traballo de curso = 1 hora presencial (+ 9 de traballo autónomo = 10)
Titorías libres = 2 horas presenciais
Exames = 5 horas presenciais (+ 15 de traballo autónomo = 20)
Revisión de exames = 1 hora presencial

Totais: 60 horas presenciais + 90 horas de traballo autónomo = 150 horas

Aparecen pois uns factores que expresan a relación entre a presencialidade e o traballo autónomo do estudantado que requiren as actividades mencionadas. Así, por exemplo, por cada hora presencial nas clases expositivas, o alumnado deberá dedicar unha e media á completar, fora das aulas, os apuntamentos correspondentes aos diferentes temas recollidos no apartado de Contidos.

Deste xeito, a metodoloxía empregada nesta materia obedece a unha serie de actividades que, polo seu carácter participativo, se adaptan ao novo sistema proposto no Espazo Europeo de Educación Superior, cun claro protagonismo do traballo autónomo do alumnado.

Concretamente, a docencia da materia baséase en:

* Clases expositivas ou teóricas nun único grupo (impartidas na aula do curso, de acordo co temario da materia).
* Clases interactivas ou prácticas de pizarra en grupos de 20 persoas (impartidas na aula de Debuxo, a partir dos contidos teóricos desenvoltos nas clases anteriores e facendo exercicios relacionados cos diferentes temas, dos que o alumnado dispón con anterioridade para intentar a súa resolución previa).
* Clases interactivas ou prácticas con computadora en grupos de 20 persoas (impartidas na aula de informática, para coñecer os fundamentos dun programa de CAD e facer con esta ferramenta exercicios relacionados cos diferentes temas a partir dos contidos teóricos desenvoltos nas clases expositivas).
* Titorías en grupo cun máximo de 10 persoas (realizadas nunha aula calquera, para tratar asuntos relacionados coa materia que requiran dunha maior personalización).
* Titorías individualizadas para a corrección de determinados exercicios previamente feitos polo alumnado (neste sentido, faranse ao longo do curso unha serie de “simulacros de exame”, coa resolución de exercicios tipo, que serán corrixidos e comentados individualmente en horario de titorías).
* Titorías libres (atendidas no despacho do profesor, na aula se son de xeito colectivo, ou a través do Curso aberto da materia no Campus Virtual da USC, tratan de resolver todas as dúbidas que sobre a materia vaian xurdindo ao longo do curso).
* Exames dos contidos e da aplicación práctica dos coñecementos adquiridos.
* Revisións voluntarias (e recomendadas) dos exercicios de exame.
* Apoio na rede cun Curso aberto para esta materia no Campus Virtual da USC.

Así mesmo, daráselle ao alumnado a posibilidade de facer un Traballo de Curso (de carácter voluntario pero altamente recomendado), que lle permita poñer en práctica os coñecementos adquiridos no desenvolvemento da materia.
Sistema de evaluación
O debuxo é un xeito fundamental de expresión para o enxeñeiro e os SISTEMAS DE REPRESENTACIÓN son unha potente ferramenta de traballo neste sentido. Polo tanto, a cualificación do alumnado debera reflectir o nivel adquirido na formación necesaria para a súa correcta utilización.

Así, en todos os exercicios, xa sexan de Prácticas ou de Exame, valoraranse dous aspectos:

1º.- Os coñecementos, a capacidade de resolución e a visión espacial.

2º.- A precisión, a lexibilidade e a pulcritude na resolución do exercicio.

Deste xeito, a cualificación obtida na corrección do procedemento e resultados dun exercicio, poderá ser rebaixada ata un 30% por mala calidade da presentación ou por pouca precisión no debuxo.


A AVALIACIÓN DA APRENDIZAXE do alumnado basearase nun sistema de seguimento e exames (de carácter eminentemente práctico e coa posible utilización de material de apoio) ao longo do curso. A continuación expóñense as súas principais características:

Para a cualificación final da materia, en xaneiro ou en xullo, terase en conta, ademais do exame que se describe a continuación, a asistencia ás clases expositivas e interactivas e a participación activa nas mesmas, a presentación do conxunto das láminas ao rematar o curso e os resultados acadados nos “simulacros de exame”, nos termos que se describen máis adiante. Neste sentido, recórdase que as clases presenciais teñen “carácter obrigatorio” e polo tanto, levarase un control estrito de asistencia.

EXAME FINAL (primeira oportunidade da convocatoria en curso):

Ao rematar primeiro semestre, no mes de xaneiro (en data oficial fixada polo Centro), realizarase un exame final que constará de dúas partes:

- A primeira refírese aos Temas I, II e III do programa.

- A segunda, ao resto do programa: Temas IV, V e VI.

Todo o alumnado deberá examinarse obrigatoriamente das dúas partes do exame final. A súa nota será a suma da cualificación das dúas partes deste exame final (cada unha delas corrixida sobre 5 puntos). Considerase aprobado se se cumpre a seguinte dobre condición:

- a suma é igual ou superior a 5 puntos sobre 10, e
- a cualificación de cada unha das partes é igual ou superior a 2 puntos sobre os 5 de cada parte.

En calquera caso, os exames, tanto o de xaneiro como o de xullo, terán unha parte teórica inicial eliminatoria con respecto ao resto do exercicio (que o alumnado terá que aprobar). Se o profesor o considera oportuno, en vista do desenvolvemento do curso ou dos resultados globais nos distintos exames, esta condición esencial pode ser eliminada ou matizada, pero sempre en sentido favorable para o alumnado.

Coa superación deste exame aprobarase a materia, sempre e cando haxa unha asistencia regular ás clases expositivas e interactivas. Non obstante, a non superación do mesmo non significa que non se poda acadar ese aprobado na materia.

Como se verá a continuación, pódense obter notas complementarias que permitan chegar ao aprobado (sempre e cando se alcancen uns mínimos no exame).

EXAME DE XULLO (segunda oportunidade da convocatoria en curso):

No caso de non aprobar a materia na oportunidade de xaneiro, na seguinte (na de xullo) o alumnado realizará un novo exame de recuperación de toda a materia, considerándose aprobado se se cumpren as mesmas condicións esixidas para o exame de xaneiro.

No caso de non superarse o exame nesta convocatoria, poderá aprobarse a materia seguindo os mesmos criterios expresados para a de xaneiro.

TRABALLO DE CURSO:
Como xa se dixo, daráselle ao alumnado a posibilidade de facer un Traballo de Curso, que lle permita poñer en práctica os coñecementos adquiridos ao longo do curso.

Este traballo será supervisado polo propio profesor coordinador da materia e tamén poderá incrementar a nota final do alumnado (obtida nos correspondentes exames) ata un máximo de 1 punto. Será entregado para a súa avaliación na data que se marque en cada caso, sendo o seu límite a do exame de xaneiro (ou de xullo, se fose o caso). Terase en conta a súa estruturación, a calidade da presentación, a veracidade dos cálculos e a súa orixinalidade.

Co fin de animar ao alumnado a realizar esta interesante actividade para a súa formación, un traballo deficiente non suporá en ningún caso unha baixada da nota obtida no conxunto da materia.

Os temas e as pautas para a súa realización daranse por escrito nas clases da materia e desenvolveranse nun seminario específico. Non obstante, tamén aparecerán na ferramenta correspondente do Curso da materia, presente no Campus Virtual da USC.


Así pois, pódese incrementar a nota dos exames coa realización deste traballo, pero tamén coa asistencia e participación nas clases (ata un máximo de 0'5 puntos) e coa entrega das láminas da materia (ata un máximo de 0'5 puntos).

A participación nos simulacros de exame, nas titorías libres e noutras actividades que se podan programar tamén pode contribuír á avaliación positiva do alumnado. Neste sentido, as notas obtidas nos simulacros, no caso de ser maiores que as obtidas no exame nos exercicios correspondentes, farán media con elas de cara á obtención da cualificación definitiva.

En calquera caso, para que as notas complementarias anteriores se sumen ás do exame final ou de xullo (tendo en conta as notas dos simulacros, de ser o caso), é imprescindible que esté por riba dos 4 puntos sobre 10, cumprindo o requisito de equilibrio entre as dúas partes da materia expresado anteriormente.


Concluíndo, a superación da materia (en xaneiro ou en xullo) require acadar 5 puntos (dos 12 que como máximo póñense a disposición do alumnado entre o exame e as actividades complementarias), asistir con regularidade ás clases expostivas e interactivas e sacar como mínimo 2 puntos sobre 5 en cada unha das partes do exame da materia.


No caso do alumnado non matriculado por primeira vez na materia por non tela superada previamente, só terá que facer o exame final, e neste caso, terá que aprobalo (cumprindo os criterios con respecto á teoría e ao equilibrio das dúas partes comentados), sendo a nota final da materia a acadada neste exame (na súa primeira ou segunda oportunidade).
Tempo de estudo e traballo persoal
Co sistema de créditos ECTS, aparte da asistencia ás clases expositivas (24 horas ao longo do semestre, dúas por semana durante 12 semanas), ás clases interactivas (24 horas ao longo do semestre, dúas tamén por semana durante 12 semanas), ás titorías en grupo (3 horas en todo o semestre) e ás titorías individuais (as veces que desexe ao longo do curso), o alumnado deberá dedicarlle ao "asentamento" dos conceptos teóricos e dos procedementos (co explicado nas clases expositivas e co apoio da bibliografía recomendada) e á resolución das láminas das prácticas e doutros exercicios fora da clase, unha media de 6 ou 7 horas semanais. Deste xeito, as horas dedicadas á materia axustaríanse, máis ou menos, ao previsto:

6 créditos ECTS x 25 horas crédito = 150 horas de dedicación
24 horas expositivas + 24 horas interactivas + 3 horas de titorías en grupo = 51 horas
Outras horas presenciais de carácter obrigatorio = 5 horas (exames)
150 – 51 - 5 = 94 horas de traballo autónomo do alumnado
94 horas / 15 semanas do semestre = 6'3 horas por semana

Recomendacións para o estudo da materia
Aínda que a adquisición da visión espacial e da destreza na representación gráfica poden ter unha compoñente inherente á persoa que facilite a súa aprendizaxe, o certo é que ambas habilidades requiren dun traballo constante para que poidan ser desenvoltas con garantía de éxito na consecución dos obxectivos marcados nesta materia.

É importante a asistencia ás clases expositivas porque sentan as bases da parte práctica que virá a continuación e que ten, sen dúbida, unha maior importancia no ámbito da enxeñaría.

A asistencia ás clases interactivas é, polo tanto, indispensable para fortalecer a aprendizaxe do alumnado. Nelas vai desenvolver o aprendido e vai ser consciente do nivel que vai adquirindo e das súas limitacións, sempre coa axuda e o apoio do profesor. Co complemento das titorías, en grupo e individuais, superará calquera dificultade que se lle poda presentar.

En calquera caso, non se trata de memorizar definicións e procedementos, senon de resolver problemas reais, tridimensionais, en soportes bidimensionais, empregando para elo as ferramentas que nos proporcionan os SISTEMAS DE REPRESENTACIÓN, cunha importante dose de visión espacial. E estas habilidades, que poden resultar máis doadas para unhas persoas que para outras, adquírense coa práctica e o traballo constante e persoal ao longo do curso.

Observacións
SENTIDO DA MATERIA NO PLANO DE ESTUDOS:

Esta materia de Sistemas de Representación aparece como de Formación Básica no primeiro curso da titulación de Grao en Enxeñaría en Xeomática e Topografía, de acordo co Plano recollido na Memoria deste título, que foi presentada a verificación no ano 2009, e publicado no BOE de 22 de febreiro de 2011. Este Plano de Estudos responde ás directrices xerais expresadas no Real Decreto 1393/2007 de 29 de outubro, polo que se establece a ordenación do ensino universitario oficial (BOE de 30 de outubro de 2007), e na Orde Ministerial CIN/353/2009 de 9 de febreiro, pola que se establecen os requisitos para a verificación dos títulos universitarios que habiliten para o exercicio da profesión de Enxeñeiro Técnico en Topografía (BOE de 20 de febreiro de 2009).

Asimesmo, o Plano de Estudos que recolle esta materia segue as Liñas Xerais para a implantación dos estudos de grao e posgrao no Sistema Universitario de Galicia (documento do Consello Galego de Universidades, aprobado en pleno o 5 de xullo de 2007) e as Liñas Xerais da Universidade de Santiago de Compostela para a elaboración das novas titulacións oficiais reguladas polo RD 1393/2007.

Esta titulación, que se pon a andar no curso 2010-11, ven susbtituir á Enxeñaría Técnica en Topografía, que comezou a impartirse na Universidade de Santiago de Compostela, concretamente na Escola Politécnica Superior do Campus de Lugo, no curso 2003-04. Respondíase naquel momento e segue respondéndose agora a unha demanda crecente da sociedade, referida á implantación dun maior número de titulacións técnicas no campus lucense que permitisen abrir o abano das xa existentes no eido agroforestal, sector con mostras de certo grao de saturación no mercado laboral.

Neste sentido, esta titulación segue a ofertar novas saídas profesionais aos titulados e convértese así nunha interesante alternativa, cunha importante demanda que en moitas ocasións superou á oferta de prazas por parte da Universidade de Santiago de Compostela (50 por curso, en todos estes anos).

No contexto desta nova carreira de Grao, a materia de Sistemas de Representación, que ven cubrir os contidos que tiña a de Expresión Gráfica na Enxeñaría Técnica en extinción, é de primordial importancia, e así o xustifica o seu carácter básico, porque ten a finalidade de proporcionar ao alumnado habilidades de razoamento espacial que lle faciliten as operacións de deseño e representación de obxectos relacionados coa súa futura actividade profesional como enxeñeiros. Conxuntamente coas materias optativas que se ofrecerán en cursos posteriores, Cálculo Gráfico e Debuxo Técnico Asistido por Computador, constitúe un bloque formativo de grande interese para o cumprimento da finalidade antedita.

Esta finalidade de profesionalización tradúcese, para a Área de Expresión Gráfica na Enxeñaría, na formulación dun obxectivo primordial: o de conseguir que o alumnado, ao finalizar os seus estudos, sexa capaz de elaborar a documentación gráfica necesaria para a redacción dun proxecto da súa especialidade. A materia de Sistemas de Representación ten que ter como meta dotar ao alumno/a, futuro/a enxeñeiro/a, dos coñecementos teóricos que lle permitan entenderse e expresarse nunha linguaxe gráfica, común ás distintas profesións técnicas.

Respecto á relación desta materia (e do bloque formativo en xeral) co resto do Plano de Estudos, o seu sesgo hacia a representación do terreo como elemento clave da titulación, aínda que non único, fai que exista unha importante corelación con outras materias da mesma, como as relacionadas coa Topografía, a Cartografía, a Fotogrametría, a Xeodesia… e todas aquelas que baseen os seus contidos dalgún xeito na representación gráfica. Cunha estreita colaboración entre todas estas materias conseguirase a optimización do desenvolvemento dos seus contidos e favorecerase a comprensión e utilización dos mesmos por parte do alumnado, evitando duplicidades e diverxencias.