P4111104 - Ordenación do territorio para o desenvolvemento sustentable (Planificación e Xestión) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 18.00
• Clase Interactiva Seminario: 24.00
• Horas de Titorías: 6.00
• Total: 48.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Máster RD 1393/2007
• Departamentos: Enxeñaría Agroforestal
• Áreas: Enxeñaría Cartográfica, Xeodésica e Fotogrametría
• Centro: Escola Politécnica Superior
• Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)

Profesores

Nome	Coordinador

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo /CLE_01	Ordinario	Clase Expositiva	NON	NON
Grupo /CLIS_01	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	NON	NON
Grupo /TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo /TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Inglés

Obxectivos da materia
Proporcionar ao alumno coñecementos sobre os principais cambios económicos, sociais e ambientais con repercusión territorial que tiveron lugar nas últimas décadas, así como coñecementos sobre os diferentes enfoques planificadores e institucionais que se utilizan para xestionalos.

Entender o complexo marco institucional e lexislativo na ordenación do territorio.

Entender a complexidade dos sistemas de planificación desde unha perspectiva institucional

Contidos
CLASES TEÓRICAS

Tema 1. Principais correntes en planificación e últimas tendencias en planificación territorial

- Principais correntes de planificación (planificación como análise política, reforma social, aprendizaxe social e mobilización social). Características e obxectivos
- Textos históricos que foron claves no xurdimento da planificación territorial actual (Howard, Jacobs, Friedmann). Críticas e propostas
- Últimos avances en teoría da planificación

Tema 2. Marco de actuación da planificación na sociedade actual

- Tendencias das transformacións ambientais, sociais e económicas que inflúen no territorio. Principais problemas económicos (distribución da riqueza, concentración espacial), ambientais (cambio climático) e sociais (o problema das externalidades)n
- Sistemas de cidades e xerarquías. Principais enfoques para a súa delimitación
- Novas estratexias de desenvolvemento territorial (crecemento endóxeno, teoría de clústers, sociedade do coñecemento - as TIC como estratexia -, capital humano e social, identidade territorial)

Tema 3: Modelos de ordenación

- Ordenación do territorio. Principais teorías, ideas e conceptos.
Análise comparada de sistemas e enfoques de ordenación territorial dá UE (UE Compendium, Hildenbrand; o sistema inglés, holandés, alemán e francés)
- Marco institucional da ordenación do territorio na UE (ESDP, ESPON, CEMAT, INTERREG)
- Marco normativo e institucional da ordenación do territorio en España e Galicia. - - Evolución histórica, obxectivos e estratexias

Tema 4: Ordenación de territorios vulnerables

- Definición e caracterización dos principais territorios vulnerables (o litoral, o rural, alta montaña, áreas de interese natural)
- Principais problemas aos que se enfrontan estes territorios.
- Marco normativo e estratexias de actuación

Tema 5: Integración con outras políticas sectoriais

- Principais políticas na UE con incidencia territorial
- Xestión integrada do litoral, da auga e do territorio

PROGRAMA DE PRÁCTICAS

Práctica 1: Elaboración dun plan con visión estratéxica.

O traballo será breve, de pequena extensión. Tratarase de facer un plan con orientación estratéxica. Proporcionaranse todos os datos necesarios, tanto cartográficos como alfanuméricos, para a realización do plan. Ademais utilizaranse datos proporcionados polas prácticas doutras materias do máster

Metodoloxía
Fase preparatoria: Determinarase a idea preliminar, diagnóstico preliminar, filosofía e estilo, contido e alcance, metodoloxía e equipo
Identificaranse e cartografiarán unidades. Inventario de condicións, recursos físicos e humanos. Identificación de actividades a ordenar e integrar
Identificación de recursos susceptibles de aproveitamento
Diagnóstico integrado de oportunidades e problemas
Identificación e análises de objectivos a cumprir polo plan

O plan realizarase en grupos


Práctica 2: Lectura e comentario de tres textos ? escollidos entre os textos da bibliografía ? que o profesor proporcionará aos alumnos en clase ao longo do curso

Metodoloxía
O obxectivo principal é a familiarización do alumno cos contidos teóricos achegados en clase
A práctica terá dous partes: 15 min de cada hora presencial estará dedicado ao comentario, moderado polo profesor, dos textos. O alumno realizará nas súas horas de traballo persoal unha breve recensión do texto que será entregada ao profesor para a súa corrección

Bibliografía básica e complementaria
TEMA 1: Principais correntes da planificación e últimas tendencias en planificación territorial
Friedman, J. Planificación en el ámbito público: del conocimiento a la acción. Instituto Nacional de Administración Pública, 2001.
Taylor, N. Urban planning theory since 1945. London: Sage, 1998.

Bibliografía complementaria
Healey, P. Collaborative planning: Shaping places in fragmented societies. London: Macmillan, 1997.
Fainstein, S.; Campbell, S. (eds.). Readings in planning theory. Malden: Blackwell Publishers, 2003.
Hall, P. Ciudades del mañana: historia del urbanismo en el siglo XX. Ediciones del Serbal, 1996
Jacobs, J. The death and life of great American cities. Vintage Books, 1992.
Friedman, J. Toward a non-euclidian mode of planning. Journal of the American Planning Association, 59 (4): 482-485, 1993.
Rittel, H. W. J.; Webber, M. M. Dilemmas in a general theory of planning. Policy Science, 4, 155-169, 1973.

TEMA 2: Marco de actuación da planificación na sociedad actual
Organisation for Economic Cooperation and Development (OECD). Sustainable development: Critical issues. OECD Publishing, 2001.
Molotch, H. The city as a growth machine: Toward a political economy of place. The American Journal of Sociology, Vol. 82, 2, 309-332, 1976.
Herrera, F. El sistema de ciudades en Europa y España: desarrollo urbano y estrategia de política territorial. Madrid: Alfa Delta, 1998.

Bibliografía complementaria
Schmandt, J; y C.H. Ward. Sustainable development: the challenge of transition.
Precedo, A; y A. Míguez. Policentrismo urbano y ajuste del sistema de ciudades en Galicia. Xeográfica, 7: 75-93, 2007.
Rodríguez, R. Sobre a necesidade da ordenación do territorio. Eixo Atlántico, 11:9-22, 2007.

TEMA 3: Modelos de ordenación
Hildenbrand, A. 1996. Políticas de ordenación del territorio en Europa. Universidad de Sevilla.
Waterhout, B. The institutionalisation of Europea spatial planning. IOS Press, 2008
Benavent, M. 2006. La ordenación del territorio en España: Evolución del concepto y de su práctica en el siglo XX. Univ. Sevilla y Junta de Andalucía.
Pérez, A.A.; Escribano, P. La ordenación del territorio en el estado de las autonomías. Instituto universitario de derecho público “García Oviedo”, 1998.

Bibliografía complementaria
Faludi, A; y B. Waterhout. The making of the European Spatial Development Perspective: No masterplan. Routledge, 2002.
European Commission. Compendium of European planning systems. Regional Development Studies Report 28. Office for Official Publications of the European Communities, Luxembourg, 1997.

TEMA 4. Ordenación de territorios vulnerables
Pujadas, R. 1998. Ordenación y planificación territorial. Madrid: Síntesis.

TEMA 5. Integración de outras políticas sectoriales (agrícolas, forestales, ambientais e aguas, turismo, infraestructuras eurbanísticas).
Sanz, F.J. La Unión Europea y la estrategia sobre gestión integrada y sostenible del litoral. Actas del IV Congreso Nacional de derecho ambiental, 189-219, 2002.
Babío, R. La protección del litoral y su gestión integrada en Galicia, Jornadas sobre Ordenación del litoral desarrolladas en Ferrol los días 25 y 26 abril de 2002.

Competencias
COMPETENCIAS XERAIS

- Entendemento das ideas que moven as principais correntes de planificación
- Manexo dos conceptos e instrumentos metodolóxicos da ordenación do territorio como unha práctica político-administrativa con fundamentación técnico-científica
- Introducir o valor da diagnose integrada e aplicar criterios técnicos en accións de interese
- Capacidade de análise comparativa e avaliación crítica

COMPETENCIAS ESPECÍFICAS
- Entender a complexidade territorial desde unha perspectiva multidisciplinar
- Comprender as teorías e estratexias necesarias para xerar propostas sostibles desde un punto de vista social, ambiental e económico para a localización de usos de chan e actividades, así como para o establecemento de limitación territorial
-Manexar a teoría necesaria para o diagnóstico dos problemas e as posibilidades do territorio
- Adquirir un compromiso coa sustentabilidade
- Dispor de coñecementos que permitan avaliar os recursos naturais e humanos dun territorio
- Manexar a linguaxe específica que se utiliza na ordenación do territorio e a súa relación con outras disciplinas
- Explica os contidos fundamentais da ordenación do territorio, a natureza das determinacións dun plan e a súa clasificación temática
Proporcionar conceptos sobre a práctica da ordenación do territorio nas diferentes escalas e niveis político-administrativos en Europa, facendo particular referencia a España e Galicia


Metodoloxía da ensinanza
CLASES TEÓRICAS

O profesor Intentará involucrar aos alumnos continuamente na explicación e na exposición de ideas. En ningún momento debe ser unha clase pasiva
O alumno deberá en todo momento intentar ser proactivo, tratando de ler e informarse sobre as ideas teóricas expostas en clase

CLASES PRÁCTICAS

O profesor poderá dar unha idea baseada nun texto para debater nas sesións seguintes. O tempo de debate pode ser un cuarto da duración da clase. O profesor preguntará aos alumnos que opinan e formará un grupo de discusión
Durante a discusión de cada un dos textos que o profesor distribúa en clase, o alumno intentará achegar a súa visión, sendo participativo e activo na mesma

TRABALLOS PRÁCTICOS
O profesor Organizará unha exposición do traballo por grupos. Débense fomentar diferentes posturas nos traballos a expor. Logo da fase de exposición de cada grupo, o profesor fará de moderador nun debate onde os grupos intentarán valer o plan deseñado por eles ante os demais
Os alumnos deberán expor o traballo práctico en grupo e defender o plan desEnvolto no traballo ante os demais grupos

TITORÍAS
O profesor: Estarán repartidas entre tutorías presenciais e on-line, onde o profesor tratará de responder ás dúbidas do alumno
O alumno: Levará ante o profaesor as dúbidas e suxerencias sobre a marcha do curso

Sistema de evaluación
Asistencia e participación na clase (20 %), avaliarase
- a asistencia a clase
- a actitude participativa nas clases
- o manexo, no discurso e defensa das posicións, dos recursos teóricos expostos en clase

Revisión e comentario de artigos (35 %), consistirá na lectura e comentario de tres textos proporcionados polo profesor
- Avaliarase a comprensión dos mesmos, o uso de vocabulario específico e de ideas teóricas,
- a capacidade crítica do alumno,
- o uso de bibliografía

Elaboración dun traballo práctico (35 %), consistirá na realización dun plan de ordenación territorial con vocación estratéxica utilizando os datos doutras materias do máster. Avaliarase
- a estrutura,
- o uso do léxico e
- a xustificación da estratexia baseándose na literatura e os datos do caso práctico.

Presentación de traballo en clase (10 %), consistirá na presentación do traballo en grupos. Avaliarase a:
- capacidade de cada grupo de xustificar a estratexia utilizando os datos e ideas teóricas,
- a habilidade expositiva e capacidade de síntese das ideas máis importantes,
- ademais da capacidade de sugestión dos efectos beneficiosos do plan
Recomendacións para o estudo da materia
Non son necesarios coñecementos específicos previos, pero necesitarase adoptar un espírito participativo e crítico e aplica-la capacidad de análise, así como a dispoñibilidade para consultar e asimilar bibliografía escrita en inglés.