P4101112 - Paisaxe Cultural (Materias Obrigatorias) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 3.00
• Total: 3.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 18.00
• Clase Interactiva Laboratorio: 5.00
• Horas de Titorías: 2.00
• Total: 25.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Máster RD 1393/2007
• Departamentos: Departamento Externo
• Áreas: Área Externa para o postgrao oficial
• Centro: Escola Politécnica Superior
• Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)

Profesores

Nome	Coordinador

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo /CLE_01	Ordinario	Clase Expositiva	NON	NON
Grupo /CLIL_01	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo /TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Obxectivos da materia
Como o resultado da acción do desenvolvemento de actividades humanas nun territorio concreto, cuxos compoñentes identificativos son:

- O substrato natural (orografía, chan, vexetación, auga)
- Acción humana: modificación e/ou alteración dos elementos naturais e construcións para unha finalidade concreta
- Actividade desenvolvida (compoñente funcional en relación coa economía, formas de vida, crenzas, cultura...)
Nesta materia preséntase a paisaxe cultural como unha realidade complexa, integrada por compoñentes naturais e culturais, tanxibles e intanxibles, cuxa combinación configura o carácter que o identifica como tal, por iso debe abordarse dende diferentes perspectivas.
Segundo a Convención do Patrimonio Mundial de UNESCO, establécense os seguintes tipos de paisaxes culturais:
- Paisaxe claramente definido, creada e deseñada intencionadamente polo ser humano. Trátase de paisaxes axardinadas e parques, construídos por razóns estéticas que xeralmente, aínda que non sempre, se encontran asociados a edificios relixiosos ou monumentos doutra índole.
- Paisaxe evolucionada organicamente, debido a un imperativo inicial de carácter social, económico, administrativo e/ou relixioso, e que evolucionou ata a súa forma actual como resposta á adecuación ao seu ámbito natural. Este proceso reflíctese de formas diferentes, polo que se establecen dous subtipos:
ou Paisaxe vestixio (ou fósil), é aquel no que o seu proceso evolutivo concluíu nalgún momento do pasado, pero os seus trazos caracterásticos son aínda visibles materialmente.
- Paisaxe activa, é o que conserva un papel social activo na sociedade contemporánea asociado co modo de vida tradicional, e cuxo proceso de evolución segue activo.
- Paisaxes culturais asociativas son aqueles nos que existen poderosas asociacións, relixiosas, artísticas ou culturais co medio natural, en lugar de probas culturais materiais, que poden ser inexistentes ou pouco significativas. É importante analizar a problemática que se xera na conservación das paisaxes culturais, o abandono, a introdución de novos usos e relacións entre turismo e patrimonio, que permitirían ao alumno coñecer os mecanismos de estudo e avaliación destes procesos que permitan minimizar os impactos negativos e maximizar os efectos positivos, contribuíndo á calidade de vida dos seus habitantes.

Contidos
1. As paisaxes culturais
Conceptos.
Normas internacionais.
As paisaxes culturais en Galicia.
2. Arquitectura e territorio
A xeografía do territorio.
Análise e intervención no territorio.
Escalas de intervención.
3. A creación da paisaxe humana
Paisaxe natural.
Paisaxe rural.
Paisaxe urbana.
4. Paisaxe cultural e percepción da cidade
A cidade como tema.
A cidade recreada.
A percepción urbana.
5. Representación da paisaxe
A representación tradicional do territorio.
As novas ferramentas para a representación e xestión do territorio.
Os sistemas de información xeográfica
6. Historia, cultura e paisaxe en Galicia I: Da antiguedad á idade media
Asentamentos prehistóricos e romanización.
Os Mosteiros rurais. Cavadura e explotación do campo.
Domesticación da Natureza: Os Pazos.
7. Historia, cultura e paisaxe en Galicia II: Do renacemento ao movemento moderno
Arquitecturas para a defensa e o control do territorio.
A forma aberta das institucións modernas.
O plan de desenvolvemento comarcal de Galicia.
8. Patrimonio e Desenvolvemento Local
Orixes.
Evolución dos conceptos.
Os novos usos e a conservación do Patrimonio.
9. Activación das Paisaxes Culturais
Mecanismos de Intervención.
Plans directores.
Plans de dinamización.
10. Xestión de Conflitos
Conservación.
Capacidade de carga.
Ordenación territorial integral.
11. Actividade docente práctica (Visitas a lugares de interese)

Bibliografía básica e complementaria
CASTELLS, M. y BORJA, J.: Local y global. La gestión de las ciudades en la era de la información, Taurus,Madrid, 1997.
DÍAZ-FIERROS, F.: A cuestión ambiental en Galicia, Galaxia, Vigo, 2006
GARCÍA, M.: A construcción social do territorio galego, Tresctres, Santiago de Compostela, 2003
JELLICOE, G. y JELLICOE, S.: El paisaje del hombre, Gustavo Gili, Barcelona, 2004
MADERUELO, J. (Ed.): La construcción del paisaje contemporáneo, Centro de Arte y Naturaleza Fundación Beulas, Huesca, 2008
MASIÁ, A.: El habitat castreño, Colegio Oficial de Arquitectos de Galicia, Santiago de Compostela, 1976
OTERO, R.: Paisajes y problemas geográficos de Galicia, Compañía Iberoamericana de publicaciones, Madrid, 1928
SORALUCE, J.R.: Guía de la Arquitectura Restaurada (Tomos I y II), Universidade da Coruña, A Coruña, 2010
TERÁN, F. de: Planeamiento urbano en la España contemporánea (1900/1980), Alianza Editorial, Madrid, 1982
VV.AA.: Patrimonio Industrial y Paisaje, TICCIH España, Gijón, 2010
VV.AA.: Patrimonio y arqueología de la industria cinematográfica, Asociación de Arqueología Industrial Máximo Fuertes Acevedo, Gijón, 2010
Revistas:
ALONSO, J.R.: ¡°El patrimonio Industrial en Galicia¡± en Liño nº 15, Oviedo, 2009
Revista PH (Varios números). Instituto Andaluz del Patrimonio Histórico, Sevilla, 1992-
Referencias:
http://gipaisajecultural.dpa-etsam.com - Grupo de investigación Paisaje Cultural
http://laboratoriopaisajeindustrialandaluz.blogspot.com - Laboratorio del Paisaje Industrial Andaluz
http://sitga.xunta.es/sitganet - Infraestrutura de datos espaciais de Galicia
http://www.coe.int/t/dg4/cultureheritage/heritage/Landscape/default_en.asp - Consejo de Europa
http://www.davidrumsey.com - David Rumsey Historical Map Collection
http://www.ialaudc.es - Grupo de investigación en Historia de la Arquitectura
http://www.icc.es - Instituto Cartogr¨¢fico de Cataluña
http://www.ign.es/iberpix/visoriberpix/visorign.html - Instituto Geográfico Nacional
http://www.paisajeyterritorio.es ¨C Centro de Estudios Paisaje y Territorio de la Junta de Andalucía
http://www.unwto.org - World Tourism Organization

Competencias
O alumno debería:
B1.- Ser capaz de realizar estudos de avaliación da paisaxe e planificación de usos do chan a escala
rexional e definir medidas de protección fronte ao impacto ambiental.
B11.- Ser capaz de intervir nos xardíns e nas paisaxes de valor histórico e redactar e/ou colaborar na execución dos proxectos de restauración e rehabilitación, de acordo coas atribucións profesionais da titulación do alumno.
B12.- Ser capaz de realizar tarefas de catalogación e definición das medidas de protección de xardíns e paisaxes de valor histórico.
C1.- Expresarse correctamente, tanto de forma oral coma escrita, nas linguas oficiais da comunidade autónoma.
C2.- Dominar a expresión e a comprensión de forma oral e escrita dun idioma estranxeiro.
C3.- Utilizar as ferramentas básicas das tecnoloxías da información e as comunicacións (TIC) necesarias para o exercicio da súa profesión e para a aprendizaxe ao longo da súa vida.
C4.- Desenvolverse para o exercicio dunha cidadanía aberta, culta, crítica, comprometida, democrática e solidaria, capaz de analizar a realidade, diagnosticar problemas, formular e implantar solucións baseadas no coñecemento e orientadas ao ben común.
C5.- Entender a importancia da cultura emprendedora e coñecer os medios ao alcance das persoas
emprendedoras.
C6.- Valorar criticamente o coñecemento, a tecnoloxía e a información dispoñible para resolver os problemas cos que deben enfrontarse.
C7.- Asumir como profesional e cidadán a importancia da aprendizaxe ao longo da vida.
C8.- Valorar a importancia que ten a investigación, a innovación e o desenvolvemento tecnolóxico no avance socioeconómico e cultural da sociedade.

Metodoloxía da ensinanza
A metodoloxía de ensino-aprendizaxe estará baseada en clases maxistrais dos aspectos teóricos,acompañadas por material audiovisual (ordenador e canón de vídeo) relacionado coas paisaxes culturais, e combinadas con exemplos e aplicacións prácticas concretas sobre os diversos campos da materia.
Utilízanse como recursos docentes; a lousa, sistemas audiovisuais, principalmente presentacións en Power-Point con proxector e material didáctico de libros e revistas. Facilitarase aos alumnos unha copia das presentacións e do material complementario para o mellor seguimento da materia.
Ademais, realizaranse visitas aos lugares de interese comentados nos contidos da materia, contando cos coñecementos dos docentes para explicar e ensinar aos alumnos as diversas especifidades do lugar.

Sistema de evaluación
que o alumno se compromete a realizar sen a presenza do profesor. Nestas horas de traballo inclúese a preparación das clases, o estudo, a ampliación e síntese de información recibida, e a elaboración de traballos.
A avaliación da aprendizaxe comprenderá tanto o proceso coma o resultado obtido. Formúlase unha avaliación continua por parte dos profesores da materia. Para a avaliación final da materia contarase con dous instrumentos, a avaliación continua e a presentación dos traballos realizados que serán entregados ao profesor e/ou expostos polos alumnos en clase. Cada un destes instrumentos terá un peso do 50% na cualificación final.

Tempo de estudo e traballo persoal
O alumno deberá dedicar unhas 50 horas totais de traballo persoal, repartidas entre o estudo dos contidos da materia, e a realización de traballos de prácticas.