P4101117 - Ciencias ambientais aplicadas á paisaxe (Materias de Especialización: Ciencias Ambientais) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 3.00
• Total: 3.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 16.00
• Clase Interactiva Laboratorio: 6.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 25.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Máster RD 1393/2007
• Departamentos: Edafoloxía e Química Agrícola, Produción Vexetal, Bioloxía Celular e Ecoloxía
• Áreas: Edafoloxía e Química Agrícola, Produción Vexetal, Ecoloxía
• Centro: Escola Politécnica Superior
• Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)

Profesores

Nome	Coordinador
FERNANDEZ SANJURJO, Mª JOSE.	NON
ROMERO FRANCO, ROSA.	NON
Vázquez Castro, María Dolores.	SI

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo /CLE_01	Ordinario	Clase Expositiva	NON	NON
Grupo /CLIL_01	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	NON
Grupo /TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Obxectivos da materia
Edafoloxía: Preténdese que o alumno adquira os coñecementos básicos sobre os factores de formación, compoñentes e propiedades do solo, e o estudo do solo como integrante do medio físico, e baixas distintas perspectivas (medio produtivo, sistema depurador e recurso natural non renovable)

Ecoloxía: Preténdese que o alumno obteña coñecementos básicos sobre a estrutura dos ecosistemas, funcionamento dos mesmos e cambio ecolóxico global.

Botánica: Búscase que o alumno adquira as nocións básicas sobre morfoloxía, taxonomía botánica e caracterización ecolóxica das plantas.

Contidos
Edafoloxía:
1. Concepto de solo. Organización vertical dos solos: Perfil e horizontes. Nomenclatura e definición dos principais horizontes. Organización lateral.
2. Factores de formación do solo. Solos segundo o clima, o material de partida, o relevo, os organismos e o tempo. Influencia nas propiedades do solo.
3. Compoñentes do solo Compoñentes inorgánicos do solo. Materia orgánica: orixe, contido, función e distribución no chan.
4. A estrutura do solo. Mecanismos de formación de agregados. Procesos e axentes de destrución da estrutura
5. Propiedades físicas do solo. Densidade real e aparente. Porosidade e tipos de poros. Capacidade de aireación. Permeabilidade á auga e ao aire. A auga do solo. A cor.
6. Propiedades químicas do solo. Acidez do solo. pH do solo: concepto, significado e métodos de determinación. Poder de amortecemento do solo. Encalado de solos acedos. Salinidade: orixe, medida e efecto nas plantas. Estado redox do solo.
7. O solo e a nutrición das plantas. Macro e micronutrientes: orixe, dinámica no chan, dispoñibilidade, forma en que se absorben, papel na planta.

Ecoloxía:
1. Introdución á a ecoloxía. Ámbito de estudo.
2. Estrutura dos ecosistemas
- Organismos vivos en relación ao medio
- Grupos de organismos: as poboacións
- Grupos de poboacións: a comunidade
3. Funcionamento dos ecosistemas.
- Fluxos de enerxía nos ecosistemas
- Circulación da materia
- Ecosistemas manexados
4. Cambio Global
- Causas do cambio
- Compoñentes do cambio
- Algunhas consecuencias

Botánica:
1. Nocións sobre morfoloxía botánica: Raíz, talo, folla, flor e froito
2. Introdución á caracterización ecolóxica das plantas
3. Taxonomía botánica. Necesidade dun código universal. Rangos de clasificación. Híbridos e cultivares.
4. Principais grupos de plantas superiores utilizadas en traballos de xardinaría
5. Principais grupos de plantas superiores con representación na paisaxe natural de Galicia.

Bibliografía básica e complementaria
Edafoloxía:

BRADY N. C., WEIL R. R. 1999. The Nature and properties of Soils. Ed. Prentice Hall. New Yersey.
BREEMEN, N. van. 1991. Soil Acidification and Alkalinization. In Ulrico, B., M.E. Sumner (eds): Soil Acidity. Springer Springer-Verlag.
DÍAZ DÍAZ-FIERROS, F. 1985. A acidez do solo en Galicia e a súa corrección. Calfensa, 13-35. Lugo.
LABRADOR MORENO J. 1996. A materia orgánica nos agrosistemas. Ed. Mundi Prensa.
PORTA CASANELLAS J., LOPEZ LOPEZ-ACEVEDO M., POCH, R.M. 2008. Introdución á edafoloxía. Uso e protección do solo. Edicións Mundi Prensa. Madrid
PORTA CASANELLAS J., LOPEZ LOPEZ-ACEVEDO REGUERÍN M., ROQUEIRO DE LABURU C. 2003. Edafoloxía para a agricultura e o medio ambiente. Ed. Mundi Prensa, Madrid.
WILD, A. 1992. Condicións do solo e desenvolvemento das plantas segundo Russell. Ed. Prensa Mundi-Prensa. Madrid.
http://edafologia.ugr.es
http://www.unex.es/edafo/

Ecoloxía:
Aber, J.D.; Melillo; J.M. 1991. Terrestrial ecosystems. Saunders College Publishing. Philadelphia.
Begon, M.; Harper, J.L.; Townsend, C.R. 1988. Ecoloxía. Individuos, poboacións e comunidades. Omega. Barcelona.
Freedman, B. 1995 2ª ed. Environmental ecology. The ecological effects of pollution, disturbance and other stresses. Academic Press, Inc. San Diego.
Krebs, C. J. 1986. Ecoloxía. A análise experimental da distribución e a abundancia. Pirámide.Madrid.
Miller, G.T. 2002. Introdución á Ciencia Ambiental. 5ª. Ed. Thomsom. Madrid.
Molles, MC. 2006. Ecoloxía. Conceptos e aplicacións. 3ª ed. McGraw-Hill. Madrid
Odum, E.P. 1985. Fundamentos de Ecoloxía. Nova Editorial Interamericana.
Ricklefs, R.E. 1998. Invitación á ecoloxía. Ed. Interamericana. Mexico.
Smith, R.L.; Smith, T.M. 2000, 4ª ed Ecoloxía. Pearson Educación. Madrid.
Terradas, J. 2001 Ecoloxía da vexetación. Da ecofisioloxía das plantas á dinámica decomunidades e paisaxes. Omega Barcelona.
White, I.D.; Mottershead, D.N.; Harrison; S.J. 1992. Environmental systems. An introductorytext. Chapman & Hall. Oxford.
http://www.csic.es/documentos/colecciones/divulgacion/cambioGlobal.pdf
http://www.biodiversityhotspots.org/Pages/default.aspx




Botánica:

Botánica descritiva:
CEBALLOS E FERNÁNDEZ DE CÓRDOBA, L & RUÍZ DA TORRE, J. (1979): Árbores e arbustos da España peninsular. 512 pp. E.T.S.I.M. Fundación Conde do Valle de Salazar. Madrid.
FARJON, A. (1990): Pinaceae. 330 pp. Koeltz Scientific Books. Königstein.
HEYWOOD, V.H. (1985): As plantas con flores. 332 pp. Editorial Reverté. Barcelona.
IZCO, J., BARRENO, E., BRUGUÉS, M., COSTA, M., DEVESA, J., FERNÁNDEZ, F., GALLARDO, T., LLIMONA, X., AGÁS, E., TALAVERA, S. & VALDÉS, B. (1997): Botánica. 781 pp. Ed. McGraw-Hill/Interamericana. Madrid.
LOPEZ GONZÁLEZ, G.(2001). As árbores e arbustos da Península Ibérica e Illas Baleares. Tomo I e II. Edicións Prensa Mundi-Prensa. Madrid.
LÓPEZ LILLO, A. & SÁNCHEZ DE LORENZO, J.M. (1999): Árbores en España. Manual de identificación. Edicións Prensa Mundi-Prensa, Madrid.
POLUNIN, Ou & WALTERS, M. (1993): Árbores e arbustos de Europa. 224 pp. Ed. Omega. Barcelona.
RIGUEIRO, A & SILVA, J. (1992): Guía dás árbores e bosques de Galicia. 224 pp. Ed. Galaxia. Vigo.
RUÍZ DA TORRE, J. (2006): Flora Mayor. Fundación do Conde do Valle de Salazar/Ministerio de Medio Ambiente. Madrid.
ROMO, A. M. (1997): Árbores da Península Ibérica e As baleares. 347 pp. Ed. Planeta. Barcelona.
STRASBURGUER, E. (1994): Tratado de Botánica. Edición revisada por P. Sitte, H. Ziegler, F. Ehrendorfer e A. Bresinski. 8ª edición en castelán. 681 pp. Ed. Omega. Barcelona.

Claves de determinación:
AIZPURU, I., ASEGINOLAZA, C., URIBE-ECHEBARRÍA, P.M., URRUTIA, P. & ZORRAKIN, I. (1999): Claves Ilustradas da flora do País Vasco e territorios limítrofes. 830 pp. Eusko Jaurlaritzaren Artigalpen Zerbitzu Nagusia. Vitoria-Gasteiz (Dispoñible non Servizo de Reprografía).
BONNIER, G. & DE LAYENS, G. (1988): Claves para a determinación de plantas vasculares. 411pp. Edicións Omega, S.A. Barcelona.
CASTROVIEJO, S., LÁINZ, M., LÓPEZ, G., MONTSERRAT, P., MUÑOZ, F., PAIVA, J. & VILLAR, L. (1990-2010). Flora Ibérica. Volumes I-II-III-IV-V-VI-I-II-III-IV-V-VI I-II-III-IV-V-VI-VIIa e VIII e seguintes. C.S.I.C. Madrid.
CUSTO, H. (1990): Flore descriptive et ilustrei da France, da Corse et des contrés limitrophes. 3 vols. Librairie scientifique et Technique Albert Blanchrd. París.
GARCÍA-ROLLÁN, M. (1996): Atlas clasificatorio da flora de España peninsular e As baleares. 2 volumes. Edicións Prensa Mundi-Prensa. M.A.P.A. Madrid.
MEIRIÑO, B. (1905-1909): Flora descritiva e ilustrada de Galicia. 3 vol. Tipografía Galaica. Santiago de Compostela.

Guías de Campo:
AAS, G. & RIEDMILLER, A. (1989): Gran guía da Natureza. Árbores. Editorial Everest. S.A. León.
AAS, G. & RIEDMILLER, A. (1994): Árbores de folla caduca. 155 pp. Colección Mundo Verde. Ed. Everest. S.A. León.
CASTRO, M., FREIRE, L. & PRUNELL, A. (1989): Guía dás árbores de Galicia. Autóctonas e Ornamentais. Ed. Xerais. Vigo.
GARCÍA MARTÍNEZ, X.R. (1991): Guía dás plantas con flores de Galicia. 2 Vol.. Edicións Xerais. Vigo.
GREA-WILSON, C. & MATHEW, B. (1982): Bulbos. Ed. Omega. Barcelona.
LÓPEZ GONZÁLEZ, G. (1991): A guía Incafo das árbores e arbustos da Península Ibérica. 3ª ed. Incafo. S.A. Madrid.
LUCEÑO, M. & VARGAS, P. (1995): Guía botánica dos Picos de Europa. Edicións Pirámide. S.A. Madrid.
SANTOLALLA, F. (1992): Guía das árbores da Península Ibérica e As baleares. Plaza e Janés. Barcelona.
SILVA PANDO, F.J. & RIGUEIRO, A. (1992): Guía dás árbores e bosques de Galicia. Ed. Galaxia. Vigo.
STERRY, P & PRESS, B. (1995): Guía fotográfica das árbores de Europa. Edunsa. Barcelona.

Competencias
-Edafoloxía: Coñecementos básicos sobre os factores de formación, compoñentes e propiedades do solo.
-Ecoloxía: Coñecemento dos principais compoñentes que determinan a estrutura dun ecosistema e comprensión de como interactúan entre si.
- Coñecemento e comprensión dos principios básicos do funcionamento dos ecosistemas.
- Recoñecer a paisaxe como a manifestación visible dun sistema complexo que é o ecosistema.
- Ser conscientes dos posibles efectos que as accións humanas sobre a paisaxe poden exercer sobre a integridade dos ecosistemas.
-Botánica: Nocións básicas sobre morfoloxía, taxonomía, botánica ecaracterización ecolóxica das plantas. Preténdese que o alumno adquira as ferramentas básicas para o recoñecemento das plantas vasculares máis importantes nas paisaxes do Noroeste Peninsular.

O alumno tamén deberá:
- B24.- Ser capaz de comprender e coñecer a responsabilidade con respecto aos principios básicos de ecoloxía, de sostibilidade e de conservación dos recursos e do medio ambiente na paisaxe.
- B25.- Ser capaz de comprender e coñecer as bases da edafoloxía, climatoloxía, botánica e ecoloxía precisa para abordar os estudos territoriais e paisaxísticos.
Ademais das anteriores competencias específicas, o alumno deberá:
- C1.- Expresarse correctamente, tanto de forma oral como escrita, nas linguas oficiais da comunidade autónoma.
- C3.- Utilizar as ferramentas básicas das tecnoloxías da información e as comunicacións (TIC) necesarias para o exercicio da súa profesión e para a aprendizaxe ao longo da súa vida.
- C4.- Desenvolverse para o exercicio dunha cidadanía aberta, culta, crítica, comprometida, democrática e solidaria, capaz de analizar a realidade, diagnosticar problemas, formular e implantar solucións baseadas no coñecemento e orientadas ao ben común.
- C6.- Valorar criticamente o coñecemento, a tecnoloxía e a información dispoñible para resolver os problemas cos que deben enfrontarse.
- C7.- Asumir como profesional e cidadán a importancia da aprendizaxe ao longo da vida.
- C8.- Valorar a importancia que ten a investigación, a innovación e o desenvolvemento tecnolóxico no avance socioeconómico e cultural da sociedade.
Metodoloxía da ensinanza
Nas clases alternarase tanto o modelo de lección maxistral como o de aprendizaxe cooperativa, tanto no desenvolvemento dos aspectos máis teóricos dos temas como na análise dos diferentes casos prácticos que se abordarán ao longo da materia.
Ademais, facilitarase con anterioridade ás clases copia das presentacións e de material complementario para o mellor seguimento da materia.
Utilízanse como recursos docentes: o encerado, sistemas audiovisuais, principalmente mediante presentacións en Power-Point con proxector de vídeo e recursos bibliográficos facilitados polo profesor.

Sistema de evaluación
Do volume de traballo total do alumno nunha materia, unha gran parte (nunca menor do 60%) corresponde ao traballo individual ou en grupo que o alumno se compromete a realizar sen a presenza do profesor. Nestas horas de traballo inclúese a preparación das clases, o estudo, a ampliación e síntese de información recibida, a resolución de exercicios, a elaboración e redacción de traballos, a escritura, verificación e comprobación de programas de ordenador, a preparación e ensaio de exposicións, etc.
A avaliación da aprendizaxe debe comprender tanto o proceso coma o resultado obtido. O rendemento do alumno na materia cursada depende, entre outros, da combinación de dous factores: o esforzo realizado e a capacidade do propio alumno. A forma en que o avaliamos condiciona o método de aprendizaxe e inflúe na aprendizaxe mesmo. De calquera forma dada a tipoloxía deste Máster proponse como norma xeral a avaliación continua polos profesores.
A aprendizaxe a través dos créditos ECTS axústase a unha avaliación continuada que debe contribuír de forma decisiva a estimular o alumno a seguir o proceso e a involucrarse máis na súa propia formación. Apóstase por un criterio xeral de avaliación para todas as materias en que é obrigado contar con dous instrumentos, a avaliación continua e a presentación de traballos realizados individualmente ou en grupo e, recomenda que o peso mínimo da avaliación continua nesa cualificación sexa do 50%. Ademais, deixase a porta aberta para que o profesor poida aumentar ese peso e limítase a posibilidade de penalizar un estudante que teña éxito no exame final e fracase na avaliación continua.
A avaliación debe servir para verificar que o alumno ha asimilado os coñecementos básicos que se lle transmitiron e adquirido as competencias xerais. Pero a avaliación tamén debe ser o instrumento de comprobación de que o estudante adquiriu as competencias teóricas e prácticas do título. Por iso, como se fai para varias materias, utilízanse métodos de avaliación variada (exposicións orais preparadas de antemán, explicacións curtas realizadas polos alumnos en clase, manexo práctico de bibliografía, uso de ordenador, traballo en equipo, etc.) que permitan valorar se o alumno adquiriu as competencias transversais e prácticas.
Valorarase principalmente a asistencia e a participación activa nas clases, así como a realización dun traballo sobre algunha das temáticas da materia, que se deberá entregar ao profesor.

Tempo de estudo e traballo persoal
O alumno deberá dedicar unhas 50 horas totais de traballo persoal, repartidas entre o estudo dos contidos da materia, e a comprensión e realización de traballos de prácticas. Estimamos unhas dúas horas de estudo por hora de clase presencial.
Recomendacións para o estudo da materia
Edafoloxía
- Asistencia e participación activa nas clases de docencia expositiva e interactiva.
- Realización dos exercicios propostos utilizando o material entregado previamente.
- Utilización das titorías para aclarar ou resolver calquera cuestión relacionada coa materia.