G4021105 - Química Inorgánica (Formación Básica) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 28.00
• Clase Interactiva Laboratorio: 15.00
• Clase Interactiva Seminario: 6.00
• Horas de Titorías: 2.00
• Total: 51.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Química Inorgánica
• Áreas: Química Inorgánica
• Centro: Escola Técnica Superior de Enxeñaría
• Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)

Profesores

Nome	Coordinador
SOUSA PEDRARES, ANTONIO.	SI

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo CLE01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLIL_01	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	SI
Grupo CLIL_02	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	SI
Grupo CLIL_03	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	SI
Grupo CLIL_04	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	SI
Grupo CLIS_01	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	SI
Grupo CLIS_02	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	SI
Grupo CLIS_03	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	SI
Grupo TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS04	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS05	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS06	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS07	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Inglés

Obxectivos da materia
Trátase dunha materia introdutoria que representa o primeiro contacto dos alumnos coa Química Inorgánica. O seu obxectivo é o estudio dos elementos químicos e os seus compostos máis importantes. En particular, a materia centrarase no estudio do hidróxeno, dos elementos dos grupos principais (s e p) e dos gases nobres.

Obxectivos específicos:
- Explicar e predicir propiedades de familias de substancias e as súas variacións periódicas.
- Formular ecuacións químicas que reflictan métodos xerais de obtención de elementos e compostos inorgánicos de maior importancia industrial.
- Analizar e comprender as propiedades de familias de compostos, xa sexa mediante análise teórica ou como resultado de datos experimentais.
- Describir as aplicacións dos elementos e compostos de maior interese en Enxeñaría Química.

Contidos
Tema 1. Propiedades periódicas dos elementos. A táboa periódica. Radio atómico. Enerxía de ionización. Afinidade electrónica. Electronegatividad. Estados de oxidación. (4 h)
Tema 2. O hidróxeno. O elemento e os seus isótopos. Dihidrógeno: obtención e reactividade. Estudio xeral dos hidruros. Estudio específico da auga; o enlace de hidróxeno. (3 h)
Tema 3. Elementos do grupo 1. Características xerais dos elementos do grupo. Reactividade dos compostos alcalinos. Compostos simples dos metais alcalinos (haluros, óxidos, hidróxidos, sales). Proceso Solvay. Proceso cloro-sosa. (3 h)
Tema 4. Elementos do grupo 2. Características xerais dos elementos do grupo. Reactividade dos compostos alcalinotérreos. Singularidade do berilio. Compostos simples dos metais alcalinotérreos (haluros, óxidos, hidróxidos, sales). Dureza da auga. (2 h)
Tema 5. Elementos do grupo 13. Características xerais dos elementos do grupo. Estudio do boro: formas alotrópicas e obtención do elemento. Combinacións hidroxenadas; diborano. O aluminio: obtención e propiedades. (3 h)
Tema 6. Elementos do grupo 14. Características xerais dos elementos do grupo. Estudio do carbono. Alotropía no carbono. Combinacións osixenadas: CO e CO2. Carbonatos e hidrogenocarbonatos. O silicio: silicatos. (3 h)
Tema 7. Elementos do grupo 15. Características xerais dos elementos do grupo. Estudio do dinitrógeno: estado natural e preparación. O amoníaco: propiedades e produción industrial. O ácido nítrico. O fósforo: estado natural e extracción industrial. Alotropía no fósforo. Combinacións osixenadas. (3 h)
Tema 8. Elementos do grupo 16. Características xerais dos elementos do grupo. Estudio do dioxígeno: enlace e reactividade. O trioxígeno: estrutura e enlace. Óxidos: clasificación e propiedades. O xofre: extracción industrial e alotropía no xofre. Propiedades físicas e químicas. Óxidos de xofre. Oxoácidos de xofre: o ácido sulfúrico. (3 h)
Tema 9. Elementos do grupo 17. Características xerais dos elementos do grupo. Comportamento peculiar do fluor. Os estados normais dos elementos. O enlace nas moléculas X2. Métodos de preparación dos elementos. Propiedades físicas e químicas dos elementos. Haluros. Haluros de hidróxeno. (3 h)
Tema 10. Elementos do grupo 18. Características xerais dos elementos do grupo. Propiedades especiais do helio. Aplicacións dos gases nobres. O descubrimento da química dos gases nobres. Fluoruros e óxidos de xenón. (1 h)

Programa de prácticas:
1. - Peroxoborato sódico
2. - Ilumine potásico
3. - Carbonato ácido de sodio
4. - Reaccións dalgúns compostos de nitróxeno

Bibliografía básica e complementaria
Básica (manuais de referencia)
- G. RAYNER-CANHAM, "Química Inorgánica Descritiva", 2ª edición. Pearson Educación: México, 2000.
- W. HENDERSON, "Main Group Chemistry" RSC, 2000

Bibliografía complementaria:
- C. E. HOUSECROFT, A. G. SHARPE, "Química Inorgánica", 2ª edición. Pearson: Madrid, 2006
- D. F. SHRIVER, P. W. ATKINS, "Química Inorgánica", 4ª edición. McGraw-Hill: México, 2008.

Competencias
Competencias xerais:
- Coñecemento en materias básicas e tecnolóxicas, que os capacite para a aprendizaxe de novos métodos e teorías, e os dote de versatilidade para adaptarse ás novas situacións.
- Capacidade de resolver problemas con iniciativa, toma de decisións, creatividade, razoamento crítico e de comunicar e transmitir coñecementos, habilidades e destrezas no campo da enxeñaría química industrial.
- Capacidade de analizar e valorar o impacto social e ambiental das solucións técnicas.
- Capacidade de traballar nun ámbito multilingüe e multidisciplinar.
Competencias específicas:
- Capacidade para comprender e aplicar os principios de coñecementos básicos e as súas aplicacións na enxeñaría: Química inorgánica


Competencias transversais:
- Capacidade de análise e síntese
- Capacidade de organizar e planificar
- Comunicación oral e escrita en linguas propias e algunha estranxeira
- Resolución de problemas
- Traballo en equipo
- Habilidades nas relacións interpersoais
- Capacidade de aplicar os coñecementos na práctica
- Creatividade
- Liderado
- Aprendizaxe autónoma

Metodoloxía da ensinanza
A) Clases expositiva en grupo grande: Lección impartida polo profesor que pode ter formatos diferentes (teoría, problemas e/ou exemplos xerais, directrices xerais da materia,...). O profesor pode contar con apoio de medios audiovisuais e informáticos aínda que os estudantes non necesitan manexalos en clase. Habitualmente estas clases seguirán os contidos do manual de referencia indicado na bibliografía.
B) Seminarios: Clase teórico/práctica na que se propoñen e resolven aplicacións da teoría, problemas, exercicios,... O alumno participa activamente nestas clases de distintas formas: entrega de exercicios ao profesor (algúns dos propostos en boletíns de problemas que o profesor entrega aos alumnos coa suficiente antelación), resolución de exercicios na aula, etc. O profesor pode contar con apoio de medios audiovisuais e informáticos aínda que os estudantes non os manexarán en clase. Inclúense as probas de avaliación se as houbera. A asistencia a estas clases será obrigatoria.
C) Clases prácticas de laboratorio: Inclúense aquí as clases que teñen lugar nun laboratorio de prácticas. Nelas o alumno adquire as habilidades propias dun laboratorio de química e consolida os coñecementos adquiridos nas clases de teoría. A admisión de alumnos matriculados no laboratorio de prácticas require que estes coñezan e cumpran a “normas xerais de seguridade nos laboratorios de prácticas” da Universidade de Santiago de Compostela. A devandita información atópase dispoñible na páxina web

http://www.usc.es/estaticos/servizos/sprl/normalumlab.pdf

Para estas prácticas, o alumno disporá dun guión de cada unha das prácticas a realizar. O alumno deberá acudir a cada sesión de prácticas lendo atentamente ditos guións. Tras unha explicación do profesor, o alumno realizará individualmente ou por parellas, as tarefas e cálculos necesarios para a consecución dos obxectivos da práctica, recollendo no diario de laboratorio o desenvolvemento da práctica e os cálculos e resultados que procedan. O profesor poderá pedir ao alumno que lle mostre o diario de laboratorio en calquera momento. A realización das prácticas será obrigatoria. Ao final das prácticas poderase realizar unha proba para avaliar o seu aproveitamento.
D) Titorías en grupo reducido: Suporán 2 horas para cada alumno. Nestas clases os alumnos deberán expoñer, debater ou comentar as aquelas actividades previamente formuladas polo profesor. As actividades realizaranse individualmente ou en grupo segundo indique o profesor. A asistencia ás titorías será obrigatoria e a participación nestas será avaliada.


Sistema de evaluación
A cualificación de cada alumno realizásese mediante avaliación continua e realización dunha proba final. A avaliación continua farase por medio de controis escritos, participación na aula, prácticas de laboratorio e titorías. A avaliación deberá apoiarse principalmente na realización dunha proba final escrita e común para todos os alumnos. A asistencia as prácticas de laboratorio é obrigatoria. Para superar a materia o alumno deberá alcanzar a cualificación de apto nas prácticas de laboratorio. As prácticas de laboratorio non realizadas deberán ser recuperadas, de acordo co profesor.

Distribución da cualificación:
(a) Exame: 70%
(b) Prácticas de laboratorio: 15%
(c) Clases interactivas (Seminarios e titorías): 15%

A cualificación final do alumno distribúese, segundo se indica na táboa anterior, en tres seccións.
a) Realizarase un exame ao final do cuadrimestre no que se avaliará a aprendizaxe dos contidos e a capacidade para a resolución de problemas de forma individual.
b) Nos traballos realizados durante as sesións de seminario e nas prácticas de laboratorio serán avaliadas a capacidade de resolución de problemas individualmente ou en grupo e a habilidade para realizar as tarefas de laboratorio. Ao finalizar as prácticas de laboratorio poderase realizar unha proba para avaliar o seu grao de aproveitamento.
c) Nas titorías en grupo avaliaranse a capacidade de análise e síntese e a capacidade para aprender de xeito autónomo algunha cuestión puntual formulada polo profesor.
Para superar a materia haberá que obter, como mínimo, un 50% da cualificación global. Para obter unha nota final como media ponderada dos distintos apartados, esixirase alcanzar unha puntuación mínima dun 40% no exame final.
Aqueles alumnos que non se presenten ao exame final constarán como "non presentados".
O profesor analizará con aqueles alumnos que non superen con éxito o proceso de avaliación, e así deséxeno, todos os pormenores atopados na aprendizaxe dos contidos da materia. Estes alumnos contarán cunha oportunidade de recuperación en xullo, que consistirá nun exame global da materia.
Aos estudantes matriculados na materia que xa teñan aprobadas as prácticas de laboratorio, conservaráselles esta nota de prácticas durante un máximo de dous cursos académicos e, polo tanto, non deberán realizar de novo as prácticas.


Tempo de estudo e traballo persoal
Distribución da actividade formativa en créditos ECTS.

Actividade H Presenciais H Traballo alumno ECTS
Clases maxistrais 28.0 42.0 2.8
Seminarios 6.0 9.0 0.6
Prácticas laboratorio 15.0 8.0 0.9
Titorías grupo 2.0 8.0 0.4
Subtotal 51.0 67.0 4.7
Titorías individualizadas 2.0 3.0 0.2
Exame e revisión 5.0 22.0 1.1
Total 58.0 92.0 6.0

Recomendacións para o estudo da materia
Recoméndase que a formación inicial do alumno sexa de perfil científico-tecnolóxico. Dentro dese perfil, ademais da química, resulta recomendable cursar materias de matemáticas e física. Ademais, o coñecemento de inglés podería ser unha ferramenta moi útil xa que permitiría aos alumnos acceder a un maior número de recursos: páxinas web específicas para os contidos ou de temas de interese relacionados cos contidos, libros, artigos científicos, etc.
Especificamente recoméndanse coñecementos previos propios de Química Fundamental, con especial atención aos conceptos de equilibrio químico, ácido-base e oxidación-redución.
Igualmente:
a) É aconsellable asistir ás clases expositiva.
b) Para establecer un primeiro contacto cos contidos dos temas recoméndase ler os libros de texto propostos.
c) Unha vez finalizada a lectura dun tema nos libros de texto de referencia, é útil facer un resumo dos puntos importantes, asegurándose de coñecer e comprender o significado dos conceptos explicados.
d) É importante realizar as actividades propostas polo profesor nas clases interactivas e nas titorías de grupo.
e) É imprescindible a preparación das prácticas, individualmente ou en grupo, antes da entrada no laboratorio. En primeiro lugar, débense repasar os conceptos teóricos importantes en cada experimento e, a continuación, é necesario ler con atención o guión da práctica, intentando entender os obxectivos e o desenvolvemento do experimento proposto. Calquera dúbida que puidese xurdir deberá ser consultada co profesor.

Observacións
As clases impartiranse en castelán.