G2081422 - Análise Biolóxica e Diagnósticos Bioquímicos (Medicina e Farmacoloxía) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 30.00
• Clase Interactiva Laboratorio: 19.00
• Clase Interactiva Seminario: 8.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 60.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Bioquímica e Bioloxía Molecular
• Áreas: Bioquímica e Bioloxía Molecular
• Centro: Facultade de Farmacia
• Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: null

Profesores

Nome	Coordinador
BUSCH ., LISA KAY.	NON
CAMIÑA DARRIBA, MANUEL FELIX.	SI
CAMIÑA DARRIBA, MANUEL FELIX.	SI
RODRIGUEZ-SEGADE VILLAMARIN, SANTIAGO.	NON

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo CLE01(A)	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLE02 (B)	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLIL_01	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	SI
Grupo CLIL_02	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	SI
Grupo CLIL_03	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	SI
Grupo CLIL_04	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	SI
Grupo CLIL_05	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	NON	SI
Grupo CLIS_01 (A1)	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	SI
Grupo CLIS_02 (A2)	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	SI
Grupo CLIS_03 (B1)	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	SI
Grupo CLIS_04 (B2)	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	SI
Grupo TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	SI
Grupo TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	NON	SI
Grupo TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	NON	SI
Grupo TI-ECTS04	Ordinario	Horas de Titorías	NON	SI
Grupo TI-ECTS05	Ordinario	Horas de Titorías	NON	SI
Grupo TI-ECTS06	Ordinario	Horas de Titorías	NON	SI
Grupo TI-ECTS07	Ordinario	Horas de Titorías	NON	SI
Grupo TI-ECTS08	Ordinario	Horas de Titorías	NON	SI
Grupo TI-ECTS09	Ordinario	Horas de Titorías	NON	SI
Grupo TI-ECTS10	Ordinario	Horas de Titorías	NON	SI

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Inglés

Obxectivos da materia
Os obxetivos desta asignatura están encamiñados a que o futuro farmacéutico sexa quen de interpreta-lo estado de saude dun doente a partires das probas du laboratorio clínico con algunha das seguintes finalidades:
a) Ofrecerlle ó doente información para unha mellor comprensión do problema de saude.
b) Orientalo de cara a unha pronta recuperación.
c) Recomendarlle a visita o seu médico/especialista cando sexa oportuno.

Polo elo, os diferentes temas céntranse no valor, nas limitacións e na interpretación dos datos que xeneran as probas bioquímicas naquelas enfermidades máis comúns e nas que o laboratorio de bioquímica é unha ferramenta útil para a detección, diagnóstico ou seguemento.



Contidos
Clases Expositivas:
Na medida do posible os distintos temas seguen unha estructura semellante, con descripción do espécimen máis axeitado para o análise, condición a cumplir polo pacente, descripción de parámetros e metodoloxías e unha estratexia para obter información clíniamente útil.

Grupo Temático I: Principios Xerais do Funcionamento do Laboratorio de Bioquímica Clínica
Tema 1. A Solicitude. Especímenes de Sangue e Orina.
Tema 2. Fontes de Variación e Informes do Laboratorio.
Tema 3. Análises xunto ó Doente.

Grupo Temático II: Avaliación de funciónal de Órganos ou Sistemas
Tema 4. Exploración do Equilibrio Hidroelectrolítico.
Tema 5. Gases sanguíneos: Exploración do Equilibrio Acido-Base
Tema 6. Avaliación da Función Renal.
Tema 7. Exploración Bioquímica da Enfermiade Osea. Metabolismo Mineral
Tema 8. Diagnóstico e Seguimento da Diabetes Mellitus.
Tema 9. Utilidade Clínica das Proteínas Plasmáticas.
Tema 10. Investigación das Dislipemias.
Tema 11. Exploración da Enfermidade Cardíaca.
Tema 12. Avaliación da Función e Integridade Hepática.
Tema 13. Exploración da Enfermedad pancreática e intestinal
Tema 14. Programa de Detección Precoz de Enfermidades Endocrinometabólicas.

Programa de Clases Interactivas
CI-1: Materiais na Toma de Mostra. Caso Clínico: Analítica tras Ciruxía por Cancro de Ovario
CI-2: Caso Clínico: A) Avaliación do Estado Acido-Base. B) Avaliación do estado de Osixenación.
CI-3: Caso Clínico: Enfermidade Hepática e Renal.
CI-4: Perfiles Proteicos Normales e Alterados. Perfiles de Isoenzimas

Programa de Clases Prácticas:
Práctica 1. HbA1c. Seguimento do doente Diabético
Práctica 2. Lipidograma. Asignación fenotipica dunha Dislipemia
Práctica 3. Realización e Interpretación do Urianálise.
Práctica 4. FAL: Enfermidade Hepática ou Ósea?.

Bibliografía básica e complementaria
Básica:
a) Principios de Bioquímica Clínica y Patología Molecular. Alvaro González Hernández. Elsevier. Barcelona-2010.
Texto con alto grao de coincidencia no enfoque que se lle da a materia, axeitado para como libro de texto para o seguimento da maioría dos temas da asignatura.

b) Laboratorio Clínico y Pruebas Diagnósticas. Jorge Suardíaz; Celso Cruz; Ariel Colina. Editorial Ciencias Médicas, La Habana-2004
Texto extenso que cubre diferentes aspectos da materia e desenvolve contidos laboratoriais e de semioloxía diagnóstica.

c) Lab Test online. (http://WWW.labtestonline.es)
Páxina web da Sociedad Española de Química Clínica. SEQC. Ultima actualiación 13.02.2013, que é a traducción española da homónima orixinaria da American Association for Clinical Chemistry. Recolle información actualizada sobre as condicións fisiolóxicas e patolóxica, e guías clínica e probas diagnósticas do laboratorio clínico en xeral.

Complementaria .
a) Bioquímica Clínica. Gaw y col. Harcourt (2ª Edición). 2001.

b) Bioquímica Médica. John W. Baynes & Marek H. Dominiczak. Elsevier-Mosby; Madrid-2007.

c) Henry’s Clinical Diagnosis and Management by Laboratory Methods. 22nd Ed. Richard A. McPherson & Matthew R. Pincus. Elsevier-Saunders, 2011.

d) Bioquímica Clínica y Patología Molecular. (2ª Ed). Fuentes Arderiu; Castiñeiras Lacambra y Geraltó Compañó. Reverté S. A. 1998.

e) Principios de Urgencias, Emergencias y Cuidados Intensivos. Fernando Barranco Julian Gil y otros. Edición SAMIUC (Sociedad Andaluza de Medicina Intensiva, Urgencias y Coronarias.

Competencias
A asignatura ten un enfoque clinico-asistencial, na que predomina a información contida nos datos do laboratorio sobre a producción dos datos analíticos, de cara a lograr facer unha interpretación fisiopatolóxica dos estados de saude.
Con esta asignatura dase formación nas competencias xerais e específicas contempladas na Orden CIN/2137/2008, e que a continuación se destacan.

Competencias xerais.
• Desenvolver as análises clínicas e emitir os correspondentes dictámenes de diagnótico de laboratorio.
• Coñecer e comprende-la estructura do corpo human, así como os mecanismos xerais da enfermidade, alteracions moleculares
e funcionais, expresión sindrómica e ferramentas terapéuticas para restaura-la saude.
• Desenvolver habilidades de comunicación e información con outros profesionais sanitarios ou pacentes.
• Levar a cabo as actividades da atención farmacéutica.
• Recoñece-las propias limitacións e a necesidade de manter e actualizar a sua competencia profesional.

Competencias específicas .
• Diseñar, aplicar e avaliar reactivos, métodos e técnicas analíticas clínicas. Coñecementos dos fundamentos básicos das análises
bioquímicas.
• Coñecer as técnicas analíticas relacionadas cós diagnósticos de laboratorio.
• Intervir nas actividades de promoción da saude e prevención da enfermidade nos ámbitos individual, familiar e comunitario;
dende unha visión do laboratorio clínico-bioquímico.
• Desenvolver habilidades de comunicación oral e escrita con pacentes e usuarios dun centro profesional no que exerza.

Competencias transversales.
Entre as posibles competencias transversales a desenvolver dáselle máis importancia as seguintes:
• Habilidades de xestión da información.
• Resolución de problemas.
• Capacidade para comunicarse con expertos doutras áreas
• Habilidade para o traballo autónomo.

Metodoloxía da ensinanza
A) Clases Expositivas en grupo grande: duración de 55 minutos, nesta actividade presencial o profesor fai unha exposición dos contidos dos temas axudado por medios informáticos ou o pola pizarra e o alumno participa prestando atención á explicación e dando resposta escrita á cuestións plantexadas durante o dicurso en 2 a 5 minutos.

B) Clases interactivas en grupo reducido: Cada unha destas clase teórico/práctica ten unha duración de duas horas. Nelas trátase de que o alumno entre en contacto cos escenarios da profesión de analísta: unhas veces facilítase interación con diferentes materiais do laboratorio, noutros exemplarízase o manexo da información clínica dos informes dos laboratorio a través de casos clínicos dirixidos. Os alumnos participantes na actividade poderá dar resposta a cuestións relativas ó escenario que lle presentou e que serán puntuadas.

C) Clases interactivas con ordenador en grupo reducido: Conceptualmente similares as anteriores pero coa diferencia que o alumno executa procedementos operacionais (cálculos, consultas de páxinas web de Asociacións Profesionais, casas comerciais, etc), nun equipo informático e asesorado nas distintas tareas polo profesor, excepto para respostar ó cuestionario final.

D) Clases prácticas de laboratorio: Son clases que se realizan nos laboratorios de prácticas que o Departamento de Bioquímica ten na Facultade de Farmacia. Con elas o alumno adquire as habilidades do laboratorio, se lle acerca ás tarefas e actividade dun analista nun laboratorio de análises clínico e aprende a elabora-lo correspondente informe analítico coa aplicación da teoría que se revisa en cada práctica.
Disponse dun guión de prácticas que recolle os protocolos de traballo que se complenta durante a explicación das etapas da práctica.
A convocatoria dos turnos de prácticas está organizada pola Facultade. A asistencia é obligatoria na semana na que son convocados. Tódolos alumnos deben realizar, e superar cun APTO, o examen de destrezas no laboratorio e a elaboración dun informe.

E) Tutorías de pizarra en grupo moi reducido: Tutorías programadas polo profesor. Esta actividade está pensada como unha entrevista personalizada para informar ó alumno do seu progreso formativo sobre a base das respostas dadas ós cuestionarios presentados, aclarar dudas que poidera ter e asesoralo de cara a supera-la materia.

Sistema de evaluación
A calificación da asignatura obtense sumando a puntuación acadada na avaliación continua, do examen das clases prácticas e do examen final teórico da asignatura.

a) Avaliación contínua: baséase na solución de casos clínicos, escenarios virtuais e cuestionarios que se presentan durante o desenvolvemento das clases expositivas e as interactivas, así como as do Campus virtual. A puntuación máxima deste apartado é de 30 puntos.
b) Examen de prácticas: A proba calificatoria realízase ó último día de cada turno, de maneira individual e consiste na reproducción das etapas das prácticas que ó chou se lle asigne. Poderá utilizar os protocolos de traballo dos que se acompañe. O examen ten unha duración máxima de 15 min e nel puntúase a actitude, desenvoltura na execución, realización procidemental, interpretación dos datos acertada, orden e limpeza. A calificación favorable otorgará un APTO cunha puntuación de 0 a 10 puntos, e ten unha validez de 5 anos dende a sua obtención.
No caso dunha calificación desfavorable, "NON Apto", é recuperable coa correspondente proba calificatoria de identicas características a realizar na seguínte convocatoria á que decida presentarse.
c) Examen teórico: En cada convocatoria haberá un examen relativo ós contidos teóricos presentados en diferentes formatos (clases expositivas, interativas e prácticas). Este examen consta de 50 preguntas tipo test con 5 posibles respostas sólo unha correcta. Para o cómputo da nota faise unha recalificación:
i) Verifícase para cada un dos temas da avaliación que se acada unha puntuación mínima do 25% dos puntos posibles,
ii) As 10 preguntas con maior grado de dificultade (cun porcentaxe de acerto inferior ó 40%) se lles asigna un valor doble
de puntos,
iii) Non se contempla preguntas que teñan un valor negativo.
A puntuación máxima do examen é de 60 puntos. A puntuación deste examen sólo é aplicable á convocatoria na que se realiza a proba.

A calificación de aprobado obtense por riba dos 50 puntos e ademais se acade un APTO nas prácticas, se supere a puntuación mínima por temas e o examen teórico supoña mais de 30 puntos.

Nas sucesivas convocatorias que poidera necesitar, terá que realizar o examen final de teoría, o examen de prácticas só si pasaron mais de 5 anos dende que se obtivo un APTO. Da avaliación contínua consérvaselle a mellor das puntuacións acadadas nos últimos 2 anos.


Tempo de estudo e traballo persoal
TRABALLO PRESENCIAL NA AULA, HORAS
Clases expositivas en grupo grande, 30
Clases interactivas en grupo reducido, 6
Clases interactivas con ordenador en grupo reducido, 2
Tutorías en grupo muy reducido, 3
Prácticas de laboratorio, 16
Exámenes e revisión, 3
Total horas traballo presencial na aula ou no laboratorio, 60

TRABALLO PERSONAL DO ALUMNO, HORAS
Estudio autónomo individual o en grupo, 66
Resolución de ejercicios, u otros traballos, 5
Resolución de exercicios, prácticas con ordenador, 10
Orientación e resolución de dudas, 4
Preparación do traballo de laboratorio e elaboración da memoria das prácticas, 2
Realización e revisión do examen, 3
Total horas traballo personal do alumno, 90


Recomendacións para o estudo da materia
Para o estudo desta materia recoméndase ter coñecementos suficentes de Química Analítica e Técnicas Instrumentais, xunto cos de Bioquímica I e II, Fisioloxía Humana I e II e Fisiopatoloxía.
Tamén se suxire asistir e atender ó conxunto das clases programadas e, na medida do posible, ir revisando a materia cada día, ou no seu defecto cunha periodicidade semanal, para poder identifica-los puntos que lle sexan máis difíciles de comprender.
O estudo regular da materia vai permitir, ademáis, un mellor seguimento das clases e aportalle recursos teóricos para facerlle frente ás cuestións dos diferentes escenarios e casos clínicos que se irán plantexando nas as clases ou á través do Campus virtual.
A conséllase tamén a visita frecuente ó complemento virtual da asignatura na que poderá plantexar dudas ó profesor ou ós seus propios compañeiros.

Observacións
Aprender a interpretar a información contida nas análises clínicas é como aprender un novo idioma no que o vocabulario son as diferentes probas do laboratorio que poden ter diferentes significados, pero que combinándoas dacordo a unha estratexias de uso transmiten unha información útil coa que recoñecer un problema de saude ou orientar hacia a sua identificación.

Para ter éxito coa asignatura requírese entender “o porqué” dunha proba e o “o para qué” xa que así resultará máis doado recordar ónde usala é qué información nos ofrece.

No caso de non conseguir supera-la asignatura, recoméndase acudir á revisión de exámenes. Vai servir para conoce-las partes da avaliación responsables da falta do éxito. A partir das puntuación por temas no examen de teoría poderá coñecer os temás nos que se necesitan un maior estudio e esforzo así como os que xa se dominan.