G3131106 - Psicoloxía do Desenvolvemento (3-6 anos) (Formación Básica) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 24.00
• Clase Interactiva Seminario: 24.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 51.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Psicoloxía Evolutiva e da Educación
• Áreas: Psicoloxía Evolutiva e da Educación
• Centro: Facultade de Formación do Profesorado
• Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)

Profesores

Nome	Coordinador
FERNANDEZ FERNANDEZ, MARIA PILAR.	SI

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
CLE_01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
CLIS_01	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
CLIS_02	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
CLIS_03	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo /TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo /TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo /TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo /TI-ECTS04	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo /TI-ECTS05	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo /TI-ECTS06	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Inglés

Obxectivos da materia
CONCEPTUAIS.

1. Coñecer o proceso evolutivo dos 3-6 anos, considerando a continuidade no desenvolvemento e os fitos do desenvolvemento na etapa precedente.
2. Recoñecer as principais pautas evolutivas e as capacidades, habilidades e destrezas propias e emerxentes en cada momento madurativo da etapa 3-6 anos nos diversos ámbitos do desenvolvemento: psicomotor, sensoperceptivo, cognitivo, lingüístico, sociafectivo.
3. Recoñecer os requisitos madurativos como obxectivos educativos fundamentais nesta etapa.
4. Coñecer os diversos contextos de desenvolvemento natural do neno e a súa relación coa aprendizaxe.
5. Coñecer e comprender as funcións do proceso de xogo, a familia ou a escola infantil para o óptimo desenvolvemento nesta etapa evolutiva.
6. Recoñecer os factores individuais e/ou sociais que poden explicar a diversidade e as diferenzas no proceso de desenvolvemento dos nenos.


PROCEDIMENTALES.

1. Saber aplicar os coñecementos adquiridos sobre as pautas evolutivas en distintos momentos da etapa 3-6 para adecuar programas educativos orientados a potenciar o desenvolvemento óptimo dos nenos, respectando o proceso de maduración, e fomentando a consolidación de requisitos madurativos a través da aprendizaxe e a estimulación oportuna.
2. Favorecer o desenvolvemento de estratexias e habilidades dentro do marco da creatividade para xerar e adecuar actividades e materiais didácticos que se axusten ás características propias da etapa evolutiva e do momento madurativo dos nenos.
3. Favorecer o desenvolvemento de habilidades cognitivas e metacognitivas de análises, reflexión e cuestionamiento da información.
4. Fomentar a capacidade de traballo cooperativo e o desenvolvemento de habilidades sociais en grupo.
5. Favorecer o desenvolvemento de hablidades de exposición e intervención pública.
6. Fomentar o manexo de recursos bibliográficos e documentais e TICS dentro do marco da competencia informacional.
7. Fomentar o uso e manexo de plataformas virtuais como medio didáctico que permite unha maior continuidade na comunicación profesor-alumno e un mellor seguimento da aprendizaxe.

ACTITUDINAIS.

1. Favorecer valores de tolerancia e respecto á opinión doutros.
2. Fomentar o desenvolvemento de actitudes abertas, flexibles, comunicativas, empáticas, e asertivas, dentro da interacción e o traballo en equipo.
3. Desenvolver o respecto á diversidade individual nos alumnos como individuos e como futuros mestres


Contidos
A materia desenvólvese en dous bloques temáticos, que diversifican os contidos para facilitar o seguimento da materia. Cada bloque condensa contidos de distinta natureza temática, primeiro, a relativa ao propio proceso de evolución en si mesmo, e segundo, a relativa ás influencias contextuales sobre o proceso de desenvolvemento.

BLOQUE I. O PROCESO EVOLUTIVO DE 3-6 ANOS

Tema 1. O desenvolvemento físico e psicomotor de 3 a 6 anos: evolución de habilidades motoras e coordinacións perceptivomotoras, e implicacións nas primeiras aprendizaxes escolares.

Tema 2. O desenvolvemento perceptivo de 3 a 6 anos: evolución das habilidades perceptivas, e implicacións nas primeiras aprendizaxes escolares.

Tema 3. O desenvolvemento cognitivo de 3 a 6 anos: período preoperacional, procesamiento de información e capacidades de memoria.

Tema 4. O desenvolvemento da linguaxe de 3 a 6 anos: a expansión da linguaxe oral, e a primeira aproximación ao código escrito.

Tema 5. O desenvolvemento afectivo, psicosocial e moral na primeira infancia: regulación emocional, desenvolvemento dos atributos psicosociais e de personalidade, e aprendizaxe de regras sociais.


BLOQUE II: CONTEXTOS DE DESENVOLVEMENTO E APRENDIZAXE

Tema 6: O xogo como elemento dinamizador do desenvolvemento social e cognitivo.

Tema 7: A familia e a escola infantil no proceso de desenvolvemento do neno.



Bibliografía básica e complementaria
BIBLIOGRAFÍA BÁSICA


BERGER, K.S. (2007). Psicología del desarrollo: infancia y adolescencia. Madrid: Médica Panamericana.
BERK, L.E. (2004). Desarrollo del niño y del adolescente. Madrid: Prentice-Hall.
CRAIG, G.J.; y BAUCUM, D. (2009). Desarrollo psicológico. Méjico: Prentice-Hall.
DELVAL, J. (2002). El Desarrollo humano. Madrid: Siglo XXI.
DELVAL, J. (2001). Jean Piaget: El constructivismo (cap. 8) en F. Beltrán (Ed.). Pedagogías del Siglo XX. Barcelona: GRAO.
FELDMAN, R.S. (2008). Desarrollo en la infancia. Méjico: Prentice Hall.
GARCIA MADRUGA, J.A. y Cols.(2002) Psicología Evolutiva (vol.I,II). Madrid: UNED.
PALACIOS, J.; MARCHESI, A. y CARRETERO, M. (2004). Psicología evolutiva (vol. I, II). Madrid: Alianza.
PALACIOS, J.; MARCHESI, A. y COLL, C. (2006). Desarrollo psicológico y Educación (vol. I, II). Madrid: Alianza.
PAPALIA, D.E.; OLDS, S.W. y FELDMAN, R.D.(2009). Psicología del desarrollo: de la infancia a la adolescencia. Bogotá: McGraw-Hill.
SHAFFER, D.R.(2007). Psicología del desarrollo: infancia y adolescencia. Méjico: Internacional Thomson.
SANTROCK, J.W. (2007). Desarrollo infantil. Madrid: McGraw Hill.



BIBLIOGRAFÍA COMPLEMENTARIA


BARAJAS, C., MORENA, De la, M.L., FUENTES, M.J. y GONZÁLEZ, A.M. (2007). Perspectivas sobre el desarrollo psicológico: teoría y prácticas. Madrid: Pirámide.
CÓRDOBA, A.I., DESCALS, A. y GIL, M. D. (2007). Psicología del desarrollo en la edad escolar. Madrid: Psicología Pirámide.
GONZALEZ CUENCA, A.M. (1995). Psicología del desarrollo: teoría y prácticas. Málaga: Aljibe.
GONZÁLEZ GONZÁLEZ, E. y BUENO ALVÁREZ, J.A. (2007). Psicología de la educación y del desarrollo en la edad escolar. Madrid: CCS.
GUITART, R.M. (2008). Juegos. Juegos no competitivos. Barcelona: Grao.
LAGUIA, M.J.; y VIDAL,C (2008). Rincones de actividad en la escuela infantil (0-6 años). Barcelona: Grao.
PALOU VICENS,S. (2004). Sentir y crecer. Desarrollo emocional en la infancia. Barcelona: Grao.
PEREZ PEREIRA, M. (1995). Nuevas perspectivas en psicología del desarrollo. Madrid: Alianza.
PORTELLANO PEREZ, J.A. Dislexia y otras dificultades de aprendizaje: nuevas perspectivas en diagnóstico precoz. Madrid: CEPE.
SUGRAÑES, E.; y ANGEL, M.A. (2007). La educación psicomotriz (3-8 años.). Barcelona: Grao.
VASTA, R; HAITH, M.M.; y MILLER, S.A. (2001). Psicología infantil. Barcelona: Ariel.




Competencias
A. COMPETENCIAS XERAIS

G.2.- Promover e facilitar as aprendizaxes na primeira infancia, desde unha perspectiva globalizadora e
integradora das diferentes dimensións cognitiva, emocional, psicomotora e volitiva.
G.4.- Fomentar a convivencia no aula e fóra dela e abordar a resolución pacífica de conflitos. Saber observar sistematicamente contextos de aprendizaxe e convivencia e saber reflexionar sobre eles.
G.8.- Coñecer fundamentos de dietética e hixiene infantís. Coñecer fundamentos de atención temperá e as bases e desenvolvementos que permiten comprender os procesos psicolóxicos, de aprendizaxe e de construción da personalidade na primeira infancia.
G.11.- Reflexionar sobre as prácticas de aula para innovar e mellorar o labor docente. Adquirir hábitos e destrezas para a aprendizaxe autónoma e cooperativo e promovelo nos estudantes.


B. COMPETENCIAS ESPECÍFICAS

E.2. Coñecer os desenvolvementos da psicoloxía evolutiva da infancia nos períodos 0-3 e 3-6.
E.3. Coñecer os fundamentos de atención temperá.
E.4. Recoñecer a identidade da etapa e as súas características cognitivas, psicomotoras, comunicativas, sociais, afectivas.
E.5. Saber promover a adquisición de hábitos ao redor da autonomía, a liberdade, a curiosidade, a
observación, a experimentación, a imitación a aceptación de normas e de límites, o xogo simbólico e
heurístico.
E.21. Saber traballar en equipo con outros profesionais de dentro e fóra do centro na atención a cada estudante, así como na planificación das secuencias de aprendizaxe e na organización das situacións de traballo no aula e no espazo de xogo, identificando as peculiaridades do período 0-3 e do período 3-6.

C. COMPETENCIAS BÁSICAS

B.2. Que os estudantes saiban aplicar os seus coñecementos ao seu traballo ou vocación dunha forma profesional e posúan as competencias que adoitan demostrarse por medio da elaboración e defensa de argumentos e a resolución de problema dentro da súa área de estudo.
B.3. Que os estudantes teñan a capacidade de reunir e interpretar datos relevantes (normalmente dentro da súa área de estudo) para emitir xuízos que inclúan unha reflexión sobre temas relevantes de índole social, científica ou ética.
B.4. Que os estudantes poidan transmitir información, ideas, problemas e solucións a un público tanto especializado como non especializado.
B.5. Que os estudantes desenvolvan aquelas habilidades de aprendizaxe necesarias para
emprender estudos posteriores cun alto grao de autonomía.

D. COMPETENCIAS TRANSVERSAIS

T.2.- Coñecemento instrumental da lingua galega.
T.3.- Coñecemento instrumental das tecnoloxías da información e da comunicación.
T.4.- Competencia informacional.
Metodoloxía da ensinanza
A metodoloxía do proceso de ensino-aprendizaxe diversificarase en tres tipos de traballo que implican sesións de distinta natureza, con grupos de distinta composición de acordo ao seu tamaño e, en consecuencia, ás posibilidades de desenvolver actividades de diferente índole.

a) Sesións expositivas en gran grupo: inclúen clases de natureza explicativa e expositiva, nas cales facilitaranse aos alumnos os conceptos fundamentais dos temas do programa, destacando os aspectos máis relevantes do contido de cada un dos temas. Empregaranse apoios didácticos como presentacións ppt, ou materiais audiovisuais que faciliten o seguimento e a comprensión do contido por parte dos alumnos. O seu fin último é a consecución de ideas e coñecementos básicos que o alumno necesitará para outro tipo de traballos posteriores na materia.
b) Sesións en grupo mediano (grupo interactivo): inclúen sesións de natureza comprensivo-significativa, nas cales tratarase de profundar nos contidos básicos dos temas, impartidos nas clases expositivas, a través de actividades de lectura persoal, reflexión e formulación de dúbidas, ou cuestionamiento da información. Por outra banda, utilizaranse estes tempos de sesións con grupos interactivos para organizar e orientar as directrices para a elaboración dos diversos traballos prácticos daqueles temas ou aspectos do temario que o requiran. Tamén se realizarán nestas sesións as presentacións ou exposicións dos traballos en grupo ou individualmente, segundo indíqueo o profesor para cada traballo. Finalmente, nestas sesións facilitaranse aos alumnos instrucións para o desenvolvemento da competencia informacional, en canto a uso de recursos BUSC (bibliográfico-documentais) ou da plataforma virtual empregada para o desenvolvemento da materia.
c) Sesións en pequeno grupo (grupo de tutorías). Organizaranse os alumnos en pequenos grupos a partir dos grupos de traballo establecidos nas sesións interactivas. Nestas sesións realizarase o seguimento e tutorización dos traballos, e estableceranse as pautas de reorientación necesarias para a elaboración oportuna dos mesmos. Tratando de reservar as tutorías ordinarias para a atención de necesidades individuais.



Sistema de evaluación
ELEMENTOS DE AVALIACIÓN E PORCENTAXE DE CUALIFICACIÓN
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------
A) PARTICIPACIÓN ENE AULA: 10%---------------Control de asistencia e rexistro de participación
B) PROBAS ESPECÍFICAS: 50%---------------Proba obxectiva tipo test
C) INFORMES ESCRITOS E
OUTRAS PRODUCIÓNS 30%--------------Actividades didácticas e traballo académico
D) PRESENTACIÓNS ORAIS 10%--------------Exposicións en aula

A) Observación da participación no aula. Avaliarase positivamente a asistencia asidua, a actitude e boa disposición para aprender e a participación con interese na actividade realizada no aula. Contará ata un 10% da cualificación da materia. Será necesario asistir como mínimo ao 80% das sesións teóricas e/ou prácticas e participar activamente e con interese nas mesmas para obter a puntuación máxima global do apartado (1 punto). O alumnado que falte sen xustificación a máis dun 20% das sesións presenciais (4 faltas), non terá puntuación neste apartado. O alumnado que, polas razóns que sexan, non acode a un mínimo do 50% das sesións presenciais, non poderá presentar traballos, nin actividades, nin participar nas presentacións orais, polo tanto, será avaliado unicamente polo exame final, mantendo a proporcionalidade antes indicada.
B) Probas específicas. O alumnado deberá superar unha proba específica ou exame final ao final do período lectivo. Consistirá nun exame tipo test con resposta múltiple. Suporá ata un 50% da cualificación da materia. É condición necesaria para a superación da materia ter un aprobado nesta proba. Unha vez superado este requisito, sumaranse as puntuacións do resto de apartados da avaliación. Neste caso, a nota que figurará nas actas será a nota do exame.
C) Informes e outras producións escritas. Durante cúrsoo cada alumna/deberao presentar a súa produción escrita resultado do seu traballo nas sesións expositivas, interactivas e titoriales . O profesorado da materia dará as instrucións oportunas sobre forma, contido e prazos. Valorarase ata un máximo do 30% da cualificación da materia (3 puntos). Neste apartado tamén se terá en conta a actividade desenvolvida polo alumnado na plataforma virtual
D) Presentacións orais. Contarán ata un máximo do 10% da cualificación da materia. Esixirase un traballo académico e a súa exposición en formato PPT.



Ademais destas indicacións específicas, son tamén criterios para avaliar o rendemento académico do alumnado:
- A actitude aberta e receptiva para aprender novos contidos e incorporalos á formación do futuro docente de Educación Infantil.
- A participación activa nas clases en relación cos contidos do programa e a realización puntual das tarefas previstas para as actividades presenciais.
- O coñecemento e dominio dos principais conceptos, teorías e métodos da materia e a capacidade para relacionalos cas demais materias do curso
- A habilidade para integralos no saber de o\/da alumno/a, futuro docente de Educación Infantil.
- A competencia para saber aplicar os coñecementos aprendidos na resolución de casos prácticos.
- A calidade da actividade autónoma (informes, traballos, ?) que inclúe, ademais do contido, a presentación ordenada das actividades e a súa entrega nos prazos indicados.
- A competencia lingüística oral e escrita, manifestada na propiedade e corrección expresiva.

IMPORTANTE
Para obter unha valoración positiva na materia será preciso ter realizadas en prazo todas as actividades de avaliación especificadas e superar a metade da puntuación total de cada un dos apartados.
Os traballos individuais ou grupales dos estudantes deben ser orixinais. A entrega dun traballo copiado suporá o suspenso da materia e a avaliación do alumno/a na seguinte convocatoria.
A efectos evaluativos, un mesmo traballo non pode ser utilizado para varias materias, excepto nas actividades programadas de forma coordinada.
Durante a primeira semana do curso, todos os alumnos/as matriculados na materia teñen que rexistrarse na plataforma CESGA e matricularse no curso de Psicoloxía da educación- Infantil. Este tamén é un requisito básico para superar a materia. Un alumno/a non matriculado, non será avaliado nos apartados de informes e outras producións escritas, nin no apartado de presentacións orais.
O alumnado que non supere a materia na primeira oportunidade e preséntase en xullo, manterá todas as puntuacións acumuladas nos diferentes apartados da avaliación, tendo que facer unicamente ao exame e superalo nas mesmas condicións da primeira oportunidade común. Se non tivo puntuacións nalgún dos apartados, participará igualmente do ata exame, pero neste caso a puntuación máxima que se poderá conseguir é un.
Ao alumnado de 2ª e sucesivas convocatorias, é dicir, alumnado repetidor, aplicaráselle este mesmo criterio: Unicamente terá que facer o exame teórico e terá unha puntuación máxima de 7 puntos, excepto os alumnos repetidores que se integren no curso común, para os que se seguirán os mesmos criterios que para o resto do alumnado matriculado nese curso.






Tempo de estudo e traballo persoal
Nº de horas presenciais------------------------------Actividades de traballo autónomo


Actividades en gran grupo-------24--------------------------------------------------35
Actividades en grupo mediano--24--------------------------------------------------45
Actividades en pequeno grupo---3--------------------------------------------------19

Total horas (25h x nº crédt)----51--------------------------------------------------99= 150 horas


Recomendacións para o estudo da materia
Recoméndase aos alumnos:

1. A organización e secuencialización do traballo segundo os criterios establecidos polo profesor.
2. O mantemento dunha comunicación continuada co profesor que garanta o seguimento oportuno da materia, e a consulta de todas aquelas cuestións que lle poidan expor dúbida ou conflito para a máxima comprensión do contido.
3. A dispoñibilidade dun computador con acceso a rede, ou na súa falta a posibilidade de uso dos computadores do centro. Este requisito é indispensable para o seguimento da materia a través da plataforma virtual que se utilizará como recurso didáctico na materia.


Observacións
A USC é unha Universidade presencial, polo que a asistencia a un mínimo do 80% das sesións de clase é obrigatorio.



No caso de que o alumno presente unha ausencia non xustificada a máis dun 20% das sesións (neste caso o control realizarase en sesións interactivas) terá un 0 neste apartado, e no caso de que por algunha razón non asista a un 50% ou máis das sesións (incluíndo os non asistentes con dispensa), o alumno non terá opción a entregar traballos ou outras producións escritas.

O alumnado con dispensa de docencia deberá manter, desde o principio, contacto e comunicación co profesor, o cal informaralle da canle máis oportuna para o seguimento da materia no seu caso, así como dos traballos que terán oportunidade de realizar, e que, por razóns obvias, poden ser de distinta natureza á dos traballos dos alumnos presenciais. Neste sentido, deberán respectarse, igualmente, as datas de entrega e os criterios establecidos polo profesor en canto a forma e contido do traballo.