G3131206 - Escola Inclusiva e Necesidades Educativas Especiais (Formación Básica) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 24.00
• Clase Interactiva Seminario: 24.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 51.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Psicoloxía Evolutiva e da Educación, Didáctica e Organización Escolar
• Áreas: Psicoloxía Evolutiva e da Educación, Didáctica e Organización Escolar
• Centro: Facultade de Formación do Profesorado
• Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: null

Profesores

Nome	Coordinador
DIAZ RODRIGUEZ, Ma DEL CARMEN.	NON
FIUZA ASOREY, MARIA JOSE.	NON
FIUZA ASOREY, MARIA JOSE.	NON
TEIJEIRO BOO, YESICA.	SI

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo /CLE_01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo /CLIS_01	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo /CLIS_02	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo /TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo /TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo /TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo /TI-ECTS04	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo /TI-ECTS05	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON
Grupo /TI-ECTS06	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Obxectivos da materia
O obxectivo fundamental desta materia é dotar aos futuros mestres e mestras de coñecementos, recursos e habilidades para desempeñar o seu labor profesional tendo en conta as Necesidades Educativas Especiais e a atención á diversidade educativa no marco dunha Escola Inclusiva e do respecto aos dereitos humanos.
Trátase de que o alumnado tome conciencia da necesidade de que a súa futura práctica educativa ha de contribuír ao desenvolvemento efectivo dos nenos e nenas en idade infantil, atendendo á súa diversidade desde unha concepción do currículo como escenario de resposta ás necesidades educativas especiais.

Obxectivos referidos ao saber:
Coñecer os fundamentos da inclusión e da escola inclusiva, Identificando os fitos máis significativos do movemento cara á inclusión e as principais características e actuacións a partir dun modelo organizativo de escola inclusiva.
Identificar e definir dificultades de aprendizaxe, disfuncións cognitivas e as relacionadas coa atención.
Coñecer os diferentes instrumentos de identificación de necesidades educativas especiais, así como as estratexias didácticas máis pertinentes en cada caso para dar resposta a esas necesidades.

Obxectivos referidos ao saber facer:
Observar sistematicamente os contextos de aprendizaxe e convivencia reflexionando sobre as súas implicacións na etapa infantil.
Deseñar e aplicar ferramentas de avaliación e pautas de intervención educativa para a optimización dos procesos de aprendizaxe e desenvolvemento na etapa da educación infantil no marco dunha escola inclusiva e atendendo ás necesidades educativas especiais.
Analizar críticamente literatura de investigación e experiencias sobre o tratamento da diversidade no marco dunha escola inclusiva.
Empregar a metodoloxía de traballo en equipo a través da participación, a colaboración cos compañeiros/as e a exposición correcta das propias ideas e formulacións.

Objetivos referidos ao saber ser:
Desenvolver capacidades críticas e valores que impliquen aceptar as diferenzas como diversidade e comprender os retos que a inclusión expón a nivel escolar, familiar e social.
Considerar e valorar a diversidade do alumnado e outros membros da comunidade educativa entendendo devandita diversidade como factor de enriquecemento persoal, social, cultural e de aprendizaxe.
Desenvolver a capacidade de toma de decisións relacionadas co axuste da resposta educativa ás necesidades e recursos do alumnado desde a reflexión crítica ante os distintos enfoques e modelos didácticos utilizados.
Valorar a importancia da aceptación de normas e o respecto aos demais, atendendo á individualidade no proceso de ensino e aprendizaxe, á igualdade de xénero, á equidad e ao respecto aos dereitos humanos.
Reflexionar sobre a necesidade de promover a autonomía e a singularidade de cada estudante como factores de educación das emocións, os sentimentos e os valores na primeira infancia.

Contidos
Os contidos da materia "Escola Inclusiva e Necesidades Educativas Especiais", están formados por doús bloques temáticos:


BLOQUE I: A EDUCACIÓN INCLUSIVA. IGUAIS NA DIVERSIDADE.
- O dilema das diferenzas. Orixe e Sentido da Educación Inclusiva
- A Escola Infantil: Observatorio de Desigualdades. Alumnos vulnerables
- Comunidades inclusivas de aprendizaxe: escolas, aulas e sociedade

Bloque II: DETECCIÓN, AVALIACIÓN E INTERVENCIÓN PSICOEDUCATIVA NA ESCOLA INCLUSIVA
- O alumnado con problemas de saude e en situación de hospitalización.
- O alumnado con discapacidade sensorial e o alumnado con discapacidade motórica.
- O alumnado con altas capacidades e o alumnado con discapacidade cognitivo-intelectual.
- O alumnado con Trastorno Xeneralizado do Desenvolvemento (TGD) e o alumnado con TDAH.
- O alumnado doutras culturas.
Bibliografía básica e complementaria
Bibliografia básica:
Guijo,V. (2007). La exclusión social en la infancia: la función de la escuela. En F. López Sánchez (coord.) La escuela infantil: observatorio privilegiado de las desigualdades. Barcelona: Graó. pp. 195-206
Parrilla, A. (2002). Acerca del origen y sentido de la educación inclusiva. Revista de Educación, 327, 11- 30
Susinos, T. (2005). ¿De qué hablamos cuando hablamos de inclusión educativa?. Temáticos Escuela Española, 13, 4-6.
Claustre, M. Gomar, C., Palmés, C. y Sadurní, N. (2010). Alumnado con pérdida auditiva. Barcelona: Graó.
Luque, D.J. y Romero, J.F. (2002). Trastornos del desarrollo y adaptación curricular.
Málaga: Aljibe.
Martínez Torres, M y Guirado Serrat, A. (2010). Alumnado con altas capacidades. Barcelona: Graó.
Oller, C. y Colomé, E. (2010). Alumnado de otras culturas. Acogida y escolarización. Barcelona: Graó.
Rosell, C., Soro-Camats, E. y Basil, C. (2010). Alumnado con discapacidad motriz. Barcelona: Graó.
Urmeneta, M. (2010). Alumnado con problemas de salud. Barcelona: Graó.

Bibliografía complementaria
Ainscow, M., Hopkins, D., Soutworth, G. y West, M. (2001) Hacia escuelas eficaces para todos. Manual para la formación de equipos docentes. Madrid. Narcea
Albertí, M. y Romero, L. (2010). Alumnado con discapacidad visual. Barcelona: Graó.
Bassedas, E. (2010). Alumnado con discapacidad intelelectual y retraso del desarrollo. Barcelona: Graó.
Macarulla Mercadé, I. y Saiz Lloret, M. (2009). Buenas prácticas de escuela inclusiva. La inclusión del alumnado con discapacidad: un reto, una necesidad. Barcelona: Graó.
Salinas, S. (2004) Atención a la diversidad en Educación Infantil. Vigo: Ideas Propias.
Silva Salinas, S. (2005). Atención a la diversidad. Vigo: Ideaspropias.
Susinos, T. (2005). ¿De qué hablamos cuando hablamos de inclusión educativa?. Temáticos Escuela Española, 13, 4-6.
VVAA (2009). Revista Galega de Educación. Monográfico Diversidade e Inclusión, nº 43. Santiago de Compostela: NEG.
VVAA (2010). Revista Galega de Educación. Monográfico Aulas Hospitalarias, nº 46. Santiago de Compostela: NEG.

Competencias
1. Competencias Xenerais:
G3. Deseñar e regular espazos de aprendizaxe en contextos de diversidade que atendan ás
singulares necesidades educativas dos estudantes, á igualdade de xénero, á equidad e ao
respecto aos dereitos humanos.
G4. Fomentar a convivencia no aula e fóra dela e abordar a resolución pacífica de conflitos. Saber observar sistematicamente contextos de aprendizaxe e convivencia e saber reflexionar sobre eles.
G5. Reflexionar en grupo sobre a aceptación de normas e o respecto aos demais. Promover a autonomía e a singularidade de cada estudante como factores de educación das emocións,
os sentimentos e os valores na primeira infancia.
G11. Reflexionar sobre as prácticas de aula para innovar e mellora o labor docente. Adquirir
hábitos e destrezas para a aprendizaxe autónoma e cooperativo e promovelo nos
estudantes.

Competencias Específicas:
E7. Identificar dificultades de aprendizaxe, disfuncións cognitivas e as relacionadas coa atención.
E8. Saber informar a outros profesionais especialistas para abordar a colaboración do centro e do mestre na atención ás necesidades educativas especiais que se expoñan.
E9. Adquirir recursos para favorecer a integración educativa de estudantes con dificultades.

Competencias Básicas:
B1. Que os estudantes demostren posuír e comprender coñecementos nun área de estudo que parte da base da educación secundaria xeneral, e adóitase atopar a un nivel que, aínda que se apoia en libros de texto avanzados, inclúe tamén algúns aspectos que implican coñecementos procedentes da vangarda do seu campo de estudo.
B.2. Que os estudantes saiban aplicar os seus coñecementos ao seu traballo ou vocación dunha forma profesional e posúan as competencias que adoitan demostrarse por medio da
elaboración e defensa de argumentos e a resolución de problema dentro da súa área de estudo.
B.3. Que os estudantes teñan a capacidade de reunir e interpretar datos relevantes (normalmente dentro da súa área de estudo) para emitir xuízos que inclúan unha reflexión sobre temas relevantes de índole social, científica ou ética.
B.4. Que os estudantes poidan transmitir información, ideas, problemas e solucións a un público tanto especializado como non especializado.

Competencias Transversais:
T1. Coñecemento instrumental dunha lingua estranxeira.
T2.. Coñecemento instrumental da lingua galega.
T3. Coñecemento instrumental das tecnoloxías da información e da comunicación.

Metodoloxía da ensinanza
A metodoloxía do proceso ensino-aprendizaxe empregará unha combinación de clases expositivas e interactivas cunha metodoloxía activa e participativa, xunto co traballo autónomo e o autoaprendizaje. As distintas actividades formativas repartiranse entre un horario presencial obrigatorio, que corresponde ás clases expositivas e interactivas, e un horario non presencial que implica o traballo autónomo por parte do alumnado.

As sesións expositivas en gran grupo inclúen clases de natureza explicativa, dirixidas a introducir e explicar os aspectos xerais dos temas, clarificar os conceptos máis significativos e achegar unha visión global dos contidos dos distintos bloques, todo iso coa finalidade de achegar as bases teóricas necesarias para outro tipo de traballos posteriores da materia, tanto teóricos como prácticos. Empregaranse materiais de apoio didáctico para facilitar o seguimento e comprensión do contido por parte do alumnado (presentacións multimedia, material audiovisual, recursos en rede, etc.).

As sesións en grupo mediano (grupo interactivo) inclúen sesións nas que se trata de profundar nos aspectos concretos das sesións expositivas, mediante a lectura e comentario de documentos, o establecemento de relacións conceptuais, o propiciar a transferencia da teoría á práctica, a elaboración e presentación de informes, a elaboración de mapas conceptuais, a formulación de dúbidas, o estudo de casos, os vídeos, a planificación de traballos e actividades prácticas, os debates e a exposición de traballos individuais ou de grupo. Todas estas actividades estarán encamiñadas a desenvolver o traballo independente e de carácter crítico, as actividades de carácter grupal e a toma de decisións, a procura e o manexo da información.

Nas sesións de grupo pequeno (grupo de tutorías) trátase de dar resposta á resolución de problemas, conflitos e dúbidas que poidan xurdir en relación coa elaboración dos distintos traballos e prácticas que se propoñan. Xa que logo, estas sesións estarán especialmente encamiñadas á supervisión dos traballos de grupo. As sesións de tutoría ordinarías dedicaranse, fundamentalmente, a atender as necesidades individuais de cada alumno/a.

Sistema de evaluación
O sistema de avaliación tomará en consideración os seguintes elementos:

A. PARTICIPACIÓN NA AULA
Peso na cualificación: 10%
Instrumentos de avaliación: Control de asistencia, rexistro de participación, observación da profesora e actividades de clase.
Indicadores/orientacións para a avaliación: A puntuación total deste apartado será acadada por aqueles alumnos que asistan asiduamente a clase e que participen de xeito activo, e coa actitude adecuada, nas dinámicas que se propoñan nas sesión de clase.

B. PROBAS ESPECIFICAS
Peso na cualificación: 50%
Instrumentos de avaliación: Exame final.
Indicadores/orientacións para a avaliación: Realizarase un exame final na data estipulada para tal fin, no que se avaliarán os coñecementos adquiridos polo alumno ó longo do curso a través dunha combinación de preguntas cortas e tipo test.

C. INFORMES ESCRITOS E OUTRAS PRODUCIÓNS
Peso na cualificación: 30%
Instrumentos de avaliación: Portafolios de actividades.
Indicadores/orientacións para a avaliación: Os indicadores e orientacións para a realización destas probas específicas serán explicados polo docente o inicio das sesións da materia.

D. PRESENTACIÓNS ORAIS
Peso na cualificación: 10%
Instrumentos de avaliación: Exposicións de lecturas e traballos.
Indicadores/orientacións para a avaliación: Neste punto serán valoradas as exposicións que se soliciten o alumnado e tamén a calidade das diferentes exposicións realizadas nas dinámicas de aula que se propoñan ó longo das sesións.

Aínda que na Guía Docente da materia se especificarán con máis detalle todas as actividades e criterios de avaliación, con carácter xeral, para superar a materia será preciso cumprir os seguintes requisitos:

1. CUALIFICACIÓN MINIMA: Para obter a cualificación de aprobado, un alumno/a deberá acadar unha puntuación mínima de 5 puntos, debendo obter a cualificación mínima esixida nos apartados B (Probas específicas) e C ( Informes escritos e outras producións). En ambos apartados a puntuación mínima de esixida é de 2 puntos sobre 4.

2. ASISTENCIA: Controlarase a asistencia nas sesións presenciais. O alumnado con 4 ou máis faltas de asistencia non xustificadas (é dicir, o 20% do total das sesións presenciais), non será calificado no apartado A (participación na aula). Para recibir cualificación neste apartado, alén de asistir a un mínimo do 80% das horas, o/a estudante debe implicarse activamente nas actividades que se soliciten a nivel individual así como ás que se realicen nas sesións presenciais. Estas actividades, non son recuperables.

3. ALUMNADO NON ASISTENTE: O alumnado que, polas razóns que sexa, non acode a un mínimo do 50% das sesións presenciais, non poderá presentar traballos nin participar nas presentacións orais. Os alumnos e alumnas que se atopen nesta situación deberán acudir ao exame final da materia, nas condicións que se indiquen na guía docente.

4. ALUMNADO CON DISPENSA DOCENTE: O alumnado que, solicite esta modalidade deberá informar da súa situación ó docente correspondente na mesma semana que en que soliciten a exención, a fin de concretar o seu plan de traballo e a avaliación na materia.

5. POSIBILIDADES DE RECUPERACIÓN: O alumnado que non supera a materia no período ordinario, pode atoparse en unha das seguintes circunstancias na convocatoria extraordinaria de xullo:

A. Se no período ordinario asistiu ao 80% das sesión presenciais e ten cualificación nos catro apartados da avaliación, debe presentarse unicamente ó exame final en xullo. Neste caso, mantéñenselle as cualificacións do período ordinario e a súa proporcionalidade.
B. Se no período ordinario, non obtivo cualificación nalgún dos catro apartados, participará da mesma proba final de xullo que o alumnado que se sitúa no caso anterior, pero a súa cualificación será, como máximo de 7 puntos, e deberá obter un mínimo de 5 puntos para aprobar a materia. Neste caso, non se terán en conta as cualificacións de traballos que o alumno/a puidera ter realizado durante o curso, nin se admitirán outro tipo de traballos.
C. No caso de que un alumno/a suspenda a materia na convocatoria de xullo, nas convocatorias de anos sucesivos ten a opción de ser avaliado segundo as condicións que se establecen no apartado A ou no apartado B. En calquera caso, esta decisión comunicarase ao docente na primeira quincena de curso.

Outras cuestións relacionadas co sistema de avaliación serán comentadas e aclaradas co alumnado nos primeiros días de clase.

Tempo de estudo e traballo persoal
Ao tratarse dunha materia de 6 créditos ECTS, correspóndenlle 150 h de traballo do alumno/a. Estas horas distribúense do seguinte xeito:

Horas de actividade presencial: 51h
- Actividades expositivas en gran grupo: 24 h
- Actividades interactivas: 24 h
- Actividades de titoria e supervisión programadas: 3 h

Horas de traballo autónomo do alumnado fora da aula: 99 horas
Total: 150 horas

Recomendacións para o estudo da materia
1. A asistencia continuada ás sesións presenciales a entrega en tempo e forma dos traballos e actividades que se propoñan.
2. É recomendable posuír ordenador e conexión a internet e coñecementos de informática a nivel básico de usuario.
3. Plantexarse un estudo comprensivo e non memorístico da materia
4. Amosar, tanto nas intervencións en clase como nos escritos, unha actitude ética e de compromiso coa Infancia.

Observacións
A USC é unha Universidade presencial, polo que, tal como queda reflectido no sistema de avaliación, é obrigatoria a asistencia a un mínimo do 80% das sesións de clase. Os alumnos e alumnas que por algún motivo non poidan asistir a clase de forma continuada deberán contar cunha dispensa de asistencia que terá que ser aprobada pola Xunta de Escola. O alumnado que se atope nesta situación deberá ter en conta as condicións que se establecen na avaliación en relación coa asistencia ás clases.
O alumnado con Necesidades Educativas Especiais deberá ser avaliado polo servicio correspondiente (SEPIU) con obxeto de poder conocer con maior fundamento a súa problemática e garantir a igualdade de trato.