P3281114 - O excursionismo e a vida ao aire libre: fundamentos e modelos (Actividades Educativas na Natureza) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 3.00
• Total: 3.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 9.00
• Clase Interactiva Seminario: 12.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 24.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Máster RD 1393/2007
• Departamentos: Didáctica da Expresión Musical, Plástica e Corporal
• Áreas: Didáctica da Expresión Corporal
• Centro: Facultade de Formación do Profesorado
• Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)

Profesores

Nome	Coordinador
NAVARRO PATON, RUBEN.	SI

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo /CLE_01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo /CLIS_01	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo /TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo /TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo /TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Inglés

Obxectivos da materia
Nesta materia os alumnos e alumnas deben alcanzar un coñecemento práctico, e non só técnico, sobre as actividades excursionistas e a vida ao aire libre. Os alumnos e alumnas aprenderán a deseñar excursións e a coñecer todas as dificultades e satisfaccións que a práctica excursionista e a acampada levan. Os alumnos e alumnas terán que saber deseñar as excursións tendo en conta a riqueza cultural que se abre coa súa práctica e valorar que aspectos educativos estimúlanse nestas actividades.
Contidos
1.- O excursionismo como actividade educativa: historia e fundamentos pedagóxicos.
2.- Deseño e modelos de excursión.
3.- A acampada e a vida de montaña.
4.- As colonias escolares.
5.- Recursos e instalacións de educación ao aire libre.

Bibliografía básica e complementaria
- Bernaldo de Quirós, C. (2003): Obras del Guadarrama, Madrid: Servicio de Publicaciones y Documentación de la Comunidad de Madrid.
- Casado de Otaola, Santos (1997): Los primeros pasos de la ecología en España, Madrid: Amigos de la Residencia de Estudiantes.
- Elzère, C.(1999): Caminar por la montaña, Madrid: Desnivel.
- Faus, A. (1999): Andar por las montañas, Madrid, Ed. Palabra, 1999.
- Giono, J. (2004): El hombre que plantaba árboles, Palma de Mallorca: José J. de Olañeta ed.
- Greene, Maxine (2005): Liberar la imaginación: ensayos sobre educación, arte y cambio social, Barcelona: Graó.
- Iglesies, J. (1964): Els primers excursionistes, Barcelona, R. Dalmau.
- López Moreno, Gonzalo (2002): Manual práctico del excursionismo, Madrid, Ministerio de Educación y Ciencia.
- Martí-Henneberg, Jordi.(1986): "La pasión por la montaña. Literatura, Pedagogía y ciencia en el excursionismo del siglo XIX", Geocrítica, 66, 7-45.
- Martínez de Pisón, E. y Álvaro, S.(2002): El sentimiento de la montaña, Madrid: Desnivel.
- Martínez Navarro, Anastasio (1987): "La educación física y las colonias escolares", en Manuel B. Cossío. Un educador para un pueblo, Madrid: UNED, pp. 177-199.
- Mollá Ruiz Gómez, Manuel (1984): El estudio naturalista de la Sierra del Guadarrama. Ciencia, educación y recreo, Madrid: Universidad Autónoma de Madrid.
- Ortega Cantero, Nicolás (2001): Paisaje y excursiones: Francisco Giner, la Institución Libre de Enseñanza y la Sierra del Guadarrama, Las Rozas (Madrid), Raíces.
- Ortega Cantero, Nicolás: “Los viajeros románticos extranjeros y el descubrimiento del paisaje de España”, Revista de dialectología y tradiciones populares, 57-2 (2002) 225-244.
- Ortega Cantero, Nicolás: “Educación geográfica y valoración del paisaje en la Institución Libre de Enseñanza”, Boletín de la Institución Libre de Enseñanza, 55 (2004) 39-68.
- Otero Urtaza, Eugenio (1992): "Aproximación a la práctica excursionista de la Institución Libre de Enseñanza", en Educació, Activitats Físiques i Esport en una perspectiva històrica, Barcelona, XIV ISCHE Conference, pp. 205-209.
- Otero Urtaza, Eugenio (1998): "Excursións na natureza e educación en valores: unha nova perspectiva", Revista Galega do Ensino, 21, 171-180
- Otero Urtaza, Eugenio (2004): “Giner y Cossío en el verano de 1883. Memoria de una excursión inolvidable”, Boletín de la Institución Libre de Enseñanza, 55, 9-37
- Pereyra, Miguel (1982): "Educación, salud y filantropía: el origen de las colonias escolares de vacaciones en España", Historia de la Educación, 1, 145-168.
- Varillas, B. y Ruiz, A. (1983). Acampar: Manual práctico. Madrid, Ed. Penthalon.
- Yaffey, D.(1993): "The Value Basic of Activity Experience in the Outdoors", Journal Adventure and Outdoor Leadership, 10, 6-12.

Competencias
4.1- Básicas:

2.- Que os estudantes sexan capaces de integrar coñecementos e enfrontarse á complexidade de formular xuízos a partir dunha información que, sendo incompleta ou limitada, inclúa reflexións sobre as responsabilidades sociais e éticas vinculadas á aplicación dos seus coñecementos e xuízos.

4.2.- Específicas.
5.- Que os estudantes sexan capaces de deseñar programas para a realización de actividades educativas en contornos naturais, en concreto saberá deseñar unha actividade educativa orixinal sobre un contorno natural previamente elixido.
6.- Que os estudantes sexan capaces de coordinar e dirixir organizacións relacionadas coa educación en contornas naturais.

4.3.- Da materia.
1.- O alumno sabe deseñar unha excursión nun contorno natural contando con todos os factores que se implican nesta actividade, incluída pásaa a noite.
2.- O alumno sabe valorar e levar á práctica os elementos pedagóxicos que vertebran unha excursión ao aire libre.
3.- O alumno sabe resolver un imprevisto e recorrer a solucións viables.

Metodoloxía da ensinanza
As clases teóricas presentan unha síntese actualizada do conxunto de saberes acumulados sobre excursionismo e vida ao aire libre, que se verifica en actividades que se desenvolven nas clases prácticas. Na visita guiada a instalacións ao aire libre permite aos alumnos coñecer as súas posibilidades educativas, recursos e actividades que se desenvolven nelas. Os alumnos deben recoller notas de todas estas visitas. As lecturas obrigatorias inclúen a lectura de catro artigos científicos con información actualizada (12 horas de lectura e traballo). A partir destas actividades os estudantes realizarán o seu estudo e elaboración de conclusións (20 horas de traballo) que se reforzarán con visitas individuais a instalacións do seu contorno próximo (4 horas de traballo), así como deseñarán unha excursión previamente acordada (4 horas de traballo). Os estudantes serán atendidos en grupos reducidos, ou individualmente, en titoría para orientar as súas indagacións (2 horas, nun conxunto de tres ou catro sesións). Un exercicio establecerá un diagnostico sobre os logros alcanzados (2 horas).
Sistema de evaluación
A avaliación é continua e escalar. Toda a actividade é avaliada: asistencia e participación nas clases, resolución de cuestións expostas nas clases prácticas, conclusións das lecturas, exercicios de observación na visita guiada mediante procedementos establecidos previamente, comentarios derivados das lecturas, e exercicio escrito final, no que os estudantes mostrarán suficiencia na adquisición das competencias establecidas.
En orde a unha clarificación das puntuacións que se poden obter:
1.- Asistencia e participación activa en clases e actividades 10%
2.- Traballo en equipo 20%.
3.- Exercicios prácticos (inclúe comentarios de texto e traballo de campo) 30%.
4.- Exercicio escrito final (deseño dunha excursión) 40%.

Tempo de estudo e traballo persoal
TRABALLO PRESENCIAL (horas)
Clase presencial en grupo completo: 6
Clases practicas: 12
Titorías: 2
Realización de exercicios escritos ou exames: 2
Outras tarefas co profesor/a de a materia: Visita guiada a instalacións de aire libre: 8
TOTAL horas de traballo presencial: 30

TRABALLO PERSOAL (horas)
Estudo autónomo individual ou en grupo: 20
Escritura de exercicios, conclusións ou traballos derivados da materia: 5
Lecturas recomendadas e procuras bibliográficas: 12
Asistencia a actividades recomendadas: 4
Outras tarefas: Deseño dunha excursión: 4
TOTAL horas de traballo persoal do alumnado: 45

Recomendacións para o estudo da materia
Este máster capacita para a dirección de grupos e a toma de decisións responsables en relación con actividades educativas en contornos naturais. É necesario que os alumnos e alumnas teñan actitudes positivas en todas aquelas cuestións que fan referencia a calidades persoais que apuntan cara ao desenvolvemento desas capacidades. Nesta materia estas calidades afloran especialmente nas actividades ao aire libre, nas camiñadas, acampadas e na observación directa da realidade natural. É neses momentos onde os alumnos e alumnas deben mostrar as súas calidades de dirección de grupos, saber tomar decisións responsables, de como poden espertarse valores educativos e ter recursos ante as dificultades ou os feitos imprevistos.
Observacións
Os alumnos necesitan un equipamento mínimo como excursionistas: boas botas, mochila lixeira, gorro, crema de protección solar...