G3151482 - Tratamento e intervención psicoeducativa nos problemas da linguaxe (Optativo Mención en Audición e Linguaxe) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 4.50
• Total: 4.5
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 18.00
• Clase Interactiva Seminario: 18.00
• Horas de Titorías: 2.25
• Total: 38.25

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Psicoloxía Evolutiva e da Educación
• Áreas: Psicoloxía Evolutiva e da Educación
• Centro: Facultade de Formación do Profesorado
• Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: null

Profesores

Nome	Coordinador
DIAZ RODRIGUEZ, Ma DEL CARMEN.	NON
FIUZA ASOREY, MARIA JOSE.	SI

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
CLE_01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
CLIS_01	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo /TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	SI	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Obxectivos da materia
CONCEPTUAIS
1. Coñecer os principais criterios de intervención psicoeducativa nas diferentes dificultades da linguaxe en poden darse nas aulas.
2. Coñecer as principais estratexias xerais de intervención psicoeducativa nos problemas da linguaxe.
3. Recoñecer e comprender as pautas de intervención non formal no aula que competen ao mestre/a.
PROCEDIMENTALES
1. Desenvolver unha actitude analítica e reflexiva no ámbito da intervención psicoeducativa nos problemas da linguaxe.
2. Obter coñecementos mediante a procura, organización e análise crítica de bibliografía, fontes documentales e TICS relacionadas cos contidos da asignatura.
3. Saber aplicar os coñecementos teóricos adquiridos á realidade educativa, adaptándoos ás necesidades individuais de cada suxeito.
4. Ser capaz de xerar recursos e metodoloxías que favorezan e estimulen o desenvolvemento da linguaxe nas aulas.
5. Realizar unha exposición clara e coherente das propias ideas e formulacións, tanto ante quen posúen unha formación especializada como ante quen carecen da mesma.
ACTITUDINALES
1. Favorecer o traballo en equipo e a interacción entre os membros da comunidade educativa e a sociedade en xeral.
2. Desenvolver unha actitude empática, aberta e flexible, na que prime o valorar e respectar aos demais.
3. Deseñar e regular espazos de aprendizaxe en contextos de diversidad nos que se atenderá á igualdade de xénero, á equidad e ao respecto aos dereitos humanos que conforman os valores da formación cidadá.

Contidos
Bloque I: APROXIMACIÓN AO TRATAMENTO E Á INTERVENCIÓN PSICOEDUCATIVA NOS PROBLEMAS DA LINGUAXE
Tema 1. Tratamento e intervención psicoeducativa nos problemas da linguaxe: compoñentes, estratexias e recursos.
Bloque II: PREVENCIÓN E ESTIMULACIÓN DA LINGUAXE NO AULA
Tema 2. Estimulación dos compoñentes da linguaxe: fonología, morfosintásis, semántica e pragmática.
Bloque III: INTERVENCIÓN PSICOEDUCATIVA
Tema 3. Intervención psicoeducativa nas alteracións da articulación: dislalias, disglosias e disartrias.
Tema 4. Intervención psicoeducativa nas alteracións da voz, a fluencia e a velocidade do fala.
Tema 5. Intervención psicoeducativa nos atrasos do desenvolvemento da linguaxe.
Tema 6. Intervención psicoeducativa nas afasias infantís e disfasias.
Tema 7. Intervención psicoeducativa nas dificultades lectoescritoras.

Bibliografía básica e complementaria
Bibliografía básica y complementaria
Bibliografía básica
Acosta, V. (2003). Las prácticas educativas ante las dificultades del lenguaje: Una propuesta
desde la acción. Barcelona: Masson.
Acosta, V.M. y Moreno, M.A. (1999). Dificultades del lenguaje en ambientes educativos. Madrid: Masson.
Acosta, V. M. y Moreno, A. (coords.) (2007). Guía de actuaciones educativas en el ámbito de la comunicación y el lenguaje. Materiales curriculares. Cuadernos de aula. Consejería de Educación, universidades, Cultura y Deportes del Gobierno de Canarias. Disponible en:
http://www.gobiernodecanarias.org/educacion/dgoie/publicace/scripts/detalle.asp?p=567
Alegre, J. R. y Pérez, M. (2008). Guía práctica de los trastornos del lenguaje (vol. I y II). Barcelona: Lebon.
Andreu, Ll., Sanz, M. y Serra, M. (2007). Dificultades y trastornos del lenguaje en la escuela. Cuadernos digitales, 2 (1). Disponible en:
http://www.quadernsdigitals.net/datos_web/hemeroteca/r_72/nr_771/a_10403/10403.pdf
Arriaza, J. C. (2009). La estimulación del lenguaje oral. Guía práctica. Madrid: CEPE.
Clemente, R.A. (2006). Desarrollo del lenguaje. Manual para profesionales de la intervención en ambientes educativos (4ª ed.). Barcelona: Octaedro.
Chiat, S. (2003). Los problemas de lenguaje en los niños. Madrid: Akal.
González, B., Ostrsky, F. y Chayo, R. (2007). ¿Problemas de lenguaje? Un programa para su estimulacióny para su rehabilatación. Sevilla: LP.
Iglesias, M. J. y Sánchez, M. C. (2007). Diagnóstico e intervención didáctica del lenguaje escolar. La Coruña: Netbiblo.
Lizandra, R. Dificultades en el desarrollo del lenguaje oral e intervención. Disponible en
http://www.uam.es/personal_pdi/psicologia/agonzale/Asun/2007/DF/Artic/LizandraDificultades_lenguaje_oral.pdf
Martínez, J. de D., Moreno, j. M., Pérez, C. , Rabazo, M. J., Sánchez, I. y Suárez, A. (2001). Manual de Audición y Lenguaje. Enfoque Multidisciplinar. Cáceres: Servicio de Publicaciones de la Universidad de Extremadura.

Bibliografía complementaria
Abril, M. (2003). Expresión y comprensión oral y escrita: actividades creativas. Madrid: Aljibe.
Acosta, V. M. y Moreno, A. M. (1999). Dificultades del lenguaje en ambientes educativos. Del retraso al trastorno específico del lenguaje. Barcelona: Masson.
Borragán, A. Barrio J.A y Gutiérrez J.N. (2000). El juego Vocal para prevenir problemas de voz en contextos escolares. Aljibe. Málaga.
Fernández, E., González, A., Pérez, N. y Acosta, V. M. (2005). La intervención en el lenguaje en el contexto del aula. Un estudio de caso. Revista de Logopedia, Foniatría y Audiología, 25 (4), 190-202.
Fernández, F., Llopis, A. M. y Pablo, C. (2012). Discalculia escolar. Madrid: CEPE.
Juárez, A. y Monfort, M. (2002). Estimulación del lenguaje oral: un modelo interactivo para niños con dificultades. Madrid: Santillana.
Mendoza, E. (2001). Los trastornos específicos del lenguaje (TEL). Madrid: Pirámide.
Moreno, J. M. y García-Baamonde, M. E. (coords.) (2003). Estrimulación del lenguaje oral. Talleres para la prevención. Madrid: EOS.
Moreno, J. M., Suarez, A., y Martínez, J. D. (2003). Trastornos del habla. Estudio de casos. Madrid: EOS.
Monfort, M. y Juárez, A. (2008). El niño que habla. Madrid: CEPE.
Moreno, J. M. y García-Baamonde, M. E. (coords.) (2012). Estimulación del lenguaje oral. Talleres para la prevención. Madrid: EOS.
Portellano, J. A. (2007). La disgrafía. Concepto, diagnóstico y tratamiento de los trastornos de la escritura (8ª ed.). Madrid: CEPE.
Riüs, M.D. (2003). Escritura I y II. Madrid: EOS.
Vallés, A. (2001). Las palabras ¿Qué significan? ¿Para qué sirven? Madrid: EOS.
Vallés, A. (2005). Hablando claro: ejercicios para el tratamiento de las disfemias. Madrid: EOS.
Vallés, A. (2005). Las frases, ¿cómo se dicen? Madrid: EOS.
Vallés, A. (2007). Las palabras, ¿cómo son?. Madrid: EOS.
Vallés, A. (1998). Dificultades de aprendizaje e intervención psicopedagógica. Valencia: Promolibro.
Vilá, M. y Badia, D. (2002). Juegos de expresión oral y escrita. Barcelona: Graó.

Competencias
Competencias Xerais:
G2. Deseñar, planificar e evaluar procesos de ensino e aprendizaxe, tanto individualmente como en colaboración con outros docentes e profesionais do centro.
G3. Abordar con eficacia situacións de aprendizaxe de linguas en contextos multiculturales e plurilingües. Fomentar a lectura e o comentario crítico de textos dos diversos dominios
científicos e culturais contidos no currículo escolar.
G4. Deseñar e regular espazos de aprendizaxe en contextos de diversidad e que atendan á
igualdade de xénero, á equidad e ao respecto aos dereitos humanos que conforman os
valores da formación cidadá.
G6. Coñecer a organización dos colexios de educación primaria e a diversidad de accións que comprende o seu funcionamento. Desempeñar as funcións de tutoría e de orientación cos estudantes e as súas familias, atendendo ás singulares necesidades educativas dos
estudantes. Asumir que o exercicio da función docente ha de ir perfeccionándose e adaptándose aos cambios científicos, pedagógicos e sociais ao longo da vida.
G10. Reflexionar sobre as prácticas de aula para innovar e mellorar o labor docente. Adquirir
hábitos e destrezas para a aprendizaxe autónoma e cooperativo e promoverlo entre os
estudantes.
G11. Coñecer e aplicar nas aulas as tecnoloxías da información e da comunicación. Discernir selectivamente a información audiovisual que contribúa ás aprendizaxes, á formación cívica e á riqueza cultural.
Competencias Específicas:
E4. Identificar dificultades de aprendizaxe, informalas e colaborar no seu tratamento.
E6. Identificar e planificar a resolución de situacións educativas que afectan a estudantes con diferentes capacidades e distintos ritmos de aprendizaxe.
E11. Coñecer os procesos de interacción e comunicación no aula.
E44. Comprender os principios básicos das ciencias da linguaxe e a comunicación.
E46. Coñecer o currículum escolar das linguas e a literatura.
E.50. Coñecer as dificultades para a aprendizaxe das linguas oficiais de estudantes d e outras linguas.
E51. Afrontar situacións de aprendizaxe de linguas en contextos multilingües.
Competencias Básicas:
B1. Que os estudantes demostren posuír e comprender coñecementos nunha área de estudo que parte da base da educación secundaria xeral e adoita atoparse a un nivel que, aínda que se apoia en libros de texto avanzados, inclúe tamén algúns aspectos que implican coñecementos procedentes da vanguardia do seu campo de estudo.
B2. Que os estudantes saiban aplicar os seus coñecementos ao seu traballo ou vocación dunha forma profesional e posúan as competencias que adoitan demostrarse por medio da
elaboración e defensa de argumentos e a resolución de problemas dentro da súa área de estudo.
B3. Que os estudantes teñan a capacidade de reunir e interpretar datos relevantes (normalmente dentro da súa área de estudo) para emitir xuízos que inclúan unha reflexión sobre temas relevantes de índole social, científica ou ética.
B4. Que os estudantes poidan transmitir información, ideas, problemas e solucións a un público tanto especializado como non especializado.
B5. Que os estudantes desenvolvan aquelas habilidades de aprendizaxe necesarias para emprender estudos posteriores cun alto grado de autonomía.
Competencias Transversais:
T1. Coñecemento instrumental dunha lingua estranxeira.
T2. Coñecemento instrumental da lingua galega.
T3. Coñecemento instrumental das tecnoloxías da información e da comunicación.
T4. Competencia informacional.

Metodoloxía da ensinanza
As distintas actividades formativas repartiranse entre un horario presencial obligatorio e un horario non presencial ou de traballo autónomo por parte do alumnado.
A proposta que se realiza está baseada en dous principios:
1- A participación activa dos alumnos en todas as sesións presenciales.
2- A necesidade dunha estreita relación teoría-práctica, dado o carácter eminentemente práctico desta asignatura.
As actividades presenciales en grupo completo inclúen clases expositivas que se utilizan para introducir, fundamentar e desenvolver os aspectos básicos da asignatura, aportando ao alumno as bases teóricas para poder interpretar a información a posteriori, na elaboración de traballos e tarefas propostas. Acompañaranse de materiais audiovisuales que sirvan de elementos dinamizadores e ejemplificadores dos contidos básicos da asignatura e contribúan á consecución das competencias pertinentes. Preténdese, tamén, que o alumno/a aprenda a realizar un traballo e estudo autónomos e iníciese na tarefa de toma de decisións propia da actividade psicoeducativa.
A través das sesións en grupo mediano (grupo interactivo), ademais de profundar máis pormenorizadamente en contidos específicos, preténdese dotar ao alumnado das ferramentas necesarias para a realización dun traballo autónomo (procura e manexo da información, análise de casos, selección de materiais, presentación de informes, etc.), tratando de favorecer e fomentar tarefas grupales e promover o pensamento crítico e tómaa de decisións. En calquera caso, no traballo no aula combinaranse de forma constante a exposición por parte da profesora con diversas técnicas individuais e/ou grupales de diferente duración segundo as necesidades de cada temática. Deste xeito a clase non é únicamente un momento en que só se recibe información, senón que e os alumnos traballarán os materiais pertinentes con anterioridad para que sexa posible a discusión e o intercambio de opinións.
Na atención tutorial atenderanse as necesidades específicas de cada alumno/a e realizaranse as orientacións pertinentes para guiar o seu proceso de ensino-aprendizaxe, realizárase a supervisión de tarefas, e o seu seguimiento e avaliación continuada tanto no referente ao ámbito dos coñecementos como das competencias.

Sistema de evaluación
Para obter unha valoración positiva na materia será preciso ter realizadas en prazo todas as actividades de avaliación especificadas así como superar cada unha delas.
Os traballos individuais dos estudantes deberán ser orixinais. A entrega dun traballo copiado supoñerá o suspenso na materia e a avaliación do alumno/a en a seguinte convocatoria.
A efectos evaluativos, un mesmo traballo non poderá ser utilizado para varias materias, salvo nas actividades programadas de forma coordinada.
A avaliación da asignatura inclúe os seguintes aspectos:
1) PROBAS ESPECÍFICAS: Un exame -proba obxectiva- (test e/ou preguntas curtas) que evalúa os coñecementos fundamentais da materia, tanto teóricos como prácticos (50% da puntuación final). Os contidos do exame son os relativos aos aspectos desenvolvidos polo profesor nas clases teóricas así como as lecturas propostas ao alumnado.
2) INFORMES ESCRITOS E OUTRAS PRODUCIÓNS: a cualificación será o resultado da valoración das diversas producións escritas resultantes fundamentalmente do traballo nos seminarios e clases interactivas (30%).
3. EXPOSICIÓNS ORAIS: froito do traballo tanto individual como grupal realizaranse exposicións orais públicas dos contidos dalgún ou algúns dos traballos ou temas contemplados na asignatura, co obxectivo de poder desenvolver e valorar a competencia en comunicación oral do alumnado (10%).
4. PARTICIPACIÓN NO AULA: A cualificación obtida resultará da valoración da actitude do alumno ou alumna no aula, na que se inclúe o seu grado de implicación e participación, nivel de atención e respecto ás normas que garanten un ambiente adecuado para desenvolver con éxito o proceso de ensino-aprendizaxe (10%).

Asistencia e participación
Controlarase a asistencia nas sesións presenciales, tanto expositivas como interactivas. O número de faltas de asistencia será unha consideración importante para poder superar a materia.
O alumnado con asistencia entre o 50 e o 80% das sesións presenciales: non terá puntuación no apartado 1, de participación no aula, tendo que realizar as exposicións que se concreten para poder ter puntuación no apartado de presentacións orais (apartado 3).
O alumnado con asistencia de menos do 50% das sesións presenciales: poderá acudir ao exame final. As puntuaciones dos apartados 2 (informes escritos e outras producións) e 3 (presentacións orais) poderán obterse con traballos voluntarios que se concretarán co alumno antes de que se supere a metade do cuatrimestre.
O alumnado sen asistencia e sen puntuación nos apartados 2, 3 e 4, na primeira convocatoria deberá de falar co docente en horario de tutorías e dentro das dúas primeiras semanas do semestre, para concretar o plan de traballo a seguir para superar a materia. Este alumnado deberá polo menos superar as condicións indicadas no apartado 1 das presentes casuísticas de avaliación. A puntuación máxima que poderá obter nunca poderá superar os 7 puntos.
O alumnado de 2ª ou posteriores convocatorias: Este alumnado deberá polo menos superar as condicións indicadas no apartado 1 das presentes casuísticas de avaliación. Si o alumno ten puntuación/é nos apartados 2, 3 e 4, manteráselle actualizada dita puntuación e ata poderá realizar os traballos e as lecturas que se lle indiquen para mellorala si dita puntuación non alcanza a cualificación máxima.
O alumnado con exención de docencia. O alumnado con exención de docencia deberá informar ao docente na mesma semana que solicite a súa exención, a fin de concretar o seu plan de traballo e a avaliación específica da materia. O tratamento evaluativo vai estar acorde ás características temporais do alumno e en todo caso deberá axustarse como mínimo ao punto 1 do presente apartado.

Tempo de estudo e traballo persoal
A materia ten un total de 4,5 créditos que se distribúen entre as clases expositivas, as interactivas, as tutorías e a avaliación.
Estimación de horas para o traballo do alumno
Actividades presenciais Traballo persoal do estudante
Clases expositivas 18 40
Clases interactivas 18 30
Titorías 2
Total horas 38 70

Total horas de actividades presenciais e de traballo persoal do estudante: 108 horas
Recomendacións para o estudo da materia
Recoméndase aos alumnos:
1. A organización e secuencialización do traballo segundo os criterios establecidos polo profesor.
2. Suscitarse un estudo comprensivo e non memorístico da asignatura.
3. O mantemento dunha comunicación continuada co profesor que garanta o seguimiento oportuno da asignatura, e a consulta de todas aquelas cuestións que lle poidan suscitar dúbida ou conflito para a máxima comprensión do contido.
4. A disponibilidad dun ordenador con acceso a rede, ou na súa falta a posibilidade de uso dos ordenadores do centro. Este requisito é indispensable para o seguimiento da asignatura a través da plataforma virtual que se utilizará como recurso didáctico na materia.
5. Posuír competencias infomacionales e informáticas básicas.
Outras recomendaciones de interese:
1. En relación coa competencia lingüística que se manifesta nos distintos traballos, actividades, exames e exposicións orais, valorarase especialmente a propiedade e corrección expresiva, tanto oral como escrita. A presentación de traballos con faltas reiteradas de ortografía, serán rexeitados e devoltos aos seus autores/as.
2. Para ser evaluados, todos os traballos e actividades que se soliciten ao alumnado deberán ser entregados no tempo e forma indicados pola profesora. Un traballo entregado fóra de prazo ou que non cumpra os aspectos formais esixidos poderá ser rexeitado.
3. Aqueles traballos que non presenten unha calidade mínima, tanto a nivel formal como de contido, poderán ser rexeitados e excluídos/excluídos da avaliación. Informarase aos/as autores desta circunstancia para que, de ser o caso, poidan emendar o problema ou problemas atopados. De persistir a presentación nos mesmos términos, entenderase que se asume a exclusión dos respectivos traballos da avaliación.

Observacións
A USC é unha Universidade presencial, tal e como queda reflectido no sistema de avaliación, polo que é obligatoria a asistencia a un mínimo do 80% das sesións de clase.
Os alumnos que por algún motivo non poidan asistir a clase de forma continuada deberán contar cunha dispensa de asistencia (exención de docencia) que terá que ser aprobada pola Xunta de Facultade.
O alumnado con Necesidades Educativas Especiais deberá ser evaluado polo servizo correspondente (SEPIU) con obxecto de poder coñecer con maior fundamento o seu problemática e garantir a igualdade de trato.