G5041122 - Literatura española medieval : Desde as súas orixes ao século XIV (Maior en Lingua e Literatura Españolas) - Curso 2013/2014
Información
- Créditos ECTS
- Créditos ECTS: 6.00
- Total: 6.0
- Horas ECTS
- Clase Expositiva: 32.00
- Clase Interactiva Seminario: 16.00
- Horas de Titorías: 3.00
- Total: 51.0
Outros Datos
- Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
- Departamentos: Literatura Española, Teoría da Literatura e Lingüística Xeral
- Áreas: Literatura Española
- Centro: Facultade de Filoloxía
- Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
- Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)
Profesores
Horarios
Programa
Existen programas da materia para os seguintes idiomas:
CastelánGalegoObxectivos da materiaAs materias deo Grao en Lingua e Literatura Españolas pertencen fundamentalmente ás áreas de Literatura Española e Hispanoamericana e de Lingua Española, xunto con disciplinas complementarias adscritas a outras áreas (Teoría da Literatura, Lingüística Xeral, etc.). Esta Literatura Española Medieval: dende as orixes ó século XIV constitúe unha profundización no período fundacional das letras españolas, logo do panorama anticipado en Introducción á historia da literatura española. A asignatura, pois, supón o exame da produción literaria española desde as súas orixes ata 1400 no seu desenvolvemento histórico e nosseus específicos marcos socioculturais.
OBXECTIVOS
1) Preparar ó alumno para que afronte, cos instrumentos e métodos filolóxicos apropiados, oestudo da Literatura Española Medieval no seu curso histórico decia o século XIV, da man da análise e interpretación dalgúns dos seus textos máis significativos.
2) Proporcionar bases de rigor no uso e aplicación de conceptos técnicos de historia literaria, así como no aproveitamento dos útiles bibliográficos e os seus complementos informáticos e audiovisuais para o estudo da literatura española medieval.
ContidosSECCIÓN TEÓRICA
I. A IDADE MEDIA. A Idade Media en España: panorama histórico, cultural e literario. Conceptos básicos.
II. ÉPICA TRADICIONAL. Teorías sobre a xénese e desenvolvemento da épica tradicional. Poemas conservados, reconstruidos e hipotéticos. O Cantar de Mio Cid.
1. Lectura obrigatoria: Cantar de Mio Cid, eds. Montaner (Galaxia Gutenberg o Crítica), Michael (Castalia), Funes (Colihue).
Lectura complementaria: Épica medieval española, ed. de C. e M. Alvar, Madrid, Cátedra, 1991.
III. MESTER DE CLERECÍA. Xograría e clerecía. Principais autores e obras. O Libro de Alexandre. A produción de Gonzalo de Berceo. Os Milagros de Nuestra Señora.
2. Lectura obrigatoria: Gonzalo de Berceo, Milagros de Nuestra Señora, eds. Bayo e Michael (Castalia), Gerli (Cátedra), Baños (Crítica), Cacho (Espasa).
Lectura complementaria: Libro de Alexandre, eds. Casas Rigall (Castalia), Cañas (Cátedra).
IV. PROSA DO S. XIII. Prosa historiográfica, didáctica e técnica; orixes da narrativa de ficción. A obra del Alfonso o Sabio. A Estoria de España e a General estoria.
Lecturas complementarias:
Alfonso X, Prosa histórica, ed. de B. Brancaforte, Madrid, Cátedra, 1990 /
Sendebar, ed. Lacarra (Cátedra).
V. A POESÍA DO S. XIV E O LIBRO DE BUEN AMOR. Do Mester de Clerecía á poesía do Trescentos. Principais autores e obras. Juan Ruiz e o Libro de Buen Amor.
3. Lectura obrigatoria: Juan Ruiz, Libro de Buen Amor, eds. Blecua (Cátedra), Gybbon Monypenny (Castalia), Joset (Taurus), Salvador e Joset (Espasa).
Lecturas complementarias:
Sem Tob, Proverbios morales, eds. Díaz e Mata (Cátedra), Shepard (Castalia), García Calvo (Alianza).
Pero López de Ayala, Libro rimado del palacio, eds. Orduna (Castalia), Adams (Cátedra).
VI. PROSA DO S. XIV. Prosa historiográfica, didáctica, técnica e narrativa de ficción. Don Juan Manuel e o Conde Lucanor. Os libros de cabaleirías e El Caballero Zifar.
Lecturas obrigatorias:
4. Juan Manuel, El conde Lucanor, eds. Serés (Galaxia Gutenberg o Crítica), Blecua (Castalia).
5. El caballero Zifar, eds. González (Cátedra), González Muela (Castalia).
Lecturas complementarias:
Pero López de Ayala, Crónica del rey don Pedro e del rey don Enrique, ed. de G. Orduna e J. L. Moure, Buenos Aires, SECRIT, 1994-1997, 2 vols.
Textos medievales de caballerías, ed. de J. Mª Viña, Madrid, Cátedra, 1993.
VII. TEATRO. Orixes. O problema da existencia dun teatro castelán primitivo. A Representación de los Reyes Magos.
Lectura obrigatoria:
6. Representación de los Reyes Magos, en Antología del teatro medieval castellano, Pérez Priego (Crítica), Álvarez Pellitero (Espasa), Surtz (Taurus).
Lectura complementaria:
Teatro medieval. 1. El drama litúrgico, ed. de Eva Castro, Barcelona, Crítica, 1997.
SECCIÓN PRÁCTICA
Relación cronolóxica de actividades:
1. Lectura e comprensión dun texto medieval.
2. O comentario de textos.
3. Comentario: Cid.
4. Control de lectura: Cid.
5. Comentario: Milagros.
6. Control de lectura: Milagros.
7. Ejercicio de crítica textual.
8. Control de lectura: Libro de Buen Amor.
9. Comentario: Libro de Buen Amor.
10. Control de lectura: Lucanor.
11. Comentario: Lucanor.
12. Comentario: Zifar.
13. Control de lectura: Zifar.
Bibliografía básica e complementariaPRIMARIA
Na sección de contidos indícanse as edicións recomendadas das obras de lectura obrigatoria e complementaria.
SECUNDARIA
Márcanse con asterisco as obras especialmente recomendables.
Manuales e obras xerais:
Alvar, Carlos y José M. Lucía Megías, Diccionario filológico de literatura medieval española: textos y transmisión, Madrid, Castalia, 2002.
*Boletín bibligráfico de la Asociación Hispánica de Literatura Medieval, 1 (1987) y ss.
Canavaggio, Jean, dir., Historia de la literatura española. I La Edad Media, Barcelona, Ariel, 1994.
Deyermond, Alan, Historia de la literatura española. I. Edad Media, Barcelona, Ariel, 1973.
—, Historia y crítica de la literatura española. 1. Edad Media, Barcelona, Crítica, 1980. Con un Primer suplemento, 1991.
Díez Borque, José María, dir., Historia de la literatura española I. La Edad Media, Madrid, Taurus, 19802..
Jauss, H.-R. y E. Köhler, dirs., Grundriss der romanischen Literaturen des Mittelalters, Heidelberg, Winter, 1968-.
*Lacarra, María Jesús y Juan Manuel Cacho Blecua, Historia de la Literatura Española I. Entre oralidad y escritura: la Edad Media, Barcelona, Crítica, 2012.
*López Estrada, Francisco, Introducción a la literatura medieval española, Madrid, Gredos, 19835.
Menéndez Peláez, Jesús, Historia de la literatura española. I. Edad Media, León, Everest, 1993.
Meregalli, Franco, coord., Storia della civiltà letteraria en Spagna I, Turín, UTET, 1990; versión española, Historia de la literatura española. I. Desde los orígenes al siglo XVII, Madrid, Cátedra, 1990.
Rozas, Juan Manuel et alii, eds., Historia de la literatura española de la Edad Media y del Siglo de Oro, Madrid, UNED, 1995, 5ª ed.
Viña Liste, José Mª, Cronología de la literatura española. I. Edad Media, Madrid, Cátedra, 1991.
Tema I
Corominas, Joan (1973): Breve diccionario etimológico de la lengua castellana, Madrid, Gredos, 1973 , 3ª ed.
*Curtius, Ernst Robert (1948): Europäische Literatur und lateini¬sches Mittelalter, Berna, A. Francke AG Verlag, 1954, 2ª ed. (1948, 1ª ed.); trad. de M. Frenk y A. Alatorre, Literatura europea y Edad Media latina, México, FCE, 1955 (1981, 3ª reimpresión).
*García de Cortázar, José Angel (1981): La época medieval, en Miguel Artola, dir., Historia de España Alfaguara II, Madrid, Alianza Alfaguara, 1981, 8ª ed.
Gili Gaya, Samuel (1966): Nociones de gramática histórica española, Barcelona, Bibliograf, 1966.
Iradiel, P. et alii (1989): Historia medieval de la España cristiana, Madrid, Cátedra, 1989.
Jover Zamora, J. Mª, ed. (1994): Historia de España Menéndez Pidal. 16: La época del gótico en la cultura española, Madrid, Espasa-Calpe, 1994.
*Lapesa, Rafael (1981): Historia de la lengua española, Madrid, Gredos, 1981, 9ª ed. (1942, 1ª ed.).
Oroz Reta, José y Manuel Marcos Casquero, eds. (1982): San Isidoro. Etimologías, Madrid, BAC, 1982-1983, 2 vols.
Santiago-Otero, Horacio (1996): La cultura en la Edad Media Hispana (1100-1470), Lisboa, Colibri, 1996.
Tema II
*Alvar, Carlos (1988): “Épica”, en C. Alvar y A. Gómez Moreno, La poesía épica y de clerecía medievales, Madrid, Taurus, 1988, pp. 13-70.
Deyermond, Alan, ed. (1977): Mio Cid Studies, Londres, Tamesis Books, 1977.
Fradejas Rueda, José Manuel (1999): Crono-bibliografía cidiana, Burgos, Ayuntamiento, 1999.
García de la Torre, Moisés, La poesía en la Edad Media: épica y clerecia, Madrid, Playor (Lectura crítica de la literatura española), 1982.
*Gómez Redondo, Fernando, ed. (1996): Poesía española 1. Edad Media: juglaría, cl
CompetenciasA asignatura pretende brindar coñecementos e habilitar a capacidade de:
a) profundar persoalmente no estudo crítico da literatura española medieval,
b) progresar no hábito de lectura comprensiva e analítica,
c) xerarquizar os contidos académicos esenciais e accesorios,
d) confeccionar clara y ordenadamente notas, esquemas e guios de traballo,
e) cultivar a expresión oral e escrita
e f) estimular o espíritu crítico e o sentido estético.
Metodoloxía da ensinanza No ámbito docente, as clases teóricas xirarán arredor da lección maxistral, meentres que as clases prácticas se basaerán fundamentalmente no comentario de textos e o control de lecturas. En ambos casos, os profesores brindarán oportunas orientacións académicas e bibliográficas, tanto nas aulas como nas tutorías colectivas o personalizadas. Antes do día 15 de outubro, o alumno entregará unha ficha cos seus datos personais a cada un dos seus profesores, onde estos irán rexistrando os resultados.
No dominio discente, nas clases teóricas esperase do alumno a participación activa nas sesións, tanto en demanda de aclaracións e ampliacións durante as lecciones maxistrais, como a raíz das cuestións concretas que o profesor plantexe expresamente ao fío da explicación. Nas clases prácticas, onde a actitude participativa resultará igualmente básica, será obligada a realización de duos comentarios de texto escritos e de os cinco controles de lectura prefixados. O estudo individual é, lóxicamente, crucial tanto na sección teórica como na práctica.
Para algunhas actividades, poderá empregarse a plataforma Moodle, polo que cada estudiante deberá ter activada a súa conta dende principio de curso.
Sistema de evaluaciónO conxunto da asignatura está consituido por clases teóricas e prácticas, cun peso na calificación final do 60% e el 40% respectivamente, en todas as convocatorias.
Na primeira convocatoria, a parte teórica esixe a superación dun exame final, que terá lugar o día establecido oficialmente polos centros.
Polo que atinxe á la parte práctica, será requisito imprescindible a participación regular nas actividades programadas, absolutamente obrigatoria nas sesións de control de lecturas e de entrega de traballos. A cualificación desta parte determinarana non só as notas parciais obtidas polo alumno nas distintas actividades propostas por escrito, senón tamén a súa actitude xeral e o grao conxunto de aproveitamento das restantes sesións.
Na segunda convocatoria, o exame final terá lugar o día fixado oficialmente polos centros. Para a parte práctica se conservarase a nota obtida no desenvolvemento do curso.
Tempo de estudo e traballo persoalTEMPO ORIENTATIVO DE ESTUDO
ACTIVIDADES PRESENCIAIS HORAS ACTIVIDADES NON PRESENCIAIS HORAS
Sesións expositivas 26 Estudo y preparación de actividades programadas 40
Sesións de seminario 13 Elaboración de traballos 20
Sesións de titoría programada 3 Lecturas complementarias 20
por grupo de dez estudantes
Sesións de avaliación 6 Preparación de exames 20
TOTAL 48 TOTAL 100
CRONOGRAMA ESTIMADO DE CLASES PRESENCIAIS
CAMPUS DE SANTIAGO
MES DÍA ACTIVIDADE CATEGORÍA HORAS
XANEIRO
29 Presentación Presentación
30 Tema I Práctica 1: comentario de texto 2 HORAS
FEBREIRO
4 Tema I Teoría: introdución
5 Tema I Teoría: introdución
6 Tema I Práctica 2: lectura e comprensión
13 Tema I Práctica 3: control de lectura: Cid 10 HORAS
18 Tema II Teoría: cantar de gesta
19 Tema II Teoría Cid
20 Tema II Práctica 4: comentario: Cid
25 Tema II Teoría: Cid
26 Tema III Teoría: mester de clerecía
27 Tema II Práctica 5: control de lectura: Milagros
MARZO
4 Tema III Teoría: Milagros
5 Tema III Teoría: Milagros
6 Tema IV Práctica 6: comentario: Milagros I
11 Tema IV Teoría: prosa do s. XIII / Alfonso X
12 Tema IV Teoría: Alfonso X 9 HORAS
13 Tema III Práctica 7: comentario escrito: Milagros II
18 Tema IV Teoría: poesía do s. XIV
19 Tema V Teoría: Buen Amor
20 Tema III Práctica 8: comentario: Buen Amor
ABRIL
1 Tema V Teoría: Buen Amor
2 Tema V Teoría: Buen Amor
3 Tema V Práctica 9: control de lectura: Buen Amor
8 Tema VI Teoría: prosa do s. XIV
9 Tema VI Teoría: Lucanor
10 Tema V Práctica 10: comentario: Lucanor I
15 Tema VI Teoría: Lucanor 14 HORAS
16 Tema VI Teoría: Lucanor
17 Tema VI Práctica 11: comentario escrito: Lucanor II
22 Tema VI Teoría: Zifar
23 Tema VI Teoría: Zifar
24 Tema VI Práctica 12: control de lectura: Lucanor
29 Tema VII Teoría: Zifar
30 Tema VII Teoría: teatro
MAIO
6 Tema VII Teoría: teatro
7 Tema VII Teoría: Reyes Magos
8 Tema VI Práctica 13: control de lectura: Zifar 4 HORAS
13 Tema VI Teoría: Reyes Magos