G5041426 - Literatura española : das Vangardas ao século XXI (Maior en Lingua e Literatura Españolas) - Curso 2013/2014
Información
- Créditos ECTS
- Créditos ECTS: 6.00
- Total: 6.0
- Horas ECTS
- Clase Expositiva: 32.00
- Clase Interactiva Seminario: 16.00
- Horas de Titorías: 3.00
- Total: 51.0
Outros Datos
- Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
- Departamentos: Literatura Española, Teoría da Literatura e Lingüística Xeral
- Áreas: Literatura Española
- Centro: Facultade de Filoloxía
- Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
- Docencia e Matrícula: null
Profesores
Horarios
Programa
Existen programas da materia para os seguintes idiomas:
CastelánGalegoObxectivos da materiaTrátase dun curso panorámico da Literatura Española: de las Vanguardias ao século XXI, organizado cun criterio cronolóxico e estético, de maneira que permite seguir a evolución das principais manifestacións xenéricas da literatura española no período estudado, tendo en conta os autores e obras mais representativas das promocións, movimentos e/ou correntes estéticas ás que se adscriben:
1) Preparar ao alumno para que afronte o estudo da literatura española do período que abarca o programa coa axuda dos métodos filolóxicos adecuados e os repertorios bibliográficos.
2) Ofrecer coñecimentos e habilitar sua capacidade para: xerarquizar correctamente os contidos académicos; realizar guións e esquemas que faciliten o seu estudo; aprofundar no comentario de textos literarios; mellorar a expresión oral e escrita; cultivar a sensibilidade dos estudantes e formar os seus gustos e criterios estéticos.
3) Examinar a producción literaria española do período abordado no seu desenvolvimento histórico e nos seus específicos marcos socio-culturais, recoñecendo o carácter interdisciplinar da materia.
4) Abordar e debatir cuestións relacionadas cos problemas de periodización literaria, correntes, tendencias e escolas do período estudado (“Ismos”, literatura do exilio, da posguerra, da “transición”, da posmodernidad…)
5) Coñecer aos escritores e obras máis importantes e representativas, e asemade os xéneros propios de cada momento, a sua evolución e características.
6) Leer e analizar obras literarias representativas de autores e xéneros do período de forma rigurosa e axustada á terminoloxía especializada das disciplinas literarias e con métodos que permiten a comprensión crítica dos textos
Esta materia impartese en:
Maior do Grao en Lingua e Literatura Españolas. Obligatoria (6 créditos ECTS)/ segundo semestre/ 4º curso.
Minor Lingua e Literatura Españolas/ Módulo complementario. Optativa (6 créditos ECTS)/ segundo semestre / 3er. Curso.
ContidosSECCIÓN TEÓRICA
TEMA I.- España, 1914/18-1939. La cultura de entreguerras.
TEMA II.- El concepto de vanguardia artística. Los “ismos” europeos. Orígenes y desarrollo. El fenómeno vanguardista español: del creacionismo al surrealismo. Antecedentes.- La Generación del 27 y el Grupo Poético del 27. Conceptos, orígenes y evolución.
Lecturas íntegras e obrigatorias:
1) Antología del Grupo Poético del 27, ed. de Gaos y Sahagún (Madrid: Cátedra, 1982) / García de la Concha (Madrid: Espasa-Calpe, Austral).
2) García Lorca, La casa de Bernarda Alba, ed de García Posada (Madrid: Castalia Didáctica, 1983)/ Domingo Yndurain (Madrid: Espasa-Calpe)/ Josephs y Caballero (Madrid: Cátedra, 1990, 17ª ed.)/ Fracisca Vilches (Madrid: Cátedra, 2005).
TEMA III.- La literatura española en la época de la II República y la Guerra Civil, 1931-1939. La literatura, arma de combate. El exilio: la “España Peregrina”.
TEMA IV.- La literatura española 1939-1975. La cultura española durante la dictadura franquista. Rumbos de la literatura de posguerra: etapas y tendencias. Compromiso y literatura social. La renovación de los años 60. El experimentalismo de los 70.
Lecturas íntegras e obrigatorias:
3) Camilo José Cela, La Colmena, ed. Villanueva (Barcelona: Noguer, 1983) Raquel Asún (Madrid: Castalia, 1987)// Urrutia (Madrid: Cátedra, 1988).
4) Martín Santos: Tiempo de silencio, ed. Rey Alvarez (Barcelona: Crítica, 2005)
5) Buero Vallejo, La Fundación, ed. Díez de Revenga (Madrid: Espasa-Calpe, 2009, 25ª ed.)
TEMA V.- El fin de la “Era de Franco”: el proceso democrático. Contexto político-cultural.- La literatura española de la “transición” al siglo XXI.- El regreso de los exiliados.- Novela, teatro y poesía: los nuevos nombres.- Mujeres y literatura.
Lecturas íntegras e obrigatorias:
6) Muñoz Molina, Plenilunio (Madrid: Santillana, 1997)
7) Sanchís Sinisterra, ¡Ay, Carmela!, ed. M. Aznar (Madrid: Cátedra, 1991)
8) Antología de la poesía española (1939-1975), José Enrique Martínez (Madrid: Castalia Didáctica, 1989) y Poesía española reciente (1980-2000), ed. de Cano Ballesta (Madrid, Cátedra, 2005). [Se facilitará una selección de ambas antologías a los alumnos].
SECCIÓN PRÁCTICA
Presentación do programa: organización das prácticas. Lecturas: orientacioóns e controles periódicos. Traballos escritos de prácticas: tipoloxía y calendario.
- Recursos bibliográficos de especial interés para o estudo da literatura española no período indicado.
- Lectura e comentario de textos “doctrinaies” das vanguardias.
- Comentario: selección de textos do Grupo del 27.
- Control de lectura: Antología de la poesía del 27 e García Lorca, La casa de Bernarda Alba.
- Comentario: selección de textos 1931-1939.
- Traballo I: Pautas para a elaboración dun guión sobre un autor e a sus obra.
- Comentario narrativo: La Colmena y Tiempo de silencio.
- Comentario dramático: La Fundación.
- Control de lectura: La colmena, Tiempo de silencio e La Fundación
- Comentario: fragmentos narrativos y teatrales posteriores a 1975.
- Control de lectura: Plenilunio y ¡Ay, Carmela!
- Comentario: poemas da antoloxía poética (1939-2000)
-Traballo II: elección dun autor da antoloxía poética do programa (1939-2000) e análise dos poemas do autor elexido. Pautas del trabajo.
Bibliografía básica e complementariaPrimaria
a) Textos literarios de lectura obrigatoria e controlada. Véxanse as lecturas asociadas a cada tema do programa.
b) Selección de textos complementarios para traballar nas sesións de seminarios, que ofrecen opcións varias (indicadas con dobre barra) en función da marcha dos mesmos. A selección será preparada polos profesores da materia e se facilitará fotocopiada -ou por outros medios- oportunamente aos estudantes.
- J. Brihuega: Manifiestos, proclamas, panfletos y textos doctrinales. Las vanguardias artísticas en España, 1910-1931 (Madrid: Cátedra, 1979). Selección.
- Pasajes de La deshumanización del arte, de Ortega y Gasset
- El teatro como praxis educativa en la II República: documentos de “La Barraca”// “El Buho” // “Misiones pedagogicas”.
- Selección de textos poéticos de Miguel Hernández.
- La “España Peregrina” (textos Francisco Ayala // Sender // Aub).
Censura y educación en el franquismo: documentos.
- Selección de textos ensayísticos 1939-1975 (Castellet, La hora del lector/ Goytisolo: El furgón de cola / Sastre, Anatomía del realismo).
-Selección de pasajes de novelas (Sánchez Ferlosio // Delibes // Torrente Ballester// Goytisolo// Almudena Grandes// Javier Marías).
- Selección de textos teatrales (Arrabal // Alfonso Sastre // Nieva).
SECUNDARIA: Recoméndase a consulta das seguintes obras, sen prexuizo das seleccións
bibliográficas específicas de cada tema:
Obras de consulta de carácter xeral:
-Ariès, Philippe y GeorgeDuby, Historia de la vida privada. 5. De la Primera Guerra Mundial hasta nuestros días, Madrid: Taurus, 2000.
-Azaustre Galiana, Antonio y Juan Casas Rigall, Manual de retórica española, Barcelona, Ariel, 1997.
-Gullón, Ricardo, dir., Diccionario de literatura española e hispanoamericana, pról. de F. Lázaro, Madrid, Alianza, 1993, 2 vols.
-Hormigón, J. A.(dir.), Autoras en la historia del teatro español. Vols.II-IV; Madrid, Publicaciones de la ADE, 2000.
-Jauralde Pou, Pablo, Manual de investigación literaria. Guía bibliográfica para el estudio de la literatura española, Madrid, Gredos, 1981.
-Martínez Cachero, José Mª, Diccionario de escritores célebres, Madrid: Espasa-Calpe, 1995.
-Navarro Durán, Rosa, Enciclopedia de escritores en lengua castellana, Barcelona, Planeta, 2000.
-Pedraza, Felipe y Milagros Rodríguez, Las épocas de la literatura española, Barcelona, Ariel, 1997.
-Platas Tasende, Ana, Diccionario de términos literarios, Madrid, Espasa-Calpe, 2004, 3ª ed.
-Quilis, Antonio, Métrica española, Barcelona, Ariel, 1988.
-Villanueva, Darío y Margarita Santos Zas, Cronología de la literatura española. Siglo XX (Cátedra)
Manuais e historias da literatura
-Abellán, José Luis (ed.), El exilio español 1939, Madrid: Taurus, 1979.
-Alvar, Carlos, José-Carlos Mainer y Rosa Navarro, Breve historia de la literatura española, Madrid: Alianza, 1997.
-Gracia, Jordi y Domingo Ródenas, Historia de la literatura española. Siglo XX: 1939-2010, Barcelona: Crítica, 2011.
-Jones, Roy O. (ed.), HLE (Ariel): vols. 6 (Brown, Siglo XX) y 6/1 (Santos Sanz Villanueva, Literatura actual)
-Mainer, José Carlos, Historia de la literatura española.6. Modernidad y nacionalismo 1900-1936, Barcelona: Crítica, 2010.
-Oliva, César, Historia básica del artre escénico, Madrid: Cátedra, 1992
-Oliva, César, El teatro español en el siglo XX, Madrid: Síntesis, 2001.
-Oliva, César, La última escena (Teatro español de 1975 a nuestros días), Madrid: Cáte
CompetenciasO coñecemento regoroso dos instrumentos e os métodos filolóxicos adecuados ao análise e á interpretación dos textos máis significativos da literatura española das Vangardas ao século XXI é un obxectivo da asignatura, que require:
-Capacidade de análise e interpretación dos textos literarios.
-Coñecementoo dos conceptos fundamentais relativos á retórica, métrica, estructura dispositiva e a lingua das obras.
-Precisión da terminoloxía crítica.
-Uso correcto das fontes da materia e da bibliografía específica dos temas.
Metodoloxía da ensinanza No ámbito da docencia as clases teóricas fundamentaranse na lección maxistral. As clases prácticas basearanse no comentario de textos, debates e o control de lecturas. En ambos os casos facilitarase ao alumno as oportunas orientacións académicas e bibliográficas tanto nas aulas como nos seminarios interactivos e nas tutorías personalizadas. O alumno entregará unha ficha cos seus datos (antes do 15 de febreiro), a fin de que a profesora rexistre nela os resultados da actividade do estudante ao longo do curso.
No ámbito da aprendizaxe, nas clases teóricas preténdese e espera a participación activa do alumno, cuxas intervencións se valorarán tanto na formulacíón de preguntas como nas respostas a posibles cuestións que se poidan expor sobre a explicación. Nos seminarios interactivos a participación resulta esencial e será obrigatoria a asistencia ás prácticas, a realización dos comentarios e os controis de lectura programados.
Nas tutorías programadas trataranse en detalle as dúbidas concretas que puidesen xurdir no estudo dos temas e as súas correspondentes lecturas. O calendario destas tutorías facilitarase ao alumno nas primeiras sesións do curso, unha vez coñecido o número de alumnos,que permite establecer grupos de dez estudantes.
Sistema de evaluaciónA materia está constituída polas clases teóricas e as prácticas. O seu peso na cualificación final é de 60% e 40% respectivamente, tanto no período de avaliación de maio-xuño, como no de xullo. Estas cualificacións non se basean só na asimilación de contidos e destrezas filológicas, senón tamén na súa correcta expresión e ortografía.
Para a superación da parte teórica esíxese a realización dun exame final, que terá lugar no día e hora establecido oficialmente polo centro, tanto no período de avaliación de maio-xuño como no de xullo. A avaliación dese exame constituirá o 60% da nota final da materia.
En canto á parte práctica, é obrigatoria a asistencia ás sesións, o cal significa a realización obrigatoria dos comentarios e controis de lectura programados, así como a elaboración de dous breves traballos, cuxas pautas se precisarán nas clases prácticas.
A nota das prácticas supón o 40% da cualificación global da materia, e mantense tanto se o alumno realiza o exame da parte teórica no período maio-xuño como en de xullo.
Tempo de estudo e traballo persoalTempo de estudo e de traballo persoal que debe dedicar un estudante para superala
De acordo co tipo de actividades programadas: PRESENCIAIS [sesións expositivas (28 horas), sesións de seminario (14 horas), de titorías programadas (3 horas) e de avaliacións (4 horas)], que supoñen un total de 49 horas de traballo de aula; as actividades NON PRESENCIAIS [estudo e preparación de actividades programadas (40 horas), elaboración de traballos (20), lecturas complementarias (20) e preparación de exames (21)], estímase o traballo persoal do alumno en 101 horas.
Recomendacións para o estudo da materia-A lectura das obras que figuran no programa como obrigatorias, antes da súa explicación nas clases, xa que é a forma de asimilar as explicacións teóricas e os comentarios prácticos.
-A consulta da bibliografía e materiais recomendados coas precisións indicadas.
-A preparación ao dia das tarefas asignadas nos seminarios interactivos.
ObservaciónsHorario de clases:
Teóricas (Segundo cuadrimestre): 11-12, luns e martes.
Prácticas (segundo cuadrimestre): 12-15, mércores.