G5051112 - Lingua galega 2 (Formación Básica) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 24.00
• Clase Interactiva Laboratorio: 24.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 51.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Filoloxía Galega
• Áreas: Filoloxías Galega e Portuguesa
• Centro: Facultade de Filoloxía
• Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)

Profesores

Nome	Coordinador
GARCIA RODRIGUEZ, MARIA DO CARME.	NON
MARIÑO PAZ, RAMON.	NON
VARELA BARREIRO, FRANCISCO JAVIER.	SI

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo CLE01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLE02	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLIL_01	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	SI
Grupo CLIL_02	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	SI
Grupo CLIL_03	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	SI
Grupo CLIL_04	Ordinario	Clase Interactiva Laboratorio	SI	SI
Grupo TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS04	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS05	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS06	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS07	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo TI-ECTS08	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Obxectivos da materia
• Conseguir un coñecemento abondo da variación lingüística, no que respecta á lingua galega, en toda a súa extensión: a histórica, a xeográfica, a social e a situacional.
• Proporcionar os coñecementos básicos sobre a historia da lingua e examinala nos textos
• Proporcionar os coñecementos básicos sobre a a situación actual da lingua, tanto no que toca á súa diversidade xeográfica coma á súa situación social.
• Facelo reflexionar sobre os aspectos sociais e políticos da construción dos estándares lingüísticos e comprender o proceso de estandarización da lingua galega.
• Capacitar os alumnos para poder acceder, cos coñecementos correspondentes a esta materia, ao título de Grao en Lingua e Literatura Galega.
Contidos
1. Concepto e tipos de variación lingüística. A variación lingüística na lingua galega: variacións históricas, xeográficas e sociais:

a) Definición de lingua: plano científico / plano histórico. A lingua histórica: unidade e diversidade. A lingua como diasistema / polisistema. Lingua, dialecto e variedade. Arquitectura do (poli)sistema lingüístico.
b) Variación lingüística: variables, variantes e variedades (lectos). A variación sociolingüística.
c) Parámetros da variación: identidade social (usuario) e acto lingüístico (situación).
d) Dimensións de variación. Variación intersistémica e variación intrasistémica. Diacronía, xeografía, estratificación social, especialización, estilo de comunicación. Lingua oral / lingua escrita:
i. A variación intersistémica. Interferencias e interlectos.
ii. Diacronía: innovación e cambio lingüístico. Arcaísmo, neoloxismo. Os cronolectos, estadios históricos da lingua.
iii. Xeografía: centro e periferia, urbano e rural. Os dialectos: trazos innovadores e trazos conservadores, cambio lingüístico e distribución xeolectal.
iv. Estratificación social: niveis de lingua e sociolectos.
v. Especialización socio-funcional: lectos especializados, xergas e tecnolectos.
vi. Estilo de comunicación: rexistros, formalidade / informalidade.
vii. Lingua oral / lingua escrita: caracterización. Densidade léxica / intrincación sintáctica.
viii. Variedade estándar e variedade común.

2. Introdución á historia da lingua e á gramática histórica galega:

a) Introdución á variación histórica da lingua galega: periodización da historia da lingua galega. O sistema lingüístico galego medieval e contemporáneo.
b) Antigüidade (ss. I-VII). Orixes do galego. Latinización e linguas prelatinas.
c) Alta Idade Media. Formación da lingua galega (ss. VIII-XII).
d) Idade Media Central e Baixa. O galego antigo (ss. XIII-XV): emerxencia, florecemento e decadencia.
e) Idade Moderna. O galego medio (ss. XV-XVIII).
f) Idade Contemporánea (ss. XIX-XX). O galego contemporáneo.
i. Século XIX: Pre-rexurdimento e Rexurdimento.
ii. Século XX: Xeración Nós, Franquismo e Democracia.

3. Introdución á dialectoloxía da lingua galega:

a) Introdución á variación xeográfia na lingua galega. Principais características e principais trazos caracterizadores: áreas lingüísticas. (visión de conxunto).
b) Os falares galegos occidentais. Principais trazos e subdivisións. As áreas fisterrá, iriense, sudoccidental e tudense.
c) Os falares galegos centrais. Principais trazos e subdivisións. As áreas mindoniense e lucu-auriense.
d) Os falares galegos orientais. O galego estremeiro: o galego de Asturias e o berciano.

4. Introdución á sociolingüística da lingua galega:

a) Sociolingüística e socioloxía da lingua.
b) Nocións básicas: bilingüismo e contacto de linguas, comunidade lingüística / comunidade discursiva / espazo de comunicación, competencia lingüística, dominios de uso, diglosia, asimilación e substitución lingüística. Conflito lingüístico e normalización.
c) Da micro- á macrosociolingüística: análise do acto de comunicación.
d) Descrición e evolución recente da situación sociolingüística de Galicia. Principais fontes de datos sociolingüísticos. Variables máis importantes: hábitat, clase social, nivel de educación, idade.
e) Actitudes e ideoloxías lingüísticas. Lingua e identidade(s). Ideoloxías e discursos sobre a lingua.
f) Estatuto político e marco legal da lingua galega. O galego no ensino, modelos educativos en situación de bilingüismo social.

5. Variación e estándar:

a) Norma obxectiva (inherente) / Norma prescritiva. A prescrición e a norma lingüística.
b) Variedade padrón, variedade común e variedades vernáculas.
c) Norma subxectiva e ideal de lingua. O galego estándar.
d) O proceso de normativización do galego. Síntese histórica, principais correntes e discusións.
Bibliografía básica e complementaria
A normalización lingüística a debate. Vigo: Xerais, 2002.
Costas, Xosé Henrique (coord.) (2010): 55 mentiras sobre a lingua galega: análise dos prexuízos máis comúns que difunden os inimigos do idioma. Bertamiráns (Ames): Laiovento.
Dubert García, Francisco (2002): "Os sociolectos galegos", Cadernos de lingua 24, 5-28. http://web.usc.es/~fgdubert/artigos/sociolectos.pdf
Fernández Rei, Francisco (1990): Dialectoloxía da lingua galega. Vigo: Edicións Xerais de Galicia.
Fernández Rei, Francisco / Carme Hermida Gulías (ed.) (20032): A nosa fala: bloques e áreas lingüísticas do galego. Santiago de Compostela: Consello da Cultura galega. [http://www.consellodacultura.org/arquivos/asg/anosafala.php]
Fernández Rodríguez, Mauro A. / Modesto A. Rodríguez Neira (coords.) (1994): Lingua inicial e competencia lingüística en Galicia. A Coruña: Real Academia Galega, Seminario de Sociolingüística.
Fernández Rodríguez, Mauro A. / Modesto A. Rodríguez Neira (coords.) (1995): Usos lingüísticos en Galicia: compendio do II volume do Mapa Sociolingüístico de Galicia. A Coruña: Real Academia Galega.
Fernández Rodríguez, Mauro A. / Modesto A. Rodríguez Neira (coords.) (1996): Actitudes lingüísticas en Galicia : compendio do III volume do Mapa Sociolingüístico de Galicia. A Coruña : Real Academia Galega, Seminario de Sociolingüística
González González, Manuel (1994): "Galegisch: Soziolinguistik = Gallego: Sociolingüística", en Günter Holtus, Michael Metzeltin e Christian Schmitt (eds.): Lexikon der Romanistischen Linguistik (LRL), VI/2: Galegisch, Portugiesisch = Gallego, Português. Tübingen: Max Niemeyer, 46-66. | [Ed. facs. en liña]: [Berlin / New York], De Gruyter Online, 14-XII-2010, http://dx.doi.org/10.1515/9783110939637.46.
González González, Manuel (dir.) (2007): Mapa sociolingüístico de Galicia 2004. A Coruña: Real Academia Galega.
Halliday, M.A.K. (19892): Spoken and written language. Oxford: University.
M[ariño] P[az], R. / X. V[arela] B[arreiro] (2000): "Historia da lingua galega", in Apéndice da Gran Enciclopedia Galega, tomo XXXIV, pp. 213-238.
Mariño Paz, Ramón (19992): Historia da lingua galega. Santiago de Compostela: Sotelo Blanco.
Mariño Paz, Ramón (2008): Historia de la lengua gallega. München: Lincom Europa.
Monteagudo, X. Henrique (1999): Historia social da língua galega: idioma, sociedade e cultura a través do tempo. Vigo: Galaxia.
Monteagudo, X. Henrique (2004): “Outra volta na procura da recendente pantera? O Acordo Normativo de 2003. Antecedentes e perspectivas”, Anúario Internacional de Comunicação Lusófona, 79-93.
Monteagudo, X. Henrique (2005): “Do uso á norma, da norma ao uso: variación sociolingüística e estandarización no idioma galego”, en Rosario Álvarez / Henrique Monteagudo (eds.): Norma lingüística e variación: unha perspectiva desde o idioma galego. Santiago de Compostela: Consello da Cultura Galega, 377-436. http://www.consellodacultura.org/mediateca/pubs.pdf/norma_lingua.pdf.
Santamarina, Antón (1994): “Norma e estándar”, en Holtus / M. Metzeltin / C. Schmitt (eds.): Lexikon der Romanistischen Linguistik. Tübingen: Max Niemeyer, vol. 6, 2, 66-79. Reed. en H. Monteagudo (ed.) (1995): Estudios de sociolingüística galega. Sobre a norma do galego culto. Vigo: Galaxia, 53-98.

Competencias
• Capacidade para recoñecer, polos seus trazos lingüísticos, as distintas áreas dialectais do galego.
• Capacidade para distinguir os textos galegos a través do tempo, polas súas características específicas.
• Capacidade para identificar as características que distinguen a lingua oral fronte a escrita, e os distintos rexistros lingüísticos.
• Capacidade para analizar criticamente a realidade sociolingüística de Galicia.
• Capacidade para elaborar unha reflexión crítica fronte ás cuestións sociolingüísticas.
Metodoloxía da ensinanza
As tarefas concretas programadas para esta materia detállanse na guía docente que se lle entregará ao alumno no comezo do curso. Haberá os seguintes tipos de actividades:
a) Sesións expositivas, onde se explicarán os conceptos fundamentais da materia.
b) Sesións de seminario, onde se proporán diversas actividades consistentes en lectura de e artigos, análise de textos de distintas etapas históricas da lingua galega (medievais, medios, prenormativos) e comentario de textos orais e de textos escritos de diferentes rexistros (coloquiais, elaborados).

Para o seguimento da mateira contarase coa axuda das aulas virtuais.

Sistema de evaluación
Sistema de avaliación da aprendizaxe

A nota final do curso determinarase consonte os seguintes creiterios:

1. O exame oficial do 21/05/2014 valerá o 60%.
2. Os tres exercicios que os alumnos deberán entregar durante o curso valerán o 30% (10% cada un). Estes exercicios deberanse entregar nas datas indicadas na guía docente. Non se recollerá ningún exercicio entregado fóra de prazo.
3. A asistencia e participación activa nas aulas valerá o 10%.

Para os alumnos que teñan dispensa de asistencia á clase ou que, polo motivo que sexa, non asistan ás aulas os criterios serán os seguintes:

1. O exame oficial do 21/05/2014 valerá o 70%.
2. Os tres exercicios que os alumnos deberán entregar durante o curso valerán o 30% (10% cada un). Estes exercicios deberanse entregar nas datas indicadas na guía docente. Non se recollerá ningún exercicio entregado fóra de prazo.

Na segunda oportunidade (mes de xullo)os criterios para o cálculo da nota serán os mesmos. Os alumnos que teñan menos de 5 nalgún dos tres exercicios do curso deberán repetilo(s) e entregalo(s) o mesmo día do exame do 7/07/2014. Tamén poderán repetir estes exercicios aqueles alumnos suspensos na primeira oportunidade que, tendo neles unha cualificación de 5 ou máis puntos, desexen subir a nota

Tempo de estudo e traballo persoal
ACTIVIDADES PRESENCIAIS

Sesións expositivas: 24 horas
Sesións de seminario: 24 horas
Sesións de titoría: 3
Sesións de avaliación: 3
Total: 60horas


ACTIVIDADES NON PRESENCIAIS

Estudo e preparación de actividades programadas nas aulas expositivas: 48 horas
Estudo e preparación de actividades programadas nos seminarios: 36 horas.
Preparación de titorías: 3 horas
Preparación de exame: 12 horas



Recomendacións para o estudo da materia
Asistencia ás aulas e realización dos traballos propostos.