G5081238 - Xéneros literarios italianos: Lírica (Maior en Lingua e Literatura Italianas) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 6.00
• Total: 6.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 32.00
• Clase Interactiva Seminario: 16.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 51.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Filoloxía Francesa e Italiana
• Áreas: Filoloxía Italiana
• Centro: Facultade de Filoloxía
• Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: null

Profesores

Nome	Coordinador
MORGANI ., SILVIA.	SI

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo CLE01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo CLIS_01	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Italiano

Obxectivos da materia
A materia induce a unha reflexión sobre a natureza da poesía e sobre a súa especificidade respecto aos outros xéneros literarios.
Evidencia os elementos constitutivos do texto poético e ofrece instrumentos e métodos para a súa análise crítica.
Consolida nocións de métrica, retórica e estilística e analiza as súas manifestacións no contexto da tradición poética italiana.
Familiariza ao estudante coas poéticas, os autores e as obras máis representativas da poesía italiana, desde as súas orixes ata o século XX.
Finalmente, na recta final do curso, comproba a eficacia e a operatividade tanto das nocións teóricas como das habilidades analíticas adquiridas, aplicándoas á lectura crítica dun clásico da poesía italiana.

Contidos
I. Poesía e texto poético.

II. Lingua, versos, formas e procedementos retóricos da tradición poética italiana.

III. Das orixes ao século XX: cadro historiográfico da poesía en Italia.

1. Nacemento, formación e codificación da tradición poética italiana.
1.1. Da Escola Siciliana ao “Dolce Stil Novo”
1.2. Dante
1.3. Petrarca
1.4. Experimentalismo do século XV
1.5. Petrarquismo (e Antipetrarquismo)
1.6. Marino e o marinismo

2. Renovación do Clasicismo entre os séculos XVIII e XIX.
2.1. A tradicón mélica (Metastasio)
2.2. Parini
2.3. Foscolo
2.4. Manzoni.
2.5. Leopardi

3. O xiro entre os séculos XIX e XX e la gran Tradición “Novecentesca”.
3.1. O simbolísmo de Pascoli e D’Annunzio
3.2. Ungaretti
3.3. Montale
3.4. Liña “novecentista” e liña “antinovecentista”
3.5. O cánon difuminado de finais de século


IV. Un poeta, os seus versos. Proposta de lectura crítica.

Bibliografía básica e complementaria
Lecturas obrigatorias:

• Unha historia da literatura (limitando a lectura aos autores e poéticas citados no cadro historiográfico - Tema III) a elixir entre as seguintes:
o Ferroni, Giulio, Storia e testi della letteratura italiana, Milano, Mondadori Università.
o Luperini, Romano – Cataldi, Pietro, et alii, La scrittura e l'interpretazione. Storia e antologia della letteratura italiana nel quadro della civiltà europea, Palermo, Palumbo.
o Segre, Cesare - Martignoni, Clelia, Testi nella storia. La letteratura italiana dalle Origini al Novecento, Milano, Edizioni Scolastiche Bruno Mondadori.

• Lavezzi, Gianfranca, Breve dizionario di retorica e stilistica, Roma, Carocci, 2004.

• Unha selección de textos poéticos (dispoñibile na Sala de Fotocopias ao comenzo do curso).

• Montale, Eugenio, Ossi di seppia, a cura di Pietro Cataldi, Floriana D'Amely, con un saggio di Pier Vincenzo Mengaldo; uno scritto di Sergio Solmi, Milano, Oscar Mondadori, 2010 [1ª ed. 2003].


Textos de consulta recomendada:

Para o Tema I
• Ceserani, Remo, Il testo poetico, Bologna, Il Mulino, 2005.
• Colangelo, Stefano, Come si legge una poesia, Roma, Carocci, 2006.
• Lotman, Jurif. M., La struttura del testo poetico, Milano, Mursia, 1985.
 Outros recursos bibliográficos e ferramentas de traballo para o estudo do xénero poético proporcionaranse ao comezo do curso.

Para o Tema II
• Asor Rosa, Alberto (dir.), Letteratura italiana, v. 3: Le forme del testo, t. I: Teoria e poesia, Torino, Einaudi, 1984.
• Bausi, Francesco – Martelli, Mauro, La metrica italiana. Teoria e storia, Firenze, Le Lettere, 1996.
• Beccaria, Gian Luigi (dir.), Dizionario di linguistica e di filologia, metrica, retorica, Torino, Einaudi, 1994.
• Beltrami, Pietro G., La metrica italiana, Bologna, Il Mulino, 1991.
• Coletti, Vittorio, L’italiano letterario. Dalle Origini al Novecento, Torino, Einaudi, 1993.
• Lavezzi, Gianfranca, I numeri della poesia: guida alla metrica italiana, Roma, Carocci, 2002.
• Serianni, Luca, Introduzione alla lingua poetica italiana, Roma, Carocci, 2002.
• Serianni, Luca, La lingua poetica italiana: grammatica e testi, Roma, Carocci, 2009.

Para o Tema III
• Brioschi, Franco – Di Girolamo, Costanzo, Manuale di letteratura italiana. Storia per generi e problemi, Torino, Bollati Boringhieri, 1993.
• Malato, Enrico (dir.), Storia della letteratura italiana, Roma, Salerno Editrice, 2004.
• Mengaldo, Pier Vincenzo (a cura di), Attraverso la poesia italiana: analisi di testi esemplari, Roma, Carocci, 2008.
• Segre, Cesare – Ossola, Carlo (dir.), Antologia della poesia italiana, Torino, Einaudi, «Biblioteca della Pléiade», v.1.: Duecento-Trecento; v.2: Quattrocento-Settecento; v.3: Ottocento-Novecento, 1997-1999.
 Outros recursos bibliográficos para o estudo de síngulos autores proporcionaranse durante o curso.

Para o Tema IV
• Montale, Eugenio, L’opera in versi, edizione critica a cura di R. Bettarini e G. Contini, Torino, Einaudi, 1980.
• Montale, Eugenio, Tutte le poesie, a cura di Giorgio Zampa, Milano, Mondadori, «I Meridiani», 2001 [1ª ed. 1984].
• Arvigo, Tiziana, Guida alla lettura di Montale, Ossi di seppia, Roma, Carocci, 2003.
• Casadei, Alberto, Montale, Bologna, Il Mulino, 2008.
 Outros recursos bibliográficos proporcionaranse durante o curso.

Competencias
Finalizado o curso, o estudante sabe definir a especificidade do xénero poético. Coñece as etapas fundamentais da historia da poesía en Italia. Domina as estruturas formais do texto poético (versos, formas métricas, procedementos retóricos) e sabe relacionalas cos contextos históricos, culturáis e ideolóxicos. Asimilou estratexias de análisis textual e está capacitado para poñerlas en práctica con precisión terminolóxica.
Metodoloxía da ensinanza
Os temas serán obxecto de explicación teórica que se complementará coa análise directa dos textos. Incluso nas clases expositivas procurarase fomentar a participación dos estudantes e a interactividade.
As clases desenvolveranse en italiano, e recorrendo ao galego ou ao castelán sempre que sexa necesario.

Sistema de evaluación
A avaliación farase a partir de parámetros (o peso proporcional na nota final indícase entre paréntese):

Alumnos que asisten regularmente a clase (cun número de faltas inferior ao 10%):
-Exame escrito (60%);
-Participación activa na clase (20%);
-Lectura crítica dun texto poético acordado co profesor e que debe ser entregado antes do exame (20%).

Alumnos que no asisten regularmente a clase (deberán poñerse en contacto co profesor nos primeiros 15 días despois da matrícula).
-Exame escrito (80%);
-Lectura crítica dun texto poético acordado co profesor e que debe ser entregado antes do exame (20%).

Tempo de estudo e traballo persoal
Seis horas semanais de estudo e traballo persoal deberían ser suficientes para superar a materia.
Recomendacións para o estudo da materia
Lecturas e estudo constante.