P5091201 - A Escritura e o Escrito na Idade Media (Materias optativas) - Curso 2013/2014
Información
- Créditos ECTS
- Créditos ECTS: 6.00
- Total: 6.0
- Horas ECTS
- Clase Expositiva: 18.00
- Clase Interactiva Seminario: 24.00
- Horas de Titorías: 6.00
- Total: 48.0
Outros Datos
- Tipo: Materia Ordinaria Máster RD 1393/2007
- Departamentos: Filoloxía Galega, Historia I, Historia I
- Áreas: Filoloxía Catalá, Ciencias e Técnicas Historiográficas, Biblioteconomía e Documentación
- Centro: Facultade de Filoloxía
- Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
- Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)
Profesores
Horarios
Programa
Existen programas da materia para os seguintes idiomas:
CastelánGalegoObxectivos da materia- Familiarizar aos alumnos coa escritura e cos obxetos escritos latinos medievais, insertando o fenómeno gráfico nas restantes manifestacións da actividade humana.
- Captar e valorar a utilidade da Historia da cultura escrita, a Epigrafía, a Codicoloxía, a Incunabulística e a Diplomática, para os estudos medievais.
.-Coñecer o desenvolvemento histórico-evolutivo da escritura e dos obxetos escritos medievais (libros, documentos e inscricións).
ContidosI. Os obxectos escritos na Idade Media e as ciencias da cultura escrita.
.- Os obxectos escritos na Idade Media: concepto e clasificación.
.- A Paleografía, a Codicoloxía, a Diplomática e a Epigrafía aplicadas aos monumentos gráficos medievais.
II. O documento medieval: xénese, forma e edición.
-. Xénese.
-. Forma I: caracteres externos.
-. Forma II: caracteres internos.
-. A data: cronoloxía técnica.
-. A validación.
-. Tradición.
-. Edición e crítica diplomática.
III. O libro: xénese e forma.
1. O libro manuscrito na Idade Media.
.- Xénese.
.- Caracteres externos.
Morfoloxías e formatos.
Composición / fasciculación.
Mise en page e mise en texte.
Escritura.
Iluminación.
Corrección.
Ordenación e encadernación.
2. O libro impreso na Idade Media (os incunables).
Bibliografía básica e complementariaBATTELLI, G., Lezioni di Paleografia, (4ª ed.) Città de Vaticano 2002.
BISCHOFF, B., Paléographie de l'Antiquité Romaine et du Moyen Âge Occidental (Trad. de H.Atsma et J.Vezin), Paris 1985.
CARTER, H., Orígenes de la tipografía. Punzones, matrices y tipos de imprenta (siglos XV y XVI), ed. de J. MARTÍN ABAD, Madrid 1999.
COMMISSSION INTERNATIONALE DE DIPLOMATIQUE, Vocabulaire International de la Diplomatique, Valencia 1994.
CONSEIL INTERNATIONAL DES ARCHIVES. COMITÉ DE SIGILLOGRAPHIE, Vocabulaire International de la Sigillographie, Roma 1990.
FAVREAU, Les inscriptions médiévales, Turnhout 1979.
ID., Épigraphie médiévale, Turnhout 1997.
GARCÍA LOBO V., MARTÍN LÓPEZ A. (con la colaboración de S. DOMÍNGUEZ SÁNCHEZ y A. SUÁREZ GONZÁLEZ). De epigrafía medieval: introducción y álbum, León 1995.
GASPARRI, F., Introduction à l'histoire de l'écriture, Louvain-la-Neuve 1994.
GELDNER, F., Manual de incunables. Introducción al mundo de la imprenta primitiva, Madrid 1998.
GILISSEN, L., Prolégomènes à la Codicologie. Recherches sur la construction des cahiers et la mise en page des manuscrits médiévaux, Gand 1977.
GIRY, A., Manuel de Diplomatique, Paris 1894 (ed. facsímil Hildesheim-New York 1972).
GUYOTJEANNIN, O., PYCKE, J.,. TOCK, B.M., Diplomatique Médiévale, Turnhout 1993.
HAEBLER, K., Introducción al estudio de los incunables (ed. de J. MARTÍN ABAD), Madrid 1995.
LEMAIRE, J., Introduction à la Codicologie, Louvain-la-Neuve 1989.
MARÍN MARTÍNEZ, T. y otros, Paleografía y Diplomática, 13ª reimp. Madrid 2007 (1ª ed. 1977).
MARTÍN ABAD, J., Los primeros tiempos de la imprenta en España, Madrid 2003.
ID., Los libros impresos antiguos, Valladolid 2004.
MILLARES CARLO, A., Tratado de Paleografía Española, 3 vols., Madrid 1983.
NÚÑEZ CONTRERAS, L., Manual de Paleografía. Fundamentos e historia de la escritura latina hasta el siglo VIII, Madrid 1994. OSTOS, P., PARDO, M.L., RODRÍGUEZ, E., Vocabulario de Codicología. Versión española revisada y aumentada del Vocabulaire codicologique de Denis Muzerelle, Madrid 1997.
RIESCO, A. y otros, Introducción a la Paleografía y la Diplomática general, Madrid 1999.
RUIZ GARCÍA, E., Introducción a la Codicología, Madrid 2002.
STIENNON, J., Paléographie du Moyen Âge, Paris 1973.
VVAA, Conceptos. Actas del III Congreso de Historia de la Cultura Escrita, Alcalá de Henares 1998.
VVAA, Tagung des Comité International de Paléographie Latine: Archiv für Diplomatik 50(2004)417-465.
VVAA., Lire le manuscrit médiéval. Observer et décrire, Paris 2005.
VVAA, Diplomática antigua. Diplomática moderna (III Jornadas de la Sociedad Española de Ciencias y Técnicas Historiográficas) [Murcia 2006].
VVAA, Paleografía I. La escritura en España hasta 1250, Burgos 2008.
Competencias- Capacitación para a identificación, localización xeográfica e cronolóxica coa mayor precisión posible dun determinado tipo de escritura medieval en alfabeto latino.
- Capacitación para a descripción formal do libro medieval manuscrito e impreso.
- Capacitación para o estudo crítico e a interpretación do documento medieval.
- Capacitación para a realización dunha correcta edición de documentos medievais que posibilite a súa difusión e o seu aproveitamento como fonte para diversas ciencias.
Metodoloxía da ensinanza A maior parte das sesións serán teórico-prácticas, con apoio en textos e imaxes.
Desenrolaranse asimesmo prácticas propiamente ditas en horario de aula sobre reproduccións fotográficas e facsímiles adaptadas ao correspondente apartado do programa (descripción de aspectos formais externos de libros medievais, análise de caracteres internos en documentos (IV), etc.).
Co fin de completar os contidos e verificar se se comprenderon os conceptos e as técnicas expostas facilitaranse aos alumnos lecturas complementarias e se proporanse exercicios prácticos que serán avaliados.
Sistema de evaluación.- Exame teórico-práctico (60% da nota).
.- Valoración da asistencia e participación na clase (40% da nota).
Tempo de estudo e traballo persoal150h de traballo do alumno.
Presenciais:
48 h actividades formativas presenciales (clases expositivas e interactivas)
2h tutorías
No presenciais:
100 de traballo autónomo
Recomendacións para o estudo da materiaAconséllase o estudo "diario" dos conceptos teóricos expostos na clase e a realización de exercicios prácticos que se vaian propoñendo para a súa corrección posterior.
Observacións.- As ciencias da escritura e os obxetos escritos. (A. Suárez)
.- O documento (Diplomática medieval xeral) (G. Fernández)
.- O libro: xénese e forma (Codicoloxía aplicada ao libro medieval e incunabulística). A. Suárez e M. López.