P5191220 - Ciberliteratura e cultura dixital (Módulo 6: Optativas do Itinerario de Estudios teóricos e comparados da literatura e da cultura) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 3.00
• Total: 3.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 9.00
• Clase Interactiva Seminario: 12.00
• Horas de Titorías: 3.00
• Total: 24.0

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Máster RD 1393/2007
• Departamentos: Literatura Española, Teoría da Literatura e Lingüística Xeral
• Áreas: Teoría da Literatura e Literatura Comparada
• Centro: Facultade de Filoloxía
• Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)

Profesores

Nome	Coordinador
ABUIN GONZALEZ, ANGEL EUGENIO.	NON
VILARIÑO PICOS, MARIA TERESA.	SI

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo /CLE_01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	NON
Grupo /CLIS_01	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo /TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo /TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Obxectivos da materia
1. Ofrecer un panorama renovador do concepto Literatura e do sistema literario no que se refire á irrupción do paradigma informático.
2. Trazar un mapa da creación contemporánea relacionada coas novas linguaxes artísticas, con especial atención ao ámbito cultural da Península Ibérica, e, polo tanto, aos produtos realizados en calquera das súas linguas.
3. Reconceptualizar a noción de xénero literario, observando como narrativa, teatro, poesía e ensaio cobran novas dimensións, vinculados coas novas tecnoloxías.
4. Reflexionar sobre as nocións de autor, lector, texto ou institución ao abeiro dos cambios que provocan soportes e entornos como Internet.
5. Estabelecer un diagnóstico sobre o funcionamiento da converxencia mediática e cultural no noso tempo, a partir dunha reflexión interdisciplinar dende ámbitos tan diversos como a filosofía, a estética, a historia da arte, e tamén a ciencias biolóxicas.
6. Proporcionar metodoloxía e ferramentas para a análise dos novos textos resultantes desta converxencia. Delimitar e esclarexar os conceptos máis operativos neste ámbito.

Contidos
1. ¿ Qué é a cibercultura? ¿E a ciberliteratura? A Literatura na era dixital.
2. A narrativa na era dixital.
3. A poesía na era dixital.
4. O teatro na era dixital.
5. Cine e arte na era dixital. Remediación e converxencias culturais.

Bibliografía básica e complementaria
1.
AARSETH, E. (1997). Cybertext: Perspectives on Ergodic Literature. Baltimore, Johns Hopkins UP. Tradución portuguesa de José Augusto Mourão.
BARBOSA, P. (1996). A Ciberliteratura. Criação Literária e Computador. Lisboa, Cosmos.
LEVY, P. (1993). Tecnologias da inteligência: o futuro do pensamento na era da informática. São Paulo, Ed. 34. Trad. Carlos Irineu da Costa.
LÉVY, P. (1997). Cibercultura. La cultura de la sociedad digital. Barcelona: Anthropos, 2007.
MANOVICH, L. (2001). The Language of New Media. Cambridge, MIT Press.
MANOVICH, L. (2001). "New Media From Borges to HTML". En WARDRIP-FRUIN, N. e N. MONFORT, eds. (2003). The New Media Reader. Cambridge: MIT Press.
PACKER, R. & JORDAN, K. (2002). Multimedia: from Wagner to virtual reality. Norton Publishers. Parcialmente en red.
RYAN, M.-L. (1999). “Cyberespace, Virtuality and the Text”. En Marie-Laure Ryan (ed.).
Cyberspace Textuality. Computer Technology and Literary Theory. Bloomington e Indianapolis: Indiana University Press, pp. 78-107.
*SÁNCHEZ MESA MARTÍNEZ, D. (2004). Literatura y cibercultura. Madrid: Arco.
VAN LOOY, J. y J. BAETENS (2003). Close Reading New Media. Analyzing Electronic Literature. Leuven: UP of Leuven.
TURKLE, S. (1997). La vida en la pantalla: la construcción de la identidad en la era de Internet. Barcelona: Paidós.
VILARIÑO PICOS, Mª. Teresa (2004). “Literatura e novas tecnoloxías”. En Arturo Casas (coord.). Elementros de crítica literaria. Vigo: Xerais, pp. 615-650.
VITANZA, Víctor J. (1998). CyberReader. Nueva York et al.: Longman.
WARDRIP-FRUIN, N. & MONFORT, Nick, eds. (2003). The New Media Reader. Cambridge: MIT Press. Parcialmente en red.

2.
BOGOST, I. (2007). Persuasive Games. The Expressive Power of Videogames. Cambridge, Mass., MIT Press.
BOLTER, J. D. y R. Grusin (1999). Remediation: Understanding New Media. Cambridge, Mass., MIT Press.
BORRÀS, L. (2005). “Teorías literarias y retos digitales”. Textualidades electrónicas. Nuevos escenarios para la literatura. Barcelona: UOC, pp. 23-79.
DARLEY, A. (2002). Visual Digital Culture. Londres: Routledge. Tradución al castellano de Enrique Herrando Pérez y Francisco López Martín, Cultura visual digital. Espectáculo y nuevos géneros en los medios de comunicación. Barcelona: Paidós.
JUUL, J. (2006). Half-Real. Videogames between Real Rules and Fictional Worlds. Cambridge/Londres: MIT.
LANDOW, G. P. (2006). Hypertext 3.0. Critical Theory and New Media in an Era of Globalization. Baltimore: John Hopkins UP, pp. 250-4.
___. (ed.). (1997). Teoría del hipertexto. Trad. P. Ducher. Barcelona: Paidós.
___. (1995). Hipertexto. La convergencia de la teoría crítica contemporánea y la tecnología. Trad. P. Ducher. Barcelona: Paidós.
MURRAY, J. (1999). Hamlet en la holocubierta. El futuro de la narrativa en el ciberespacio. Trad. de Susana Pajares. Barcelona, Paidós.
RYAN, M.-L. (2006). Avatars of a Story. Minneapolis: U of Minessotta P.
___ (2004). La narración como realidad virtual. La inmersión y la interactividad en la literatura y los medios electrónicos. Trad. María Fernández Soto. Barcelona: Paidós.
___ (2004). Narrative Across Media: The Languages of Storytelling. U of Nebraska Press.
SICART, M. (2009). The Ethics of Computer Games, Cambridge (Mass.) / Londres.
*VILARIÑO PICOS, Mª. T. (2007). “De la poética del videojuego a los mundos habitados MUDs”. Ed. V. Tortosa. Alicante: U de Alicante, 2007.
*VILARIÑO PICOS, Mª. T. e A. ABUÍN GONZÁLEZ (2006). Teoría del hipertexto. La literatura en la era electrónica. Madrid: Arco.
WARDRIP-FRUIN, N. y P. HARRIGAN (eds). (2004). First Person: New Media as Story, Performance and Game. Cambridge: MIT.

3.
CAÑAS, D.y C. GONZÁLEZ TARDÓN (2010). ¿Puede un computador escribir un poema de amor?. Tecnoromanticismo y poesía electrónica. Madrid: Devenir Ensayo.
DONGUY, J. (2002). Terminal Zone. Poésie et nouvelles technologies. Centre d’Art Contemporaine de Basse-Normandie (10-27 de octubre de 2002).
DOS SANTOS, A. L. (1994). «Sur la poésie hypertextuelle Réi (m(nv)agination du langage et du réel dans la poésie (hypertextuelle)». En Alain Vuillemin y Michel Lenoble (comps). Littérature, Informatique, Lecture. Limoges: Presses Universitaires de Limoges, pp. 275-286.
GARRIGUES, P. (1995), Poétiques du fragment. París: Klincksieck.
LAUFER, R. (eds.) (1987). Le Texte en mouvement. PUV: Saint-Denis.
PEQUEÑO GLAZIER, L. (2002). Dig[it]al Poet(I)(c)s. The Making of E-Poetries. Tuscaloosa y Londres: University of Alabama Press.
SADIN, É. (2004). Poésie atomique. [Écriture & Complexités contemporaines]. Éc/arts
VILARIÑO PICOS, Mª. T. (2006). «Redefiniendo la poesía experimental: la holopoesía de Eduardo Kac». En Campus stellae. Haciendo camino en la investigación literaria. Santiago de Compostela: Servicio de Publicacións da Universidade de Santiago de Compostela, pp. 105-114. También en
-------------------(2008). “Fragmentación, espacio y ciberpoesía”. En Dolores Romero López e Amelia Sanz Cabrerizo (eds.). Literaturas del texto al hipermedia. Barcelona: Anthropos, pp. 228-242.
*-------------- (2009). "La cultura digital en los estudios literarios:ciber/textual/espacialidades poéticas". En A. Sanz Cabrerizo, Teoría literaria española con voz propia. Madrid: Arco, pp. 235-261.
VUILLEMIN, A. y M. LENOBLE (comps) (1994). Littérature, Informatique, Lecture. Limoges: Presses Universitaires de Limoges.
WINDER, W. (1994). «Le robot-poète: littérature et critique dans l’ère électronique». En Alain Vuillemin y Michel Lenoble (comps) (1994). Littérature, Informatique, Lecture. Limoges: Presses Universitaires de Limoges, pp. 187-213.

4.
*ABUÍN GONZÁLEZ, A. (2006). Escenarios del caos. Entre la Performance y la hipertextualidad electrónica. Valencia: Tirant lo Blanch.
----------- (2007). “Algumas consideraçoes sobre a possibilidade de um teatro virtual”. En Cibertextualidades 02. Ciberdrama e hipermédia, Universidade Fernando Pessoa, pp. 9-17
----------- (2008). Teatro y nuevas tecnologías: conceptos básicos. Signa, 17, pp. 29-56.
------------- (2008). ”Consideraciones sobre la posibilidad de un teatro virtual”. En Virgilio Tortosa (ed.), Escrituras digitales : tecnologías de la creación en la era virtual. Alicante : Publicaciones de la Universidad de Alicante, pp. 267-287.
CAUSEY, M. (1999). "Postorganic Performance. The Appearence of Theatre in Virtual Spaces". En M. L. Ryan (ed.). Cyberspace Textuality. Computer Technology and Literary Theory. Bloomington and Indianapolis. Indiana University Press., pp. 182-200. Traducido al castellano en D. Sánchez Mesa-Martínez "La performance postorgánica. La apariencia del teatro en los espacios virtuales". Literatura y cibercultura. Madrid: Arco Libros, pp. 297-325.
KAYE, N. (1994). Postmodernism and Performance. Nueva York. St. Martin's.
LAUREL, B. (1993). Computer as Theatre. Addison Wesley Longman.
TRONSTAD, R. (2001). “MudPerformance and Theatrically”. En Computer Games and Digital Textualities.

5.
*ABUÍN GONZÁLEZ, A. (2002). “O cinema ou a lóxica da remediación: mímese formal e reflexividade”. En Boletín Galego de Literatura. Literatura e cinema, 27, 2002, pp. 13-24.
----------- (2005). “Flexinarrativas de fin de siglo : estudios de televisión y literatura comparada”. Lecturas, imágenes, 4, pp. 395-408.
---------- (2009). “¿Exterminado cualquier signo de vida?, cine, ciudad y lo posmoderno”. En A. Sanz Cabrerizo (ed.), Teoría literaria española con voz propia.
Madrid : Arco Libros, pp. 263-282.
---------------- (2009). “Variaciones sobre un parque temático: de Tati a Coppola”. En Javier Gómez-Montero y Christina Bischoff (eds.), Urbes Europaeae. Modelos e imaginarios urbanos para el siglo XXI. Kiel: Ludwig, pp. 15-36.
CARRILLO, J. (2004). Arte en la red. Madrid: Cátedra.
COUCHOT, H. (20
Bibliografía básica e complementaria
03). L’Art Numérique. Comment la technologie vient au monde de l’art. París: Flammarion.
DELEUZE, G. (1983). L’image-mouvement. París: Les Éditions de minuit.
GERVASI, B. (2002). «Traqué, détraqué. Memento ou le texte d’une mémoire brisée». En Christian Vanderdope y Denis Bachand (dirs.) Hypertextes. Espaces virtuels de lecture et d’écriture. Éditions Nota Bene, pp. 314-328.
JENKINS, H. (2008). Convergence culture: la cultura de la convergencia de los medios de comunicación. Barcelona: Paidós.
MOLINA, Á. y K. LANDA (2000). Futuros emergentes. Arte, interactividad y nuevos
medios. Diputación de València.
RIESER, M. (2002). New Screen Media. Cinema/Narrative. Londres: British Film
Institute.

Competencias
1. Competencias xerais:
- CX1: Posuír, comprender e saber aplicar os coñecementos que achegan a oportunidade de ser orixinais no desenvolvemento e a aplicación de ideas, con frecuencia no contexto de investigación.
- CX2: Que os estudantes saiban aplicar os coñecementos adquiridos e a súa capacidade de resolución de problemas en entornos novos ou pouco coñecidos, dentro de contextos máis amplos (ou multidisciplinares) relacionados coa súa área de estudo, a literatura universal.
- CX3: Que os estudantes sexan quen de integrar coñecementos y enfrontarse á complexidade de formularen xuízos a partir dunha información que, sendo incompleta ou limitada, inclúa reflexións sobre as responsabilidades sociais e éticas derivadas do emprego dos novos medios.
- CX4: Que os estudantes saiban comunicar as súas conclusións, e os coñecementos e razóns últimas que as sustentan, a públicos especializados e non especializados dun modo claro e sistemático.
- CX5: Que os estudantes posúan as habilidades de aprendizaxe que lles permitan continuar estudando dun modo que haberá de ser en grande medida autodirixido ou autónomo.
2. Competencias transversais:
- CT1: Que os estudantes teñan unha visión actualizada dos sistemas teóricos e metodolóxicos no campo dos Estudos Literarios e culturais.
- CT2: Que os estudantes poidan profundizar nos coñecementos xa adquiridos, enriquecéndose dende unha perspectiva interdisciplinar.
- CT3: Que os estudiantes saiban manexar as ferramentas metodolóxicas e técnicas para conseguiren postos en distintas institucións nacionais e internacionais nos grandes grupos de comunicación, na administración e na xestión da información dos bens culturais e recursos humanos.
- CT4: Que os estudantes posúan os instrumentos metodolóxicos que sirvan para desenvolver un espírito crítico e reflexivo, áxil e práctico en relación cos distintos fenómenos culturais.
3. Competencias específicas:
- CEB1: Que os estudantes poidan achegarse, de maneira rigorosa, ao que nos últimos anos se denominou “postliteratura”, reflexionando e cuestionando a concepción máis tradicional do termo e concepto Literatura.
- CEB2: Que os estudiantes sexan quen de ampliar a noción de literatura a través da súa relación cos novos medios tecnolóxicos, os medios de comunicación, o cine, as artes, así como coa diversidade xenérica, social, cultural, en definitiva.
- CEB3: Que os estudantes aborden o concepto de texto e textualidade dun modo aberto, dando cabida a outras formas culturais, non estrictamente literarias, atendendo a distintas artes e á irrupción dos novos medios.

Resultados da aprendizaxe.
1. Que os estudiantes poidan ofrecer un panorama renovador do concepto de Literatura e do sistema literario en relación á aparición do paradigma informático.
2. Que os estudiantes poidan analizar as avantaxes que as novas tecnoloxías supoñen para a pedagoxía da Literatura.
3. Que os alumnos sexan quen de reconceptualizar a noción de xénero literario, observando como narrativa, teatro, poesía e ensaio cobran novos significados, vinculados coas novas tecnoloxías.
4. Que os alumnos demostren a súa reflexión sobre as nocións de autor, lector, texto e institución ao abeiro dos cambios que provocan soportes e contornos novos.

Metodoloxía da ensinanza
1. Traballarase en clase a partir dun guion de cada un dos temas.
2. As clases presenciais fundirán, na medida do posíbel e de acordo co enunciado de cada tema, a exposición teórica e o traballo práctico. Nas sesións de clase orientarase sobre a bibliografía pertinente en relación a cada un dos asuntos que se vaian abordando.
3. Valórase a intervención dos estudantes con breves exposicións sobre aspectos concretos, que poidan ser obxecto de debate.
4. Procesos de aprendizaxe: a parte práctica da materia realizarase a partir da consulta directa de fondos bibliográficos históricos e culturais que permitirá verificar as nocións teóricas e críticas adquiridas. Así mesmo, os coñecementos asimilaranse a partir do comentario literario e da análise cultural

Sistema de evaluación
1. A avaliación final do alumno aplicará os criterios xerais de ponderación.
2. A nota final da materia terá en conta a participación activa e informada nas sesións, así como a realización das lecturas indicadas e outras actividades propostas polos profesores.
3. Así mesmo, tendo en conta as circunstancias de cada alumno e materia, poderase solicitar a realización de traballos e/ou exame.
4. Á hora de proceder á avaliación do alumno os profesores terán en conta:
- A asistencia e participación nas diferentes actividades das sesións co profesor (40% da nota global).
A asistencia é obrigatoria, e un número de ausencias sen justificar que supere o 25 % das horas de docencia implicará o suspenso final.
- A resolución dos exercicios e/ou a defensa oral dun traballo que demostrará a adquisición das competencias xerais e específicas estabelecidas (60%).

Tempo de estudo e traballo persoal
A materia prevé un total de 24 horas docentes distribuídas do seguinte modo: 12 horas de aulas expositivas, 9 horas de aulas interactivas e 3 horas de titorías.
Segundo semestre.