G5091122 - Literatura española medieval : Desde as súas orixes ao século XIV (Maior en Lingua e Literatura Españolas) - Curso 2013/2014
Información
- Créditos ECTS
- Créditos ECTS: 6.00
- Total: 6.0
- Horas ECTS
- Clase Expositiva: 32.00
- Clase Interactiva Seminario: 16.00
- Horas de Titorías: 3.00
- Total: 51.0
Outros Datos
- Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
- Departamentos: Literatura Española, Teoría da Literatura e Lingüística Xeral
- Áreas: Literatura Española
- Centro: Facultade de Humanidades
- Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
- Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)
Profesores
Horarios
Programa
Existen programas da materia para os seguintes idiomas:
CastelánGalegoInglésObxectivos da materiaAs materias do Grao en Lingua e Literatura Españolas pertencen fundamentalmente ás áreas de Literatura Española e Hispanoamericana e de Língua Española, xunto con disciplinas complementarias adscritas a outras áreas (Teoría da Literatura, Lingüística Xeral, etc.). Esta Literatura Española Medieval: desde os seus oríxes ao século XIV constitue unha profundización no período fundacional das letras españolas, despois do panorama anticipado na Introducción á historia da literatura española. A materia, pois, supon o exame da producción literaria española dende os seus orixes ata 1400 no seu desenvolvemento histórico e nos seus específicos marcos socioculturais.
OBXETIVOS
1) Preparar ó alumno para que afronte, cos instrumentos e métodos filolóxicos apropiados, o estudo da Literatura Española Medieval no seu curso histórico ata o século XIV, da man do análisis e interpretación dalguns dos seus textos máis significativos.
2) Proporcionar bases de rigor no uso e aplicación de conceptos técnicos de historia literaria, así como no aproveitamento dos útiles bibliográficos e seus complementos informáticos e audiovisuaies para o estudo da literatura española medieval.
ContidosSECCIÓN TEÓRICA
I. A IDADE MEDIA. A Idade Media en España: panorama histórico, cultural e literario. Conceptos básicos.
II. ÉPICA TRADICIONAL. Teorías sobre a xénese e desenvolvemento da épica tradicional. Poemas conservados, reconstruidos e hipotéticos. O Cantar de Mio Cid.
1. Lectura obrigatoria: Cantar de Mio Cid, eds. Montaner (Galaxia Gutenberg ou Crítica), Michael (Castalia), Funes (Colihue).
Lectura complementaria: Épica medieval española, ed. de C. y M. Alvar, Madrid, Cátedra, 1991.
III. MESTER DE CLERECÍA. Xuglaría e clerecía. Principais autores e obras. O Libro de Alexandre. A produción de Gonzalo de Berceo. Os Milagros de Nuestra Señora.
2. Lectura obrigatoria: Gonzalo de Berceo, Milagros de Nuestra Señora, eds. Bayo y Michael (Castalia), Gerli (Cátedra), Baños (Crítica), Cacho (Espasa).
Lectura complementaria: Libro de Alexandre, eds. Casas Rigall (Castalia), García López (Crítica), Cañas (Cátedra).
IV. PROSA DO S. XIII. Prosa historiográfica, didáctica e técnica; oríxes da narrativa de ficción. A obra de Alfonso O Sabio. A Estoria de España e a General estoria.
Lecturas complementarias:
Alfonso X, Prosa histórica, ed. de B. Brancaforte, Madrid, Cátedra, 1990 /
Sendebar, ed. Lacarra (Cátedra).
V. A POESÍA DO S. XIV E O LIBRO DE BUEN AMOR. Do Mester de Clerecía á poesía do Trescentos. Principais autores e obras. Juan Ruiz e o Libro de Buen Amor.
3. Lectura obligatoria: Juan Ruiz, Libro de Buen Amor, eds. Blecua (Cátedra), Gybbon Monypenny (Castalia), Joset (Taurus), Salvador y Joset (Espasa), Zahareas y Pereira (Akal).
Lecturas complementarias:
Sem Tob, Proverbios morales, eds. Díaz y Mata (Cátedra), Shepard (Castalia), García Calvo (Alianza).
Pero López de Ayala, Libro rimado del palacio, eds. Orduna (Castalia), Adams (Cátedra).
VI. PROSA DO S. XIV. Prosa historiográfica, didáctica, técnica e narrativa de ficción. Don Juan Manuel e o Conde Lucanor. Os libros de caballerías e El Caballero Zifar.
Lecturas obligatorias:
4. Juan Manuel, El conde Lucanor, eds. Serés (Galaxia Gutenberg o Crítica), Blecua (Castalia).
5. El caballero Zifar, eds. González (Cátedra), González Muela (Castalia).
Lecturas complementarias:
Pero López de Ayala, Crónica del rey don Pedro e del rey don Enrique, ed. de G. Orduna y J. L. Moure, Buenos Aires, SECRIT, 1994-1997, 2 vols.
Textos medievales de caballerías, ed. de J. Mª Viña, Madrid, Cátedra, 1993.
VII. TEATRO. Oríxes. O problema da existencia dun teatro castellano primitivo. A Representación de los Reyes Magos.
Lectura obligatoria:
6. Representación de los Reyes Magos, en Antología del teatro medieval castellano, Pérez Priego (Crítica), Álvarez Pellitero (Espasa), Surtz (Taurus).
Lectura complementaria:
Teatro medieval. 1. El drama litúrgico, ed. de Eva Castro, Barcelona, Crítica, 1997.
SECCIÓN PRÁCTICA
Relación cronolóxica de actividades:
1. Lectura e comprensión dun texto medieval.
2. O comentario de textos.
3. Comentario: Cid.
4. Control de lectura: Cid.
5. Comentario: Milagros.
6. Control de lectura: Milagros.
7. Exercicio de crítica textual.
8. Control de lectura: Libro de Buen Amor.
9. Comentario: Libro de Buen Amor.
10. Control de lectura: Lucanor.
11. Comentario: Lucanor.
12. Comentario: Zifar.
13. Control de lectura: Zifar.
Bibliografía básica e complementariaPRIMARIA
Ademáis dos textos literarios indicados na sección de contidos, os estudantes disporán dunha Antoloxía de textos literarios medievais (Oríx- s. XIV) preparada polos profesores (distribuida en Reprografía).
SECUNDARIA
Marcanse cun asterisco as obras especialmente recomendables.
Manuais e obras xerais:
Alvar, Carlos y José M. Lucía Megías, Diccionario filológico de literatura medieval española: textos y transmisión, Madrid, Castalia, 2002.
*Boletín bibligráfico de la Asociación Hispánica de Literatura Medieval, 1 (1987) y ss.
Canavaggio, Jean, dir., Historia de la literatura española. I La Edad Media, Barcelona, Ariel, 1994.
Deyermond, Alan, Historia de la literatura española. I. Edad Media, Barcelona, Ariel, 1973.
—, Historia y crítica de la literatura española. 1. Edad Media, Barcelona, Crítica, 1980. Con un Primer suplemento, 1991.
Díez Borque, José María, dir., Historia de la literatura española I. La Edad Media, Madrid, Taurus, 19802..
Jauss, H.-R. y E. Köhler, dirs., Grundriss der romanischen Literaturen des Mittelalters, Heidelberg, Winter, 1968-.
Lacarra, María Jesús y Juan Manuel Cacho Blecua, Historia de la Literatura Española I. Entre oralidad y escritura: la Edad Media, Barcelona, Crítica, 2012.
*López Estrada, Francisco, Introducción a la literatura medieval española, Madrid, Gredos, 19835.
Menéndez Peláez, Jesús, Historia de la literatura española. I. Edad Media, León, Everest, 1993.
Meregalli, Franco, coord., Storia della civiltà letteraria en Spagna I, Turín, UTET, 1990; versión española, Historia de la literatura española. I. Desde los orígenes al siglo XVII, Madrid, Cátedra, 1990.
Rozas, Juan Manuel et alii, eds., Historia de la literatura española de la Edad Media y del Siglo de Oro, Madrid, UNED, 1995, 5ª ed.
Viña Liste, José Mª, Cronología de la literatura española. I. Edad Media, Madrid, Cátedra, 1991.
Tema I
Corominas, Joan (1973): Breve diccionario etimológico de la lengua castellana, Madrid, Gredos, 1973 , 3ª ed.
*Curtius, Ernst Robert (1948): Europäische Literatur und lateini¬sches Mittelalter, Berna, A. Francke AG Verlag, 1954, 2ª ed. (1948, 1ª ed.); trad. de M. Frenk y A. Alatorre, Literatura europea y Edad Media latina, México, FCE, 1955 (1981, 3ª reimpresión).
*García de Cortázar, José Angel (1981): La época medieval, en Miguel Artola, dir., Historia de España Alfaguara II, Madrid, Alianza Alfaguara, 1981, 8ª ed.
Gili Gaya, Samuel (1966): Nociones de gramática histórica española, Barcelona, Bibliograf, 1966.
Iradiel, P. et alii (1989): Historia medieval de la España cristiana, Madrid, Cátedra, 1989.
Jover Zamora, J. Mª, ed. (1994): Historia de España Menéndez Pidal. 16: La época del gótico en la cultura española, Madrid, Espasa-Calpe, 1994.
*Lapesa, Rafael (1981): Historia de la lengua española, Madrid, Gredos, 1981, 9ª ed. (1942, 1ª ed.).
Oroz Reta, José y Manuel Marcos Casquero, eds. (1982): San Isidoro. Etimologías, Madrid, BAC, 1982-1983, 2 vols.
Santiago-Otero, Horacio (1996): La cultura en la Edad Media Hispana (1100-1470), Lisboa, Colibri, 1996.
Tema II
*Alvar, Carlos (1988): “Épica”, en C. Alvar y A. Gómez Moreno, La poesía épica y de clerecía medievales, Madrid, Taurus, 1988, pp. 13-70.
Deyermond, Alan, ed. (1977): Mio Cid Studies, Londres, Tamesis Books, 1977.
Fradejas Rueda, José Manuel (1999): Crono-bibliografía cidiana, Burgos, Ayuntamiento, 1999.
García de la Torre, Moisés, La poesía en la Edad Media: épica y clerecia, Madrid, Playor (Lectura crítica de la literatura española), 1982.
*Gómez Redondo, Fernando, ed. (1996): Poesía española 1. Edad Media: juglaría, clerecía
(Se proporcionara en el aula)
CompetenciasA materia quere brindar coñecementos e habilitar na capacidade para:
a) profundar persoalmente no estudo crítico da literatura española medieval,
b) progresar no hábito de lectura comprensiva e analítica,
c) xerarquizar os contidos académicos esenciais e accesorios,
d) confeccionar clara e ordenadamente notas, esquemas e guións de traballo,
e) cultivar a expresión oral e escrita,
e f) estimular o espírito crítico e o sentido estético.
Metodoloxía da ensinanza No ámbito docente, as clases teóricas virarán en torno da lección maxistral, mentres que as clases prácticas basearanse fundamentalmente no comentario de textos e o control de lecturas. En ambos os casos, os profesores brindarán oportunas orientacións académicas e bibliográficas, tanto nas aulas como nas tutorías colectivas ou personalizadas.
Antes do día 15 de outubro, o alumno entregará unha ficha cos seus datos persoais a cada un dos seus profesores, onde estes irán rexistrando os resultados da actividade do estudante.
No dominio discente, nas clases teóricas espérase do alumno a participación activa nas sesións, tanto en demanda de aclaracións e ampliacións durante as leccións maxistrais, como por mor das cuestións concretas que o profesor expoña expresamente ao fío da explicación.
Nas clases prácticas, onde a actitude participativa resultará igualmente básica, será obrigada a realización de dous comentarios de texto escritos e dos cinco controis de lectura prefijados. O estudo individual é, loxicamente, crucial tanto na sección teórica como na práctica.
Para algunhas actividades, poderá ser empregada a plataforma Moodle, polo cal cada estudante deberá ter activada a súa conta dende principio de curso.
Sistema de evaluaciónO conxunto da materia está consituido por clases teóricas e prácticas, cun peso na cualificación final do 60% e o 40% respectivamente, en todas as convocatorias.
Na primeira convocatoria, a parte teórica esixe a superación dun exame final, que terá lugar o día establecido oficialmente polos centros.
En canto á parte práctica, será requisito imprescindible a participación regular nas actividades programadas, absolutamente obrigatoria nas sesións de control de lecturas e de entrega de traballos. A cualificación desta parte determinarana non só as notas parciais obtidas polo alumno nas distintas actividades propostas por escrito, senón tamén a súa actitude xeral e o grao conxunto de aproveitamento das restantes sesións.
Na convocatoria de repesca, o exame final terá lugar o día fixado oficialmente polos centros. Para a parte práctica conservarase a nota obtida no desenvolvemento do curso.
No seu caso, os alumnos con dispensa oficial de asistencia a clase serán avaliados mediante os exames correspondentes á parte teórica.
Tempo de estudo e traballo persoalTEMPO ORIENTATIVO DE ESTUDIO EN HORAS
Actividades presenciais
Sesións expositivas 26
Sesións de seminario 13
Sesións de tutoría programada 1 por cada grupo de dez estudantes
Sesións de avaliación 6
Total 50
Actividades non presenciais
Estudo e preparación de actividades programadas 40
Elaboración de traballos 20
Lecturas complementarias 20
Preparación de exames 20
Total 100