G5091222 - Fonética e Fonoloxía do Español (Maior en Lingua e Literatura Españolas) - Curso 2013/2014
Información
- Créditos ECTS
- Créditos ECTS: 6.00
- Total: 6.0
- Horas ECTS
- Clase Expositiva: 32.00
- Clase Interactiva Seminario: 16.00
- Horas de Titorías: 3.00
- Total: 51.0
Outros Datos
- Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
- Departamentos: Lingua Española
- Áreas: Lingua Española
- Centro: Facultade de Humanidades
- Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
- Docencia e Matrícula: null
Profesores
Horarios
Programa
Existen programas da materia para os seguintes idiomas:
CastelánGalegoInglésObxectivos da materia1. Situar axeitadamente o estudo do compoñente fónico. Recoñecemento dos órganos e funcións concretas no aparato fonador. Descrición e familiarización coas unidades da análise fonética.
2. Coñecer e empregar os símbolos fonéticos do Alfabeto Fonético Internacional. Aplicar a transcrición fonética a textos do español nas súas diversas variedades.
3. Estudar e reflexionar sobre os conceptos básicos da fonética articulatoria e da fonética acústica. Descrición dos trazos segmentais e suprasegmentais articulatorios e acústicos dos sons do español.
4. Comprender as relacións e diferenzas entre os sons do español actual, así como entre grafemas e sons.
5. Describir e comprender a estrutura silábica e os fenómenos de coarticulación en español.
6. Asimilar uns principios de análise fonolóxica e coñecer os conceptos fundamentais da fonoloxía desde un punto de vista funcional.
7. Familiarizarse coas unidades fonolóxicas do español actual: Sistema e subsistemas fonolóxicos, unidades fonemáticas e variantes.
Contidos1. Introdución ó estudo do compoñente fónico
1.1. Presentación. O compoñente fónico. Fonética e fonoloxía.
1.2. Ramas da fonética. Os alfabetos fonéticos. Utilidades da transcrición fonética. A análise fonética e as súas aplicacións.
2. Fonética articulatoria.
2.1. O aparato fonador.
2.2. Os trazos articulatorios. Clasificación articulatoria dos sons.
2.3. Os sons do español desde o punto de vista articulatorio. Sons vocais. Sons consonánticos.
2.4. Combinación de sons. O grupo fónico e a sílaba en español.
3. Fonética acústica
3.1. O lugar do estudo acústico: obxecto de estudo e relación con outras ramas da fonética.
3.2. A onda sonora. A fonación. O espectro do son. Os trazos acústicos.
3.3. Propiedades dos sons do español desde o punto de vista acústico.
3.4. A análise do acento e a entonación do español.
4. Fonoloxía do español
4.1. Conceptos fundamentais do estudo fonolóxico. As oposicións fonolóxicas. Conmutación e segmentación. Unidades fonolóxicas segmentais mínimas e alófonos.
4.2. Trazos pertinentes e trazos redundantes.
4.3. Oposición e contraste. Trazos fonolóxicos inherentes y suprasegmentais.
4.4. Funcionalidade e neutralizabilidade de oposicións fonolóxicas. O fonema e o arquifonema.
4.5. O sistema fonolóxico do español.
4.5.1. O subsistema vocálico. Aspectos debatidos na fonoloxía española sobre as unidades vocais.
4.5.2. O subsistema consonántico. Aspectos debatidos na fonoloxía española sobre as unidades consonánticas.
Bibliografía básica e complementariaBibliografía de consulta:
Alarcos Llorach, Emilio: Fonología Española, Gredos, Madrid, 1971.
Borrego Nieto, Julio e J. J. Gómez Asencio: Prácticas de Fonética y Fonología, Salamanca, 1989.
Borzone de Manrique, A.: Manual de fonética acústica, Hachette, 1980.
Crystal, David: La enciclopedia del lenguaje de la Universidad de Cambridge, Madrid, Taurus, 1994 (traducción y adaptación de Juan Carlos Moreno Cabrera). Partes IV e V.
Fernández Planas, Ana M.: Así se habla. Nociones fundamentales de fonética general y española, Barcelona, Horsori, 2005.
Gil Fernández, Juana: Los sonidos del lenguaje, Madrid, Síntesis, 1988.
Martínez Celdrán, Eugenio e Ana María Fernández Planas: Manual de fonética española. Articulaciones y sonidos del español, Barcelona, Ariel, 2007. (Vista previa en google libros)
Navarro Tomás, Tomás: Manual de pronunciación española, Madrid, CSIC, 1985 (22ª ed.).
Navarro Tomás, Tomás: Manual de entonación española, Madrid, Guadarrama, 1974.
Lecturas complementarias:
Aguilar, Lourdes: De la vocal a la consonante, Universidade de Santiago de Compostela, 1997 (Lucus-lingua, 3).
Alcoba, Santiago (coord.): La expresión oral, Barcelona, Ariel, 2000 (contén un CD-ROM).
Bernal Bermúdez, J., J. Bobadilla Sancho e P. Gómez Vilda, Reconocimiento de voz y fonética acústica, Madrid, Ra-Ma, 2000 (contén un CD-ROM).
Canellada, M. J. e J. K. Madsen: Pronunciación del español, Madrid, Castalia, 1987.
Cantero Serena, Francisco J. e D. Font Rotchés: “Entonación del español peninsular en el habla espontánea: patrones melódicos y márgenes de dispersión”. Moenia 13 (2007), 69-92.
D’Introno, F., E. del Teso e R. Weston: Fonética y fonología actual del español, Madrid, Cátedra, 1995.
García Riverón, Raquel: Aspectos de la entonación hispana. Vol I. Metodología. Cáceres: Universidad de Extremadura, 1996.
Gil Fernández, Juana: Panorama de la fonología española actual, Madrid, Arco/Libros, 2000.
Gil Fernández, Juana: Fonética para profesores de español: de la teoría a la práctica, Madrid, Arco/Libros, 2007 (Manuales de formación para profesores de español L2).
Gutiérrez Ordóñez, Salvador, “La fonología”, en F. Abad e A García Berrio (coords.), Introducción a la lingüística, Madrid, Alhambra, 1983, págs. 75-113.
Handke, Jürgen: The Mouton Interactive Introduction to Phonetics and Phonology, Berlin, Mouton de Gruyter, 2000 (CD-ROM).
Hidalgo Navarro, Antonio: Aspectos de la entonación española: viejos y nuevos enfoques, Madrid, Arco/Libros, 2006.
Hualde, José Ignacio: The Sounds of Spanish, Cambridge University Press, 2005.
Jakobson, Roman e Morris Halle: Fundamentos del lenguaje. Madrid: Ayuso-Pluma, 1980.
Ladefoged, Peter: Vowels and Consonants. An Introduction to the Sounds of Language, Oxford, Blackwell, 2001. (Contiene un CD-ROM)
Llisterri Boix, Joaquim: Introducción a la fonética: el método experimental, Barcelona, Anthropos, 1991.
Malmberg, Bertil: La fonética, Buenos Aires, EUDEBA, 1986.
Martínez Celdrán, Eugenio: Fonética (con especial referencia a la lengua castellana), Barcelona, Teide, 1984.
Martínez Celdrán, Eugenio: El sonido en la comunicación humana. Introducción a la fonética, Barcelona, Octaedro, 2003 (2ª ed. revisada).
Martínez Celdrán, Eugenio: Fonética experimental: Teoría y Práctica, Madrid, Síntesis, 1990.
Martínez Celdrán, Eugenio: Análisis espectrográfico de los sonidos del habla, Barcelona, Ariel, 1998.
Martínez Celdrán, Eugenio, L. Romera Barrios e V. Salcioli Guidi: Ejercicios de Fonética y Fonología, Barcelona, PPU, 1991.
Martinet, André: La lingüística sincrónica. Madrid: Gredos, reimpr. 1975.
Muljačić, Žarko: Fonología general. Barcelona: Laia, 1982 (2ª ed.).
Quilis, Antonio e J. Fernández: Curso de fonética y fonología españolas para estudiantes angloamericamos, Madrid, CSIC, 1964.
Quilis, Antonio: Álbum de fonética acústica, Madrid, CSIC, 1973.
Quilis, Antonio: El comentario fonológico y fonético de textos, Madrid, Arco/Libros, 1988.
Quilis, Antonio: Tratado de Fonología y Fonética Españolas, Madrid, Gredos, 1993.
Trask, R. L.: A Dictionary of Phonetics and Phonology, Londres, Routledge, 1996.
Trubetzkoy, Nicolai S.: Principios de fonología, Madrid, Cincel, 1976.
Sosa, José Manuel: La entonación del español. Su estructura fónica, variabilidad y dialectología, Madrid, Cátedra, 1999.
Veiga, Alexandre: El subsistema vocálico español, Servicio de Publicacións da Universidade de Santiago de Compostela, 2002.
Veiga, Alexandre: El componente fónico de la lengua, Lugo, Axac, 2009.
Competencias• Habilidades comunicativas: comunicación verbal e comunicación escrita.
• Capacidade de análise e síntese.
• Capacidade crítica.
• Manexo da bibliografía sobre fonética e fonoloxía xerais e do español.
• Utilización das TIC aplicada á descrición e investigación en fonética.
Metodoloxía da ensinanza Corresponden a esta materia 26 clases expositivas e 13 interactivas. Ó longo das clases expositivas presentaranse os puntos máis relevantes de cada tema con material didáctico e de apoio, o que non excluirá o plantexamento de cuestións para a discusión, tomando como referencia lecturas ou exercicios propostos, polo que se espera dos estudantes unha actitude desperta y participativa ó tempo que se insiste na importancia da asistencia asidua a clase. Nas clases interactivas plantexaranse exercicios varios relacionados cos temas explicados, que se realizarán, ben na aula, ben como traballos máis elaborados fóra do horario de clases (en grupo ou individualmente).
Sistema de evaluaciónO conxunto (presencial e non presencial) de actividades en forma de realización de traballos ou exercicios, que podrán ser incorporados á web colaborativa creada ó efecto, será obxecto de avaliación. Realizarase tamén un exame final, para cuxa realización será condición ter participado no 80% das clases interactivas. A implicación e interés mostrados durante as clases expositivas serán tamén aspectos tidos en conta para a cualificación final.
Aspectos que se terán en conta para a avaliación e criterios que se empregarán en cada un
Asistencia e participación na aula, tanto nas clases expositivas como nas interactivas: Implicación, participación activa e interese
Observación e notas dos profesores da materia 20%
Traballo colaborativo e actividades non presenciais:
Calidade dos traballos elaborados.
Traballo colaborativo nos termos fixados polo profesorado da asignatura.
Coordenación e valoración dos traballos / web. 40%
Exame final
Calidade das respostas
Redacción e presentación xeral
Corrección por parte do profesorado 40%
Tempo de estudo e traballo persoalO traballo autónomo repartirase entre as seguintes actividades:
Estudo, lecturas e actividades programadas nas clases expositivas (39h.)
Realización de exercicios e traballos avaliables / incorporables á web da materia (32,5h.)
Preparación das titorías de grupo (4,5h.)
Preparación do exame (28h.)
Recomendacións para o estudo da materiaNon hai requisitos especiais, agás ter un bo nivel de español no caso de estudantes estranxeiros (B2). Recoméndase coñecer conceptos lingüísticos básicos, ter boa expresión escrita, boa comprensión leitora en inglés, así como habilidades no emprego das TIC e na busca, selección e manexo de información bibliográfica.