Saltar ao contido principal
Inicio  »  Centros  »  Facultade de Medicina e Odontoloxía  »  Información da Materia

G2051121 - Historia das Ciencias Médicas e Documentación (Medicina Social, Habilidades de Comunicación e Iniciación á Investigación) - Curso 2013/2014

Información

  • Créditos ECTS
  • Créditos ECTS: 3.00
  • Total: 3.0
  • Horas ECTS
  • Clase Expositiva: 18.00
  • Clase Interactiva Seminario: 10.00
  • Horas de Titorías: 1.00
  • Total: 29.0

Outros Datos

  • Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
  • Departamentos: Obstetricia e Xinecoloxía
  • Áreas: Obstetricia e Xinecoloxía
  • Centro: Facultade de Medicina e Odontoloxía
  • Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
  • Docencia e Matrícula: Primeiro Curso (1º 1ª vez)

Profesores

NomeCoordinador
JIMENEZ GOMEZ, ENRIQUE JOSE.SI

Horarios

NomeTipo GrupoTipo DocenciaHorario ClaseHorario exames
Grupo /CLE_01OrdinarioClase ExpositivaSISI
Grupo /CLE_02OrdinarioClase ExpositivaSINON
Grupo /CLE_03OrdinarioClase ExpositivaSINON
Grupo /CLE_04OrdinarioClase ExpositivaSINON
Grupo /CLIS_01OrdinarioClase Interactiva SeminarioSINON
Grupo /CLIS_02OrdinarioClase Interactiva SeminarioSINON
Grupo /CLIS_03OrdinarioClase Interactiva SeminarioSINON
Grupo /CLIS_04OrdinarioClase Interactiva SeminarioSINON
Grupo /CLIS_05OrdinarioClase Interactiva SeminarioSINON
Grupo /CLIS_06OrdinarioClase Interactiva SeminarioSINON
Grupo /CLIS_07OrdinarioClase Interactiva SeminarioSINON
Grupo /CLIS_08OrdinarioClase Interactiva SeminarioSINON
Grupo /TI-ECTS01OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS02OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS03OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS04OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS05OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS06OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS07OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS08OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS09OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS10OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS11OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS12OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS13OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS14OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS15OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS16OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS17OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS18OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS19OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS20OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS21OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS22OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS23OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS24OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS25OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS26OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS27OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS28OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS29OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS30OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS31OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS32OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS33OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS34OrdinarioHoras de TitoríasNONNON
Grupo /TI-ECTS35OrdinarioHoras de TitoríasNONNON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

  • Castelán
  • Galego


  • Obxectivos da materia
    1.-Iniciar al alumnado en lo que atañe a las bases de la documentación médica.
    2.- Mostrar, a la luz de la evolución histórica, los distintos aspectos: biológicos, sociales, psicológicos, éticos, etc., que confluyen en la enfermedad y en la medicina.
    3.-Dar a conocer la evolución del pensamiento médico y de los procedimientos diagnósticos y terapéuticos empleados a lo largo del devenir profesional.
    4.-Analizar la génesis histórica de las instituciones más significativas que la medicina ha desarrollado en su lucha contra la enfermedad.
    5.-Exponer la génesis y la estructura del método científico, a partir de la práctica empírica, el pensamiento mágico-religioso y la teoría especulativa.
    6.- Seguir las líneas básicas de la medicina racional desde sus orígenes hasta el presente.
    7.- Informar sobre otras prácticas antiguas o alternativas de la práctica médica en general, y, en particular, de las propias de la medicina popular tradicional gallega de tanta importancia social, cultural y antropológica en nuestro medio.
    Contidos
    Preámbulo: Significados, acepciones y conceptos. Historia y Medicina. El Ser y la Persona Humana. Vida y Muerte. Salud y Enfermedad.

    Tema 1. El Estado humano de Enfermedad: Orígenes, causas y sino morboso. Aristóteles y la teoría de la causalidad. Historia del Pensamiento Etiológico: períodos racional y científico. Principales interpretaciones causales durante los mismos.

    Tema 2. El devenir de la etiología: Las causas externas o protocatárcticas en la medicina antigua. La causalidad externa específica: Teoría del contagio. Fracastoro y Pasteur. Sydenham y la etiología ambiento-estacional.

    Tema 3 Enfermedad y alimentación. La patología laboral y Ramazzini. Topografías médicas.

    Tema 4. Los grandes períodos epidemiológicos. Koch y la patología microbiana. La nueva causalidad externa en la epidemiología contemporánea.

    Tema 5. Otros factores etiológicos: Las causas internas o proegúmenas. Causas conjuntas o mixtas. En busca de la patogenia: La doctrina de los temperamentos en la medicina antigua.

    Tema 6. La etiología ocasional o protocatárctica en el pensamiento médico barroco. Constitución y diátesis.

    Tema 7. Las Escuelas constitucionalistas. Las causas dispositivas y la heredopatología en la etiología contemporánea.

    Tema 8. Historia de la Fisiopatología: Las teorías de disfuncionalidad: Conceptos básicos de la patología hipocrática: “dyskrasia, apócrisis, kresis, disdínamis y plethos”.

    Tema 9. La patología en las escuelas helenísticas. El pensamiento fisiopatológico de Galeno: La “diáthesis pará physin”.

    Tema 10. La patología de Paracelso. Los sistemas modernos: Iatroquímica y Iatromecánica. Desde el animismo de Stahl al Vitalismo de v. Haller.

    Tema 11. De la disfunción a la Pato-fisiología: La medicina fisiológica de Broussais. La patogenia según el positivismo científico-natural. El Estudio dinámico de los síntomas.

    Tema 12. Claude Bernard y la patología experimental. La medicina y el laboratorio. La fisiología patológica de Ludolf von Krehl y Roberto Nóvoa Santos. La fisiopatología en el s.XX.

    Tema 13. En busca de la síntesis: Bergmann y Domarus. Medicina psicosomática y antropológica. Rof Carballo. La Biomedicina. Heisenberg y el principio de incertidumbre.

    Tema 14. Los orígenes de la anatomía patológica: Precedentes históricos. Consideraciones acerca de la lesión anatómica. El Hallazgo lesional.

    Tema 15. Sobre la localización y las causas anatómicas de enfermedad. La obra de Morgagni. La lesión como base diagnóstica y fundamento de la patología.

    Tema 16. Hacia la enfermedad a través de la anatomo-patología y de la anatomo-clínica: La escuela de París: Bichat, Bayle y Charcot.

    Tema 17. Fases metodológicas anátomo-clínicas. La recogida de signos físicos y la búsqueda de hallazgos exploratorios: Auenbrugger y Corvisart.

    Tema 18. La anatomía patológica como especialidad: Mayer, Cruveilhier, v. Rokitansky y Virchow.

    Tema 19. Por la clínica al Diagnóstico. La identificación de la especie morbosa y el Juicio Pronóstico: Procedimientos metodológicos hipocrático y galénico. Diagnóstico médico en los siglos XVI-XVIII. Boerhaave y la Clínica médica.

    Tema 20. Afectos externos e internos. El centenio de la semiología (S.XIX): Auenbrugger, Laennec y Skoda.

    Tema 21. El diagnóstico contemporáneo. Horizontes de futuro. El secreto médico. La eterna actualidad del juicio pronóstico y sus dificultades.

    Tema 22. Historia de la terapéutica. Las pautas curativas en la antigüedad. La terapia hipocrática y galénica. La farmacología del pasado. Dioscórides de Anazarba.

    Tema 23. Los nuevos recursos terapéuticos del mundo moderno y contemporáneo. La investigación químico-farmacéutica al presente.

    Tema 24. Desde el inicio de la terapéutica física a las nuevas tecnologías terapéuticas. La prevención contemporánea de la enfermedad.

    Tema 25. Sinopsis evolutiva de la terapéutica quirúrgica: La cirugía preanatómica: Cirugía arcaica oriental y amerindia. Hipocratismo y segregación de la cirugía. Cirujanos bizantinos y medievales. Principios clásicos de la cirugía. Historia de los principales procedimientos quirúrgicos: reducción y vendaje, ustión, punción, flebotomía, ligadura, sección y amputación.

    Tema 26. De la cirugía anatómica renacentista a la ilustrada: Paré, Hunter, Gimbernat y Dupuytren. Curación de heridas.

    Tema 27. Bases de la Cirugía contemporánea: Hemostasia, anestesia, antisepsia y asepsia. Nuevos fundamentos quirúrgicos: vías y abordajes, suturas y cierres, drenajes, exéresis, extirpaciones, anastomosis, reparaciones y substituciones. Evolución de los instrumentos quirúrgicos. Alternativas metodológicas ópticas y radioquirúrgicas. La cirugía scópica. Perspectivas actuales de la cirugía. El futuro quirúrgico.

    Tema 28. Aproximación histórica a la práctica médico-quirúrgica en Galicia.

    Tema 31. Documentación Médica y Científica: Concepto, características, usos y necesidades. Tipos de documentos: Revistas, Libros, folletos, separatas: tipologías y características. Su manejo.

    Tema 32. Sistemas de recuperación de la información médica y científica: Bases de datos, tipos y características. Principales bases de datos en Internet. Búsqueda bibliográfica automatizada.

    Bibliografía básica e complementaria
    Babini, J: (2000) Historia de la Medicina. Gedisa. Barcelona.
    Belkin, N.J. (1978). Information Concept for Information Science. J. Doc., 34, pp.55-85.
    Carreras Panchón, A, coordinador. Guía práctica para la elaboración de un trabajo científico. Bilbao: CITA Publicaciones y Documentación; 1994.
    Cid, F.: (1990) Breve historia de las ciencias médicas. Espax.
    Costa Carballo, CM da. Introducción a la información y documentación médica. Barcelona. Masson; 1996.
    Gargantilla Madera, P.: (2009) Manual de Historia de la Medicina. Madrid.
    Grupo Editorial 33.
    Gorman, P.N. 1995. Informations Needs of Physicians. Journal of American Society for Information Science 46: 729-736.
    Laín Entralgo, P.:(2004) Historia de la Medicina, Madrid. Masson
    López Piñero, JM; Terrada Ferrandis, ML.: Introducción a la terminología Médica, 2ª Ed. Masson. 2005.
    López Piñero JM, Terrada Ferrandis ML. La información científica en medicina y sus fuentes. Valencia: Instituto de estudios documentales sobre la ciencia; 1993.
    López Piñero, J.M.: (2002) La Medicina en la Historia. Madrid. La Esfera de los Libros.
    Lopez Piñero, J.M.: (20039. Breve Historia de la Medicina, Madrid. Alianza,
    López Yepes, J. (1978). Teoría de la Docuemntación. Pamplona. EUNSA.
    Porter, R.: (1996) (Ed) Cambridge Ilustrated History Medicine.
    Riera, J.: (1985). Historia, Medicina y Sociedad, Pirámide.
    Rubio Calvo E. Teoría general de la documentación: documentación médica. Zaragoza: Kronos; 1996.
    Sánchez Gonzalez, MA. Historia, teoría y método de la medicina: introducción al pensamiento médico. Barcelona: Masson; 1998.
    Terrada Ferrandis, ML. 1983. La Documentación médica como Disciplina. Valencia: Centro de Documentación e Informática Médica, Universidad de Valencia.

    Competencias
    Conocimientos y destrezas previas.

    Se aconseja estar en posesión de una cultura general e histórica básica, ya que no es posible exigir destrezas ni conocimientos médicos previos, al estar encuadrada la asignatura en el primer curso de la licenciatura.

    Contexto dentro de la titulación.

    La asignatura está encuadrada en el primer curso de la licenciatura, esto condiciona los contenidos de la disciplina y su comprensión por estar los alumnos ayunos de conocimientos médicos y referencias intelectuales de la profesión.

    Metodoloxía da ensinanza
    1.-Iniciar al alumnado en lo que atañe a las bases de la documentación médica.
    2.- Mostrar, a la luz de la evolución histórica, los distintos aspectos: biológicos, sociales, psicológicos, éticos, etc., que confluyen en la enfermedad y en la medicina.
    3.-Dar a conocer la evolución del pensamiento médico y de los procedimientos diagnósticos y terapéuticos empleados a lo largo del devenir profesional.
    4.-Analizar la génesis histórica de las instituciones más significativas que la medicina ha desarrollado en su lucha contra la enfermedad.
    5.-Exponer la génesis y la estructura del método científico, a partir de la práctica empírica, el pensamiento mágico-religioso y la teoría especulativa.
    6.- Seguir las líneas básicas de la medicina racional desde sus orígenes hasta el presente.
    7.- Informar sobre otras prácticas antiguas o alternativas de la práctica médica en general, y, en particular, de las propias de la medicina popular tradicional gallega de tanta importancia social, cultural y antropológica en nuestro medio.

    Sistema de evaluación
    Técnicas de Evaluación
    Examen final con dos pruebas complementarias:
    1.- Prueba obligatoria sobre el contenido del programa, ya sea tipo test, semi-test o pregunta corta, con calificación matemática numérica tradicional.
    2.- Prueba voluntaria sobre el contenido de los seminarios con evaluación matemática exclusivamente positiva, para sumar con carácter complementario a las evaluaciones obligatorias que hayan obtenido una nota mínima.
    Criterios de Evaluación
    Se valorará preferentemente:
    El grado de adecuación entre lo preguntado y la respuesta sin información por exceso, innecesaria, ni por defecto.
    Claridad expositiva que demustre haber aprendido y aprehendido la materia de estudio.
    Capacidad relacional entre las diversas cuestiones.
    Forma de organizar la información y su adecuada categorización.

    Tempo de estudo e traballo persoal
    Las horas equivalentes a la extensión del cómputo programático.
    Recomendacións para o estudo da materia
    Es altamente recomendable la asistencia asidua a clases y seminarios y seguir las orientaciones didácticas aconsejables en cada caso concreto.