G2051221 - Comunicación (Medicina Social, Habilidades de Comunicación e Iniciación á Investigación) - Curso 2013/2014
Información
- Créditos ECTS
- Créditos ECTS: 3.00
- Total: 3.0
- Horas ECTS
- Clase Expositiva: 20.00
- Clase Interactiva Seminario: 8.00
- Horas de Titorías: 1.00
- Total: 29.0
Outros Datos
- Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
- Departamentos: Psiquiatría, Radioloxía e Saúde Pública
- Áreas: Psiquiatría
- Centro: Facultade de Medicina e Odontoloxía
- Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
- Docencia e Matrícula: null
Profesores
| Nome | Coordinador |
|---|---|
| Salazar Bernard, Isabel. | SI |
Horarios
| Nome | Tipo Grupo | Tipo Docencia | Horario Clase | Horario exames |
|---|---|---|---|---|
| Grupo /CLE_01 | Ordinario | Clase Expositiva | SI | SI |
| Grupo /CLE_02 | Ordinario | Clase Expositiva | SI | NON |
| Grupo /CLE_03 | Ordinario | Clase Expositiva | SI | NON |
| Grupo /CLE_04 | Ordinario | Clase Expositiva | SI | NON |
| Grupo /CLIS_01 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | SI | NON |
| Grupo /CLIS_02 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | SI | NON |
| Grupo /CLIS_03 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | SI | NON |
| Grupo /CLIS_04 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | SI | NON |
| Grupo /CLIS_05 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | SI | NON |
| Grupo /CLIS_06 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | SI | NON |
| Grupo /CLIS_07 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | SI | NON |
| Grupo /CLIS_08 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | SI | NON |
| Grupo /TI-ECTS01 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS02 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS03 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS04 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS05 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS06 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS07 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS08 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS09 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS10 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS11 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS12 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS13 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS14 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS15 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS16 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS17 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS18 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS19 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS20 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS21 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS22 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS23 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS24 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS25 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS26 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS27 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS28 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS29 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS30 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS31 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
Programa
Existen programas da materia para os seguintes idiomas:
Obxectivos da materia
OBXECTIVOS XERAIS:
1. Desenvolver habilidades de comunicación para a interacción co individuo, a familia e a comunidade
2. Aplicar estratexias de comunicación para a utilización de recursos que faciliten unha comunicación médico-doente eficaz
OBXECTIVOS ESPECÍFICOS:
1. Identificar as características propias do ser humano que interveñen no proceso da comunicación terapéutica
2. Identificar os elementos estruturais da comunicación terapéutica que se aplican na práctica interpersoal médico-doente
3. Recoñecer e aplicar métodos, medios e recursos éticos para o establecemento dunha comunicación terapéutica eficaz
4. Identificar a importancia da comunicación como un compoñente integrador nas funcións dos equipos de saúde
5. Analizar os efectos da comunicación no proceso saúde-enfermidade
Contidos
I. A COMUNICACIÓN NO MARCO ASISTENCIAL:
1. Relacións humanas:
- As relacións interpersoais
- O marco social
- Desenvolvemento do autoconcepto
2. Concepto e tipos de comunicación
3. Comunicación verbal
4. Comunicación non verbal
5. Comunicación terapéutica
II. MODELOS DE RELACIÓN CLÍNICA:
1. Antecedentes dá relación médico-doente
2. Características dá relación médico-doente
3. Aspectos psicolóxicos dá relación médico-doente
- Empatía
- Distorsión
4. Modelos de relación médico-doente
5. Tipos de relación médico-doente segundo o grao de participación
6. Tipos de relación médico-doente segundo o grao de personalización
7. Tipos de relación médico-doente segundo o obxectivo dá relación
8. A relación médico-doente non marco hospitalario
9. Situacións que máis problemas xeran na relación médico-doente
III. A ENTREVISTA CLÍNICA:
1. A acción terapéutica e yatrogénica do médico
2. O médico como elemento terapéutico
3. A personalidade do médico
4. O efecto placebo
5. A estrutura como efecto placebo
6. Conduta de enfermidade e actitude do doente cara aos seus síntomas
- Variables individuais
- Variables sociais
7. A entrevista médica:
- A comunicación interpersonal
- Concepto de entrevista clínica
- Obxectivo dá entrevista clínica
- Fases da entrevista clínica
- Como mellorar as habilidades de comunicación na entrevista clínica
8. A entrevista en situacións clínicas especiais
- Identificación dás situacións clínicas “especiais”
- A entrevista con doentes “difíciles”. O doente somatizador
IV. COMUNICAR MALAS NOTICIAS
1. ¿Que é unha mala noticia en Medicina?
2. A ansiedade ante a morte:
- O doente ante a morte
- A familia ante a morte
- O médico ante a morte
3. O proceso de comunicar un diagnóstico desfavorable
- Preparar a contorna
- Reaccións e expectativas do doente
- Tentear ata onde quere saber en cada momento
- Informar e trazar un plan de acción
- Técnicas específicas
4. A dor crónica
- O enfermo con dor crónica
- A familia ante a dor crónica
- O médico e a dor crónica
5. O enfermo oncolóxico e a súa familia
6. O enfermo mental e a súa familia
V. ASESORAMENTO, APOIO PSICOLÓXICO E CUMPRIMENTO TERAPÉUTICO:
1. Medidas encamiñadas a mellorar o cumprimento terapéutico
2. As técnicas de asesoramento e resolución de problemas
3. Apoio psicolóxico:
- Ao enfermo crónico e a súa familia
- Ao enfermo terminal e a súa familia
- Nos procesos de duelo
VI. DEREITOS E DEBERES DO DOENTE E DO MÉDICO:
1. A información
2. A historia, o informe clínico e as instrucións ao doente
3. O consentimento informado
4. A asistencia integral
5. A confidencialidade
6. A autonomía
Bibliografía básica e complementaria
La Comunicación. Una competencia esencial para los profesionales de la salud
Xavier Clèries
Editorial Elsevier Masson. Barcelona, 2006 (1ª edición)
La relación médico-enfermo
Pedro Laín Entralgo
Alianza Editorial. Madrid, 1983 (1ª edición)
BIBLIOGRAFÍA COMPLEMENTARIA:
Cómo dar las malas noticias en Medicina
Marcos Gómez Sancho
Ediciones Arán. Madrid, 1998 (2ª edición revisada y ampliada)
La Comunicación
Christian Baylon y Xavier Mignot
Ediciones Cátedra. Madrid, 1996 (1ª edición)
Manual de entrevista clínica
Francesc Borrell i Carrió
Ediciones Doyma. Barcelona, 1993 (2ª edición)
Pérdida, pena, duelo: vivencias, investigación y asistencia
Jorge L. Tizón
Editorial Paidós. Barcelona, 2004 (1ª edición)
Sé lo que estás pensando: utiliza los cuatro códigos del lenguaje corporal
Lillian Glass
Editorial Paidós. Barcelona, 2003 (1ª edición)
La muerte de la Medicina con rostro humano
Petr Skrabanek
Editorial Díaz de Santos. Madrid, 1999 (1ª edición)
La ética ante la muerte y el derecho a morir
Jean-Louis Baudouin y Danielle Blondeau
Editorial Herder. Barcelona, 1995 (1ª edición)
El médico como persona en la relación médico-paciente
Rosa Gómez Esteban
Editorial Fundamentos. Madrid, 2002 (1ª edición)
Cómo morimos. Reflexiones sobre el último capítulo de la vida
Sherwin B. Nuland
Alianza Editorial. Madrid, 1995 (1ª edición)
Dolor y sufrimiento al final de la vida
Marcos Gómez Sancho y Jorge A. Grau Abalo
Ediciones Arán. Madrid, 2006 (1ª edición)
El dolor: un enfoque interdisciplinar
Rodolfo D’Alvia (compilador)
Editorial Paidós. Barcelona, 2001 (1ª edición)
Aspectos legales de la relación médico-paciente
Julio César Galán Cortés
Jarpyo Editores. Madrid, 2000 (1ª edición)
Competencias
Ao finalizar o curso os alumnos deberán:
1. Coñecer os aspectos da comunicación cós doentes, familiares e o seu entorno social
2. Coñecer os diversos modelos de relación clínica e da entrevista clínica
3. Saber manexar os distintos aspectos da comunicación verbal, da comunicación non verbal e das interferencias
4. Saber cómo dar malas noticias
5. Haber adquirido as habilidades necesarias para poder implementar as técnicas de asesoramento e apoio psicolóxico
6. Haber adquirido as habilidades necesarias para redactar historias, informes, instrucións e outros rexistros de forma comprensible para os doentes, familiares e outros profesionais
7. Haber adquirido as habilidades necesarias para realizar unha exposición en público, oral e escrita, de traballos científicos e/o informes profesionais
Metodoloxía da ensinanza
1. DOCENCIA EXPOSITIVA
2. SEMINARIOS INTERACTIVOS
3. COMO APOIO TANTO Á DOCENCIA TEÓRICA COMO Á DOCENCIA INTERACTIVA DE SEMINARIO, ESTA MATERIA IMPÁRTESE ASIMISMO A TRAVÉS DA USC VIRTUAL (AULA VIRTUAL)
Ó comenzo do curso poráse a disposición dos alumnos a GUÍA DOCENTE a través do Aula Virtual, na que se contemplará dun xeito máis pormenorizado a metodoloxía da ensinanza
Sistema de evaluación
1. Proba test para a avaliación dos contenidos teóricos
2. Asistencia OBRIGATORIA á docencia EXPOSITIVA, realizándose controles aleatorios e permitíndose un máximo do 10% de ausencias xustificadas (2 horas)
3. Asistencia OBRIGATORIA e participación nos Seminarios
3. Adquisición de habilidades prácticas
4. Elaboración e exposición de traballos
Ó comenzo do curso poráse a disposición dos alumnos a GUÍA DOCENTE a través do Aula Virtual, na que se contemplará dun xeito máis pormenorizado o sistema de avaliación da aprendizaxe
Tempo de estudo e traballo persoal
HORAS PRESENCIAIS:
1. 20 horas de docencia expositiva
2. 8 horas de seminario
4. 1 hora de titoría
5. 2 horas de lecturas/traballos
6. 2 horas de exame
TOTAL DE HORAS PRESENCIAIS: 33 horas
HORAS DE TRABAJO PERSONAL:
1. 45 horas de estudo
2. 10 horas de elaboración de traballos
3. 5 horas de lecturas recomendadas
TOTAL DE HORAS DE TRABALLO PERSONAL: 60 horas
Recomendacións para o estudo da materia
1. Asistencia regular ás clases expositivas, seminarios e prácticas.
2. Manter unha actitude participativa durante as clases.
3. Lectura dos textos recomendados.
4. Utilización das titorías presenciais e VIRTUAIS.
5. Utilización regular e frecuente do AULA VIRTUAL.