G2051322 - Epidemioloxía (Medicina Social, Habilidades de Comunicación e Iniciación á Investigación) - Curso 2013/2014
Información
- Créditos ECTS
- Créditos ECTS: 3.00
- Total: 3.0
- Horas ECTS
- Clase Expositiva: 12.00
- Clase Interactiva Seminario: 12.00
- Horas de Titorías: 1.50
- Total: 25.5
Outros Datos
- Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
- Departamentos: Psiquiatría, Radioloxía e Saúde Pública
- Áreas: Medicina Preventiva e Saúde Pública
- Centro: Facultade de Medicina e Odontoloxía
- Convocatoria: 1º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
- Docencia e Matrícula: null
Profesores
| Nome | Coordinador |
|---|---|
| BARROS DIOS, JUAN MIGUEL. | SI |
| González González, Cristian Manuel. | NON |
| RUANO RAVIÑA, ALBERTO. | NON |
Horarios
| Nome | Tipo Grupo | Tipo Docencia | Horario Clase | Horario exames |
|---|---|---|---|---|
| Grupo /CLE_01 | Ordinario | Clase Expositiva | SI | SI |
| Grupo /CLE_02 | Ordinario | Clase Expositiva | SI | NON |
| Grupo /CLE_03 | Ordinario | Clase Expositiva | SI | NON |
| Grupo /CLE_04 | Ordinario | Clase Expositiva | SI | NON |
| Grupo /CLIS_01 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | SI | NON |
| Grupo /CLIS_02 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | SI | NON |
| Grupo /CLIS_03 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | SI | NON |
| Grupo /CLIS_04 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | SI | NON |
| Grupo /CLIS_05 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | SI | NON |
| Grupo /CLIS_06 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | SI | NON |
| Grupo /CLIS_07 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | SI | NON |
| Grupo /CLIS_08 | Ordinario | Clase Interactiva Seminario | SI | NON |
| Grupo /TI-ECTS01 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS02 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS03 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS04 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS05 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS06 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS07 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS08 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS09 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS10 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS11 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS12 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS13 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS14 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS15 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS16 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS17 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS18 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS19 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS20 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS21 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS22 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS23 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS24 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS25 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
| Grupo /TI-ECTS26 | Ordinario | Horas de Titorías | NON | NON |
Programa
Existen programas da materia para os seguintes idiomas:
Obxectivos da materia
- Coñecer os fundamentos do método epidemiolóxico como núcleo esencial da Saúde Pública.
- Coñecer e aplicar os criterios de causalidade en Epidemioloxía e Ciencias da Saúde.
- Coñecer as claves da análise epidemiolóxica: deseños (observacionais e analíticos); medidas de frecuencia (de prevalencia e de incidencia), medidas de efecto (risco relativo, atribuíble, fracción etiolóxica); identificación de nesgos (de selección, de información, de confusión); epidemioloxía clínica: tests diagnósticos, decisión clínica e ética na actuación médica.
- Coñecer e saber aplicar os fundamentos da Demografía como ciencia auxiliar da Epidemioloxía e da Saúde Pública: identificación é análise das poboacións, tanto estática como dinámica.
- Saber interpretar unha publicación científica
- Saber planificar, co deseño axeitado, un estudo epidemiolóxico.
Contidos
PROGRAMA TEÓRICO (12 horas)
Tema 1. A saúde e os seus determinantes. Historia natural da enfermidade. Niveis de prevención. Epidemioloxía: evolución histórica e concepto actual. Usos e aplicacións da epidemioloxía.
Tema 2. Introdución á Demografía. Demografía estática
Tema 3. Demografía dinámica. Usos da información demográfica en epidemioloxía. Indicadores de saúde
Tema 4. Medidas de frecuencia dos fenómenos epidemiolóxicos: razón, proporción, taxa e risco. Prevalencia e incidencia. Muestreo. Estudios epidemiológicos descriptivos: estudios transversales. Estudios ecológicos
Tema 5 Investigación etiolóxica. Estudos experimentais e estudos observacionais. Interpretación dos resultados dun estudo epidemiolóxico. Causalidade. Inferencia causal: criterios de causalidade
Tema 6. As variables en epidemioloxía: persoa, lugar e tempo.
Erros e nesgos en epidemioloxía: erros aleatorios. Nesgo de selección, nesgo de confusión e nesgo de información.
Tema 7. Estudos experimentais: ensaios clínicos. Ensaios comunitarios de intervención. Ensaios de campo. Fundamentos. Medidas de efecto: razón de riscos, risco atribuíble e fracción etiolóxica de risco
Tema 8. Estudos observacionais: estudos de coortes. Fundamentos. Nesgos. Medidas de efecto: razón de riscos, risco atribuíble e fracción etiolóxica de risco. Estudos de supervivencia
Tema 9. Estudos de casos e controis: fundamentos. Nesgos. Medidas de efecto: odds ratio
Tema 10. Medicina Basada en la Evidencia. Metaanálise e revisións sistemáticas
Tema 11. Epidemioloxía clínica: a variabilidade das observacións clínicas. O normal e o patolóxico. Probas diagnósticas. Exactitude, probabilidade e diagnóstico. Carácterísticas de un test diagnóstico
Tema 12. Características dun test diagnóstico: sensibilidade e especificidade. Aplicabilidade dunha proba diagnóstica. Rendemento dun test. Valores preditivos
PROGRAMA DE SEMINARIOS PRÁCTICOS (12 horas)
1.- Medidas de frecuencia. Incidencia e prevalencia
2.- Medidas de efecto e medidas de impacto. Riesgo Relativo. Odds Ratio. Risco atribuible, fracción etiolóxica de risco e NNT.
3.- Deseño de estudos epidemiolóxicos
4.- Lectura crítica e detección de nesgos (I)
5.- Lectura crítica e detección de nesgos (II)
6.- Estudos de probas diagnósticas. Cálculo de índices de validez. Curvas ROC e nesgos
Bibliografía básica e complementaria
Bibliografía básica e complementaria
Ahlbom A, Alfredssom L, Alfven T. Fundamentos de epidemiología. 9ª ed. Siglo XXI de España Eds. Madrid, 2007.
Argimón JM, Jiménez J. Métodos de investigación aplicados a la atención primaria de salud. Ed Doyma. Barcelona, 1991.
Argimón JM, Jiménez J. Métodos de investigación clínica y epidemiológica. 2ª Ed. Ediciones Harcourt. Madrid, 1999.
Ashton J. La Nueva Salud Pública. Ed Masson. Barcelona, 1990.
Beagleohole R, Bonita R, Kjellström T. Basic epidemiology.World Health Organization. Geneva, 1993.
Hernberg S. Introducción a la epidemiología ocupacional. Diaz de Santos, S.A. Madrid, 1995
Hulley SB, Cummings SR. Diseño de la investigación clínica. Un enfoque epidemiológico. Ed. DOYMA. Barcelona, 1993.
Institut Universitari de Salut Pública de Catalunya. La epidemiología y sus apellidos. Promociones y Publicaciones Universitarias, S.A. Barcelona, 1995..
Last JM, Ed. A dictionary of Epidemiology. International of Epidemiology Association. Oxford University Press. Oxford, 1983.
Martínez Navarro F et al. Salud Pública. MacGraw-Hill-Interamericana. Madrid, 1997.
Norell S. Diseños de estudios epidemiológicos. Siglo XXI de España Eds. Madrid,1994.
Piédrola et al. Medicina Preventiva y Salud Pública. 10ª ed. SALVAT EDITORES Barcelona, 2001
Rothman KJ. Epidemiología Moderna. Diaz de Santos. Madrid, 1987
Rothman KJ. Epidemiology: An introduction. Oxford University Press, 2002.
Silva LC. Excursión a la regresión logística en ciencias de la salud. Diaz de Santos. Madrid, 1994.
Método Epidemiológico. Instituto de Salud Carlos III. http://www.isciii.es/ISCIII/es/contenidos/fd-publicaciones-isciii/fd-documentos/2009-0843_Manual_epidemiologico_ultimo_23-01-10.pdf
Competencias
Competencias
O alumno deberá estar en condicións de deseñar un estudo epidemiolóxico, manexar os instrumentos de medida epidemiolóxica e discutir as relacións de variables coa visión crítica dos métodos aprendidos ao longo do curso. Debe ser capaz de interpretar un estudo de probas diagnósticas
Metodoloxía da ensinanza
Metodoloxía da ensinanza
A parte teórica desenvolverase en clases de 50 minutos, podendo algúns temas (Deseños de estudos, Demografía, Medidas de frecuencia) ser motivo de dúas sesións.
Os seminarios serán de dúas horas para cada grupo, desenvolvéndose coa activa participación dos alumnos, na resolución de exercicios e casos prácticos epidemiolóxicos, debendo rematar algúns deles fóra do ámbito da clase. A actividade feita en clase poderá contar no resultado académico do alumno.
Sistema de evaluación
O sistema de avaliación constará:
1) Dunha parte de control de coñecementos teórico-prácticos valorada por unha proba tipo test, de resposta múltiple cunha soa resposta válida. Precisarase un 70 % de respostas correctas, sen que conten negativo as incorrectas.
2) Así mesmo un 30% da cualificación final poderá ser acadada polas respostas correctas nos tests que se pasarán nos seminarios
3) A asistencia aos seminarios prácticos e a resolución e entrega para a súa corrección dos exercicios que periódicamente se propoñerán, poderían terse en conta á hora da cualificación final.
Tempo de estudo e traballo persoal
Tres horas semanais, coa revisión da teoría dada en clase así como a realización dos problemas xa resoltos nas prácticas e algúns novos semellantes que constan, resoltos, en varias das obras recomendadas.
Recomendacións para o estudo da materia
Asistencia ás clases, tanto teóricas como prácticas, e dedicación a reler a materia o tempo semanal recomendado. Consulta, ampliando os temas, das obras recomendadas, dúas ou tres básicas, e asistencia de cando en vez ás titorías. Comprensión absoluta dos exercicios propostos nos seminarios.