G2051528 - Medicina de Familia e Comunitaria (Formación Clínica Humana) - Curso 2013/2014

Información

• Créditos ECTS
• Créditos ECTS: 3.00
• Total: 3.0
• Horas ECTS
• Clase Expositiva: 24.00
• Clase Interactiva Seminario: 12.00
• Horas de Titorías: 1.50
• Total: 37.5

Outros Datos

• Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007
• Departamentos: Medicina
• Áreas: Medicina
• Centro: Facultade de Medicina e Odontoloxía
• Convocatoria: 2º Semestre de Titulacións de Grao/Máster
• Docencia e Matrícula: null

Profesores

Nome	Coordinador
DEL CORRAL GOMEZ, FRANCISCO JAVIER.	NON
IGLESIAS LOSADA, RICARDO.	NON
NIETO POL, ENRIQUE.	NON
TORRE CARBALLADA, JOSE ANTONIO.	SI

Horarios

Nome	Tipo Grupo	Tipo Docencia	Horario Clase	Horario exames
Grupo /CLE_01	Ordinario	Clase Expositiva	SI	SI
Grupo /CLIS_01	Ordinario	Clase Interactiva Seminario	SI	NON
Grupo /TI-ECTS01	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo /TI-ECTS02	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON
Grupo /TI-ECTS03	Ordinario	Horas de Titorías	NON	NON

Programa

Existen programas da materia para os seguintes idiomas:

Castelán

Galego

Obxectivos da materia
Principais
Coñecer que en medicina o seu obxectivo fundamental como futuro médico, será
contribuír a elevar o nivel de saúde das persoas e a comunidade, mediante unha experiencia de aprendizaxe nun contexto familiar, comunitario e social.
Valorar a importancia da continuidade asistencial, e como a Medicina de Familia e Comunitaria contribúe a mellorar o nivel de saúde, actuando de xeito conxunto e coordinada coa Atención Especializada e os Servizos Sociais.
Adquirir unha visión ampla (biomédica, psicolóxica e social) dos problemas de saúde.
Facilitar ao estudante os coñecementos, as habilidades e as actitudes necesarias para comunicarse e relacionarse eficazmente cos pacientes e así atender os problemas de saúde das persoas de xeito integral.
Aprender a considerar o impacto da familia e a contorna social e comunitario durante a xénese e resolución dos problemas de saúde.
Realizar unha elección consciente da especialidade de "Medicina de Familia e Comunitaria" polo seu coñecemento e valoración positiva.

Relacionados
Integrar os coñecementos adquiridos noutras asignaturas ante un mesmo paciente.
Coñecer o perfil profesional e as tarefas do médico de familia.
Aprender a responsabilizarse dos problemas de saúde dos pacientes e de relacionarse
cos pacientes e as súas familias.
Familiarizarse coas exploracións habituais que se realizan nos Centros de Saúde (ginecológicas, otoscopias, fondos de ollo, etc.,)

Adquirir Habilidades
Comunicación cos pacientes, para escóitaa activa, a información e a negociación.
Tomar decisións clínicas e solucionar problemas da práctica diaria coa historia clínica e os medios diagnósticos esenciais.
Valorar as probas complementarias esenciais.
Realizar unha atención longitudinal do paciente.
Comunicación con outros membros do equipo de saúde e do Sistema Sanitario, cunha visión multidisciplinar no abordaje dos problemas de saúde
Atender ás necesidades de saúde da familia.
Realizar o genograma e a patobiografía da familia.

Desenvolver Actitudes
Atender aos pacientes cun concepto biopsicosocial da saúde.
Realizar unha atención integral e centrada no paciente e as súas necesidades.
Ter unha consideración positiva do paciente.
Mostrar un respecto incondicional ao paciente.
Reflexionar éticamente ante as situacións clínicas habituais.
Coñecer e valorar de xeito obxectivo e positiva o Sistema Sanitario Público
en Atención Primaria

Contidos
Temario (24 horas de clases expositivas).


Tema 1 Medicina de Familia (MF) I. 1 hora

Introdución á Medicina de Familia .
Medicina de Familia e Atención Primaria de Saúde .
O médico de familia e o seu perfil profesional.

Tema 2 Medicina de Familia (MF) II. 1 hora

O modelo biomédico e o modelo holístico de saúde.
Abordaje biopsicosocial .

Tema 3 Práctica e Atención Familiar I. 1 hora

A familia como unidade de atención .
A familia como determinante de saúde e enfermidade.
Conceptos e instrumentos de Atención Familiar.


Tema 4 Práctica e Atención Familiar II. 1 hora

Función e disfunción familiar.
Acontecementos vitais estresantes.
Atención familiar no paciente terminal e o duelo.


Tema 5 Dilemas éticos en MF I. 1 hora

Dilemas éticos cotiáns na práctica da Medicina de Familia .

Tema 6 Dilemas éticos en MF II. 1 hora

Decisións compartidas "con" o enfermo e a familia .
A equidad como problema ético.


Tema 7 Relación médico-paciente en MF I. 1 hora

Proceso da comunicación humana.
O rol do Médico.
Entrevista clínica en MF.

Tema 8 Relación médico-paciente en MF II. 1 hora

Habilidades na entrevista.
Tipos e partes da entrevista.
Entrevista semiestructurada.

Tema 9 Pacientes en situacións especiais. 1 hora

Bases e técnicas para a negociación co paciente.
Entrevista Motivacional.
Paciente con problemas de integración.
Atención ao paciente inmigrado. Medicina sen fronteiras.
Dar malas noticias.


Tema 10 Toma de decisións clínicas en MF I. 1 hora

Proceso diagnóstico-terapéutico en Medicina de Familia.
Lista de problemas e árbores de decisión.


Tema 11 Toma de decisións clínicas en MF II. 1 hora

Uso racional do medicamento e de medios diagnósticos.
Diferenzas no comportamento clínico dos médicos.
Estratexias de Calidade Asistencial en Atención Primaria.


Tema 12 Equipo Atención Primaria de Saúde e Sistemas de información en APS. 1 hora

Traballo en equipo e multidisciplinar.
Equipo de Atención Primaria.
Sistemas de información e rexistro en Atención Primaria.
Informatización da historia clínica en Atención Primaria.



Tema 13 Atención á muller. 1 hora

Patologías agudas e crónicas máis frecuentes.
A muller maltratada: diagnostico precoz e conduta a seguir.
A muller como cuidadora da saúde.
A saúde da muller traballadora.

Tema 14 Atención ao neno e ao adolescente. 1 hora

Patologías agudas e crónicas máis frecuentes.
Maltrato nos nenos: diagnóstico precoz e conduta a seguir.
Influencia sobre a súa saúde da familia, a escola e o tempo libre.
Comportamentos de risco en adolescentes.

Tema 15 Atención ao adulto. 1 hora

Patologías agudas e crónicas máis frecuentes.
Influencia sobre a súa saúde do ambienten familiar e do medio laboral.
Problemas específicos.


Tema 16 Atención ao ancián I. 1 hora

Patologías agudas e crónicas máis frecuentes.
Crise na vellez. Lecer e xubilación.
O enfermo incapacitado e terminal.


Tema 17 Atención ao ancián II. 1 hora

O ancián institucionalizado.
Valoración integral geriátrica.
A medicación no paciente ancián.

Tema 18 Urxencias e Urxencias en APS. 1 hora

Urxencias e Urxencias en Atención Primaria.
Organizacións Non Gobernamentais (ONGs) Médicas.


Tema 19 Atención Primaria de Saúde e MF I. 1 hora

Papel do médico de familia no modelo de APS.
Participación da comunidade.
O Centro de Saúde e o Distrito de Atención Primaria.

Tema 20 Atención Primaria de Saúde e MF II. 1 hora

Conceptos, tipos e niveis.
Identificación e priorización de necesidades .
Planificación de Programas de Saúde.

Tema 21 Previr e promocionar a saúde en Consulta I. 1 hora

Planificación familiar e Control de Embarazo.
Control do neno san e Saúde escolar.

Tema 22 Previr e promocionar a saúde en Consulta II. 1 hora

Programas de Patologías crónicas.
Prevención e promoción da saúde en consulta e en domicilio.

Tema 23 Continuidade Asistencial I. 1 hora

Continuidade Asistencial.
Atención domiciliaria e hospitalización a domicilio.


Tema 24 Continuidade Asistencial II. 1 hora

Coordinación coa Atención Hospitalaria.
Interconsulta e derivación.
Servizos Sociais, grupos de autoayuda e de autocuidados.



Seminarios (S)


S1. Puntos crave resumo dos temas 1 a 6. 1 hora
S2. Resolución de casos e problemas sobre os temas 1 a 3. 1 hora
S3. Resolución de casos e problemas sobre os temas 4 a 6. 1 hora
S4. Puntos crave resumo dos temas 7 a 12. 1 hora
S5. Resolución de casos e problemas sobre os temas 7 a 9. 1 hora
S6. Resolución de casos e problemas sobre os temas 9 a 12. 1 hora
S7. Puntos crave resumo dos temas 13 a 18. 1 hora
S8. Resolución de casos e problemas sobre os temas 13 a 15. 1 hora
S9. Resolución de casos e problemas sobre os temas 16 a 18. 1 hora
S10. Puntos crave resumo dos temas 19 a 24. 1 hora
S11. Resolución de casos e problemas sobre os temas 19 a 21. 1 hora
S12. Resolución de casos e problemas sobe os temas 21 a 24. 1 hora


Bibliografía básica e complementaria
Básica
Serrano M, Casado V, Bonal P. Medicina de Familia. Guía para estudantes. Ed. Ariel. Barcelona.2005.
McWhinney I. Medicina de Familia. Mosby/Doyma Libros. Barcelona 1994.
Taylor RB. Medicina de Familia: principios e práctica. Ed Doyma. Barcelona 1991.
Martín A, Cano JF. Atención Primaria: Conceptos, organización e práctica
clínica. 4ª Edición. Harcourt Brace. Barcelona. 1999.
Da Revilla L. Conceptos e instrumentos da Atención Familiar. Ed Doyma. Barcelona 1994.
Borrel i Carrrió F. Manual de entrevista clínica. Ed Doyma. Barcelona 1989.
McDaniel S, Campbell T, Seaburn D. Orientación Familiar en Atención Primaria. Springer-Verlag Ibérica. Barcelona 1998

Complementaria
.Gómez T, Ceitlin J. Medicina de Familia: a clave dun novo modelo. Ed. IM&C. Madrid 1997.
Contel JC, Gené J, Peya M. Atención domiciliaria: organización e práctica.
Springer-Verlag Ibérica. Barcelona 1998.
Curral C. O razonamiento médico. Díaz de Santos, Madrid 1994.
Vallejo F. Manual do Residente de Medicina Familiar e Comunitaria (2ª
Edición). Ed. IM&C. Madrid 1997.
Da Revilla L. A consulta do Médico de Familia: a organización na práctica diaria. Madrid : CEA; 1992.
Torre J.A. Implantación do ensino da Medicina de Familia en Europa no EEES (Plan Bolonia). Memoria ano sabático. Departamento de Medicina. Universidade de Santiago de Compostela. Xuño 2010

Competencias
O propósito básico e esencial é ensinar aos estudantes o conxunto de aspectos da medicina que poden ser transmitidos, apresos e practicados de forma máis apropiada desde os Servizos de Saúde de Atención Primaria e polos profesionais que traballan neles (Médicos Especialistas en Medicina de Familia e Comunitaria), e que o seu coñecemento e comprensión é importante para calquera tipo de practica médica futura.
De xeito genérica, pretende poñer en contacto ao alumno coa realidade da medicina que realiza o Médico de Familia en Atención Primaria e que supón unha parte moi importante de toda a actividade asistencial que se practica en España.
Esta materia que se sitúa no 5º ano da formación de Grado pretende integrar os coñecementos, parciais e fragmentados da realidade da saúde da persoa e do sistema asistencial, adquiridos nos cursos previos. Os alumnos deben coñecer que a medicina que se practica en Atención Primaria é esencial para os sistemas sanitarios e asóciase con menores custos de atención, maior satisfacción da poboación cos seus servizos, niveis máis elevados de saúde e un uso racional da medicación e dos recursos asistenciales.
Importancia para os alumnos
Ofrece aos alumnos a posibilidade de integrar os coñecementos especializados adquiridos nas outras materias do grado cunha visión global da saúde e as enfermidades do paciente.
Facilita o coñecemento e compresión dos problemas de saúde dos pacientes na súa contorna real (familiar, socioeconómico, cultural, laboral, etc.), fóra da situación excepcional que supón estar nun hospital.
Proporciona ao alumno, pola súa visión generalista, independientemente da especialidade que exerza nun futuro, ao considerar aos pacientes como persoas que son un todo e que o seu abordaje é algo máis que a suma das patologías dos diferentes órganos ou aparellos.
Establece un equilibrio, docente e asistencial, entre un paradigma asistencial baseado no hospital, centrado na enfermidade e no modelo biolóxico, e un modelo orientado á comunidade, centrado no paciente e nun modelo biopsicosocial.

Metodoloxía da ensinanza
É importante considerar que nos atopamos ante alumnos de 5º curso de formación do Grado de medicina que xa adquiriron as bases principais dos coñecementos médicos dun xeito fragmentada na súa percepción da persoa doente, así como os valores do médico e a medicina. Por iso a metodoloxía docente procurase facilitar a reflexión crítica do alumno, a motivación por realizar unha boa práctica médica e o debate dos valores do médico e o seu papel social.
Utilizarase o Portal de Internet do Departamento de Medicina da Universidade de Santiago de Compostela: http://www.usc.é/gl/departamentos/medg/index.html, para facilitar aos alumnos
toda a información dispoñible achega da materia, incluíndo temario, horarios, grupos dos seminarios, horarios de tutorías, datas de exame, textos e documentos de interese, etc.

Clases expositivas
Clases magistrales para impartir os contidos teóricos, incorporando durante o seu desenvolvemento a discusión dos temas tratados.
Se fomentaran técnicas activas de participación do alumno.
Utilizaranse medios audiovisuales (presentacións PC e video).

Seminarios
Ademais das tecnoloxías educativas utilizadas nas clases teóricas se impartirán seminarios nos que se abordasen de forma práctica e participativa a aplicación dos contidos teóricos das clases expositivas que abarcan os distintos módulos do temario. O enfoque na resolución de problemas de saúde no ámbito da Atención Primaria constituirá o eixe fundamental dos seminarios.
Abordásense a resolución de problemas con casos reais ou simulados.
Buscásese a participación activa do alumno mediante a realización de Rol playing e o autoaprendizaje dirixido.

Tutorías
Facilitarase aos alumnos a posibilidade de realizar tutorías e consultas "on-line" por e-mail de xeito permanente durante todo o curso académico.

Sistema de evaluación
Parte teórica (clases expositivas)
Preguntas tipo test de resposta múltiple que medirán a asimilación dos coñecementos explicados nas clases expositivas.
Valor de pregúntalas tipo test: +1 punto resposta correcta, – 0.25 cada resposta incorrecta e 0 sen resposta.
Parte interactiva (seminarios)
2 casos problema a resolver coa contestación de 10 preguntas de resposta curta.
Os casos valoraranse ata 10 puntos por cada caso.
Participación activa do alumno (asistencia a clases e seminarios )
Realizarase un control de asistencia ás clases e seminarios aos efectos de valorar
o interese mostrado polos alumnos na formación, aprendizaxe e a súa
participación activa.
O número de asistencias formará parte da avaliación final de cada alumno.
Cada asistencia valorarase con 0.25 puntos.
Avaliación global: a suma de puntos obtidos en cada apartado, establece a
cualificación final.
Aprobado: > 50 puntos
Notable: > 70 puntos
Sobresaliente: > 85 puntos

Tempo de estudo e traballo persoal
ECTS : 3
Horas expositivas: 24
Seminarios: 12
Tutorias personalizadas: Indefinido
Exame: 1 hora
Traballo persoal do alumno: 39 horas


Recomendacións para o estudo da materia
O dito nos apartados anteriores